Kiến thức - Khái quát được các giai đoạn đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc của nhân dân Châu Phi và khu vực Mĩ Latinh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai.. - Nêu được những nét
Trang 1Giáo án môn Lịch sử lớp 12 BÀI 5: CÁC NƯỚC CHÂU PHI VÀ MĨ LA TINH
I Mục tiêu
Học xong bài này, hoc sinh cần:
1 Kiến thức
- Khái quát được các giai đoạn đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc của nhân dân Châu Phi và khu vực Mĩ Latinh từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai
- Nêu được những nét chính về tình hình phát triển kinh tế, xã hội của các nước châu Phi và khu vực Mĩ Latinh sau khi giành được độc lập (những thành tựu, khó khăn trong quá trình xây dựng và phát triển)
2 Kĩ năng
- Rèn luyện cho HS kĩ năng tổng hợp, khái quát, phân tích, so sánh các sự kiện lịch sử
- Biết sử dụng bản đồ lịch sử và chọn lọc những tư liệu, tranh ảnh cần thiết phục
vụ cho bài giảng
3.Tư tưởng, thái độ
- Bồi dưỡng cho HS tinh thần đoàn kết quốc tế, ủng hộ phong trào đấu tranh của nhân dân châu Phi và Mĩ latinh chống chủ nghĩa thực dân
- Biết chia sẻ những khó khăn mà nhân dân Châu Phi và Mĩ la tinh đang phải đối mặt
II Gợi ý tiến trình và phương pháp tổ chức dạy học
1 Ổn định lớp học
2 Kiểm tra bài cũ
GV có thể sử dụng câu hỏi sau:
Trang 21 Hãy so sánh các giai đoạn phát triển của lịch sử Lào và Campuchia ?
2 Trình bày về sự thành lập và hoạt động của tổ chức ASEAN
4 Cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân Ấn Độ (1946 – 1950) và những thành tựu của nhân dân Ấn Độ trong công cuộc xây dựng đất nước
3 Bài mới
Chuẩn kiến thức
(Kiến thức cần đạt)
Hoạt động dạy – học của thầy, trò
I Các nước Châu Phi
1 Khái quát về cuộc đấu tranh giành
độc lập của nhân dân châu Phi
+ Giai đoạn 1945 - 1954, phong trào
bùng nổ ở Bắc Phi, nhiều nước giành
được độc lập: Ai Cập (1952), Tuynidi,
Marốc, Xuđăng (1956),
+ Giai đoạn 1954 – 1960, phong trào lan
rộng khắp châu Phi Năm 1960 có 17
nước giành độc lập, được gọi là “Năm
Châu Phi”.
+ Giai đoạn 1960 - 1975, hai nước cộng
hòa Môdămbich và Ăngola tuyên bố độc
lập, đánh dấu sự sụp đổ về cơ bản của hệ
thống chủ nghĩa thực dân cũ ở châu Phi
Hoạt động 1: GV sử dụng lược đồ giới
thiệu về Châu Phi: Đây là châu lục lớn thứ ba thế giớii, gồm 54 quốc gia, diện tích khoảng 30,3 triệu km2, dân số 800 triệu người (năm 2000), rất giàu về tài nguyên đặc biệt là kim cương
HS: Quan sát bản đồ và lắng nghe.
Hoạt động 2: GV yêu cầu HS theo dõi
bài giảng kết hợp với đọc SGK để cùng trao đổi, thảo luận những vấn đề sau:
- Phong trào đấu tranh giành độc lập ở châu Phi mở đầu ở đâu?
- Chiến thắng Điện Biên Phủ của nhân dân Việt Nam ảnh hưởng đến phong trào cách mạng ở châu Phi như thế nào?
- Vì sao năm 1960 lại được gọi là “Năm châu Phi”?
- Chế độ phân biệt chủng tộc Apacthai
là gì? Kết quả cuộc đấu tranh đòi lật đổ
Trang 3+ Giai đoạn 1975 – những năm 90:
Phong trào chống chế độ phân biệt
chủng tộc Apacthai ở Nam Phi giành
thắng lợi Tháng 4/1994, N.Manđêla trở
thành Tổng thống người da đen đầu tiên
của Cộng hoà Nam Phi
2.Tình hình phát triển kinh tế xã hội
- Sau khi giành độc lập các nước châu
Phi bước vào thời kì xây dựng đất nước
và phát triển kinh tế xã hội
- Tuy đã đạt được một số thành tựu ban
đầu, nhưng châu Phi vẫn là châu lục
nghèo nhất thế giới
- Nhiều nước châu Phi luôn trong tình
trạng lạc hậu, không ổn định, xung đột
sắc tộc, tôn giáo, đảo chính xảy ra liên
miên Bệnh tật, nghèo đói, mù chữ, nợ
nần chồng chất là những thách thức rất
lớn của Châu Phi hiện nay
chế độ phân biệt Apácthai ở Nam Phi ?
HS: Tìm hiểu SGK để trao đổi và trả lời GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, kết
hợp sử dụng một số hình ảnh (N Manđêla) để chốt ý
HS: Theo dõi và ghi vở Hoạt động:
- Phần này GV hướng dẫn HS tìm hiểu SGK, dựa vào số liệu đã cho để phân tích, đánh giá và nêu ra quan điểm của mình, chủ yếu là về những khó khăn của châu Phi hiện nay
- Nếu có điều kiện, GV nên tìm kiếm và
khai thác bức ảnh "Kền kền chờ đợi
(nguồn đã dẫn) nói về nạn đói ở châu Phi Nội dung của bức ảnh sẽ khắc họa cho HS về nạn đói kinh niên ở châu Phi Trong bức ảnh, một em bé gầy còm, ốm yếu đang bò bò trên đường tìm nơi phân phát lương thực của Tổ chức Liên hợp quốc (cách em bé khoảng 1km) Đằng sau em là một con kền kền to lớn đi theo, đợi em bé kiệt sức, bị chết thì ăn thịt
- GV có thể cung cấp thêm một số thông tin cho HS: Từ năm 1952 đến 1985, châu Phi có 241 lần đảo chính quân sự Từ
1987 đến 1997 đã xảy ra 14 cuộc xung đột và nội chiến, điển hình nhất là nội chiến ở Ruanđa giữa hai bộ tộc Hutu và Tuxi Châu Phi có 29/43 quốc gia nghèo nhất thế giới 150 triệu người đói ăn
Trang 4- Với sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế
và hoạt động của Liên minh châu Phi,
các nước châu Phi đang khắc phục khó
khăn và trên đường phát triển
thường xuyên
II Các nước Mĩ la tinh
1 Vài nét về quá trình giành và bảo vệ
độc lập
- Sau chiến tranh thế giới thứ hai, dựa
vào ưu thế về kinh tế, quân sự, Mĩ đã
biến khu vực Mĩ Latinh thành “sân sau”
để xây dựng các chế độ độc tài thân Mĩ
- Cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài
thân Mĩ diễn ra ở nhiều nước, tiêu biểu là
thắng lợi của cách mạng Cu ba:
+ Tháng 3/1952, Mĩ thiết lập chế độ độc
tài Batixta ở Cuba Nhân dân Cuba đã
đứng lên lật đổ chế đổ chế độ độc tài
Batixta, mở đầu là cuộc tấn công vào trại
lính Môncađa (267/1953) dưới sự lãnh
đạo của Phiđen Caxtơrô
+ Ngày 1/1 /1959, chế độ Batixta bị sụp
đổ, nước Cộng hoà Cuba ra đời, do
Phiđen Caxtơrô làm Chủ tịch
Hoạt động 1:
GV dùng Lược đồ khu vực Mĩ latinh sau chiến tranh thế giới thứ hai, giới thiệu
cho HS những nét khái quát nhất về khu vực: Hiện nay Mĩ latinh gồm có 33 nước, diện tích 20,5 triệu km2, dân số 517 triệu người (năm 2000), rất giàu nông - lâm sản
và khoáng sản
HS: Quan sát và lắng nghe Hoạt động 2:
GV thông báo cho HS biết về Chính sách láng giềng thân thiện của Mĩ: Năm 1933, tổng thống Rudơven đưa ra “Chính sách láng giềng thân thiện”, mở đầu thời kì
thực hiện chủ nghĩa thực dân mới của Mĩ
ở các nước Mĩ Latinh Với chính sách này, Mĩ đã ngăn chặn được sự xâm lược của phe phát xít và đẩy lùi được địa vị ưu thế của Anh ở khu vực này Kể từ sau chiến tranh thể giới thứ 2, Mĩ biến khu vực này trở thành sân sau của Mĩ Tiếp
đó, GV hướng dẫn HS tìm hiểu về những giai đoạn quan trọng của cuộc cách mạng của nhân dân Cuba
HS: Tìm hiểu SGK, trao đổi và thảo luận
Trang 5- Từ thập kỉ 60 – 70, phong trào cách
mạng ở Mĩ Latinh phát triển mạnh, điển
hình là ở Panama, vùng biển Caribê Năm
1983, vùng Caribê có 13 nước giành
được độc lập Mĩ Latinh trở thành “Lục
địa bùng cháy ”, nhiều nước đã giành
thắng lợi : Vênêxuêla, Côlômbia, Pêru,
Nicaragoa, Chilê,
2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
- Sau khi khôi phục nền độc lậ, các nước
Mĩ Latinh đẩy mạnh xây dựng, phát triển
kinh tế - xã hội, đạt nhiều thành tựu:
+ Baraxin, Áchentina và Mêhicô trở nước
công nghiệp mới (NICs)
+ Ở Cuba tiến hành cải cách dân chủ, xây
dựng đất nước theo con đường CNXH
- Từ thập niên 80, các nước Mĩ Latinh
gặp nhiều khó khăn: kinh tế suy thoái,
lạm phát tăng nhanh, khủng hoảng trầm
trọng, nợ nước ngoài chồng chất
GV: Nhận xét, trìn bày bổ sung và chốt ý.
Ở đây, để cụ thể hóa về phát triển cách mạng ở Cuba, GV kết hợp sử dụng một số kênh hình (lược đồ các nước Mĩ Latinh giúp HS xác định lãnh thổ Cuba, chân dung Phi đen Caxtơrô)
HS: Theo dõi và ghi bài Hoạt động: Phần này GV hướng dẫn HS
tìm hiểu SGK, dựa vào số liệu đã cho để phân tích, đánh giá và nêu ra quan điểm của mình, chủ yếu là về những khó khăn của các nước khu vực Mĩ Latinh hiện nay
GV có thể nêu một số câu hỏi:
Sau khi cách mạng thắng lợi, cách mạng
Mĩ Laitinh đã xây dựng và phát triển kinh tế-xã hội như thế nào? Những thành tựu
và khó khăn của các nước Mĩ Latinh?
HS: Tìm hiểu SGK để thảo luận và trả lời
GV: Nhận xét, trình bày bổ sung, chốt ý
- Về thành tựu của đất nước Cuba, GV cần cho HS thấy những thành tựu quan trọng về y tế, giáo dục mà lại đang bị bao vây cấm vận
- Về giai đoạn phục hồi của nền kinh tế
Mĩ Latinh từ thập niên 90, GV khẳng định: Mặc dù đã có nhiều khởi sắc nhưng nền kinh tế còn rất nhiều thách thức, khó khăn: lạm phát 4 con số giảm xuống dưới 30%/năm Một số nước lạm phát còn rất
Trang 6- Đến thập kỉ 90 kinh tế Mĩ Latinh có
những bước khởi sắc, nhưng còn gặp
không ít khó khăn, nhất là mâu thuẫn xã
hội và quốc nạn tham nhũng
thấp như Mê hicô là 4l,4%, Bôlivia là 4,45, Chilê 4,6%
III.Củng cố, dặn dò
1 Củng cố
GV tổ chức cho HS tự củng cố kiến thức ngay trên lớp thông qua câu hỏi:
- Hãy nêu những thành quả chính trong cuộc đấu tranh giành độc lập của nhân dân châu Phi sau Chiến tranh thế giới thứ hai ?
- Những nét chủ yếu về quá trình đấu tranh giành và bảo vệ độc lập dân tộc của các nước Mĩ Latinh và cách mạng Cuba?
2 Bài tập về nhà
- Lập bảng thống kê về phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Châu Phi từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai
- Sưu tầm tài liệu tranh ảnh về cách mạng Cuba
- Đọc trước bài số 6, tìm hiểu nội dung và hệ thống kênh hình