Điều 18 trong điều lệ trường Tiểu học do Bộ giáo dục đào tạo ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2010, ghi rõ: "Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau: Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ th
Trang 1I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Đối với một trường tiểu học, có hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học hay không? phần lớn do quyết tâm của ban giám hiệu và tập thể sư phạm nhà trường Với phong trào thi đua hai tốt “ dạy tốt - học tốt” và phương châm “ tất cả tập trung cho chất lượng dạy và học ” thì hoạt động chuyên môn của trường tiểu học nói chung chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng Nó phản ánh được thực chất của việc “ trồng người ” và hiệu quả đào tạo của nhà trường
Điều 18 trong điều lệ trường Tiểu học do Bộ giáo dục đào tạo ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2010, ghi rõ: "Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau: Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và hoạt động giáo dục;
Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lý sử dụng sách, thiết bị của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;
Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó
Như vậy tổ chuyên môn có chức năng, nhiệm vụ, vai trò rất quan trọng trong việc triển khai, thực hiện các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường Có thể khẳng định hoạt động của tổ chuyên môn tốt, thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ như điều lệ trường tiểu học đã qui định sẽ góp phần tích cực, khá quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng được những yêu cầu mới trong quá trình đổi mới giáo dục
Tuy nhiên tổ chuyên môn không phải là cấp cơ sở có đầy đủ thẩm quyền để thực hiện các nhiệm vụ giáo dục Mà trường tiểu học là cơ sở giáo dục của bậc tiểu học, nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản
để tiếp tục học trung học cơ sở Do vậy chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn phụ thuộc nhiều vào kế hoạch, hoạt động của nhà trường, vào sự lãnh đạo
của Ban giám hiệu
Trang 2Trong các văn bản hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở giáo dục đào tạo Phú Thọ và của Phòng GD - ĐT Hạ Hòa năm nào cũng chỉ đạo cho các đơn vị trường học làm tốt công việc cải tiến nội dung, nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, coi đây là một trong những nhiệm vụ cơ bản, thiết thực để nâng cao chất lượng dạy - học, thực hiện đổi mới giáo dục
Trong các năm trước hoạt động của một số tổ chuyên môn chưa đi vào thực chất để nâng cao chất lượng dạy học, sinh hoạt tổ chuyên môn còn nặng về giải quyết sự vụ, thi đua Họp nhóm chuyên môn chưa đều, còn mang tính hình thức
Trước tình hình thực tế của trường, trước đòi hỏi bức bách phải nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục nhằm đáp ứng được những yêu cầu trong quá trình đổi mới, và thực hiện tốt cuộc vận động hai không của Bộ GD - ĐT: “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục” Là những người làm công tác quản lý của trường tiểu học, tôi đã cùng tập thể cán bộ, giáo viên của trường không ngừng tìm tòi, cải tiến để nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn góp phần khá lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy - học Trong bài viết, tôi xin trình bày: Một số biện pháp chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy – học ở trường TH Đông Sơn
Trang 3II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận:
1.1 Vị trí của tổ chuyên môn:
Theo Điều lệ trường tiểu học, trường tiểu học, lớp tiểu học trong trường phổ thông có nhiều cấp học ban hành theo Thông tư số 41/2010/TT-BGDĐT ngày 30/12/2010 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, cơ cấu tổ chức của trường TH, trường phổ thông có nhiều cấp học gồm có:
Hội đồng trường đối với trường công lập, Hội đồng quản trị đối với trường tư thục, Hội đồng thi đua và khen thưởng, Hội đồng kỷ luật, Hội đồng tư
vấn khác, các tổ chuyên môn, tổ văn phòng và các bộ phận khác (nếu có);
Các tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, Công đoàn, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh và các tổ chức xã hội
Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành trong trong bộ máy tổ chức, quản lý của trường tiểu học, trường phổ thông có nhiều cấp học Trong trường, các tổ, nhóm chuyên môn có mối quan hệ hợp tác với nhau, phối hợp các các bộ phận nghiệp vụ khác và các tổ chức Đảng, đoàn thể trong nhà trường nhằm thực hiện chiến lược phát triển của nhà trường, chương trình giáo dục và các hoạt động giáo dục và các hoạt động khác hướng tới mục tiêu giáo dục
1 2 Chức năng tổ chuyên môn
Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên quan đến dạy và học;
Trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định
Tổ chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường
Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;
tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại giáo
Trang 4viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng,
tổ phó
Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong
tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử
1.3 Nhiệm vụ tổ chuyên môn
Nhiệm vụ của tổ chuyên môn quy định theo Điều lệ trường tiểu học ban hành theo Thông tư số 41/2010/TT-BGD&ĐT ngày 30/12/2010 của Bộ trưởng
Bộ Giáo dục và Đào tạo:
"Điều 18 Tổ chuyên môn
1 Tổ chuyên môn bao gồm giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục Mỗi tổ có ít nhất 3 thành viên Tổ chuyên môn có tổ trưởng, nếu có từ 7 thành viên trở lên thì có một tổ phó.
2 Nhiệm vụ của tổ chuyên môn:
a) Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần, tháng, năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và hoạt động giáo dục;
b) Thực hiện bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giảng dạy, giáo dục và quản lí sử dụng sách, thiết bị của các thành viên trong tổ theo kế hoạch của nhà trường;
c) Tham gia đánh giá, xếp loại giáo viên theo quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và giới thiệu tổ trưởng, tổ phó
3 Tổ chuyên môn sinh hoạt định kì hai tuần một lần và các sinh hoạt khác khi có nhu cầu công việc."
1.4 Vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý dạy học ở trường
a Quản lý giảng dạy của giáo viên
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác
Trang 5theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;
- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn
giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh năng khiếu, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém );
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chuẩn kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá )
- Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định);
- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ );
- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định;
- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng,
kỉ luật giáo viên Việc này đỏi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ
Trang 6viên của mình về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công)
b Quản lý học tập của học sinh
- Nắm được kết quả học tập của học sinh thuộc lớp quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục;
- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực hiện mục tiêu giáo dục
- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng)
1.5 Sinh hoạt tổ chuyên môn
- Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều
ý tưởng Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú,
có thay đổi và phải có chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện
- Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều
lệ trường tiểu học (hai tuần một lần Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu về tính chất, nội dung công việc);
- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránh việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc và.hoặc mang tính hành chính);
1.6 Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn
Trích Quyết định số 04/2008/BGDĐT ngày 04/02/2008 về việc ban hành quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường tiểu học
Tổ chuyên môn của trường phát huy hiệu quả khi triển khai các hoạt động giáo dục và bồi dưỡng các thành viên trong tổ
a) Có các kế hoạch hoạt động chung của tổ, của từng thành viên theo tuần, tháng, năm học rõ ràng và sinh hoạt chuyên môn mỗi tháng hai lần;
Trang 7b) Thường xuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng về hiệu quả hoạt động giáo dục của các thành viên trong tổ;
c) Tổ chức bồi dưỡng có hiệu quả về chuyên môn, nghiệp vụ cho các thành viên trong tổ theo kế hoạch của trường và thực hiện tốt nhiệm vụ đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên
2.Thực trạng việc chỉ đạo chuyên môn ở trường Tiểu học Đông Sơn
Trong đó: trình độ Đại học là 3/8 (37,5%); trình độ Cao đẳng là 4/8 (50%); trình độ trung cấp 1/8 (12,5%)
Nhìn chung, đội ngũ giáo viên nhà trường ổn định, có sức khỏe, có phẩm chất đạo đức tốt, có uy tín với học sinh và nhân dân địa phương, nhiệt tình trong công việc và có khả năng hoàn thành tốt nhiệm vụ Hoạt động chuyên môn của nhà trường trong nhiều năm có nền nếp Chất lượng dạy và học được nâng lên qua từng năm học Tuy vậy, cũng như một số trường khác, vấn đề chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn và sinh hoạt tổ chuyên môn còn bộc lộ một số nhược điểm sau:
Cán bộ quản lí và tổ trưởng chưa thống nhất, chưa thể hiện đổi mới quản
lí trong việc phân cấp, phân quyền làm cho giáo viên khó thực hiện công việc
Tổ trưởng chưa phát huy hết vai trò của mình, thường có tâm lí coi mình cũng như giáo viên bình thường khác, chỉ lo hồ sơ đầy đủ, sạch đẹp; chưa phân công nhiệm vụ cho giáo viên theo đúng yêu cầu, nhiệm vụ; chưa chủ động xây dựng và thực hiện kế hoạch, chưa mạnh dạn trong việc đề xuất các ý kiến để nâng cao chất lượng sinh hoạt chuyên môn
Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn chưa phong phú, hình thức còn đơn điệu, gò bó, chưa đi sâu vào các vấn đề trọng tâm đổi mới phương pháp dạy học
và tháo gỡ những khó khăn cho giáo viên trong tổ Trong các buổi sinh hoạt, không khí thường trầm lắng, giáo viên ít phát biểu ý kiến; những vấn đề mới và khó ít được mang ra bàn bạc, thảo luận
Trang 83 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề:
Để chỉ đạo tốt hoạt động dạy - học phát huy đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của tổ chuyên môn trong trường tiểu học, chúng tôi đã thực hiện các biện pháp sau:
3.1 Biện pháp thứ nhất:
a) Nhà trường phải lưu trữ đầy đủ các văn bản chỉ đạo về hoạt động dạy học và các qui chế chuyên môn Phân công rõ trách nhiệm trong việc triển khai các văn bản này đến cán bộ, giáo viên một cách đầy đủ, kịp thời
- Đối với các văn bản về quy chế chuyên môn do ngành quy định: giao cho hiệu phó chuyên môn triển khai cho tất cả giáo viên trong phiên họp chuyên môn chung toàn trường
- Đối với các loại văn bản chỉ đạo về giảng dạy từng bộ môn cụ thể: giao cho tổ trưởng chuyên môn triển khai thực hiện
- Ngoài ra trong phòng họp, có một số chỗ khá thuận lợi để niêm yết các văn bản chuyên môn quan trọng hay sử dụng; các văn bản chuyên môn mới để cán bộ, giáo viên tiện theo dõi học tập và thực hiện
b) Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kịp thời cho các hoạt động chuyên môn chung toàn trường trong từng tháng, học kỳ và cả năm học, dành thời gian hợp lý cho các tổ chuyên môn, nhóm chuyên môn sinh hoạt
Đây là công việc rất quan trọng nhằm thực hiện các nhiệm vụ về chuyên môn mà Sở giáo dục đào tạo, Phòng GD - ĐT và Hội nghị cán bộ, công chức đầu năm học đề ra Ngoài công việc thông thường mà người cán bộ quản lý phải
làm là: lập kế hoạch cho phần việc được phụ trách trong cả năm học, từng học
kỳ, từng tháng, thì một phần việc rất quan trọng là lập được kế hoạch cụ thể
trong việc sử dụng thời gian của mỗi ngày thứ 4 trong tuần Ở trường chúng tôi, trong 2 năm trở lại đây đã bố trí thời gian trong ngày thứ 4 hàng tuần như sau:
+ Thứ 4 tuần thứ nhất trong tháng: dành cho các hoạt động: Họp hội đồng giáo viên, sinh hoạt Công Đoàn trường
+ Thứ 4 tuần thứ hai trong tháng: Họp triển khai kế hoạch chuyên môn toàn trường; Các tổ chức Đoàn; Đội triển khai kế hoạch cụ thể trong tháng
Trang 9+ Thứ 4 tuần thứ ba và thứ tư trong tháng: Dành hẳn cho tổ chuyên môn
sinh hoạt, bao gồm các công việc: Thao giảng, dự giờ, góp ý giờ dạy; triển khai các chuyên đề về phương pháp dạy – học Chính vì vậy tổ, nhóm chuyên môn luôn có quỹ thời gian cố định, chủ động trong việc bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho các tổ viên
Đối với nội dung công việc trong thứ 4 (tuần thứ 3; 4), P.Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn có trách nhiệm lên kế hoạch cụ thể từng buổi ngay từ đầu mỗi
học kỳ; chúng tôi tạm gọi đây là: "Kế hoạch họp và kiểm tra chung toàn khối"
trong từng học kỳ của năm học Trong kế hoạch này ghi rõ từng buổi thứ 4 làm những việc gì: Thứ 4 (tuần thứ 3): Dành cho việc thao giảng chuyên đề; họp tổ chuyên môn … Thứ 4 (tuần thứ 4): Dành cho việc kiểm tra hồ sơ chuyên môn định kỳ, tổ xây dựng chuyên đề hoặc tiếp tục thao giảng chuyên đề …
Chúng tôi thực hiện nề nếp kiểm tra chung và họp như đã trình bày từ năm học 2011 - 2012 đến nay Tuy nhiên tuỳ theo nhiệm vụ và tình hình thực tế của từng năm học mà kế hoạch này có sự thay đổi cho phù hợp
Dựa vào kế hoạch trên các bộ phận và đặc biệt là tổ chuyên môn chủ động trong việc lập kế hoạch hoạt động của tổ Trong đó có kế hoạch tổ chức học tập các chuyên đề giảng dạy, phân công giáo viên thao giảng minh họa chuyên đề,
Do có kế hoạch sớm, cụ thể nên việc thực hiện được chuẩn bị chu đáo, đạt kết quả khá tốt
3 2 Biện pháp thứ hai:
Tổ chức tốt việc kiểm tra đánh giá học sinh
a) Tổ chức kiểm tra khảo sát toàn trường:
Kiểm tra và đánh giá kiến thức học sinh là một công việc rất quan trọng của người thầy, là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác chỉ đạo chuyên môn trong nhà trường Giáo viên và các tổ chuyên môn phải làm tốt công tác này, việc tổ chức kiểm tra phải đạt được các mục đích và yêu cầu sau:
- Nội dung kiểm tra phải phù hợp với chương trình và sách giáo khoa hiện hành
Trang 10- Đề kiểm tra không quá tải, phù hợp với các đối tượng học sinh: giỏi, khá, trung bình, yếu Đề kiểm tra phải đảm bảo tính khách quan, cẩn mật
- Chấm bài phải chính xác, đúng theo đáp án, biểu điểm Chống hiện tượng chấm bài cảm tính, qua loa hay quá khắt khe
- Trả bài kịp thời, để học sinh thấy được kiến thức thực tế của mình Giáo viên, tổ chuyên môn và nhà trường nắm bắt được kịp thời chất lượng học tập của học sinh Từ đó có các biện pháp chỉ đạo kịp thời, thích hợp nâng cao chất lượng dạy - học
- Tổ chức kiểm tra phải đảm bảo quy chế chuyên môn, nhưng phù hợp với tâm lý của học sinh, tránh căng thẳng, nặng nề Có như vậy kết quả kiểm tra mới phản ánh đúng trình độ thực tế của học sinh theo đúng yêu cầu, mục đích giáo dục
Để thực hiện được mục đích yêu cầu về kiểm tra đánh giá như đã trình bày ở trên, chúng tôi tiến hành kiểm khảo sát chất lượng định kỳ thống nhất chung toàn trường
*Một số công việc thực hiện được tóm tắt theo các bước cơ bản sau:
+ Bước 1: Lập kế hoạch tổ chức kiểm tra với quỹ thời gian thứ 4 hàng
tuần, đồng thời theo dõi trọng tâm của công tác dạy - học từng năm Hiệu phó chuyên môn lập kế hoạch kiểm tra chất lượng toàn trường và được niêm yết thông báo ngay từ đầu mỗi học kỳ để giáo viên và tổ chuyên môn chủ động trong công việc thực hiện chương trình và chuẩn bị cho công việc kiểm tra 1 tiết
Việc lập kế hoạch và tổ chức kiểm tra khảo sát toàn trường Chúng tôi đã thực hiện từ nhiều năm học đến nay, và ngày càng được bổ sung rút kinh nghiệm hoàn thiện hơn
+ Bước 2: Sinh hoạt nhóm chuyên môn và ra đề kiểm tra:
Giáo viên có vai trò và trách nhiệm lớn trong việc chuẩn bị và tổ chức kiểm tra
- Do đó trước khi kiểm tra ít nhất là một tuần: nhóm chuyên môn phải thống nhất được mục đích yêu cầu; các đơn vị kiến thức cơ bản cần được kiểm tra đánh giá và thông báo nội dung này đến tất cả học sinh để học sinh chủ động
ôn tập