Chính vì vậy, việc đưa ra các giải pháp giáo dục gắn với thực tiễn và giáodục kỹ năng sống cho trẻ là hết sức cần thiết, nhằm tạo cho trẻ có cơ hội để trẻđược trải nghiệm, khám phá, thíc
Trang 11 Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, giáo dục nước ta đã có nhiều thay đổi vượt
bậc Mục tiêu là: “Xây dựng nội dung, chương trình giáo dục phát triển toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt Nam” Là bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non
có mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng là giáo dục toàn diện cho trẻ, “giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên
của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp một” [1].
Căn cứ vào mục tiêu, nhiệm vụ đó, giáo dục mầm non đã đổi mới theohướng phát huy tính tích cực; tự giác, chủ động, sáng tạo của trẻ, phù hợp vớiđặc điểm của từng độ tuổi, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện
kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềmvui, hứng thú học tập cho trẻ, để trẻ được trải nghiệm những kiến thức, kĩ năngmới Trẻ không chỉ đơn thuần được học trong một môi trường tốt như cơ sở vậtchất đầy đủ, không gian thoáng mát, rộng rãi nữa mà môi trường tốt hiện nay làcòn đảm bảo được sự tương tác, giao lưu giữa các bé với cô giáo hay giữa các bévới nhau, thậm chí là tương tác với thế giới bên ngoài thông qua các chươngtrình ngoại khóa khá thú vị, giúp phát triển khả năng tư duy và sáng tạo của trẻ
Chính vì vậy, việc đưa ra các giải pháp giáo dục gắn với thực tiễn và giáodục kỹ năng sống cho trẻ là hết sức cần thiết, nhằm tạo cho trẻ có cơ hội để trẻđược trải nghiệm, khám phá, thích nghi và hướng dẫn cho trẻ cách tự thể hiệnmình, giúp trẻ phát triển hài hòa, toàn diện về nhân cách Tuy nhiên, trên thực tếchương trình giáo dục mầm non không có những hoạt động giáo dục kỹ năngsống riêng biệt, chỉ lồng ghép giáo dục tích hợp qua các hoạt động trong ngày ởmức giản đơn, giáo viên chưa nhận thức rõ mục đích, ý nghĩa của việc giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ; chưa nắm bắt và biết cách tận dụng các cơ hội trong ngày
để giáo dục trẻ, chưa biết chọn nội dung phù hợp với trẻ nên hiệu quả giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ ở các trường mầm non còn rất hạn chế
Đề án “Xây dựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ” được ban hành theo Quyết định 1615/QĐ- UBND của Chủ tịch UBNDhuyện Quảng Xương ngày 16 tháng 8 năm 2017 là căn cứ để các trường mầmnon trong toàn huyện thực hiện tốt việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, giúp cán
bộ giáo viên hiểu rõ mục đích, ý nghĩa của việc giáo dục gắn với thực tiễn và rèn
kỹ năng sống cho trẻ trong các trường mầm non; góp phần định hướng nội dung,các biện pháp thực hiện việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có hiệu quả
Là một trong những đơn vị thực hiện trọng điểm đề án theo kế hoạch nămhọc 2018- 2019 của phòng giáo dục và đào tạo huyện, bản thân tôi luôn trăn trở:Làm thế nào để tất cả các đồng chí giáo viên đều hiểu rõ mục đích, ý nghĩa củaviệc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ; xác định được mục tiêu, nhiệm vụ của bảnthân trong việc thực hiện đề án; nắm chắc và thực hiện có hiệu quả các nội dung
Trang 2đề án, nâng cao chất lượng chăm sóc- giáo dục trẻ trong nhà trường Vì lẽ đó, tôi
đã lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo thực hiện tốt đề án “xây dựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ” là đề tài
nghiên cứu viết sáng kiến kinh nghiệm của mình trong năm học này
- Đổi mới phương pháp dạy học một cách hiệu quả, kích thích được sựhứng thú của trẻ, hình thành và rèn cho trẻ những kỹ năng sống cần thiết, giúptrẻ ứng phó được mọi hoạt động; mọi tình huống trong cuộc sống
- Nâng cao năng lực quản lý chỉ đạo cho bản thân tại đơn vị công tác
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Các biện pháp chỉ đạo giáo viên nhằm thực hiện tốt đề án “Xây dựngtrường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp khảo sát thực trạng
- Phương pháp luyện tập, thực hành
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá
- Phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp
- Phương pháp tổng kết và rút kinh nghiệm
2 Nội dung
2.1 Cơ sở lý luận
Theo UNESCO, kỹ năng sống có nghĩa là: Học để biết, học để khẳng địnhbản thân, học để chung sống, học để làm việc Còn theo Tổ chức Y tế Thế giới(WHO), kỹ năng sống là những kỹ năng tâm lý xã hội và giao tiếp mà mỗi cánhân cần có để tương tác với những người khác một cách hiệu quả hoặc ứng phóvới những vấn đề hay những thách thức của cuộc sống hàng ngày Tuy nhiên,theo UNICEFF, kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giaotiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp mộtcách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân để có một
cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả [2].
Từ những định nghĩa trên, có thể khẳng định: Kỹ năng sống là cách ứng xửtích cực, cần thiết để có cuộc sống an toàn, khỏe mạnh và hiệu quả Giáo dục kỹnăng sống có tác dụng nâng cao nhận thức, trang bị thái độ sống và hành vi tích
Trang 3cực, lành mạnh cho trẻ Bởi lẽ, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ngay từ khi cònthơ bé, sẽ giúp trẻ tự biết chăm sóc và bảo vệ bản thân tránh khỏi những nguyhiểm Trẻ có thể hoà nhập nhanh với cuộc sống xung quanh, biết cách phát triểncác mối quan hệ với mọi người, với thiên nhiên từ đó học hỏi và làm giàu cóthêm vốn kiến thức, kinh nghiệm cũng như các kĩ năng của bản thân Nếu thiếucác kỹ năng sống cần thiết, trẻ sẽ khó tránh khỏi những lúng túng, sai phạmthậm chí gặp nguy hiểm khi phải giải quyết các tình huống xảy ra trong cuộcsống hàng ngày Việc trang bị những kỹ năng sống phù hợp giúp trẻ có cơ hộiphát triển nhân cách đầy đủ và đúng hướng Như vậy, việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ ngay từ độ tuổi mầm non là việc làm cần thiết và có ý nghĩa thiếtthực Mỗi đứa trẻ có những yếu tố cá nhân khác nhau và sự ảnh hưởng của cácquan hệ xã hội cũng như hoàn cảnh sống, môi trường trải nghiệm khác nhau nênnhà giáo dục cần có những hình thức, biện pháp linh hoạt, hợp lý dựa trên quanđiểm then chốt của giáo dục mầm non là “lấy trẻ làm trung tâm” và tận dụng cácđiều kiện để tạo ra nhiều cơ hội cho đứa trẻ được tự trải nghiệm Với kỹ năngsống phong phú trẻ sẽ biết cách khai thác kiến thức từ cuộc sống xung quanh,tạo lập các mối quan hệ với tự nhiên và con người để sống an toàn, hòa bình và
phát triển [3].
Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trường mầm non, giáo viên cần thựchiện tốt 4 nội dung sau:
- Giáo dục gắn với rèn kỹ năng tự bảo vệ bản thân
Giáo dục trẻ kỹ năng tránh bị xâm hại cơ thể; kỹ năng ứng xử khi bị lạc;
kỹ năng thoát hiểm khi gặp hỏa hoạn; kỹ năng đảm bảo an toàn khi tham giagiao thông…
- Giáo dục gắn với rèn kỹ năng giao tiếp
Rèn cho trẻ kỹ năng mạnh dạn, tự tin trước đám đông; kỹ năng nói rõràng, mạch lạc; kỹ năng giao tiếp thông thường; kỹ năng sử dụng lời nói để trìnhbày cảm xúc, nhu cầu của bản thân…
- Giáo dục gắn với rèn Kỹ năng tự lập
Giáo dục cho trẻ hiểu và biết thực hiện thành thạo một số kỹ năng tự phục
vụ trong ăn uống, sinh hoạt, học tập… hàng ngày Biết giúp người lớn làm một
số công việc đơn giản phù hợp với lứa tuổi Biết nói lên nhu cầu, nguyện vọng,
sở thích riêng của bản thân
- Giáo dục gắn với rèn Kỹ năng hoạt động nhóm
Rèn luyện cho trẻ biết thiết lập quan hệ, trao đổi trò chuyện giữa cácthành viên trong nhóm tổ chức các hoạt động hàng ngày, kết hợp hài hòa làmviệc theo nhóm: Biết quan tâm chia sẻ và giúp đỡ bạn bè, người thân; biết hợptác với người khác để hoàn thành những công việc chung đơn giản phù hợp vớilứa tuổi; biết nhận xét một số hành vi đúng sai của con người đối với môi
trường, xã hội [4].
Trang 4Có thể nói, nội dung của giáo dục kỹ năng sống cho trẻ hết sức đơn giản,
đó là những nội dung mà giáo viên mầm non đã thường xuyên dạy trẻ nhưng khigắn vào trong đề án “xây dựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năngsống cho trẻ” giáo viên phải gắn với các việc làm, tình huống cụ thể để trẻ đượcquan sát người khác làm, trẻ được thực hành trải nghiệm Sự trải nghiệm nhiềulần sẽ giúp trẻ nhận thấy ý nghĩa thiết thực của việc làm, từ đó trẻ sẽ chủ độngvận dụng các kỹ năng cần thiết vào từng tình huống cụ thể trong cuộc sống,thông qua nhiều hình thức khác nhau
2 2.1 Thuận lợi
- Được sự quan tâm chỉ đạo của UBND huyện Quảng Xương, sự đầu tưkêu gọi các nguồn lực của lãnh đạo UBND xã, các ban, ngành, đoàn thể trongtoàn xã đã xây dựng cơ sở vật chất cho nhà trường có đầy đủ các phòng học,phòng chức năng theo quy định
- Được sự chỉ đạo sát sao của Phòng Giáo dục và Đào tạo, trực tiếp là cácđồng chí lãnh đạo, chuyên viên tổ mầm non nhiệt tình, tâm huyết, bám cơ sở, tưvấn về công tác tham mưu; bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ giúp nhàtrường nâng cao chất lượng toàn diện
- Phụ huynh học sinh trong nhà trường, đứng đầu là Ban đại diện cha mẹhọc sinh luôn nhiệt tình ủng hộ tinh thần, vật chất giúp nhà trường xây dựng cơ
sở vật chất, đầu tư mua sắm trang thiết bị dạy học
- Đội ngũ CBGV, NV đoàn kết, có tâm huyết với nghề, yêu nghề, mến trẻ,
có tinh thần học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ
Trang 5- Số học sinh tương đối đông, vượt chỉ tiêu biên chế số trẻ/lớp đối với các
độ tuổi Nhiều trẻ ra lớp năm đầu nên nhút nhát, thiếu tự tin, chưa mạnh dạntrong giao tiếp với mọi người xung quanh; trẻ nói năng không mạch lạc, rõ ràng;một số trẻ chưa tự giác trong việc chào hỏi người lớn, bạn bè, chưa có ý thứccao trong việc bảo vệ môi trường xung quanh, ngay cả tại nhóm/ lớp, nhàtrường, gia đình, nơi công cộng; trẻ chưa chủ động trong các hoạt động tự phục
vụ bản thân hàng ngày, do cha mẹ còn bao bọc thường xuyên làm hết mọi việccho con
- Hầu hết các bậc cha mẹ chưa nhận thức được tầm quan trọng của việcgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ Chưa phối kết hợp với giáo viên trong các hoạtđộng chăm sóc- giáo dục trẻ
- Kinh phí để thực hiện đề án còn rất hạn chế
2.2.3 Khảo sát thực trạng trước khi thực hiện đề tài
Để việc nghiên cứu đạt hiệu quả, ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hànhkhảo sát đánh giá trẻ theo 4 nội dung giáo dục kỹ năng sống và khảo sát giáoviên theo 3 nội dung để nắm bắt được khả năng của trẻ và giáo viên trong việcthực hiện đề án
Bảng 1 Kết quả khảo sát học sinh đầu năm học
Kết quả khảo sát cũng cho thấy nhiều trẻ còn thụ động, nhút nhát, rụt rè;chưa tích cực suy nghĩ, tìm tòi, khám phá
- Về Kỹ năng giao tiếp: Trẻ chưa tự tin trong giao tiếp với mọi người xungquanh; trẻ nói năng không mạch lạc, rõ ràng; một bộ phận trẻ chưa chủ độngtrong việc chào hỏi người lớn, bạn bè…
- Các kỹ năng tự bảo vệ mình, kỹ năng tự lập, hình thành kỹ năng làmviệc nhóm còn hạn chế Trẻ chưa được làm quen, chưa được thực hiện nhiều cácthao tác tự chăm sóc mình, giúp đỡ người lớn, bạn bè
Trang 6Bảng 2 Kết quả khảo sát đội ngũ giáo viên đầu năm học
Đứng trước tình hình đó, bản thân là phó hiệu trưởng phụ trách công tácthực hiện đề án, tôi thực sự băn khoăn, trăn trở trước việc làm thế nào để khắcphục khó khăn và triển khai thực hiện đề án đạt hiệu quả? Từ việc sưu tầm, tìmkiếm tài liệu nghiên cứu, đến quá trình chỉ đạo thực hiện đề án tại đơn vị côngtác tôi đã tìm ra được “một số biện pháp chỉ đạo nhằm thực hiện tốt đề án xâydựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ”
2.3 Các biện pháp chỉ đạo thực hiện đề án
2.3.1 Biện pháp 1: Chỉ đạo giáo viên thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của năm học
Sau khi được nhận được công văn Số: 542/HD-GDĐT ngày 14/9/2018 củaphòng giáo dục và đào tạo huyện “Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học2018- 2019 bậc học mầm non”, và được tiếp thu tại Hội nghị hướng dẫn thựchiện nhiệm vụ năm học của ngành, tôi tham mưu với đồng chí Hiệu trưởng tổchức các cuộc họp (Ban giám hiệu, chi bộ và hội đồng nhà trường) nhằm triểnkhai, quán triệt các nội dung, nhiệm vụ của bậc học để tất cả các đồng chí Đảngviên- giáo viên trong nhà trường nắm được Nhấn mạnh nội dung “thực hiện cóhiệu quả các cuộc vận động và phong trào thi đua”, “Tiếp tục triển khai thựchiện có hiệu quả đề án “Xây dựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ
Trang 7năng sống cho trẻ” Trong đó, đơn vị trường mầm non Quảng Lợi được lựa chọn
là một trong 9 đơn vị thực hiện trọng điểm thực hiện đề án [5] Từ đó, lấy ý kiếncủa các đồng chí cán bộ giáo viên nhằm xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụnăm học của nhà trường để thực hiện tốt nhiệm vụ mà phòng giáo dục và đàotạo giao cho
Để giáo viên nhận thức rõ ý nghĩa, vai trò, nhiệm vụ của mình trong việcthực hiện đề án tôi chỉ đạo các tổ chuyên môn họp bàn, đưa việc thực hiện đề án
là một trong vấn đề mà tổ chuyên môn quan tâm, thường xuyên thảo luận; xâydựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn Mỗi cá nhân giáo viên sẽ căn cứvào tình hình thực tế tại lớp, khả năng của bản thân để xây dựng kế hoạch thựchiện nhiệm vụ năm học của bản thân Trong đó, phải có nội dung thực hiện đề án
“xây dựng trường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ”
2.3.3 Biện pháp 2: Lập kế hoạch thực hiện đề án
Cũng như bất cứ một hoạt động nào, một công việc gì thì việc lập kếhoạch cụ thể để chỉ đạo là điều vô cùng cần thiết, bởi khi đã có kế hoạch sẽ dễdàng trong việc chỉ đạo thực hiện đề án đạt kết quả cao Ngay từ đầu năm học,tôi đã nghiên cứu tìm hiểu các công văn, văn bản liên quan đến việc thực hiện đềán; nắm chắc lại các nội dung cần thực hiện của bậc học Đồng thời, dựa vào kếhoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của bậc học mầm non, kế hoạch thực hiện đề
án giai đoạn 2017- 2021 của nhà trường, cũng như điều kiện thực tế tại địaphương, đơn vị để xây dựng kế hoạch thực hiện đề án trong năm học 2018-2019
Việc xây dựng kế hoạch thực hiện đề án cũng phải đảm bảo theo cácbước: Cùng với các đồng chí trong Ban giám hiệu xây dựng dự thảo kế hoạch, tổchức hội nghị lấy ý kiến đóng góp (thành phần hội nghị gồm: Toàn thể Hội đồngtrường; đại diện BTV đảng ủy, UBND xã, các tổ chức đoàn thể địa phương; đạidiện cha mẹ học sinh; ); bổ sung các nội dung, nhiệm vụ, giải pháp vào kếhoạch; báo cáo, xin ý kiến UBND xã trước khi gửi phòng GD&ĐT thẩm định kếhoạch
Trong quá trình lập kế hoạch, việc lựa chọn nội dung và các giải phápthực hiện đề án khiến tôi phải cân nhắc kĩ điều kiện thực tế của địa phương vàđơn vị Với nguồn kinh phí hạn hẹp, chúng tôi đã thống nhất xây dựng mô hình
“Vườn rau của bé” là mô hình thực tiễn để trẻ được trải nghiệm, khám phá tạiđơn vị Đồng thời, vẫn tiếp tục thực hiện 4 nội dung giáo dục kỹ năng sống của
đề án nhưng chú trọng thực hiện hai nội dung: Giáo dục gắn với kỹ năng giaotiếp và giáo dục gắn với kỹ năng tự lập Sau khi lựa chọn được nội dung, tôi đề
ra chỉ tiêu và các giải pháp cho từng nội dung thực hiện; dự trù nguồn kinh phí
và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong nhà trường
Ngoài việc xây dựng kế hoạch chung cho cả năm học, tôi đã xây dựng kếhoạch cụ thể hàng tháng để làm căn cứ chỉ đạo thực hiện đề án mang lại hiệuquả cao nhất:
Trang 8Tháng Nội dung
Tháng 8/2018
- Dự Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện đề án tại huyện
- Khảo sát thực trạng nhà trường năm học 2018- 2019-Tu sửa CSVC, TTB
Tháng 9/2018
- Mua sắm, bổ sung đầy đủ đồ dùng, trang thiết bị giáo dục
- Tổ chức kịch bản “Ngày hội đến trường của bé” (5/9)
- Ra QĐ thành lập tổ giúp việc của nhà trường năm học 2019
2018 Xây dựng kế hoạch triển khai đề án “xây dựng trường học gắnvới thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ” năm học 2018-2019
- Thực hiện công tác tuyên truyền, đẩy mạnh công tác huy độngnguồn lực cho việc thực hiện chuyên đề
- Xây dựng lớp điểm thực hiện chuyên đề tại các lớp 5 tuổi A4,A1; Lớp 4 tuổi: B1; Lớp 3 tuổi : C1
- Tổ chức các kịch bản ngày hội, ngày lễ “Ngày hội đến trườngcủa bé” (5/9), “Vui hội trung thu” (15/8 ÂL)
- Kiểm tra các nền nếp, thói quen của trẻ
sử dụng lời nói để trình bày cảm xúc, nhu cầu của bản thân…
- Chỉ đạo các nhóm/ lớp tổ chức biểu diễn các tiết mục văn nghệchào mừng ngày 20/10( Ngày phụ nữ việt Nam)
- Tổ chức cho trẻ 5 tuổi thăm quan trải nghiệm tại công ty Fruit
of the loom
Tháng 11/2018
- Tập huấn bồi dưỡng về kỹ năng sống cho đội ngũ CBGV
- Tổ chức thao giảng GV giỏi cấp trường Chỉ đạo các đ/c GVlồng ghép các HĐ rèn kỹ năng sống vào các tiết dạy
- Tổ chức kịch bản “Cô giáo như mẹ hiền” chào mừng ngày20/11
Tháng 12/2018 - Tạo cơ hội để trẻ được thực hiện hoạt động khám phá, trảinghiệm các HĐ đơn giản về các kỹ năng sống hàng ngày: kỹ
năng tự phục vụ trong ăn uống, sinh hoạt, học tập… hàng ngày.Biết giúp người lớn làm một số công việc đơn giản phù hợp vớilứa tuổi: Giúp nhà bếp hái rau; bóc lạc, Biết nói lên nhu cầu,
Trang 9nguyện vọng, sở thích riêng của bản thân
- Lồng ghép nội dung tuyên truyền qua nội dung của chủ đềtrong tháng về các kỹ năng tình cảm- xã hội
- Giáo dục vệ sinh thân thể; Tập tính ngăn nắp, gọn gàng; tư thế,dáng điệu,
- Tổ chức cho trẻ tham quan tượng đài liệt sĩ tại xã
- Tổ chức hội thi “bé khỏe, bé tài năng” cấp trường
Tháng 01+2 /
2019
- Tham gia hội thi “Bé khỏe, bé tài năng” cấp huyện
- Chỉ đạo các khối sinh hoạt chuyên môn trao đổi, chia sẻ kinhnghiệm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Sơ kết việc thực hiện đề án
- Tổ chức cho trẻ tham quan trường Tiểu học
- Đánh giá kết qủa trong quá trình thực hiện đề án “xây dựngtrường học gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ”
- Tổng kết và báo cáo tình hình thực hiện đề án
Nhờ việc xây dựng kế hoạch thực hiện đề án của nhà trường một cách cụthể, hợp lý mà việc chỉ đạo thực hiện đề án của ban giám hiệu trở nên dễ dànghơn, Trên cơ sở kế hoạch của nhà trường, các đồng chí giáo viên đã xây dựng kếhoạch thực hiện đề án của từng nhóm/ lớp Từ đó, đề án được thực hiện theođúng kế hoạch và mang lại hiệu quả cao
2.3.3 Biện pháp 3: Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
Việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trong nhà trường là việc làm thườngxuyên, liên tục theo kế hoạch hàng tháng, hàng tuần của Ban giám hiệu nhàtrường
Xác định được việc muốn thực hiện có hiệu quả đề án, nâng cao chấtlượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thì trước tiên giáo viên phải nắmvững các nội dung của đề án Để giúp giáo viên có kiến thức và kỹ năng để dạy
Trang 10trẻ, trước hết tôi cung cấp tài liệu cho giáo viên tham khảo, học tập (Quyết định
1615 của Chủ tịch UBND huyện, các văn bản liên quan đến việc thực hiện đề
án, các tài liệu về những hoạt động dạy trẻ kỹ năng sống trong trường mầm non
mà bản thân sưu tầm được qua sách báo, mạng internet, )
Sau khi cung cấp tài liệu, tôi cùng với tổ chuyên môn tổ chức các buổi tậphuấn, hội thảo chuyên đề hay đơn giản là các buổi sinh hoạt chuyên môn, đưa racác vấn đề, các nội dung của đề án mà giáo viên còn băn khoăn để tất cả mọingười trao đổi, thảo luận; giúp giáo viên hiểu rõ thế nào là dạy kỹ năng sống?
Kỹ năng sống là dạy cho trẻ những kỹ năng gì? Dạy kỹ năng sống cho trẻ vào
thời điểm nào là hiệu quả nhất? Đặc biệt nhấn mạnh thảo luận các nội dung giáodục kỹ năng sống theo Quyết định 1615/QĐ- UBND; các giải pháp để thực hiện,cách đánh giá trẻ,
Căn cứ vào kế hoạch thực hiện đề án, tôi chỉ đạo xây dựng một số lớpđiểm thực hiện đề án, giao cho các đồng chí có năng lực phụ trách (lớp 5 tuổiA4- cô Nguyễn Thị Huế, A1- cô nguyễn thị Thảo; Lớp 4 tuổi: B1- cô Trịnh ThịXuân ; Lớp 3 tuổi : C2- cô Nguyễn Thị Gấm), tập huấn cho các đồng chí giáoviên cách lập kế hoạch thực hiện đề án phù hợp với tình hình, điều kiện của từngnhóm/ lớp Phân công mỗi khối có 1 lớp điểm và lựa chọn nội dung giáo dục kỹnăng sống trọng tâm để các lớp thực hiên Sau khi các lớp điểm thực hiện tốttiến hành cho các nhóm/ lớp còn lại thực hiện đại trà Đây là một trong nhữngcách bồi dưỡng theo phương pháp “làm mẫu”, hay “nêu gương”, đem lại hiệuquả đáng kể
Không dừng lại ở việc bồi dưỡng trên lý thuyết, chúng tôi bồi dưỡng chogiáo viên thông qua thực hành “hướng dẫn trẻ kỹ năng tập làm một số công việc
8 Cách xúc miệng nước mũi
9 Cách lấy nước uống
10.Cách xử lý khi ho
11.Cách xử lý hỉ mũi
12.Cách mặc áo, cởi áo (móc quần áo)
17.Cách gấp khăn lại18.Cách rót nước19.Cách sử dụng thìa20.Chải tóc
21.Cách sử dụng đũa22.Khóa kéo
23.Cách cắt móng tay24.Cách quét rác trên sàn25.Cách lau chùi nước26.Đóng mở đai da27.Chuẩn bị đồ ăn nhẹ28.Cách mời trà và rửa cốc
Trang 1113.Cách mặc áo, cởi áo (gấp áo)
14.Cách cài khuy áo
15.Cách cầm dao, kéo, đĩa
16.Cách sử dụng kéo
29.Cách cắt dưa chuột30.Vắt khăn ướt 31.Đánh giầy
Để các kỹ năng đến với trẻ một cách chính xác đòi hỏi các thao tác củagiáo viên phải chuẩn mực và có sự thống nhất giữa tất cả các lớp Các kỹ năngnày phải được các cô giáo hướng dẫn giống nhau không có sự lệch lạc mỗi lớphướng dẫn một kiểu thì sẽ rất khó cho việc kế thừa từ lớp nhỏ đến lớp lớn Vìvậy, tổ chức các buổi tập huấn để giáo viên luyện tập thực hành các thao tác dạytrẻ (Trong quá trình thực hiện các giáo viên tự quan sát lẫn nhau và cùng sửachữa cho nhau)
Ngoài ra, tôi chỉ đạo xây dựng các tiết dạy đối chứng chuyên đề “lấy trẻlàm trung tâm”, “Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ” để giáo viên học tập, rút kinhnghiệm; tổ chức các tiết dạy thao giảng giáo viên giỏi cấp trường yêu cầu cólồng ghép tích hợp các nội dung giáo dục kỹ năng sống vào tiết dạy Đặc biệt,trong quá trình xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chuyên môn thảo luận đưa một
số đề tài giáo dục kỹ năng sống phù hợp với lứa tuổi thực hiện ở các chủ đề, chủđiểm để giáo viên thiết kế giáo án dạy học có nội dung về dạy trẻ về kỹ năngsống theo một số chủ đề, chủ điểm Ví dụ: “Biết chào hỏi lễ phép với bạn bè”(chủ điểm “Trường mầm non”), “Bé biết giữ gìn vệ sinh cơ thể” (chủ điểm “bảnthân”), “Biết chào hỏi lễ phép với người lớn” (chủ điểm “Gia đình”) ,
Thông qua các hình thức bồi dưỡng này không chỉ nâng cao chất lượngchuyên môn trong nhà trường mà còn giúp cho giáo viên nhận thức rõ vai trò, ýnghĩa của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, nắm vững các nội dung và thựchiện có hiệu quả các nội dung đề án
2.3.4 Biện pháp 4: Chỉ đạo giáo viên lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động ở trường mầm non
- Thông qua giờ đón và trả trẻ : Giúp cho giáo viên nhận thấy rằng việc
dậy kỹ năng chủ yếu ở hoạt động này là kỹ năng tự phục vu và kỹ năng giao tiếp: Cất gầy dép, ba lô, chào cô, chào bố mẹ,…Ngoài ra, giáo viên trò chuyện hoặc
kể cho trẻ nghe các câu chuyện thông qua đó giáo dục và khắc sâu các kỹ năngsống cho trẻ
Ví dụ : Cô hỏi trẻ: Hôm qua nghỉ ở nhà con làm gì? Ở nhà chơi như thế
nào là an toàn nhất? Khi đi thăm người ốm cùng bố mẹ con phải như thế nào?,
…
- Thông qua hoạt động học
Trong các tiết học “Làm quen với chữ cái”, “Làm quen với tác phẩm vănhọc”, “Khám phá khoa học”, “Nhận biết tập nói”, rèn cho trẻ phát âm chuẩn,diễn đạt rõ ràng, mạch lạc
Trang 12Lựa chọn các đề tài phù hợp với chủ đề, chủ điểm và lứa tuổi của trẻ đểđưa vào các tiết học dạy trẻ những kỹ năng sống cần thiết, bổ ích và phù hợp với
độ tuổi của trẻ (Ví dụ: Trong một chủ đề, chủ điểm có thể lựa chọn 1-2 tiết dạygiáo dục kỹ năng sống để thực hiện)
Thường xuyên giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua việc lồng ghépthực hiện các chuyên đề tiết kiệm năng lượng điện, an toàn giao thông, bảo vệmôi trường…Cung cấp kiến thức cho trẻ qua các chủ đề, chủ điểm Sử dụng cáchình ảnh minh họa, hành động làm mẫu để giải thích cho trẻ hiểu Tổ chức cáchoạt động sáng tạo trong giờ học: đóng vai để xử lý tình huống (Khi đi siêu thị
bị lạc sẽ làm gì?; khi xảy ra hỏa hoạn xử lý thế nào, ăn các loại thức ăn gây ngộđộc, đau bụng, ….)
- Thông qua hoạt động ngoài trời và tham quan dã ngoại
Chỉ đạo giáo viên thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoài trời: Dạochơi trong vườn cổ tích khám phá các nhân vật, hướng dẫn trẻ trò chuyện cùngnhân vật nhằm phát triển tư duy ngôn ngữ riêng cho trẻ, hay tìm hiểm về môitrường thiên nhiên để hiểu biết và mô tả về các loại cây và hoa Lựa chọn tròchơi phù hợp với trẻ và cùng chơi với trẻ, tăng cường các trò chơi dân gian cógắn kết với văn hóa của địa phương, kèm theo lời là các bài đồng giao, câu đốvui, để cuốn hút trẻ giúp trẻ năng động tự tin hơn Tổ chức cho trẻ được thựchành trải nghiệm các tình huống về bảo vệ môi trường, giáo dục luật lệ an toàngiao thông, kỹ năng tự bảo vệ bản thân khi gặp thời tiết thay đổi, khi có hỏahoạn hoặc nếu có sự cố không an toàn khi đi chơi, tham quan
+ Thông qua các hoạt động ngoại khóa, giao lưu tập thể giữa các khối lớp(“Ngày hội toán học”, “Hội khỏe măng non”, “Bé với nghệ thuật”, hay cácbuổi tham quan thực tế giúp trẻ cứng cáp hơn, tư duy nhạy bén hơn, thích ứngvới môi trường bên ngoài Thực hiện theo đúng kế hoạch đầu năm, tôi đã thammưu tổ chức cho trẻ đi tham quan tại Công ty Fruit of the loom (tháng 10),tượng đài liệt sĩ và công sở xã Quảng Lợi (tháng 12), bãi biển Tiên Trang (tháng4), trường Tiểu học (tháng 5) Sau tham quan, chỉ đạo giáo viên cho trẻ thể hiệnsuy nghĩ, ấn tượng của mình sau buổi tham quan qua việc thể hiện bằng lời nói(Kể lại ấn tượng của mình về những nơi đã tham quan, thể hiện niềm vui, sựthích thú khi được đi tham quan) và các tác phẩm tạo hình (vẽ tranh về các hoạtđộng trong nhà máy, tranh về các cô chú công nhân, tranh về biển, trường tiểuhọc, )
- Thông qua hoạt động vui chơi (HĐ góc)
Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo đối với trẻ, tạo cho trẻ nhiềuhứng thú có cơ hội vận dụng kiến thức và kỹ năng để giải quyết nhiệm vụ, cầnhướng dẫn cho trẻ lựa chọn địa điểm chơi (Không tự ý chơi một mình ở nhữngnơi vắng vẻ), an toàn khi vui chơi, biết xử lý và giúp đỡ bạn khi gặp nạn (bịngã)
Tạo môi trường, phân bố góc chơi hợp lý, sau mỗi chủ đề thay đổi cách
bố trí phù hợp, lựa chọn nội dung phù hợp với chủ đề và hướng tới những
Trang 13nguyên liệu đồ dùng có sẵn ở địa phương Hướng dẫn trẻ thiết lập nhóm chơitrong lớp và tự về nhóm chơi
Sử dụng góc phát triển vận động cho trẻ hoạt động, tổ chức các nội dungthi trong từng nhóm/lớp, phối hợp nhiều động tác, nhiều tư thế khác nhau, sửdụng nhiều đồ dùng vận động, nhằm tăng cưởng khả năng thích ứng của trẻ.,
Thường xuyên quan tâm đến việc giữ gìn vệ sinh thân thể sau khi tổ chứccác hoạt động vui chơi (rửa tay xà phòng, trang phục sạch sẽ )
- Thông qua giờ ăn: Giáo dục trẻ kỹ năng tự phục vụ bằng cách tập cho
trẻ những việc vừa sức như: Sắp bàn ăn, xếp ghế, lau bàn, tự thay quần áo, gấpquần áo; biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sửdụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọngàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, biết tự dọn, cất đúng chỗ,biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn không làm ảnh hưởng đến ngườixung quanh, biết giúp cô những công việc vừa sức Đây là một trong những kỹnăng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này Giáo viên cần hiểu rõ tâm
lý của trẻ cũng như sử dụng nhiều biện pháp khác nhau để hình thành nơi trẻ kỹnăng sống Chỉ đạo giáo viên rèn cho trẻ khả năng tự phục, nhất là tự phục vụtrong ăn uống bằng cách: Tập cho trẻ cùng cô sắp bàn ăn, sắp bát thìa, sắp khănlau tay, khăn lau miệng Ở lứa tuổi mẫu giáo lớn và nhỡ tập cho cháu tự lấy đồ
ăn theo khả năng và sở thích của mình, với sự chỉ dẫn của cô Đồng thời, tập chotrẻ cách sử dụng khăn lau miệng khi ăn như thế nào cho đẹp, đúng Ăn xong cấtbát thìa ở vị trí nào, để như thế nào cho đúng, gọn gàng và tiện lợi nhất Songsong với việc tập cho trẻ khả năng tự phục vụ trong bữa ăn là tập cho trẻ tự vệsinh cá nhân như rửa tay đúng quy trình, lau mặt đúng kỹ năng, biết thay quần
áo, gấp quần áo…, biết sử dụng đồ dùng ăn uống cách đúng mức
- Thông qua hoạt động lao động, vệ sinh: Dọn đồ chơi, dọn dẹp chỗ chơi,
lau bụi bẩn, rửa đồ chơi, dội nước sau khi đi vệ sinh khi đi vệ sinh, vứt rác vàođúng nơi quy định, không hò hét, nói to, không nhổ nước bọt ở những nơi đôngngười, biết chăm sóc bảo vệ cây cối, các con vật quanh nơi mình ở Thực hiệnđúng lịch vệ sinh Trẻ biết phân loại rác, sống tiết kiệm: Giữ gìn đồ chơi, đồdùng, tiết kiệm điện, nước trong sinh hoạt ở lớp và ở nhà dùng chậu, cốc lấynước không để vòi nước chảy liên tục khi đánh răng, rửa mặt… Biết cùng côlàm đồ dùng, đồ chơi từ các nguyên vật liệu phế thải, biết giữ gìn quần áo, taychân sạch sẽ, trẻ tham gia quét dọn sân trường…Đây chính là những việc làm tốtcho môi trường, ngoài ra còn hình thành lòng tự hào ở trẻ khi được góp công sứccủa mình vào việc làm cho môi trường xanh - sạch - đẹp thông qua các hoạtđộng này Giáo viên giáo dục trẻ các kĩ năng tự phục vụ bản thân…, kĩ năng biết
bảo vệ bản thân khi có nguy hiểm.(Ví dụ: Khi trẻ trong phòng vệ sinh sàn nhà
thường rất trơn thì phải làm như thế nào?
- Thông qua hội thi, các kịch bản trong năm
Tổ chức đủ 7 kịch bản ngày hội ngày lễ trong trường MN: “Ngày hội béđến trường”; “Vui tết trung thu”; “Cô giáo như mẹ hiền” (20/11); “Tết và mùaxuân”; “Ngày vui của bà, của mẹ” (8/3); “Về thủ đô viếng Bác”; Tổng kết năm
Trang 14học và tết thiếu nhi 1/6 Hình thức phải sáng tạo, trẻ phải được tham gia tíchcực cùng bạn bè.
Tổ chức các hội thi văn nghệ, hội thi “Bé khỏe, bé tài năng” cấp trường,yêu cầu tất cả các trẻ đều tham gia, khuyến khích nội dung thi về năng khiếu:múa hát, đóng kịch, thuyết trình, các phần thi có nội dung giới thiệu về bản thân,đặc điểm sở trường và phong cách trình diễn trên sân khấu
2.3.5 Biện pháp 5: Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá
“Kiểm tra” là một nhiệm vụ gắn liền với quản lý, chỉ đạo của bangiám hiệu nhà trường Thông qua kiểm tra, người quản lý nắm được việc thựchiện các nhiệm vụ của giáo viên để từ đó có sự đôn đốc, uốn nắn, động viêngiúp đỡ để giáo viên thực hiện công việc tốt hơn Việc kiểm tra còn giúp chongười quản lý tìm ra nguyên nhân và những thiếu sót, hạn chế của giáo viên đểđiều chỉnh các nội dung kế hoạch chỉ đạo, bồi dưỡng có hiệu quả hơn Vì thế,việc kiểm tra được tôi thực hiện thường xuyên và có kế hoạch cụ thể về nộidung kiểm tra, thời điểm kiểm tra: kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên mônhàng ngày, kiểm tra việc thực hiện các chuyên đề, đề án; kiểm tra kỹ năng củatrẻ… trên cơ sở giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi chứ không áp đặt, gò bó, phêphán quá nhiều gây khó khăn, phiền toái, làm ảnh hưởng đến tâm lý giáo viên.Sau kiểm tra có đánh giá, nhận xét những mặt làm tốt, chưa tốt để giáo viên kịpthời rút kinh nghiệm
Đối với công tác đánh giá trẻ, ngay từ đầu năm tôi đã chỉ đạo tổ chuyênmôn đứng đầu là đồng chí tổ trưởng, tổ phó chuyên môn, các đồng chí khốitrưởng các khối họp, thảo luận, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá trẻ ở từng khối/lớp Trong bộ tiêu chí có các tiêu chí để đánh giá trẻ theo các lĩnh vực ( gọi làMT), đồng thời có các tiêu chí để đánh giá trẻ theo 4 nội dung giáo dục kỹ năngsống trong đề án (gọi là KN) Từ bộ tiêu chí, giáo viên sẽ căn cứ vào tình hìnhcủa nhóm/ lớp để lựa chọn các mục tiêu, tiêu chí phù hợp xây dựng kế hoạchđánh giá trẻ theo từng chủ đề, chủ điểm Sau mỗi chủ đề (chủ điểm) giáo viên sửdụng phiếu để đánh giá trẻ một cách chính xác, khách quan Điều này giúp giáoviên có căn cứ để đánh giá trẻ, biết được mức độ đạt được của trẻ ở từng chủ đề,chủ điểm Từ đó, xây dựng kế hoạch thực hiện các mục tiêu, tiêu chí giáo dục kĩnăng sống cho trẻ ở chủ đề (chủ điểm) tiếp theo
Đối với BGH nhà trường, căn cứ vào bộ tiêu chí của các khối lớp, tôicũng xây dựng bộ tiêu chí dành cho ban giám hiệu đi kiểm tra, đánh giá trẻ để có
cơ sở đánh giá chất lượng chăm sóc- giáo dục trẻ tại các nhóm/ lớp Quá trìnhkiểm tra, đánh giá chú trọng đến khảo sát các kỹ năng của trẻ, đối chiếu với kế
hoạch thực hiện đề án của nhóm/ lớp để đánh giá giáo viên ( Ví dụ: Trong kế
hoạch thực hiện đề án, giáo viên chủ nhiệm lựa chọn nội dung “Giáo dục gắnvới rèn kỹ năng giao tiếp” là nội dung trọng tâm lớp sẽ thực hiện trong năm học.Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy: kỹ năng giao tiếp của trẻ tại lớp còn hạnchế Điều đó chứng tỏ giáo viên chưa chú trọng đến việc thực hiện đề án, xâydựng kế hoạch nhưng chưa thực hiện đúng kế hoạch)
Trang 152.3.6 Biện pháp 6: Chỉ đạo xây dựng môi trường giáo dục gắn với thực tiễn và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
- Xây dựng môi trường bên trong lớp học:
Ở phòng chờ các nhóm/ lớp có bảng tuyên truyền “Những điều phụ huynhcần biết” để các bậc cha mẹ theo dõi được các hoạt động của lớp: Danh sách trẻ,Kết quả theo dõi cân đo hàng tháng, định kỳ, kết quả khám sức khỏe, các nộidung tuyên truyền về dịch bệnh, về giáo dục kỹ năng sống theo chủ đề Các nộidung được trang trí đẹp mắt và nổi bật gây được sự chú ý của các bậc phụ huynhkhi đưa đón trẻ
Đối với các góc hoạt động trong lớp: Chỉ đạo giáo viên xây dựng các góchoạt động trong lớp tạo điều kiện cho trẻ hoạt động cá nhân hoặc nhóm nhỏ theohứng thú và nhu cầu riêng của trẻ với các hình thức hoạt động phong phú, đadạng, qua đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái mới, tích cực tìm hiểu các chứcnăng sử dụng của đồ dùng đồ chơi và rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, hợp táccùng bạn, hoặc tự giải quyết các nhiệm vụ, …Trên cơ sở các góc hoạt động giáoviên đã xây dựng, tôi thường góp ý cách bày trí nhằm phát huy tối đa diện tíchcho trẻ hoạt động: cách sắp xếp các góc; cách đặt tên góc chơi; trưng bày đồdùng đồ chơi; …
Cách sắp xếp các góc hoạt động: Vị trí các góc chơi phải hợp lý, thuậntiện và có đủ không gian cho trẻ hoạt động Các góc yên tĩnh (góc học tập, gócsách…) xa góc hoạt động ồn ào (góc phân vai, góc xây dựng…) Sử dụng cácgiá tạo hình, các loại bảng thấp, để làm hàng rào phân góc vừa không che khuấttầm nhìn, vừa đảm bảo các lối đi để trẻ hoạt động liên góc Diện tích trong mỗigóc hoạt động tùy thuộc vào số lượng trẻ chơi và số lượng đồ dùng đồ chơi
trong góc Ví dụ: Góc phân vai (chủ đề Thực vật): Nếu giáo viên bố trí 2 hoạt
động: vừa có cửa hàng rau, vừa nấu ăn (chế biến các món ăn từ rau củ) thì diệntích phải rộng hơn, số lượng trẻ chơi nhiều hơn so với 1 hoạt động trong cùnggóc
Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc được sắp xếp phải dễthấy, dễ lấy, dễ lựa chọn Những thiết bị đồ chơi nặng đặt ở dưới, những đồ chơi
có nhiều bộ phận phải đặt theo bộ Màu sắc, hình dáng đồ dùng đồ chơi đẹp, hấpdẫn, đảm bảo an toàn cho trẻ Ngoài ra, bàn ghế và đồ dùng cá nhân của trẻ phảiđược xếp gọn vào một góc lớp, tránh che khuất các mảng trang trí và các góchoạt động
Ngoài việc tạo các góc hoạt động ngay tại các nhóm/ lớp, tôi chỉ đạo giáoviên tận dụng các khoảng không gian là chân cầu thang, hành lang để tạo cácgóc hoạt động chung cho trẻ: Góc “chợ quê”, góc “Vận động”, “thư viện củabé” Nhờ vậy, môi trường hoạt động cho trẻ phong phú, đa dạng; trẻ tích cựctham gia các hoạt động cùng cô
- Xây dựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học:
Cảnh quan môi trường ngoài lớp học cũng vô cùng cần thiết đối với quátrình giáo dục trẻ Vì vậy, ngay từ đầu năm học song song với việc xây dựng môitrường học tập trong lớp tôi đã quán triệt giáo viên phải quan tâm đến việc xâydựng môi trường thiên nhiên ngoài lớp học cho trẻ khám phá khi hoạt động