BÀI 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU

Sau bài học, HS cần: 1. Kiến thức Liệt kê và trình bày được một số vấn đề toàn cầu của thế giới hiện nay. Biết và giải thích được đặc điểm dân số của thế giới, các vấn đề về dân số và hệ quả của nó. Thiết lập được mối liên hệ nguyên nhân – kết quả của các vấn đề về môi trường toàn cầu. Chỉ ra các nguy cơ đe dọa hòa bình của nhân loại. 2. Kỹ năng Rèn luyện kĩ năng nhận xét, phân tích được các bảng số liệu về dân số và liên hệ thực tế. Rèn luyện kĩ năng thuyết trình, so sánh và hợp tác nhóm. Biết sử dụng các phương tiện CNTT và truyền thông để thu thập và xử lí số liệu. 3. Thái độ Nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường, bảo vệ hoà bình và chống nguy cơ chiến tranh. Nhận thức được: để giải quyết các vấn đề toàn cầu phải có sự đoàn kết và hợp tác của toàn nhân loại. Có ý thức trách nhiệm của công dân đối với các vấn đề toàn cầu và sẵn sàng hành động bảo vệ môi trường, hòa bình.

SỞ GD & ĐT VĨNH PHÚC

HỘI THẢO CHUYÊN ĐỀ ĐỔI MỚI SINH HOẠT CHUYÊN MÔN CẤP THPT NĂM 2018

MÔN: ĐỊA LÍ

CHỦ ĐỀ: MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG

TÍNH TOÀN CẦU

GV báo cáo: ……… Trường: ………

……….

BÀI 3: MỘT SỐ VẤN ĐỀ MANG TÍNH TOÀN CẦU

I MỤC TIÊU

Sau bài học, HS cần:

1 Kiến thức

- Liệt kê và trình bày được một số vấn đề toàn cầu của thế giới hiện nay

- Biết và giải thích được đặc điểm dân số của thế giới, các vấn đề về dân số và hệ quả của nó

- Thiết lập được mối liên hệ nguyên nhân – kết quả của các vấn đề về môi trường toàn cầu

- Chỉ ra các nguy cơ đe dọa hòa bình của nhân loại

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kĩ năng nhận xét, phân tích được các bảng số liệu về dân số và liên hệ thực tế

- Rèn luyện kĩ năng thuyết trình, so sánh và hợp tác nhóm

- Biết sử dụng các phương tiện CNTT và truyền thông để thu thập và xử lí số liệu

3 Thái độ

- Nhận thức được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường, bảo vệ hoà bình và chống nguy cơ chiến

tranh

- Nhận thức được: để giải quyết các vấn đề toàn cầu phải có sự đoàn kết và hợp tác của toàn nhân loại

- Có ý thức trách nhiệm của công dân đối với các vấn đề toàn cầu và sẵn sàng hành động bảo

vệ môi trường, hòa bình

4 Định hướng các năng lực được hình thành

- Năng lực giải quyết vấn đề; năng lực hợp tác; năng lực sử dụng CNTT

- Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; sử dụng số liệu thống kê, sử dụng ảnh, hình vẽ, video; năng lực thu thập, xử lí và truyền đạt thông tin địa lí

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

1 Đối với giáo viên

- Cập nhật số liệu thống kê bảng 3.1, 3.2 trang 13,14

- Các tin và hình ảnh thời sự về chiến tranh khu vực và nạn khủng bố trên thế giới

- Phiếu học tập

- Hình 3 sách giáo khoa phóng to

- Máy tính và các phương tiện khác

2 Đối với học sinh

Thực hiện các dự án đã được phân công và chuẩn bị báo cáo

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

1 Ổn định lớp

2 Các hoạt động học tập

Hoạt động 1: Đặt vấn đề (3 phút)

a) Giáo viên (GV) yêu cầu học sinh (HS) toàn lớp tham gia trong vòng 1 phút viết lên giấy các

từ khóa (Dùng tính từ, danh từ, động từ, danh động từ) ngắn gọn để mô tả về các vấn đề thế

giới hiện nay mà bản thân biết Trên cơ sở đó, chọn một từ khóa thể hiện vấn đề mình quan tâm nhất, có hiểu biết hoặc mong muốn tìm hiểu nhất

b) HS thực hiện và ghi ra giấy nháp, chuẩn bị để báo cáo trước lớp

c) GV gọi đại diện một số HS đọc to từ khóa trước lớp, giải thích vì sao đó là vấn đề mình quan tâm nhất? Gv có thể đặt một số câu hỏi phỏng vấn ngắn

d) GV sử dụng nội dung HS trả lời để tạo ra tình huống có vấn đề và dắt dẫn vào nội dung bài học Thế giới hiện nay đang có những biến động không ngừng, nhiều xu thế đang diễn ra, tạo cho nhân loại những vận hội, nhưng cũng nhiều thách thức mới Đó là những thách thức gì? Tại sao chúng lại mang tính toàn cầu? Chúng có ảnh hưởng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã hội trên toàn thế giới và trong từng nước Đó là nội dung chúng ta cần tìm hiểu trong bài học hôm nay:

Hoạt động 2: Tìm hiểu về dân số (10 phút)

1 Mục tiêu

- Giải thích được hiện tượng bùng nổ dân số ở các nước đang phát triển và già hoá dân số

ở các nước phát triển

- Biết và giải thích được đặc điểm dân số của thế giới, của nhóm nước phát triển, nhóm nước đang phát triển, nêu hậu quả

- Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng nhận xét, phân tích được các bảng số liệu về dân số và liên

hệ thực tế

2 Phương thức

- Phương pháp nêu vấn đề; sử dụng bảng số liệu thống kê, sử dụng các hình ảnh

- Thảo luận cặp đôi

3 Tổ chức hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính

a) Gv giao nhiệm vụ cho học sinh

Đọc nội dung SGK trang 13, 14, phân tích bảng

số liệu thống kê bảng 3.1 và 3.2 (đã cập nhật)

sau đó giao nhiệm vụ:

- Các nhóm 1,2: Bùng nổ dân số và hậu quả

(Phân tích bảng 3.1)

+ So sánh tỉ suất gia tăng dân số tự nhiên của

nhóm nước đang phát triển với nhóm nước

phát triển và toàn thế giới.

+ Dân số tăng nhanh dẫn tới những hậu quả gì

về mặt kinh tế - xã hội và môi trường?

- Các nhóm 3, 4: Già hóa dân số và hậu quả

(Phân tích bảng 3.2)

+ So sánh cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của

mỗi nhóm nước phát triển với nhóm nước đang

I Dân số

1 Bùng nổ dân số.

a Biểu hiện

- Dân số thế giới tăng nhanh, năm 2005 là

6477 triệu người đến năm 2015, dân số thế giới tăng lên 7346 triệu người

- Sự bùng nổ dân số thế giới hiện nay chủ yếu ở các nước đang phát triển (80% số dân, 95% số dân tăng hàng năm của thế giới)

- Tỉ lệ gia tăng tự nhiên qua các thời kì giảm mạnh ở nhóm nước phát triển và chậm ở nhóm nước đang phát triển

- Chênh lệch về tỉ lệ gia tăng tự nhiên giữa 2 nhóm nước ngày càng lớn

b Hậu quả

phát triển

+ Dân số già hóa dẫn tới những hậu quả gì về mặt kinh

tế - xã hội?

Vấn đề Bùng nổ dân số Già hóa dân số

Biểu

hiện

Hậu quả

Giải

pháp

HS thực hiện theo nhóm, thời gian 3 phút

GV có thể giải thích và hướng dẫn thêm, nếu

thấy cần thiết

b) Hs thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện cá

nhân, sau đó trao đổi nhóm và chuẩn bị báo cáo

GV, trao đổi với cả lớp về kết quả thực hiện

Trong quá trình thực hiện GV quan sát và điều

chỉnh nhiệm vụ học tập cho phù hợp với đối

tượng HS

c) GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả và thảo

luận chung cả lớp Gọi một nhóm đại diện báo

cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ; các HS khác

lắng nghe và bổ sung, thảo luận thêm

d) Gv chốt kiến thức; nhận xét đánh giá kết quả

thực hiện của HS

GV phát vấn gợi mở đối với HS:

+ Tại sao dân số đông tăng nhanh sẽ gây sức

ép lớn đối với môi trường và tài nguyên?

+ Để giải quyết vấn đề môi trường ở các nước

đông dân chúng ta cần làm gì?

Dân số tăng nhanh gây sức ép lớn đối với tài nguyên môi trường, phát triển kinh tế và chất lượng cuộc sống

c Biện pháp

- Giảm tỉ lệ sinh

- Xuất khẩu lao động

2 Già hoá dân số.

Dân số thế giới ngày càng già đi

a Biểu hiện

Tỉ lệ dưới 15 tuổi ngày càng thấp, tỉ lệ trên

65 tuổi ngày càng cao, tuổi thọ ngày càng tăng

b Hậu quả

- Thiếu lao động

- Chi phí phúc lợi cho người già lớn

c Biện pháp

- Khuyến khích sinh đẻ

- Khuyến khích lao động nhập cư

Hoạt động 3: Tìm hiểu về môi trường (20 phút)

1 Mục tiêu

- Liệt kê được các vấn đề môi trường toàn cầu, nhận biết biểu hiện của các vấn đề đó

- Thiết lập mối quan hệ nguyên nhân – kết quả của các vấn đề môi trường toàn cầu

- Sẵn sàng hành động để chung tay bảo vệ môi trường Cam kết thay đổi hành vi của bản thân góp phần bảo vệ môi trường địa phương

- Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng nhận xét, phân tích vấn đề về môi trường và liên hệ thực tế

2 Phương thức

- Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề; sử dụng các hình ảnh, video trực quan

- Thảo luận nhóm

3 Tổ chức hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính

Chuyển ý: Dưới áp lực ngày càng lớn của gia

tăng dân số và sự tăng trưởng hoạt động kinh

tế, môi trường toàn cầu ngày càng bị ô nhiễm

và suy thoái nặng nề, gây ra nhiều hậu quả

nghiêm trọng.

- GV đưa ra một số hình ảnh giúp HS nhận diện

các vấn đề môi trường toàn cầu

a) GV giao nhiệm vụ cho học sinh

GV chia lớp thành 4 nhóm, giao nhiệm vụ cho

các nhóm (Phần này đã được phân công

chuẩn bị từ nhà)

Nhóm 1: Tìm hiểu vấn đề biến đổi khí hậu toàn

cầu

Nhóm 2: Tìm hiểu vấn đề suy giảm tầng ôdôn.

Nhóm 3: Tìm hiểu vấn đề ô nhiễm nguồn nước

ngọt, biển và đại dương

Nhóm 4: Tìm hiểu vấn đề suy giảm đa dạng

sinh vật

Dựa vào SGK và hiểu biết của bản thân, trao đổi và

hoàn thành phiếu học tập dưới đây theo nhiệm vụ đã

phân công:

Vấn đề

môi trường

Hiện trạng

Nguyên nhân

Hậu quả

Giải pháp

Biến đổi

khí hậu

toàn cầu

Suy giảm

tầng ô dôn

Ô nhiễm

biển và đại

dương

Suy giảm

đa dạng

sinh học

b) HS thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện cá

nhân ở nhà, sau đó trao đổi cặp đôi hoặc nhóm

và chuẩn bị báo cáo GV trước lớp, trao đổi với

cả lớp về kết quả thực hiện

Đối với thực hiện nhiệm vụ ở nhà, GV định

II Môi trường

1 Biến đổi khí hậu toàn cầu

a Hiện trạng

- Trái Đất nóng lên

- Mưa axit

b Nguyên nhân

- Lượng CO2 tăng đáng kể trong khí quyển  hiệu ứng nhà kính

- Hoạt động công nghiệp và sinh hoạt  mưa axit

c Hậu quả

- Băng tan

- Mực nước biển dâng  ngập nước một số vùng đất thấp

- Ảnh hưởng đến sức khoẻ, sinh hoạt và sản xuất

d Giải pháp

- Cắt giảm lượng CO2, SO2, NO2, CH4 trong sản xuất và sinh hoạt

- Sử dụng tiết kiệm năng lượng và các tài nguyên khác

- Bảo vệ môi trường, trồng cây xanh

2 Suy giảm tầng ô dôn

a Hiện trạng

Tầng ô dôn bị thủng, lỗ thủng ngày càng lớn

b Nguyên nhân

Khí thải CFCs từ hoạt động công nghiệp và sinh hoạt

c Hậu quả

Ảnh hưởng đến sức khỏe, mùa màng, sinh vật thủy sinh

d Giải pháp

Cắt giảm lượng CFCs trong sản xuất và sinh hoạt

3 Ô nhiễm nguồn nước ngọt, biển và đại dương

a Hiện trạng

- Ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước ngọt

thời gian để đôn đốc và gợi ý cho HS cách trình

bày sản phẩm (bài trình chiếu, vẽ hình, sơ đồ

hóa)

c) GV tổ chức cho HS báo cáo kết quả và thảo

luận chung cả lớp Gọi một nhóm đại diện báo

cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ; các HS khác

lắng nghe và bổ sung, thảo luận thêm

d) Gv chốt kiến thức; nhận xét đánh giá kết quả

thực hiện của HS Chú ý đánh giá quá trình để

tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh

GV phát vấn gợi mở đối với HS:

+ Vận dụng kiến thức môn vật lí: Hãy cho biết

hiệu ứng nhà kính là gì? Nguyên nhân của hiện

tượng này.

+ Vận dụng kiến thức môn Hóa học để giải

thích hiện tượng mưa axit.

+ Vận dụng kiến thức môn sinh học giải thích

tại sao phải trồng nhiều cây xanh và bảo vệ

rừng.

+ Vận dụng kiến thức môn Hóa Học giải thích

chất khí CFC là gì?

Clorofluorocacbon (viết tắt là CFC): CFC là

những hoá chất do con người tổng hợp để sử

dụng trong nhiều ngành công nghiệp và từ đó

xâm nhập vào khí quyển

+ Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường nước

cho học sinh

Sử dụng tiết kiệm nguồn nước

Xây dựng nhà máy xử lí nước sạch

+ Giáo dục cho học sinh ý thức bảo vệ sự đa

dạng của sinh vật, liên hệ ở Việt Nam.

Dựa vào hiểu biết của bản thân, hãy nêu một

số loài động vật ở nước ta hiện nay đang có

nguy cơ tuyệt chủng hoặc còn lại rất ít.

Tê giác hai sừng (còn gọi là tê giác

Sumatra), bò xám, lợn vòi, hươu sao, cá sấu, bò

tót, hổ, sao la, rùa, voi, vọoc mũi hếch…

Hãy kể tên một số vườn quốc gia ở nước ta mà

em biết?

- Ô nhiễm biển và đại dương

b Nguyên nhân

- Chất thải công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt

- Việc vận chuyển dầu và các sản phẩm từ dầu mỏ

c Hậu quả

- Thiếu nguồn nước sạch

- Ảnh hưởng đến sức khoẻ

- Ảnh hưởng đến sinh vật thuỷ sinh

d Giải pháp

- Tăng cường xây dựng các nhà máy xử lý chất thải

- Đảm bảo an toàn hàng hải

4 Suy giảm đa dạng sinh vật

a Hiện trạng

Nhiều loài sinh vật bị tuyệt chủng hoặc đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

b Nguyên nhân

Khai thác thiên nhiên quá mức, môi trường bị

ô nhiễm

c Hậu quả

- Mất đi nhiều loài sinh vật, nguồn thực phẩm, nguồn thuốc chữa bệnh, nguồn nguyên liệu,…

- Mất cân bằng sinh thái

d Giải pháp

Toàn thế giới tham gia vào mạng lưới các trung tâm sinh vật, xây dựng các khu bảo vệ thiên nhiên

Vườn quốc gia Cúc Phương, Ba Bể, Bái Tử

Long, Bạch Mã, Tràm Chim…

Hoạt động 4: Tìm hiểu về một số vấn đề khác (7 phút)

1 Mục tiêu

- Trình bày được một số vấn đề ảnh hưởng đến an ninh toàn cầu, nguy cơ chiến tranh

- Hiểu được sự cần thiết phải bảo vệ hòa bình và chống nguy cơ chiến tranh

- Kỹ năng: Rèn luyện kĩ năng nhận xét, phân tích các vấn đề toàn cầu khác và liên hệ thực tế

2 Phương thức

- Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề; sử dụng các hình ảnh

- Làm việc cá nhân, cả lớp

3 Tổ chức hoạt động

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính

a) Dựa trên yêu cầu HS đã chuẩn bị kiến thức

trước ở nhà Gv xây dựng chương trình “Khách

mời của VTV”

GV đặt bối cảnh giả định, VTV thực hiện

chương trình trao đổi bàn tròn về vấn đề thời

sự thế giới trong tuần HS được đóng vai là

khách mời đến trường quay trao đổi thông tin

xung quanh vấn đề an ninh toàn cầu Khách

mời cung cấp một số thông tin với người dẫn

chương trình và khán giả về các nguy cơ đe

dọa an ninh toàn cầu

GV đóng vai người dẫn chương trình

b) HS thực hiện vai diễn

c) Hs và GV nhận xét

d) GV tổng kết và chốt kiến thức

Nhiều quốc gia đã và đang phải đối mặt với

nguy cơ ngày càng cao của các vụ tấn công

bằng vũ khí hạt nhân, bom hóa học và sinh

học.

+ Vận dụng kiến thức môn giáo dục công dân

tuyên truyền về tình yêu hòa bình trên thế giới,

trừng trị nghiêm khắc những kẻ tiếp tay cho

khủng bố Là học sinh luôn có ý thức học tập

tốt để xây dựng tổ quốc giàu mạnh.

III Một số vấn đề khác

- Xung đột sắc tộc, xung đột tôn giáo và nạn khủng bố

- Các hoạt động kinh tế ngầm (buôn lậu

vũ khí, rửa tiền…), tội phạm liên quan đến sản xuất, vận chuyển, buôn bán ma túy

=> đe dọa tới ổn định, hòa bình của thế giới

- Cần phải có sự hợp tác tích cực giữa các quốc gia và toàn thể cộng đồng quốc tế

Hoạt động 5 Luyện tập

1 Mục tiêu

- Khái quát hóa và củng cố kiến thức về các vấn đề mang tính toàn cầu của thế giới đương đại

- Rèn luyện một số kĩ năng đã được sử dụng trong bài học

2 Phương thức

Hoạt động cá nhân

3 Tổ chức hoạt động

a) GV giao nhiệm vụ cho học sinh

GV đặt câu hỏi:

Câu hỏi 1: Những bức tranh biếm họa sau đây mang đến thông điệp gì cho người xem?

Câu hỏi 2: Bản thân em có thể thực hiện những hành động nào để góp phần giảm nhẹ tác

động của vấn đề nóng lên toàn cầu hiện nay?

b) HS thực hiện nhiệm vụ tại lớp Trường hợp hết thời gian GV hướng dẫn HS học ở nhà c) GV kiểm tra kết quả thực hiện của HS Điều chỉnh kịp thời những vướng mắc của HS trong quá trình thực hiện

Hoạt động 6 Vận dụng

1 Mục tiêu: Giúp Hs vận dụng hoặc liên hệ kiến thức đã học được vào một vấn đề cụ thể của

thực tiễn về dân số, môi trường ở Việt Nam

2 Nội dung: GV hướng dẫn HS tự đặt vấn đề để liên hệ hoặc vận dụng.

Trường hợp HS không tìm được vấn đề để liên hệ hoặc vận dụng, GV có thể yêu cầu HS chọn

1 trong hai nhiệm vụ sau:

- Tìm hiểu vấn đề dân số ở thành phố Phúc Yên giai đoạn 2000 - 2017

- Nhận xét về tình hình ô nhiễm môi trường ở thành phố Phúc Yên xung quanh nhà máy Honda và Toyota Việt nam

3 Đánh giá: Gv khuyến khích, động viên các HS làm bài và nhận xét sản phẩm của HS.