sáng kiến công tác hoạt động đội thiếu niên tiền phong hồ chí minh

Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn luôn chung tay cùng hoạt động đội của nhà trường; - Đội viên, nhi đồng rất ham thích sinh hoạt tham gia nhiệt tình trong mọi hoạt động; - Ban chỉ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:

1 Tên sáng kiến: Một số giải pháp tổ chức hoạt động giáo dục truyền thống cho thiếu nhi.

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác hoạt động Đội thiếu niên tiền

phong Hồ Chí Minh

3 Mô tả bản chất của sáng kiến

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết

3.1.1 Hiện trạng trước khi áp dụng giải pháp

Đội là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng cộng sản Việt Nam và Bác Hồ kính yêu sáng lập, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trực tiếp phụ trách, và là lực lượng dự bị của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Tổng phụ trách là người tổ chức, người đạo diễn, người tham mưu tích cực các công việc của Đội với nhà trường Tổng phụ trách Đội là cầu nối giữa nhà trường và

xã hội, tạo điều kiện cho toàn thể Đội viên và nhi đồng phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, lao

Thực tế công tác Đội hiện nay việc chỉ đạo hoạt động Đội đã được quan tâm nhưng còn một số nội dung hoạt động còn sơ sài, mang tính hình thức, đối chiếu trong đó có hoạt động giáo dục truyền thống

Bằng việc làm thực tế ở các năm trong quá trình công tác Qua khảo sát

200 em thực hiện các chuyên hiệu trong chương trình Rèn luyện đội viên trong năm học 2015-2016 kết quả như sau:

- Chuyên hiệu Chăm học đạt 99,8%;

- Chuyên hiệu Nghi thức đội đạt 100%;

- Chuyên hiệu Nhà sử học nhỏ tuổi đạt 89,9%

Tôi nhận thấy rằng kiến thức và sự hiểu biết của một số em đội viên còn hạn chế, chưa nắm vững về truyền thống cách mạng, truyền thống quê hương đất nước, Đảng, Đoàn, Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh Do đó việc giáo dục truyền thống cho các em trong giai đoạn hiện nay là rất cần thiết, là một trong những hoạt động cơ bản của Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, nhằm góp phần tích cực vào việc giáo dục toàn diện cho Đội viên và thiếu niên nhi đồng thực hiện theo năm điều Bác Hồ dạy

3.1.2 Ưu điểm của giải pháp cũ

- Trong nhà trường tổ chức Đội đóng một vai trò rất quan trọng, góp phần đắc lực trong việc định hướng giá trị cho lớp trẻ, hướng trẻ đến cái tốt, cái đẹp trong cuộc sống hàng ngày và từ đó giúp các em sớm trở thành “Con ngoan, trò giỏi, Đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ” để khi lớn lên các em phải thực sự là người có ích cho xã hội;

- Được sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của Hội đồng sư phạm nhà trường Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn luôn chung tay cùng hoạt động đội của nhà trường;

- Đội viên, nhi đồng rất ham thích sinh hoạt tham gia nhiệt tình trong mọi hoạt động;

- Ban chỉ huy, các em trong các câu lạc bộ năng khiếu của trường muốn thể hiện những năng khiếu của mình qua các hoạt động theo từng chủ đề, chủ điểm trong tháng, trong năm học khi được tổ chức

3.1.3 Nhược điểm của giải pháp cũ

- Nhận thức của một số bộ phận phụ huynh về việc tham gia các hoạt động ngoài giờ chưa cao, một số em học sinh xem hoạt động ngoài giờ chỉ là hoạt động phụ không quan trọng Vì vậy có một số em tham gia các hoạt động chưa

tự giác còn mang tính gò bó

- Điều kiện cơ sở vật chất của trường còn thiếu hụt chưa đáp ứng đủ cho các hoạt động;

- Kinh phí còn hạn hẹp ảnh hưởng đến các hoạt động chung của trường

Thực tế trong nhiều năm làm giáo viên Tổng phụ trách Đội tôi thấy rằng:

Để đào tạo thế hệ trẻ, giáo dục đã đóng vai trò tiên phong Thực tế cho thấy, tổ chức Đoàn, Đội đã đồng hành với thanh niên, đội viên trường học trong việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, phát huy được sức sáng tạo, nghị lực của tuổi trẻ học đường; tạo sân chơi an toàn, bổ ích, góp phần giáo dục kỹ năng sống, trang bị cho đoàn viên thanh niên, đội viên nền tảng kiến thức vững vàng; giúp cho các em tự tin, chủ động trong học tập và rèn luyện Đoàn, Đội là tổ chức cùng với nhà trường thực hiện mục tiêu giáo dục, đào tạo các em học sinh thành những con người phát triển toàn diện

Việc tổ chức giáo dục truyền thống cho các em để các em nắm được kiến thức đạt hiệu quả đã góp phần đáng kể vào việc nâng chất lượng học tập và giáo dục đạo đức, văn hóa, ý thức tập thể cho các em trong nhà trường

Truyền thống là những tư tưởng, đức tính, lối sống, tập quán, thói quen, hành động… được hình thành và duy trì từ thế hệ này sang thế hệ khác Trong

đó có những truyền thống tốt cần được phát huy, có những truyền thống lạc hậu, trì trệ, có hại cần phải loại trừ

Là giáo viên Tổng phụ trách Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, tôi khẳng định rằng việc tổ chức giáo dục truyền thống cho thiếu nhi ở nhà trường

là một hoạt động có ý nghĩa hết sức quan trọng, nếu chúng ta có biện pháp giáo dục tốt sẽ giúp các em hiểu biết được nội dung, ý nghĩa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, giúp các em bồi đắp tình cảm, lòng biết ơn đối với các thế hệ cha anh, các em biết tôn trọng yêu quí Từ đó giúp các em cố gắng học tốt và phấn đấu rèn luyện bản thân mình trở thành những con ngoan trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt

Việc giữ gìn truyền thống ở giai đoạn hiện nay là hết sức cần thiết, song không phải là dễ Để tổ chức hoạt động này đòi hỏi người tổ chức phải có sự đầu

tư về thời gian, nội dung Chuẩn bị chu đáo về cơ sở vật chất, con người và cách thức tiến hành cụ thể theo từng móc son lịch sử

Vì vậy phương pháp hoạt động này cần phải thực hiện như thế nào? Tôi thấy mình cần phải tìm ra nguyên nhân và giải pháp để khắc phục những khó khăn như đã nêu trên Từ đó tôi đã nghiên cứu rút ra những kinh nghiệm để xây

dựng giải pháp tổ chức tốt hoạt động giáo dục truyền thống cho thiếu nhi nhằm

thu hút các em tham gia một cách tích cực

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến

3.2.1 Mục đích của giải pháp

Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động đội trong trường học qua việc tổ chức các hoạt động giáo dục truyền thống Giáo dục truyền thống cho thiếu nhi

là giúp các em hiểu biết được nội dung, ý nghĩa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, Đảng, Bác Hồ kính yêu, Đoàn, Đội, truyền thống lao động, học tập sáng tạo,

tự lập, tự cường, xây dựng quê hương đất nước, truyền thống đoàn kết thương yêu đùm bọc lẫn nhau, truyền thống gia đình, kính yêu ông bà cha mẹ thầy cô giáo, bạn bè…

Năm học 2016-2017 là năm cả nước thực hiện tốt việc đẩy mạnh “Học tập

và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ: Việc chăm lo giáo dục thiếu niên nhi đồng là trách nhiệm của toàn xã hội, vì đây là lực lượng kế thừa “Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”, trẻ em Việt Nam hôm nay là tương lai của đất nước dân tộc Việt Nam ngày mai, bảo vệ chăm sóc giáo dục các em là công tác không thể thiếu trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

Ở Liên đội tôi có nhiều truyền thống cần được kế thừa và phát huy, tiêu biểu là truyền thống vượt khó vươn lên trong học tập, truyền thống giúp bạn vượt khó, truyền thống yêu quí, đền ơn, chăm sóc những người có công với đất nước Làm thế nào để các em tìm hiểu và phát huy truyền thống của địa phương nói riêng và của dân tộc nói chung? Và làm sao để thu hút các em ham thích hoạt động này? Nếu như làm tốt được điều này thì hiệu quả giáo dục càng được nâng cao mà nhất là nâng cao về chất lượng học tập

Trong nhà trường tổ chức Đội đóng một vai trò rất quan trọng, góp phần đắc lực trong việc định hướng giá trị cho lớp trẻ, hướng trẻ đến cái tốt, cái đẹp trong cuộc sống hàng ngày và từ đó giúp các em sớm trở thành “Con ngoan, trò giỏi, Đội viên tốt, cháu ngoan Bác Hồ” để khi lớn lên các em phải thực sự là người có ích cho xã hội

Xuất phát từ những thực tế đó, với vai trò là một Tổng phụ trách, tôi thấy rằng muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình đối với nhà trường, đối với các em học sinh, thì bản thân phải tìm ra những biện pháp thích hợp để đưa phong trào giáo dục truyền thống vào trong nhà trường và phải thực sự thu hút các em để đạt hiệu quả thật tốt

3.2.2 Nội dung giải pháp

Như tôi đã trình bày ở trên, mỗi Liên đội đều có những đặc điểm riêng, nên có những bước đi không hoàn toàn giống nhau Nhưng đều có cùng mục tiêu chung là đáp ứng được yêu cầu đổi mới công tác giáo dục và đổi mới trong công tác Đội Đặc biệt được sự giúp đỡ tận tình của Hội đồng đội và Phòng giáo dục cùng Ban giám hiệu nhà trường, các cơ quan đoàn thể, sự nhiệt tình của giáo viên chủ nhiệm, cho nên tôi mạnh dạn áp dụng đề tài này vừa là bước thực hiện đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động đội, vừa góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh để đưa phong trào Đội của nhà trường ngày một đi lên

3.2.2.1 Tính mới, sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ

Trước đây khi tiến hành giáo dục truyền thống chỉ tập trung vào tiết sinh hoạt đội, Tổng phụ trách truyền đạt cho các em nội dung còn chung chung chưa

cụ thể chưa sâu sắc theo từng hoạt động, theo chủ đề chủ điểm, chưa phát huy hết tính tích cực của các em Nhận thấy hiệu quả chưa cao nên trong công tác ở những năm gần đây tôi đã mạnh dạn đưa ra những phương pháp mới:

- Để đạt được mục đích giáo dục truyền thống, người Tổng phụ trách phải biết kết hợp với nhiều tổ chức trong và ngoài nhà trường, với nhiều hình thức tổ chức phong phú để lôi cuốn các em tham gia

- Đổi mới nội dung giáo dục phù hợp với đối tượng học sinh, phải kết hợp nhiều loại hình giáo dục nhằm kích thích sự tìm tòi, suy nghĩ của các em để các

em tự hòa mình vào tham gia các hoạt động như: thi kể chuyện truyền thống về Đảng, quê hương đất nước, kể chuyện về Bác Hồ kính yêu; đóng vai nhân vật lịch sử nhằm giúp các em khắc sâu kiến thức

- Giáo dục truyền thống là giúp cho học sinh không chỉ thực hiện nhiệm

vụ học tập, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức mà còn phát triển thẩm mỹ, tình cảm

và các năng lực hoạt động thực tiễn, giúp cho học sinh hiểu thêm về lịch sử, văn hóa quê hương, dân tộc và hòa nhập vào cuộc sống cộng đồng, hình thành nên những truyền thống tốt đẹp trong học sinh

- Phát huy tính tích cực của các em trong mọi hoạt động nhằm rèn cho các

em các kỹ năng sống hiện có

3.2.2.2 Cách thức thực hiện của giải pháp mới

Giải pháp 1: Kết hợp nhiều tổ chức trong và ngoài nhà trường trong hoạt động giáo dục truyền thống thông qua các môn học

Trong nhà trường phối hợp với các tổ chuyên môn và yêu cầu giáo viên

bộ môn trong giáo án, từng bài dạy lên lớp (có liên quan) đến truyền thống phải tích hợp được những nội dung để giáo dục các em Ví dụ như môn Địa lí phải dạy cho học sinh hiểu rõ về chủ quyền, về tài nguyên thiên nhiên, về đất nước mình, đồng thời liên hệ với địa lí địa phương để tăng thêm lòng yêu tổ quốc, yêu quê hương, đất nước Thông qua các tác phẩm Văn học, giáo viên phải làm sao cho học sinh ngoài việc nắm được kiến thức cơ bản, còn phải làm cho học sinh thêm yêu quý hơn con người dân tộc Việt Nam, ý thức về cộng đồng văn hóa dân tộc Việt, thông qua các nhân vật Văn học để giáo dục ý thức, nhân cách cho học sinh, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Giáo dục đạo đức cho học sinh có một vị trí quan trọng trong giáo dục các truyền thống cho thế hệ trẻ

Giải pháp 2: Đổi mới nội dung giáo dục phù hợp với đối tượng học sinh kết hợp nhiều loại hình giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn

Thông qua bài giảng, thông qua con người thật, việc thật trong cuộc sống hằng ngày, Tổng phụ trách kết hợp cùng giáo viên giúp học sinh hiểu được những truyền thống quý báu của dân tộc ta, lòng yêu nước, sức mạnh đoàn kết, tính nhân văn, nhân đạo trong cư xử, trong giao tiếp Qua đó học sinh vừa rút ra cho mình những bài học đạo đức, vừa biết liên hệ với thực tiễn để hoàn thiện bản thân, để xây dựng cho mình những chuẩn mực của một người công dân tốt

Mỗi một bài cần hình thành cho các em một số truyền thống cụ thể, đối với giáo viên, việc lựa chọn những bài có liên quan tới việc giáo dục truyền thống để trong giáo án và bài dạy trên lớp phải thể hiện được những nội dung và yêu cầu đã được đặt ra như: Nên lựa chọn nội dung gì để giáo dục? từ đó hình thành cho các em những truyền thống gì?

Giải pháp 3: Hình thành cho các em truyền thống cách mạng, Đảng, Đoàn, Đội thông qua hoạt động

Trước hết là giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống chống giặc ngoại xâm, truyền thống cách mạng của Đảng, Đoàn, Đội, truyền thống lao động, học tập sáng tạo, tự lập, tự cường, xây dựng quê hương đất nước, truyền thống đoàn kết thương yêu đùm bọc lẫn nhau Giáo dục truyền thống gia đình, kính yêu ông bà, cha mẹ, thầy cô giáo, bạn bè

Các hoạt động này được cụ thể hóa theo 5 điều Bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng để các em thực hiện thường xuyên Khi ở trường, lúc ở nhà cũng như khi tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng Đây là những nội dung để thông qua các hoạt động góp phần giáo dục toàn diện theo mục tiêu giáo dục của nhà trường, mà trong đó giáo dục truyền thống Đảng, Đoàn, Đội là không thể thiếu Qua đó hình thành và phát triển lòng nhân ái, vị tha, kích thích các yếu tố tích cực của các em để các em được tiếp cận với các hoạt động chính trị, xã hội trong cộng đồng, tạo cho các em đóng góp sức nhỏ bé của mình trong phong trào chung của quê hương đất nước

Giải pháp 4: Phát huy tính tích cực của các em trong mọi hoạt động nhằm rèn cho các em các kỹ năng sống

Giáo dục truyền thống với hình thức tái hiện lại nhân vật lịch sử chính là những bằng chứng sống về lịch sử góp phần viết nên truyền thống của quê hương đất nước, địa phương, thông qua những câu chuyện, những trận chiến đấu, những tấm gương liệt sĩ đã hy sinh và những lời phát biểu căn dặn thế hệ trẻ hôm nay chính là con đường ngắn nhất, hiệu quả nhất, sinh động nhất để giáo dục các em

Có rất nhiều hình thức và phương pháp giáo dục truyền thống cho thiếu nhi, tuy nhiên, tùy điều kiện, tùy hoàn cảnh của địa phương và đối tượng cụ thể

mà lựa chọn hình thức phương pháp sao cho phù hợp với nội dung giáo dục Những hình thức sau đây thường được sử dụng để giáo dục truyền thống cho thiếu nhi

+ Các hình thức hoạt động giáo dục truyền thống:

- Tham quan viện bảo tàng, nhà truyền thống, các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, của quê hương đất nước;

- Nghe nói chuyện trao đổi, tọa đàm với các anh hùng, chiến sĩ thi đua, các lão thành cách mạng, người có công với nước nhân các ngày lễ lớn như: 22/12, 30/4, 7/5;

- Tổ chức viếng nghĩa trang liệt sĩ, nhà bia tưởng niệm Dâng hoa tưởng niệm tại các nghĩa trang, tượng đài liệt sĩ, trồng hoa dọn cỏ đền thờ liệt sĩ xã;

- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, thi kể chuyện truyền thống, múa, hát, viết, vẻ, hái hoa dân chủ theo chủ đề;

- Làm báo tường, bản tin báo ảnh, tuyên truyền măng non;

- Tổ chức công tác Trần Quốc Toản giúp đỡ gia đình thương binh liệt sĩ, gia đình có công với Cách mạng, chăm sóc phụng dưỡng các bà mẹ Việt Nam anh hùng, đi tìm địa chỉ đỏ, góp tiền của xây dựng nhà tình thương;

- Tổ chức các câu lạc bộ “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “Những con cháu thảo hiền”, “Vòng tay bè bạn”;

- Viết thư, tặng quà, kết nghĩa với các đơn vị bộ đội hay Liên đội, chi đội bạn;

- Tổ chức hoạt động lớn tập trung: Dạ hội văn nghệ, dạ hội hóa trang, hội trại, trò chơi lớn chủ đề cần giáo dục;

- Sưu tầm tranh ảnh hiện vật, xây dựng và củng cố các nhà truyền thống, phòng truyền thống Đội;

- Tổ chức sinh hoạt truyền thống về một giai đoạn lịch sử nhân vật anh hùng dưới hình thức sân khấu hóa (có minh họa, diễn xuất, lời thuyết minh bằng thơ, nhạc, múa hát…)

+ Các bước tiến hành của hoạt động giáo dục truyền thống:

* Chọn chủ đề :

- Chủ đề phải phù hợp với tình hình chính trị, thời sự của đất nước, hoàn cảnh của địa phương

- Chủ đề giáo dục thể hiện được nội dung, tính tư tưởng

- Xác định cụ thể mục đích, yêu cầu của hoạt động

* Tên chủ đề:

Tên của chủ đề giáo dục phải thu hút và hấp dẫn các em

Ví dụ: Nhân dịp kỉ niệm 76 năm ngày thành lập Đội ta chọn đặt tên

“Mừng 76 mùa hoa, Đội ta lớn lên cùng đất nước” Nhân ngày 22/12 ta phát động phong trào “Áo lụa tặng bà”, “Góp đá Trường Sa” Nhân ngày thương binh liệt sĩ ta hướng dẫn các em đến nghĩa trang “Thắp nến tri ân” Nhân ngày người nghèo ta phát động phong trào “Lá lành đùm lá rách”, “Hủ gạo tình thương”…

+ Lập kế hoạch thực hiện:

Phải xác định được nội dung cần giáo dục là gì?

Từ đó chọn hình thức tổ chức, áp dụng các loại hình hoạt động khác nhau

Ví dụ nội dung giáo dục học sinh học tập theo gương Bác Hồ, thì có thể chọn hình thức nghe nói chuyện, tạp chí miệng, tổ chức tham quan đền thờ của Bác, viện bảo tàng Hồ Chí Minh Giáo dục về anh hùng Vỏ Thị Sáu thì đưa học sinh tham quan về quê hương của của chị, kể chuyện hoặc xây dựng kịch bản tái hiện lại nhân vật lịch sử cho các em xem

Lưu ý:

Khi tiến hành theo các hình thức hoạt động trong kế hoạch cần xác định rõ:

- Phải phân công người phối hợp và chịu trách nhiệm từng nội dung cụ thể

- Thời gian địa điểm thực hiện

- Tính toán thời gian và nơi sẽ thực hiện, các phương tiện hoạt động, đi lại như: xe, trống, cờ, loa đài, âm ly, khẩu hiệu Nếu tham quan dã ngoại, cấm trại thì cần có kế hoạch đi tiền trạm, tìm hiểu kỉ nơi cần đến

- Các chỉ tiêu thi đua cho từng chi đội

- Điều kiện thực hiện? cần phối hợp với ban ngành nào?

+ Phát động thi đua:

Giáo dục truyền thống theo một chủ đề nhất định sẽ có hiệu quả cao hơn, nếu hoạt động giáo dục ấy được tất cả các em cùng hưởng ứng tham gia Vì vậy sau khi đã chọn chủ đề và lập kế hoạch cần phổ biến đến tất cả các em: Mục đích yêu cầu, nội dung, hình thức, chỉ tiêu cụ thể cả hoạt động trên Đồng thời

có kế hoạch tổ chức và phát động thi đua trong toàn đơn vị đến từng các em để các em hiểu và tự giác tham gia, như vậy hiệu quả sẽ tốt hơn

+ Tổ chức chỉ đạo thực hiện:

Mỗi hình thức giáo dục truyền thống khác nhau đòi hỏi người tổ chức phải có kế hoạch chỉ đạo thực hiện khác nhau Vì vậy yêu cầu trong tổ chức chỉ đạo điều hành phải cụ thể, rõ ràng bao gồm :

- Công tác chuẩn bị trong ban tổ chức bao gồm những ai và phải làm gì?

- Công tác tiền trạm (có địa điểm ở nếu xa) phải có sự chuẩn bị chu đáo phương tiện xe cộ, nước uống, người thuyết minh

- Điều kiện cơ sở vật chất và các phương tiện phục vụ cho hoạt động của

cá nhân và tập thể

- Bám sát chương trình và chỉ đạo thực hiện chương trình một cách chặt chẻ chu đáo

Ví dụ: