KHẢO sát NHANH sự HIỂU BIẾT của BỆNH NHÂN về CHẾ độ DINH DƯỠNG đối với BỆNH UNG THƯ đại TRỰC TRÀNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘIBÁO CÁO THỰC TẾ CÔNG CỘNG Tên đề tài: KHẢO SÁT NHANH SỰ HIỂU BIẾT CỦA BỆNH NHÂN VỀ CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI BỆNH UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG Nhóm sinh viên thực hiện:

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

BÁO CÁO THỰC TẾ CÔNG CỘNG

Tên đề tài:

KHẢO SÁT NHANH SỰ HIỂU BIẾT CỦA BỆNH NHÂN

VỀ CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI BỆNH UNG THƯ

ĐẠI TRỰC TRÀNG

Nhóm sinh viên thực hiện:

Nguyễn Thanh Hương Hoàng Ngọc Khánh Ngô Thị Lan

Nguyễn Bảo Linh

Lê Thị Bích Ngọc Trần Thị Ninh Nguyễn Hồng Nhung Nguyễn Thị Oanh Hoàng Lan Phương

LỜI CẢM ƠN

Được sự phân công của các thầy cô giáo bộ môn Điều dưỡng- hộ sinhTrường Đại học Y Hà Nội, chúng em đã được phân công đến học tập thực tế tạikhoa Ưng bướu và chăm sóc giảm nhẹ - Bệnh viện Đại học Y hà Nội

Trong thời gian thực tập tại đây, chúng em đã nhận được sự quan tâm,giúp đỡ, hướng dẫn của các thầy, cô bộ môn Điều dưỡng- Hộ sinh trong trường

và các cán bộ nhân viên của khoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ - Bệnh việnĐại học Y Hà Nội

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, chúng em xin gửi lời trân trọng cảm ơn đếnThạc sĩ Bùi Vũ Bình, Thạc sĩ Trần Thị Ngọc Mai - Giảng viên bộ môn Điềudưỡng cộng đồng; Tiến sĩ Trương Quang Trung- Điều dưỡng trưởng bệnh việnĐại học Y Hà Nội, Cử nhân Đinh Văn Tuyên - Điều dưỡng trưởng khoa cùngtoàn thể nhân viên, bệnh nhân tại khoa Ưng bướu và chăm sóc giảm nhẹ - Bệnhviện Đại học Y Hà Nội đã mang cả tâm huyết cùng những kiến thức quý báu,những thông tin hữu ích trang bị cho chúng em hoàn thành đợt thực tập này

Bài báo cáo này được thực hiện trong khoảng thời gian 2 tuần Bước đầu

đi vào thực tế, tìm hiểu về lĩnh vực sáng tạo trong nghiên cứu khoa học, kiếnthức của chúng em còn hạn chế và còn nhiều bỡ ngỡ Do vậy, không tránh khỏinhững thiếu sót, chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báucủa quý thầy, cô để kiến thức của em trong lĩnh vực này được hoàn thiện hơn

Chủng em xỉn trân trọng cảm ơn!

Nhóm sinh viên thực tập Tồ 1- lớp TC13A

LỜI CAM ĐOAN

Chúng em xin cam đoan:

- Nội dung trong bản báo cáo này là ý tưởng của nhóm chúng em làm,không sao chép của người khác;

- Các thông tin có được là do thu thập thực tế tại Bệnh viện trong khoảngthời gian từ ngày 15/5/2017 đến ngày 28/5/1017

Nhóm sinh viên thực tập Tổ 1- lớp TC13A

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 3

1 Giới thiệu về bệnh viện đại học y 3

2 Vài nét về khoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ - Bệnh viện Đại hoc Y Hà Nôi 3

CHƯƠNG II: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5

1 Đối tượng nghiên cứu 5

2 Phương pháp nghiên cứu 5

3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 5

CHƯƠNG III KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 6

I Đặc điểm đói tượng nghiên cứu 6

1 Đặc điểm về tuổi, giới 6

2 Đặc điểm về nơi cư trú của đối tượng nghiên cứu 7

II KẾT QU Ả NGHIÊN CỨU 8

1 Phần thói quen và thực hành 8

KẾT LUẬN 17

KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT 18

NHẬT KÝ THỰC ĐỊA 28

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư ruột hay ung thư đại trực tràng là tên gọi chung của ung thư ruộtkết và ung thư trực tràng, tức là ung thư phát triển từ ruột kết hay trực tràng (lànhững phần của ruột già), gây nên bởi sự phát triển bất thường của các tế bào cókhả năng xâm lấn hoặc lan rộng ra các bộ phận khác của cơ thể Dấu hiệu vàtriệu chứng có thể bao gồm máu trong phân, giảm cân, có sự thay đổi trong nhuđộng ruột và luôn cảm thấy mệt mỏi

Ung thư đại trực tràng thường được bắt đầu từ polyp trên bề mặt bêntrong của đại tràng hoặc trực tràng Phổ biến nhất là u tuyến và polyp tăng sản.Hầu hết các khối u này là lành tính nhưng vẫn có một số sẽ biến thành ung thư

vì vậy cần loại bỏ chúng sớm để ngăn ngừa ung thư đại trực tràng

Các loại ung thư đại tràng và trực tràng:

Ung thư biểu mô tuyến: chiếm hơn 95% các trường hợp ung thư đại trựctràng Khi nói về ung thư đại trực tràng, gần như người ta luôn nói về loại này

Các loại ít phổ biến khác bao gồm: u mô đệm đường tiêu hóa, u lympho, sacôm

Nguyên nhân gây ung thư đại trực tràng chưa được chứng minh rõ nhưng

1 số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh như: lớn tuổi, chế độ ăn uống nhiều thịt

đỏ, chất béo, tiền sử gia đình mắc ung thư vú, buồng trứng, tử cung, tiền sử giađình có hội chứng đa polyp tuyến, ung thư đại trực tràng, người bị viêm loét đạitràng, thừa cân, béo phì, người có polyp đại tràng, trực tràng, vv

Mặt khác, hiện nay Ưng thư đại trực tràng là nguyên nhân lớn gây tửvong ở các nước Bắc Mỹ, Châu Âu, sau ung thư tiền liệt tuyến, ung thư vú vàung thư phổi Bệnh thường phát hiện muộn nên rất khó điều trj Tuy nhiên, nếuphát hiện ở những giai đoạn đầu thì có nhiều khả năng chữa khỏi Việt Namchúng ta cũng không là ngoại lệ, vì vậy việc nâng cao sự hiểu biết về khảo sátnhanh hiểu biết về chế độ dinh dưỡng đối với bệnh nhân ung thư đại' trưc tràngtại khoa Ưng bướu và chăm sóc giảm nhẹ- bệnh viện Đại học Y Hà Nội để có

những can thiệp hỗ trợ nâng cao kiến thức của bệnh nhân đối với bệnh ung thưđại trực tràng.

Mục tiêu nghiên cứu.

Xác định tỷ lệ người bệnh ung thư đại trực tràng có kiến thức, thái độ,thực hành đúng về chế độ dinh dưỡng đối với bệnh nhân ung thư đại trưc tràngtại khoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ- bệnh viện Đại học Y Hà Nội

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

1 Giới thiệu về bệnh viện đại học y:

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trực thuộc Đại học Y Hà Nội, được thành lậpnăm 2007 Đây là bệnh viện Đa khoa với đội ngũ thầy thuốc là các Giáo sư, PhóGiáo sư, Tiến sĩ, Thạc sĩ, Bác sĩ có trình độ và tay nghề cao, đảm nhận côngtác khám, chữa bệnh và tư vấn sức khỏe các chuyên khoa khác nhau Bệnh viện

là nơi triển khai các kỹ thuật mới, cập nhật và hiện đại trong chẩn đoán, canthiệp và điều trị các loại bệnh lí trong các trường hợp thường gặp, cấp cứu vàhiểm nghèo Đồng thời, bệnh viện là nơi triển khai mô hình kết hợp chặt chẽgiữa điều trị và đào tạo, giảng dạy và chuyển giao kỹ thuật cho các đối tượngsinh viên, học viên sau đại học và các bác sĩ của các cơ sở y tế của mọi miềntrên cả nước

Bệnh viện Đại học Y với đội ngũ điều dưỡng, kĩ thuật viên và nhân viênbệnh viện được đào tạo với trình độ và tay nghệ vững vàng, có trách nhiệm,luôn luôn hoàn thành tốt các nhiệm vụ, có thái độ tiếp đón ân cần, thân thiện,nhẹ nhàng, phục vụ tốt các bệnh nhân trong mọi hoàn cảnh

2 Vài nét về khoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ - Bệnh viện Đại hoc

Y Hà Nôi

Cùng với việc thành lập bệnh viện, Khoa Ung Bướu và chăm sóc giảmnhẹ cũng được thành lập với đầy đủ trang thiết bị hiện đại để phục vụ điều trịnội trú đối với bệnh nhân mắc bệnh

Khoa Ung Bướu và chăm sóc giảm nhẹ- Bệnh viện Đại học Y Hà Nội với 8bác sỹ, 19 điều dưỡng và 01 hộ lý nhưng luôn có khoảng 80 bệnh nhân nằmđiều trị nội trú Trong đó, số bệnh nhân ung thư đại trực tràng dao động trongkhoảng 16 bệnh nhân (chiếm khoảng 20% tổng số bệnh nhân), bệnh nhânthường là những người trung niên trên 40 tuổi, lạm những công việc khác nhau

và ở nhiều tỉnh, thành khác nhau do đó thói quen sinh hoạt cũng

CHƯƠNG II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng nghiên cứu

Bệnh nhân tham gia vào nghiên cứu phải đảm bảo đủ các tiêu chuẩn chọnmẫu dưới đây:

- Người bệnh điều trị ung thư đại trực tràng tại khoa từ ngày 15/5 đến28/5/2017

- Được chẩn đoán xác định là bệnh ung thư đại trực tràng

- Tự nguyện tham gia phỏng vấn

* Tiêu chuẩn loại trừ:

- Bệnh nhân có kèm các bệnh nặng khác

- Không tự trả lời phỏng vấn được

2 Phương pháp nghiên cứu.

2.1.Phương pháp

- Nghiên cứu mô tả cắt ngang

2.2 Phương pháp thu thập số liệu

- Phỏng vấn trực tiếp người bệnh qua bảng câu hỏi đã soạn sẵn

2.3 Cách thức đánh giá

Các câu trong bộ câu hỏi được đánh giá điểm như sau:

- Trả lời đúng: 1 điểm

- Trả lời sai: 0 điểm

- Không trả lời: 0 điểm

2.4 Xử lỷ số liệu

Sử dụng các thuật toán thống kê

3 Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

3.1.Thời gian

- Từ ngày 15/5 đến 28/5/2017

3.2 Địa điểm nghiên cứu

CHƯƠNG III KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu 10 người bệnh đang điều trị bệnh ung thưđại trực tràng trong khoảng thời gian từ ngày 15/5 đến 28/5/2017 tại phòng bệnhkhoa Ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ - bệnh viện đại học Y Hà Nội Kết quảthu được như sau:

I Đặc điểm đói tượng nghiên cứu.

1 Đặc điểm về tuổi, giới.

Nghiên cứu trên nhóm 10 bệnh nhân ung thư đại trực tràng, có đặc điểmtuổi, giới được trình bày trong bảng 1 và 2 dưới đây

Biểu đồ 1 Tỷ lệ bệnh nhân ung thư đại trực tràng theo giới (%)

Qua biểu đồ ta thấy, trong nghiên cứu này tỷ lệ bệnh nhân nam mắc bệnhung thư đại trực tràng nhiều hơn bệnh nhân nữ

Bảng 2 Tuồi của đổi tượng nghiên cứu

2 Đặc điểm về nơi cư trú của đối tượng nghiên cứu

Bảng 3 Nơi cư trú của đối tượng nghiên cứu

Nơi cư trú Số lượng (n) Tỷ lệ (%)

40.00%

Thành thịNông thôn

Ở đây, tỷ lệ bệnh nhân ở thành thị mắc bệnh cao hơn bệnh nhân ở nông thôn(cao hơn 20%)

II KẾT QU Ả NGHIÊN CỨU

1 Phần thói quen và thực hành

Bảng 4 Tỷ lệ bệnh nhăn có thói quen tìm hiểu về bệnh.

Bệnh nhân có thói quen tự tìm hiều về chế độ dinh

dưỡng đối với bệnh ung thư đại trực tràng Có Không

Bảng 5 Tỷ lệ bệnh nhân lựa chọn đúng những loại thực phẩm phù hợp

với bệnh ung thư đại trực tràng

Bệnh nhân lựa chọn đúng những loại thực phẩm phù hợp

với bệnh ung thư đại trực tràng

Tần số Tỷ lệ

(%)

Bảng 6 Tỷ lệ bệnh nhân lựa chọn đúng những loại thực phấm không phù

hợp với bệnh ung thư đại trực tràng

Bệnh nhân lựa chọn đúng những loại thực phẩm không

phù hợp với bệnh ung thư đại trục tràng Tần số Tỷ lệ (%)

Thức ăn được chế biến quá mặn, quá cứng 10 100

Bảng 7 Số bữa ăn của bệnh nhân trong ngày

Bảng 8 Việc tập thể dục của bệnh nhân

2 Phần kiến thức về lựa chọn thực phẩm và chế độ ăn uống họp lý trong bệnh ung thư đại trực tràng

Bảng 10 Đánh giá kiến thức của bệnh nhân

Câu

ĐúngSai

Đúng

Sai/khôngtrả lòi

2 Ưng thư đại trực tràng nguy hiểm không? 10

3 Các biểu hiện của bệnh là gì?

3.1 Rối loạn đại tiện như: tiêu chảy, tảo bón 7 3

4.3 Bô sung nhiêu rau xanh , nước ép hoa quả chứa nhiêu

vitamin trong môi bữa ăn

4.4 Tránh ăn nhũng thức ăn cứng hoặc khô 7 34.5 Không uổng rượu và những đồ uổng có cồn 8 2

5 Vai trò của dinh dưỡng trong bệnh ung thư đại trực tràng?

5.1 Nhằm nâng cao sức đề kháng chung của cơ thể 10

6 Người bệnh ung thư đại trực tràng nên ăn các loại thực

phẩm như thế nào?

6.1 Nên ăn thức ăn chứa nhiều đạm như thịt nạc, cá, các 8 2

loại quả, hạt và đậu đỗ, dầu cá, các chế phẩm từ sữa

6.2 Nên ăn các loại rau nhiều lá non và tăng cường chất xơ đặc

biệt chất xơ hòa tan

7.3 Hạn chế thịt đỏ và những loại thịt chế biến sẵn như: thịt

hun khói, xúc xích, pa tê

7.4 Tránh các loại quả chua, dưa chua, gia vị cay nóng, các

chất kích thích

10

7.5 Tránh các loại thực phâm chế biến theo cách uớp muối như

dưa, cà, hành muối chua, cá om muối

7.6 Không nên ăn những món rán, quay, nướng 7 37.7 Không sử dụng rượu, bia và các loại nước uổng có ga 9 1

8 Người bệnh Ung thư đại trưc tràng nên ăn phong phú các

loại thực phẩm nhưng thức ăn phải được chế biến càng đơn

giản càng tốt, chủ yếu là ăn món luộc, hấp đúng hay sai?

9 Người bệnh Ung thư đại trưc tràng nên chia làm nhiều bữa

nhỏ trong ngày (5-6 bữa/ngày), ăn nhẹ, tránh ăn quá no

hoặc quá đói đủng hay sai?

10 Người bệnh Ưng thư đại trưc tràng nên ăn đúng giờ, đúng

lượng đúng hay sai?

11 Trái cây và rau quả giàu chất xơ, là những thực phẩm rất

tốt cho các bệnh nhân ung thư đại trực tràng đúng hay sai?

12 Người bệnh Ung thư đại trưc tràng nên ăn các loại thực 10 0

phẩm tươi thay cho các loại thức phẩm đã chế biến sẵn

đúng hay sai?

13 Người bệnh ung thư đại trực tràng nên ăn thức ăn lâu 0 10

14 Người bệnh ung thư đại trực tràng không nên ăn các loại

thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật như ngũ cốc nguyên

hạt ?

15 Các loại đô uông có ga, rượu, thức ăn cay chua thường

không gây chứng khó tiêu là đúng hay sai?

16 Bệnh nhân ung thư đại trực tràng nên thực hiện chê độ tập

thể dục đều đặn đúng hay sai?

17 Người bệnh ung thư đại trực tràng cân luyện tập nhẹ nhàng

307 ngày đúng hay sai?

Qua đây, nhận thấy, tỷ lệ bệnh nhân ung thư đại trực tràng có kiến thức đúng

về việc lựa chọn thực phẩm và chế độ dinh dưỡng trong bệnh ung thư đại trựctràng chiếm tỷ lệ: 69,7% Tuy nhiên trong quá trình khảo sát cho thấy tỷ lệ bệnhnhân trả lời sai và chưa đầy đủ vẫn còn cao (30,2%) Do vậy cần tiếp tục đẩy

mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến thêm cho bệnh nhân nhằm nâng cao kiếnthức và thực hành đúng dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư đại trực tràng.

- Về giới: Tỷ lệ nam bị bệnh ung thư đại trực tràng tại khoa ung bướu vàchăm sóc giảm nhẹ - Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong thời điểm nghiên cứu làcao hơn so với nữ giới

1.2 Đặc điểm cư trú của bệnh nhăn.

- Ở đây, những bệnh nhân ở vùng thành thị có tỷ lệ cao hơn so với vùngnông thôn (60/40%), điều này phù họp với nhiều nghiên cứu khác Nhưng donghiên cứu này chỉ bó buộc trong phạm vi khoa ung bướu và chăm sóc giảm nhẹ

và trong thời gian 2 tuần vì thế cũng không thể đánh giá được tỷ lệ mắc của cảcộng đồng

2 Đánh giá thói quen có ảnh hưởng chế độ ăn của bệnh nhân ung thư đạitrực tràng

Đánh giá thói quen, thực hành của bệnh nhân ung thư đại trực tràng trongmẫu nghiên cứu

Hầu hết bệnh nhân cho rằng dinh dưỡng là rất quan trọng và không thểthiếu Theo nghiên cứu của chúng em, có 70% bệnh nhân có thói quen tìm hiểuthông tin về bệnh, còn lại 30% bệnh nhân không có thói quen tìm hiểu thôn tinkiến thức liên quan đến bệnh tật hoặc do bệnh nhân bận công việc Có thể domới bị bệnh còn lo lắng nhiều hoặc do quan điểm ung thư đồng nghĩa với tử

thần nên bệnh nhân không cần quan tâm tìm hiểu về bệnh do vậy cần giáo dụccho bệnh nhân hiểu thêm thông tin và kiến thúc liên quan đến bệnh.

Việc áp dụng số bữa ăn trong ngày và thức ăn phù hợp với bệnh nhân ungthư đại trực tràng hết sức quan trọng, đây cũng là một trong những biện pháp cảithiện tình trạng sức khỏe của bệnh nhân trong quá trình điều trị bệnh Số bữa ăntrong ngày phù hợp với bệnh nhân ung thư đại trực tràng nên là 4- 6 bữa, nhưng

đa sổ mọi người không áp dụng chế độ ăn riêng cho ngươi tiểu đường mà vẫn ănchung với gia đình là 3 bữa (80%) còn lại chỉ có 20% bệnh nhân ăn thêm bữaphụ 65% số bệnh nhân lựa chọn đúng các loại thực phẩm phù hợp với chế độ ăncủa người bị bệnh ung thư, 25% bệnh nhân lựa chọn sai những thức ăn khôngphù hợp với bệnh ung thư do thói quen của họ, như: thức ăn cay nóng, rượu, bia,thực phẩm chế biến sẵn, dưa cà muối, kim chi, đồ chiên xào

Đa số bệnh nhân cho rằng việc tập thể dục là quan trọng, nhưng vẫn còn30% bệnh nhân chưa áp dụng chế độ tập thể dục Trong số 70% bệnh nhân ápdụng chế độ tập thể dục thì có 6 bệnh nhân áp dụng chế độ tập luyện đi bộ(chiếm 60%/ tổng số bệnh nhân điều tra), họ thường đi tập vào buổi sáng và tối,thời gian tập đa số là từ 50-60 phút/ ngày Chỉ có 20% bệnh nhân tập luyệnkhoảng 30/ ngày; 10% bệnh nhân lựa chọn phương pháp tập thể dục là đánhbóng truyền, thời gian chơi khoảng 1 giờ/ ngày Thời gian tập luyện của họ đa số

bị kéo dài hơn so với quy định (30 phút/ ngày) điều này cũng có thể gây ảnhhưởng đến sức khỏe

Một số bệnh nhân khó thay đổi được thói quen ăn uống: uống rượu, ăn đồchiên xào và đa số bệnh nhân vẫn ăn chung chế độ ăn của gia đình mà chưa cóchế độ ăn riêng hoặc ăn bữa phụ

về tập luyện, đa số người cao tuổi chọn phương pháp đi bộ nhưng một sổbệnh nhân lại chưa nắm được thời gian luyện tập hợp lý là bao nhiêu, điều nàycũng gây nguy hiểm cho họ vì khi tập luyện nặng hoặc kéo dài thời gian tập cóthể ảnh hưởng đến sức khỏe của họ

3 Đánh giá kiến thức về bệnh ung thư đại trục tràng của bệnh nhân

Đa số người bệnh ung thư đại trực tràng nắm được kiến thức về chế độdinh dưỡng hợp lý (chiếm 60%) Nhưng một số bệnh nhân còn chưa nắm đượcđầy đủ Do đó cần phải tăng cường hơn nữa công tác truyền thông về dinhdường đối với bệnh ung thư đại trực tràng đặc biệt là đối với những người mớimắc bệnh