Kiến thức: HS nắm được - Những nét chính của quan hệ quốc tế sau CTTG II, đặc trưng bao trùm là sự đối đầu giữa hai phe: TBCN và XHCN 2.. Giảng bài mới: TG Hoạt động của GV Hoạt động củ
Trang 1Ngày soạn: ChươngV: Quan hệ quốc tế (1945 – 2000 )
Tiết: 12, 13 Bài 9: Quan hệ quốc tế trong và sau thời kì chiến tranh lạnh
I/Mục tiêu:
1 Kiến thức: HS nắm được
- Những nét chính của quan hệ quốc tế sau CTTG II, đặc trưng bao trùm là sự đối đầu giữa hai phe: TBCN và XHCN
2 Kỹ năng
- Rèn luyện phương pháp tư duy, biết phân tích các sự kiện và khái quát các vấn đề lớn
3 Thái độ
- HS nhận thấy trong suốt những năm 1945 – 2000 , mặc dù HB TG vẫn được duy trì, nhưng trong thời kì c/tr lạnh tình hình TG luôn căng thẳng, có những lúc đứng trên bờ cuộc CTTG
- Cuộc đ/tr vì HB, ĐL DT và tiến bộ XH của ND các nước luôn diễn ra đầy cam go, phức tạp Trong đó cuộc đ/tr của ND VN đã trở thành điển hình của cuộc đ/tr trong thời kì này
II / Chuẩn bị:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
- Tranh ảnh liên quan
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc bài trước trong SGK
III / Hoạt động dạy học:
1 Ổn định tình hình lớp: Kiểm tra sĩ số, tác phong HS.
2 Kiểm tra bài cũ: Nhờ đâu NB trở thành một trong ba trung tâm KT – tài chính TG nửa cuối TK
XX?
3 Giảng bài mới:
TG Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
28’
Từ một l/minh cùng nhau chống
FX, 2 cường quốc Xô – M nhanh
chóng đi tới tình trạng đối đầu và
chiến tranh lạnh với nhau
- Do KT siêu cường, nắm độc
quyền vũ khí nguyên tử
HĐLớp: Tìm hiểu nguồn
gốc và biểu hiện >< Đông –Tây
* Nguồn gốc
- LX: Duy trì HB, an ninh TG; bảo vệ CNXH, thúc đẩy CM TG
- Mĩ: Chống phá LX, các nước XHCN Đông Âu, TQuốc; đẩy lùi CM TG
=> Sự đối lập mục tiêu và chiến lược giữa 2 cường quốc Xô – Mĩ
- Tham vọng và âm mưu thống trị TG của Mĩ
I Mâu thuẫn Đông – Tây và
sự khởi đầu của Chiến tranh lạnh
1/ Nguồn gốc
- Từ 1 liên minh chống FX, 2 cường quốc Xô – Mĩ chuyển sang “đối đầu” bởi đối lập về mục tiêu và chiến lược
- Mĩ lo ngại ảnh hưởng của LX
và Đ.Âu đối với TG và có âm mưu thống trị TG
Trang 2- Viện trợ 17 tỉ USD cho P.Tây
→ tập hợp Tây Âu chống LX,
Đông Âu
- Là l/minh QS lớn nhất của
CNTB p.Tây chống LX và Đ Âu
- Với sự đối lập về CT, KT, QS
giữa hai phe TBCN & XHCN ở
châu Âu
MR:
- Mĩ là thủ phạm gây ra cục diện
đối đầu làm cho tình hình TG hết
sức căng thẳng, đối địch như
trong c/tr, nhưng không có nổ
súng và chưa đổ máu giữa X-M
- Thực chất cuộc c/tr này diễn ra
giữa 2 đối thủ chính X-M, mỗi
bên lại có hậu thuẫn của mình,
đồng minh của mỗi nước, thể
hiện rõ nhất trong các cuộc c/tr
* Biểu hiện
- Phía Mĩ:
+ Ra học thuyết Truman + Kế hoạc Mássan + Thành lập NATO
- Phía LX thành lập + SEV
+ Tổ chức Hiệp ước Vácsava
Đọc trg 59 “Học thuyết ”, rút ra mục đích / học thuyết
- Tiêu diệt LX, các nước XHCN Đ.Âu, đàn áp CM TG
TB: Hậu quả k/hoạch
này?
- Tạo nên sự phân chia đối lập về KT, CT giữa các nước Tây Âu và Đông Âu
K: Đánh giá 3 sự kiện trên
trong mối quan hệ q/tế?
- “Khúc dạo đầu”của c/tr lạnh
K: Hiểu thế nào là “C/tr
lạnh”?
- Là cuộc đối đầu giữa 2 phe, TBCN do Mĩ và XHCN do LX đ/đầu trên tất
cả các lĩnh vực KT, CT, VH – tư2, QS
- Tuy không nổ ra trực tiếp
= súng đạn giữa X-M hay = cuộc CTTG nhưng lại diễn
ra các cuộc c/tr cục bộ ở nhiều khu vực trên TG
2/ Biểu hiện
- Phía Mĩ:
+ 1947 ra học thuyết Truman
+ Thực hiện kế hoạch Mássan (1947)
+ 1949 thành lập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại tây dương (NATO)
=> Đây là “ những khúc dạo đầu”của C/tr lạnh
- Phía LX:
+ 1949 cùng với các nước Đông Âu thành lập SEV
+ 1955 thành lập tổ chức Hiệp ước Vácsava
KL: 1949 – 1955 cục diện “hai
cực” đã được xác lập
C/tr lạnh đã bao trùm cả TG
II Sự đối đầu Đông – Tây và các cuộc chiến tranh cục bộ
Trang 3cục bộ
- Nhân dân ĐD kiên cường
kháng chiến chống TD Pháp XL
- Với âm mưu muốn “quốc tế
hóa” c/tranh ĐD
- Công nhận ĐL, chủ quyền
của ĐD
- VN tạm thời chia 2 miền
HĐCN: Tìm hiểu biểu
hiện đối đầu Đông – Tây trong cuộc chiến này.
- LX, TQ ủng hộ NDVN kháng chiến chống P
- 1950 Mĩ can thiệp sâu vào
ĐD, viện trợ QS, KT cho P
TB: Tham dự có LX, A, P,
M chứng tỏ điều gì?
- Thể hiện sự đối đầu giữa
“hai cực”: cuộc đấu tranh gay gắt giữa 2 phe
TB: Nhắc lại kiến thức đã học vể TT
- 1948 bán đảo Triều Tiên thành lập riêng biệt 2 nhà nước do Mĩ và Liên Xô bảo trợ
K: Sự đối đầu “2 cực” thể
1/ Cuộc chiến tranh XL ĐD của thực dân Pháp (1945 -1954)
- 9/1945 Pháp XL trở lại VN, 12/1946 XL toàn ĐD
+ LX, TQ, các nước XHCN ủng hộ NDVN kháng chiến chống P
+ 1950 Mĩ can thiệp sâu vào
ĐD, viện trợ QS, KT cho P
=> cuộc c/tr ĐD ngày càng chịu sự tác động của 2 phe
- Sau chiến thắng ĐBP, (P) kí hiệp định Giơnevơ (7/1954), chấm dứt chiến tranh ĐD
+ Là thắng lợi lớn của ND ĐD
+ Đã phản ảnh cuộc đấu tranh gay gắt giữa 2 phe ( Mĩ phá hoại chuẩn bị xâm lược ĐD )
2/ Cuộc chiến tranh Triều Tiên (1950-1953)
- 1948 bán đảo Triều Tiên thành lập 2 nhà nước riêng biệt do Mĩ và Liên Xô bảo trợ
- 1950 – 1953 C/tr TT bùng nổ + Bắc TT được TQ chi viện
Trang 4= > Cuộc “đụng đầu LS”
- Mĩ hất cẳng (P) dựng chính
quyền NĐDiệm, biến MNVN…
- Mĩ lần lượt thực hiện các chiến
lược… (chọn VN làm thí điểm)
- Sự giúp đỡ của L X, TQ, các
nước XHCN
Kết hợp ghi
ABM: Hạn chế hệ thống phòng
thủ tên lửa
- SALT – 1: Hạn chế vũ khí tiến
công chiến lược
Goócbachốp – Busơ ( cha)
- 1987: Hiệp ước thủ tiêu tên lửa
tầm trung ở c.Âu (INP), chiếm
khoảng 3/4 kho VKHN của mỗi
nước
- 1990: Loại bỏ VKHN tầm
hiện như thế nào?
- TQ chi viện cho BTT
- Mĩ giúp sức NTT
K: Mục đích chính của
Mĩ?
- Muốn qua chiến tranh Triều Tiên để ngăn chặn ảnh hưởng của CNXH (Liên Xô)
HĐ Lớp: Thảo luận
nguyên nhân của cuộc c/tr này
- Mĩ đã nuôi tham vọng lớn qua C/tr VN để đối phó phe XHCN và PTGPDT
K: Kết quả của cuộc
chiến?
- ND 3 nước ĐD chiến đấu anh dũng
- 1973 Mĩ kí Hiệp định Pari công nhận ĐL, chủ quyền VN
- 1975 ND ĐD thắng lợi hoàn toàn
HĐ Lớp: Thảo luận và
phát biểu những sự kiện thể hiện xu thế thế hòa hoãn Đông – Tây và Chiến tranh lạnh chấm dứt
Đọc chữ nhỏ trg 62
+ Nam TT, Mĩ giúp sức
=> Đây là sản phẩm c/tr lạnh,
là sự đụng đầu trực tiếp giữa 2
phe 3 Cuộc chiến tranh xâm lược VN của ĐQ Mĩ (1954-1975)
Đây là cuộc chiến tranh cục
bộ lớn nhất đối lập giữa 2 phe
- Mĩ đã nuôi tham vọng lớn qua C/tr VN để đối phó phe XHCN và PTGPDT
- ND 3 nước ĐD đoàn kết chống Mĩ giành thắng lợi hoàn toàn
* Tóm lại: Trong thời kì c/tr
lạnh mọi xung đột trên thế giới đều liên quan sự “đối đầu” giữa 2 cực Xô – Mĩ
III Xu thế hòa hoãn Đông – Tây và Chiến tranh lạnh chấm dứt
Từ đầu những năm 1970 xu thế hòa hoãn Đ-T đã xuất hiện
1 9/11/1972, 2 nước CHDCĐức và CHLBĐ kí Hiệp định Bon tạo cơ sở quan hệ, láng giềng, bình đẳng
2 1972 Mĩ và LX kí kết hiệp
ước hạn chế vụ khí chiến lược (hiệp ước ABM, SALT – 1)
3 8/1975 định ước Hen-xin-ki
Trang 5trung & ngắn
- Mở ra chiều hướng và những
đ/kiện giải quyết các tranh chấp,
xung đột trên TG (Ápganixtan,
CPC, Namibia)
- Sự vươn lên của NB, EU, Nga,
TQ, Mĩ
- Ban căng, châu Phi, Trung Á
HĐCN: Đọc chữ nhỏ trg
63dể hiểu được nguyên nhân X-M chấm dứt C/tr lạnh
HĐ Lớp: Thảo luận về xu
thế phát triển của TG sau C/tr lạnh.
- Trật tự 2 cực sụp đổ, 1 trật
tự thế giới mới đang dần dần hình thành
- Mĩ ra sức thiết lập “trật tự một cực” làm bá chủ TG
- HB thế giới được củng cố nhưng nhiều khu vực không
ổn định
K: Theo em âm mưu của
Mĩ thực hiện được không?
- Sự cản trở của EU, Nga (Sự kiện Gruzia với Nam Ossetia, Abkhazia)
K: Sự kiện 11/9/2001 có
tác động TG như thế nào?
- Gây tác động to lớn, phức tạp đến t/hình TG và quan
hệ q/tế
- Đặt các quốc gia vừa có thời cơ phát triển thuận lợi vừa phải đối mặt với những thách thức gay gắt
(Châu Âu – Mĩ – Canađa) tạo nên một cơ chế giải quyết vấn
đề HB, an ninh châu Âu
4 Những năm 70 – 80, LX, M
có các cuộc gặp gỡ cấp cao + Kí nhiều văn kiện hợp tác
KT – KHKT + Cắt giảm vũ khí chiến lược
và hạn chế chạy đua VT giữa hai nước
+ 12/1989 tuyên bố chấm dứt Ctr lạnh
IV Thế giới sau Chiến tranh lạnh
- Sự tan rã của LX và hệ thống XHCN đưa đến sự sụp đổ của trật tự 2 cực Itanta
- Từ sau 1991, các xu thế phát triển của TG là:
+ Trật tự “2 cực” sụp đổ, 1 trật tự thế giới mới đang dần dần hình thành – TT “đa cực”
+ Các quốc gia tập trung phát triển KT để XD sức mạnh của mình
+ Mĩ ra sức thiết lập trật tự
“một cực” làm bá chủ TG + HB thế giới được củng cố nhưng nhiều khu vực không ổn định (nội chiến, xung đột )
* Củng cố:
Trang 6- Từ sau 1945 – đầu những năm 70, >< Đông – Tây gay gắt, C/tr lạnh căng thẳng và c/tr cục bộ diễn ra nhiều khu vực trên TG
- Từ đầu những năm 70 – 1991: Hòa hoãn đông Tây và C/tr lạnh chấm dứt
- 1991 đến nay: Thế giới sau C/tr lạnh với 4 xu thế phát triển
* Bài tập: Dựa vào nội dung bài giảng kết hợp SGK trả lời câu hỏi cuối bài
* Dặn dò: Đọc bài mớ10 “CM KH- công nghệ và xu thế toàn cầu nửa sau TK XX”
* Rút kinh nghiệm: