Kiến thức: Giúp học sinh nhận thức được: - Với chính sách kinh tế mới, nhân dân Xơ viết đã vượt qua được những khĩ khăn to lớn trong quá trình khơi phục đất nước sau chiến tranh.. - Nhữn
Trang 1Bài 10 LIÊN XƠ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (1921 - 1941)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp học sinh nhận thức được:
- Với chính sách kinh tế mới, nhân dân Xơ viết đã vượt qua được những khĩ khăn to lớn trong quá trình khơi phục đất nước sau chiến tranh
- Những nội dung và thành tựu chủ yếu của cơng cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xơ trong hai thập niên 1921-1941
2 Kĩ năng
- Bồi dưỡng, giáo dục tình cảm cách mạng, HS nhận thức được sức mạnh, tính ưu việt
và những thành tựu vĩ đại của cơng cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xơ
- Tránh tư tưởng phủ định lịch sử, phủ nhận những đĩng gĩp to lớn của chủ nghĩa xã hội đối với tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại
3 Tư tưởng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích tư liệu lịch sử, để hiểu bản chất sự kiện lịch sử
- Tăng cường khả năng đối chiếu, so sánh các sự kiện lịch sử để hiểu rõ hơn đặc trưng lịch sử của từng sự kiện (So sánh Chính sách cộng sản thời chiến với Chính sách kinh
tế mới)
II Phương pháp dạy học:
III Chuẩn bị của thầy và trị
1 Chuẩn bị của thầy
- Lược đồ Liên Xơ năm 1940
- Tranh ảnh về cơng cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xơ
- Một số tư liệu, mẩu chuyện về cơng cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
2 Chuẩn bị của trị
- Đọc và tìm hiểu trước bài mới theo hướng dẫn của giáo viên
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức (1’) Nắm sĩ số lớp học
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Câu hỏi:
+ Ý nghĩa thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga 1917
- Đáp án:
+
+
+
3 Dạy - học bài mới (39’)
- Giới thiệu bài mới (1’) Sau khi đánh bại được thù trong, giặc ngồi, nhân dân Xơ viết
bước vào thời kỳ khai phá một con đường mới: con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Quá trình này diễn ra như thế nào, bài học hơm nay chúng ta sẽ cùng tìm hi u.ểu.
Thời
lượng Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức
I CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI VÀ CƠNG CUỘC PHỤC KINH TẾ (1921 - 1925)
1 Chính sách kinh tế mới
- GV yêu câu HS nhắc
- HS Chính phủ thi hành chính
- Hồn cảnh
+ Nền kinh tế bị tàn
Trang 2lại trong thời kỳ khó
khăn: chống thù trong
giặc ngoài chính quyền
Xô Viết đã thực hiện
chính sách gì, chính
sách này bây giờ có còn
phù hợp nữa không ?
- Trước tình đó chính
quyền Xô viết đã có
chủ trương gì ?
- GV phân tích HS thấy
rõ những mặt tích cực
của Chính sách kinh tế
mới trong nông nghiệp,
công nghiệp và các mặt
khác
- Với chủ trương tích
cực như vậy, Chính
sách kinh tế mới có ý
nghĩa, tác dụng như
thế nào ?
Hướng dẫn HS so sánh
số liệu các ngành kinh tế
của nước Nga trong các
năm 1921 và 1923 trong
sách giáo khoa
-> Từ sự hồi phục và
phát triển nhanh về kinh
tế đã dẫn đến sự ổn
định về chính trị-xã hội,
đời sống nhân dân được
cải thiện, nhà nước vô
sản được củng cố
sách Cộng sản thời chiến, chính sách đó lúc này không còn phù hợp nữa
-HS: thực hiện chính sách kinh tế mới Nội dung:
+ Nông nghiệp: Thay thế
chế độ trưng thu lương thực thừa bằng chế độ thu thuế lương thực
+ Công nghiệp
-Tập trung khôi phục công nghiệp nặng
- Cho phép tư nhận được thuê hoặc xây dựng những xí nghiệp nhỏ có sự kiểm soát của nhà nước
- Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga
- Nhà nước nắm giữ những ngành kinh tế quan trọng
+ Thương nghiệp, tiền tệ:
Tư nhân được tự do buôn bán, đẩy mạnh mối quan
hệ giữa nông thôn với thành thị,…
- HS:
+ Đây là sư chuyển đổi kịp thời đầy sáng tạo từ nền kinh tế tập trung, độc quyền sang một nền kinh
tế nhiều thành phần và tự
do buôn bán dưới sư điều tiết của nhà nước
+ Đây là công lao to lớn
và đóng góp xuất sắc của Lênin vào kho tàng lý luận của CNXH khoa học
- Ngày nay, công cuộc cải cách, đổi mới ở một số nước XHCN đã tiếp thu tinh thần cơ bản đó để vận dụng phù hợp vào tình
phá nghiêm trọng
+ Tình hình chính trị không ổn định, các lực lượng phản cách mạng nổi dậy chống phá nhiều nơi
+ 3-1921, Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách Kinh tế mới
- Nội dung + Nông nghiệp: Thay
thế chế độ trưng thu lương thực thừa bằng chế độ thu thuế lương thực
+ Công nghiệp
-Tập trung khôi phục công nghiệp nặng
- Cho phép tư nhận được thuê hoặc xây dựng những xí nghiệp nhỏ có sự kiểm soát của nhà nước
- Khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga
- Nhà nước nắm giữ những ngành kinh tế quan trọng
+ Thương nghiệp, tiền tệ: Tư nhân được tự do
buôn bán, đẩy mạnh mối quan hệ giữa nông thôn với thành thị,… -> Thực chất là sự chuyển đổi kịp thời từ nền kinh tế Nhà nước nắm độc quyền sang nền kinh tế nhiều thành phần và tự do buôn bán dưới sư kiểm soát của Nhà nước
- Tác dụng
+ Thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyển biến
Trang 3hình thực tiễn ở từng nước rõ rệt, giúp nhân dânvượt qua khó khăn
hoàn thành khôi phục kinh tế
+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm đối với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nhiều nước trên thế giới
2 Sự thành lập Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết
7’
*Hoạt động 2: Cá nhân
- GV dẫn dắt: Trong bối
cảnh thế giới chỉ một
mình nước Nga XHCN
còn lại là TBCN, công
cuộc xây dựng và phát
triển đất nước đặt ra
yêu cầu gì ?
-> Đại hội Xô viết toàn
Liên bang lần thứ nhất
cuối 12-1922 dưới sự
chỉ đạo trực tiếp của
Lê-nin, Liên bang Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Xô viết
đã tuyên bố thành lập
gồm 4 nước cộng hoà:
Nga, U-crai-na,
Bê-lô-rút-xi-a và Ngoại
Cap-ca-dơ
- GV sử dụng lược đồ
giới thiệu về 4 nước
cộng hoà đầu tiên và
đến năm 1940 là 15
nước trong Liên bang
Xô viết
-> Đánh giá vai trò của
Lê-nin trong việc hình
thành Liên bang Xô viết
- Công cuộc xây dựng CNXH và bảo vệ an ninh quốc phòng đòi hỏi các dân tộc trên lãnh thổ Xô viết phải liên minh chặt chẽ nhằm tăng cường sức mạnh mọi mặt
- Cuối 12-1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa
Xô viết được thành lập (gọi tắt là Liên Xô)
- Những tư tưởng chỉ đạo của Lênin đã chỉ ra con đường giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc trên đất nước Xô viết
- Việc thành lập Liên bang
Xô viết là thành tựu cuối cùng được thực hiện dưới
sự chỉ đạo trực tiếp của Lê-nin
- Cuối 12-1922, Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết được thành lập (gọi tắt là Liên Xô)
- Nguyên tắc: Sự bình
đẳng về mọi mặt, quyền
tự quyết của các dân tộc, sự giúp đỡ lẫn nhau
và xây dựng thành công CNXH
II CÔNG CUỘC XÂY DỰNG CNXH Ở LIÊN XÔ (1925 - 1941 )
1 Những kế hoạch 5 năm đầu tiên
+ Sau khi hoàn thành
Trang 4- Sau khi hoàn thành
công cuộc khôi phục
kinh tế 1921-1925, tình
hình Liên Xô lúc này
như thế nào ?
- Trước tình hình đó
nhiệm vụ của Liên Xô
lúc này là gì ?
- Kết quả thực hiện
các kế hoạch 5 năm
đầu tiên ra sao ?
+ Trên lĩnh vực công
nghiệp ?
- Đến hè 1937, sản xuất
CN đã vượt 428% so với
1929 và gấp 8 lần so với
1931 Tổng sản phẩm
công nghiệp vượt qua
Anh, Pháp, Đức cộng
lại, đứng đầu châu Âu
và đứng thứ hai thế giới,
sau Mĩ
+ Trong lĩnh vực nông
nghiệp?
- GV phân tích những
khó khăn trong công tác
tập thể hoá nông
nghiệp Từ đó HS thấy
được thành tựu to lớn
+ Trong lĩnh vực văn
hóa giáo dục ?
Từ 1921-1940, khoảng
60 triệu người dân đã
thoát nạn mù chữ, Liên
xô đứng đầu thế giới về
tốc độ thanh toán nạn
mù chữ
+ Trên lĩnh vực xã hội
có sự thay đổi gì ?
- Sau khi hoàn thành nhiệm vụ khôi phục kinh tế, Liên Xô vẫn một nước nông nghiệp lạc hậu
- Bị các nước đế quốc bao vây, cô lập
HS:
- Nhiệm vụ là tiến hành công nghiệp hóa XHCN:
Ưu tiên phát triển công nghiệp nặng, cụ thể là công nghiệp chế tạo máy móc và công cụ, năng lượng, công nghiệp khai khoáng, công nghiệp quốc phòng,…
- Công nghiệp hóa XHCN
là nhiệm vụ trung tâm trong suốt thời kỳ quá độ nên phải có kế hoạch dài hạn với những mục tiêu phù hợp
HS:
- Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928-1932), kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1933-1937) đã hoàn thành trước thời hạn Liên Xô từ một nước nông nghiệp lạc hậu trở thành một cường quốc công nghiệp
+ Nông nghiệp: Công cuộc
tập thể hoá đã đưa 93%
nông dân với trên 90%
diện tích canh tác vào nông nghiệp tập thể, qui
mô sản xuất lớn, cơ sở vật chất kỉ thuật được cơ giới hoá
HS:
- Văn hoá giáo dục: Thanh
nhiệm vụ khôi phục kinh
tế, Liên Xô vẫn một nước nông nghiệp lạc hậu
+ Bị các nước đế quốc bao vây, cô lập
- Nhiệm vụ trọng tâm là tiến hành công nghiệp hóa XHCN với đường lối ưu tiên phát triển công nghiệp nặng
- Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928-1932),
kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1933-1937) đã hoàn thành trước thời hạn Liên Xô từ một nước nông nghiệp lạc hậu trở thành một cường quốc công nghiệp XHCN
+ Công nghiệp: 1937,
sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản phẩm quốc dân
+Nông nghiệp: Công
cuộc tập thể hoá đã đưa 93% nông dân với trên 90% diện tích canh tác vào nông nghiệp tập thể, qui mô sản xuất lớn, cơ sở vật chất kỉ thuật được cơ giới hoá
+ Văn hoá giáo dục:
Thanh toán nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học cả nước, phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở thành phố
+ Xã hội: Cơ cấu giai
cấp thay đổi, các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn giai cấp công nhân, nông dân tập thể
và tầng lớp trí thức
Trang 5- Những thành tựu của
Liên Xô trong công cuộc
xây dựng CNXH là hết
sức to lớn, nó chứng tỏ
được tính ưu việt và hấp
dẫn của CNXH
toán nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học cả nước, phổ cập giáo dục trung học cơ sở ở thành phố
HS:
- Xã hội: Cơ cấu giai cấp
thay đổi, các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn giai cấp công nhân, nông dân tập thể và tầng lớp trí thức XHCN
XHCN
- 1937, kế hoạch 5 năm lần thứ ba đang thực hiện thì bị gián đoạn bởi chiến tranh xâm lược của phát xít Đức
2 Quan hệ ngoại giao của Liên Xô
6’
Hoạt động 4: Cá nhân
- Bên cạnh những
thành tựu về kinh tế,
trên lĩnh vực ngoại
giao, Liên Xô đạt được
những thành tựu gì ?
- HS
- Tuy tồn tại trong vòng vây của CNTB nhưng Liên Xô kiên trì bền bỉ đấu tranh để từng bước phá vỡ chính sách bao vây và cô lập về kinh tế và ngoại giao của CNĐQ
- Từ 1922 -> 1925 các cường quốc tư bản như Đức, Anh, Pháp, Nhật lần lượt đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô
- Đầu 1925, Liên xô thiết lập quan hệ ngoại giao với hơn 20 nước trên thế giới
- 1933, Mĩ công nhận và đặt quan hệ và đặt quan
hệ ngoại giao với Liên Xô
-> Vị thế Liên Xô ngày càng nâng cao trên trường quốc tế
- Từng bước thiết lập quan hệ ngoại giao với một số nước láng giềng
ở châu Á và châu Âu
- Từng bước phá vỡ chính sách bao vây và
cô lập về kinh tế và ngoại giao của các nước ĐQ
-> Vị thế Liên Xô ngày càng nâng cao trên trường quốc tế
CỦNG CỐ, DẶN DÒ
5’ 1 Củng cố:Học sinh trả lời các câu hỏi
- Hoàn cảnh, nội dung, tác dụng của Chính sách kinh tế mới ở Nga năm 1921?
- Những thành tựu cơ bản của Liên Xô qua việc thực hiện các kế hoạch 5 năm
từ 1925-1941
2 Dặn dò
- Nắm bài cũ và trả lời các câu hỏi của SGK
- Làm bài tập SBT trang 46, 47, 48, 49
- Chuẩn bị bài học tiếp theo
Trang 6V Rút kinh nghiệm
………
………
……… ………
………