Giáo án Lịch sử 11 bài 17: Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 1945)

-Học tập tinh thần chiến đấu ngoan cường, dung cảm của quân đội và nhân dân các nước trong cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít.. CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN

Bài 17 CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI

(1939 – 1945)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1.Kiến thức: Giúp học sinh nắm được.

-Những nguyên nhân dẫn đến chiến tranh thế giới thou hai

-Những nét lớn về diễn biến chiên tranh, các giai đoạn, các mặt trận chính, những bước ngoặt

quan trọngtrong tiến trình chiến tranh

-Kết cục của chiên tranh và tác động của nó đối với tình hình thế giới sau chiến tranh

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kĩ nănh đánh giá, nhận định về tính chất một cuộc chiến tranh và tác động của nó đối

với nhân loại

-Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ chiến sự

3 Về thái độ ,tình cảm ,tư tưởng:

-Giáo dục ý thức chống chiến tranh, bảo vệ hoà bình

-Học tập tinh thần chiến đấu ngoan cường, dung cảm của quân đội và nhân dân các nước trong

cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít

II THIẾT BỊ ,TÀI LIỆU DẠY HỌC.

- Các lược đồ về diễn biến chiến tranh

- tranh, ảnh lịch sử dùng cho bài giảng

- Tư liệu lich sử về Chiến tranh thế giới thu hai

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.

1.Kiểm tra bài cũ.

Câu hỏi : Phong trào đấu tranh chốngPháp của nhân dân Lào và Cam-pu-chi-a giữa hai cuộc

chiến tranh thế giới diễn ra như thế nào?

2.Bài mới:

3.Tiến trình tổ chức dạy-học.

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ

TRÒ

KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM

* Hoạt động 1: Cá nhân

Trước tiên GV trình bày: Hậu quả của

cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới

(1929-1933) là sự xuất hiện chủnghĩa

phát xít ở Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản

Trong những name 30 của thế kỉ XX

các nước phát xít này đã liên kết với

nhau thành liên minh phát xít còn

được gọi là trục Béc-lin- Rôma-

Tô-ki-ô hay phe trục

- GV hỏi: Các nước phát xít đã có

những hành động xâm lược như thế

nào?

I-Con đường dẫn đến chiến tranh

1- Các nước Phát xít đẩy mạnh xâm lược (1931-1937)

- Trong những năm 30, các nước phát xít Đức, Italia và Nhật Bản liên kết với nhau thành liên minh phát xít (khối Trục) và tiến hành xâm lược nhiều khu vực trên thế giới ( Đức bành trướng ở châu Aâu; Nhật chiếm Đông bắc TQ; Ý chiếm Êtiôpia )

- Sau khi lên cầm quyền, chính quyền Hítle ngày càng ngang nhiên xé bỏ Hòa ước Vécxai, hướng tới thành lập một nước “Đại Đức” gồm tất cả lãnh thổ có dân Đức sinh sống ở châu Âu

- Trong bối cảnh đó, Liên Xô coi chủ nghĩa phát xít là kẻ thù nguy hiểm nhất, chủ trương kiên kết với Anh, Pháp để chống

- HS đọc SGK, trả lời

- GV hỏi: Trước nhgững hoạt động

xâm lược của các nước phát xít, em

hãy cho biết thái độ của các nước

Liên Xơ, Anh, Pháp, Mĩ?

- HS trả lời vàGV nhận xét và chốt ý:

- GV nhận định: Chính thái độ này của

Anh, Pháp đã tạo điều kiện thuận lợi

để các nước phát xít thực hiện mục

tiêu gay chiến tranh xâm lược

- GV nêu sự kiện chính dẫn tới Hội

nghị Muy-ních

- GV tiếp tục trình bày nội dung của

Hội nghị Muy-nich , sau đĩ hỏi: Thoe

em sự kiện Muy-ních cịn được nhận

định, đánh giá như thế nào?

- HS suy nghĩ trả lời, Gv nhận xét, bở

sung và nhấn mạnh: Hội nghị

Muy-ních là đỉnh cao của của chính sách

thoả hiệp của các nước anh, Pháp đối

với phát xít Đức Chính phủ Anh,

Pháp hi vọng rằng với hiệp định này

họ đã nay được mũi nhọn của cuộc

chiến tranh sang Liên Xơ

- GV hỏi: Nguyên nhân cơ bản dẫn

đến chiến tranh thế giới thu hai?

-GV gọi Hs trả lời, sau đĩ nhận xét và

kết luận: Sự xuất hiện chủ nghĩa phát

xít ở Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản, do

hậu quả của khủng hoảng kinh tế thế

giới(1929-1933) và chính sách thoả

hiệp, nhượng bộ của Anh, Pháp, Mĩ đã

tạo điều kiện cho khối phát xít pháat

động chiến tranh

* Hoạt động 2: Cá nhân

- GV trình bày: Với ưu thế tuyệt đối

về quân sự và sử dụng yếu tố bất ngờ

Đức đã chiếm được Ba Lan

- GV hỏi: Trước hành động của quân

Đức, Anh và Pháp đã cĩ thái độ như

thế nào?

- HS đọc SGK, trả lời: Án binh bất

động, bỏ mặc Đức thôn tính Ba Lan

- Gv hỏi tiếp: Vì sao Anh, Pháp có

phát xít và nguy cơ chiến tranh, kiên quyết đứng về phía các nước bị chủ nghĩa phát xít xâm lược

- Vì muốn giữ nguyên trật tự thế giới cĩ lợi cho mình, Anh, Pháp thực khơng thành thật hợp tác với Liên Xơ, thực hiện chính sách nhân nhượng phát xít, hịng đẩy chiến tranh về phía Liên Xơ Mỹ với Đạo luật trung lập khơng can thiệp vào các sự kiện bên ngồi châu Mĩ

2- Từ Hội nghị Muy-ních đến chiến tranh thế giới.

- 3/1938, Đức chiếm Áo, sau đĩ gây ra vụ Xuyđét để thơn tín Tiệp Khắc

- Ngày 29-9-1938, Hội nghị Muy-ních gồm những người đứng đầu Anh, Pháp, Đức, Italia được triệu tập Một hiệp định

đã được kí với nội dung chính là trao vùng Xuyđét của Tiệp Khắc cho Đức, đởi lại Đức cam kết chấm dứt mọi cuộc thơn tín

ở châu Âu

- 3/1939, Đức thơn tín Tiệp Khắc rồi ráo riết chuẩn bị chiến tranh với Ba Lan

II- Chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ và lan rộng ở châu Âu (9/139-9/1940)

1- Phát xít Đức tấn cơng Ba Lan và xâm chiếm châu Âu (Từ tháng 9-1939 đến tháng 9-1940)

- Ngày 1-9-1939, Đức tấn cơng Ba Lan

- Ngày 3-9-1939, Anh, Pháp tuyên chiến với Đức Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nở Với ưu thế vượt trội về sức mạnh quân sự, Đức áp dụng chiến lược “Chiến tranh chớp nhống” và chỉ trong gần 1 tháng đã chiếm được Ba Lan

- Từ tháng 4-1940, Đức chuyển hướng tấn cơng sang phía Tây, nhanh chĩng chiếm hầu hết các nước tư bản châu Âu và đánh thẳng vào Pháp Pháp nhanh chĩng bại trận

- 7/1940, khơng quân Đức tấn cơng Anh, nhưng bị tởn thất nặng nề Kế hoạch đở bộ lên Anh khơng thực hiện được

2- Phe phát xít bành trướng ở Đơng và Nam Âu (Từ tháng 9-1940 đến tháng 6-1941)

- 9/1940, tại Béclin ba nước phát xít kí Hiệp ước Tam cường, nhằm tăng cường trợ giúp nhau và phân chia thế giới

- Từ tháng 10-1940, quân Đức thơn tính các nước Đơng và Nam Âu

- Hè 1941, phe phát xít đã chiếm phần lớn châu Âu và sẵn sàng mở cuộc tấn cơng LX

III- Chiến tranh lan rộng khắp thế giới (6-1941 đến 11-1942)

1.Phát xít Đức tấn cơng Liên Xơ Chiến sự ở Bắc Phi

thái độ như vậy?

- HS suy nghĩ trả lời, Gv nhận xét,

chốt lại: Vì Anh, Pháp vẫn theo đuổi

chính sách thoả hiệp

-GV khái quát những diễn biến chính

của chiến dịch tấn công xâm chiếm

các nước Tây Ậu của quân Đức

- Gv sử dụng lược đồ trình bày cuỗc

tấn công thôn tính các nước Đông và

Nam Âu của quân Đức

- GV chốt lại: Quân Đức đã chuẩn bị

xong những điều kiện cần thiết để

tấn công Liên Xô

* Hoạt động 3 : cá nhân

- GV trình bày việc phát xít Đức tấn

công Liên Xô và những thắng lợi

bước đầu của quân Đức

- GV hỏi: trước cuộc tấn công của

quân Đức, quân đội và nhân dân

Liên Xô đã chiến đấu như thế nào?

- HS trả lời:

- GV trình bày: sau thất bại ở

Mat-xcơ-va, quân Đức chuyển mũi nhọn

tấn công xuống phía nam nhằm

chiếm vùng lương thực và dầu mỏ

quan trọng của Liên Xô Mục tiêu

của quân Đức là nhằm đánh chiếm

Xta-lin-grat

- GV trình bày trên bản đồ mặt trận

Bắc Phi và yêu cầu HS về nhà đọc

thêm tài liệu

- GV kết hợp hình 45 SGK trình bày

tóm lược về trận Trân Châu

cảng.Đây là thất bại của Mĩ

Như vậy, đến đây chiến tranh lan

rộng toàn thế giới

- GV hỏi: Sau trận Trân Châu cảng,

Nhật Bản đã có những hành động

bành trướng như thế nào?

- HS trả lời, sau đó GV chỉ trên lược

a Mặt trận Xơ- Đức.

- Rạng 22-06-1941, Đức bất ngờ tấn cơng Liên Xơ với chiến lược “chiến tranh chớp nhống”, bằng một lực lượng khởng lồ 5,5 triệu quân

- Ba đạo quân nhanh chĩng tiến sâu vào lãnh thở Liên Xơ: đạo quân phía Bắc bao vây Lêningrat; đạo quân trung tâm tiến tới ngoại vi Mátxcơva; đạo quân phía Nam chiếm đĩng Kiép và phần lớn Ucraina

- Tháng 12-1941 Hồng quân phản cơng thắng lợi Chiến thắng Mátxcơva làm phá sản chiến lược “chiến tranh chớp nhống” của Hitle

- Hè 1942, Đức chuyển hướng tấn cơng xuống phía Nam, tiến đánh Xta-lin-grat nhằm chiếm các vùng lương thực, dầu mỏ và than đá quan trọng nhất của Liên Xơ Sau hơn 2 tháng, Đức vẫn khơng chiếm được thành phố này

b Mặt trận Bắc Phi:

9/ 1940, quân Ý tấn cơng Ai Cập 12/1942 quân Anh- Mĩ thắng lợi trong trận En A-la-men, chuyển sang phản cơng

2.Chiến tranh Thái Bình Dương bùng nổ

- 9/1940, quân Nhật kéo vào Đơng Dương

- Ngày 7-12-1941, quân Nhật tấn cơng Trân Châu cảng Mĩ tuyên chiến với Nhật, sau đĩ là với Đức và Italia Chiến tranh lan rộng ra tồn thế giới

- Từ tháng 12/1941- 5/1942 Nhật tấn cơng và chiếm vùng Đơng Á, ĐNÁ và TBD

- Nhưng Nhật vấp phải sự kháng cự ngày càng quyết liệt của nhân dân TQ và nhiều nước khác

3.Khối đồng minh chống phát xít thành lập.

- Sau 2 năm chiến tranh thế giới bùng nở, tới đầu năm 1942, khối Đồng minh chống phát xít được hình thành Đĩ là do các nhân tố:

+ Những hành động xâm lược tàn bạo của đã thúc đẩy các quốc gia liên minh cùng nhau chống kẻ thù chung

+ Liên Xơ tham chiến làm thay đởi căn bản tính chất, cục diện và triển vọng thắng lợi của cuộc chiến tranh chống phát xít + Sự thay đởi thái độ và chính sách của các chính phủ Mĩ, Anh trong việc hợp tác cùng Liên Xơ chống phát xít

- 1/1/1942, tại Oasinhtơn đại diện 26 quốc gia với trụ cột là Liên Xơ, Mĩ, Anh đã kí kết một bản tuyên bố chung – Tuyên ngơn Liên hợp quốc Theo đĩ, các nước tham gia Tuyên ngơn cam kết cùng nhau dốc tồn lực tiến hành cuộc chiến tranh tiêu diệt chủ nghĩa phát xít

IV Quân đồng minh chuyển sang phản cơng.

đồ chiến trường châu Á- Thái Bình

Dương về các cuộc tấn công của

Nhật Bản ở các khu vực này

- GV hỏi: những yếu tố nào dẫn đến

sự hình thành phe đồng minh chống

phát xít?

- HS suy nghĩ, trả lời

- GV hỏi: sự kiện này có ý nghĩa như

thế nào?

- HS suy nghĩ trả lời, sau đó GV

nhận xét, bổ sung: sự kiện này đánh

dấu sử đoán kết hợp đồng chiến đấu

của các lực lượng chống phát xít trên

toàn thế giới

* Hoạt động 4: Cá nhân/cả lớp

- GV trình bày trận phản công

Xta-lin-grat(từ tháng 11-1942 đến tháng

2-1943, sau đó nêu câu hỏi: trận

Xta-lin-grat có ý nghĩa như thế nào

đối với mặt trận Xô – Đức và cục

diện của chiến tranh thế giới?

- HS suy nghĩ trả lời, GV nhận xét và

chốt lại: trận đánh này có ý nghĩa

xoay chuyển tình thế: phát xít Đức

rơi vào thế bị động, chuyển sang

phòng ngự,Liên Xô, Anh, Mĩ chuyển

sang phản công trên các mặt trận

quan trọng

- Gv sử dụng bản đồ trình bày những

nét chính về các mặt trận khác

- GV giới thiệu diễn biến ở mặt trận

Xô – Đức: đầu năm 1944, cuộc tổng

phản công của Hồng quân đã quét

sạch quân Đức ra khỏi lãnh thổ Liên

Xô, tiến vào giải phóng các nước

Trung và Nam Âu

Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc (từ tháng

11-1942 đến tháng 8-1945) 1.Quân đồng minh phản cơng (từ tháng 11-1942 đến tháng 6-1944)

a Mặt trận Xơ- Đức

- Từ tháng 11-1942 đến tháng 2-1943: Hồng quân Liên Xơ phản cơng tại Xta-lin-grat tạo nên bước ngoặt căn bản của Chiến tranh thế giới thứ hai Quân Đức bị tởn thất nặng nề (33 vạn quân tinh nhuệ bị tiêu diệt và bắt sống) Từ đây, Liên Xơ và các nước Đồng minh chuyển sang giai đoạn tấn cơng đồng loạt trên các mặt trận

- Tiếp đĩ, 8/1943, Liên Xơ chiến thắng lớn ở vịng cung Cuốccơ, đánh tan 30 sư đồn Đức

- Tháng 6-1944 phần lớn lãnh thở Liên Xơ được giải phĩng

b Mặt trân Bắc Phi:

-Anh- Mĩ phản cơng quét sạch quân Đức – Italia ra khỏi châu Phi

- Ở Italia, sau khi quân Đồng minh đánh chiếm đảo Xixilia và bắt giam Mútxơlini, một chính phủ mới đã được thành lập Phát xít Italia sụp đở Nhưng Đức giúp đỡ kéo dài sự kháng cự đến 5/1945

c Mặt trận Thái Bình Dương: Mĩ phản cơng và đánh chiếm

các đảo ở Thái Bình Dương

2.Phát xít Đức bị tiêu diệt Nhật Bản đầu hàng Chiến tranh kết thúc

a Phát xít Đức đầu hàng:

- Đầu năm 1944, hồng quân Liên Xơ tởng phản cơng quân Đức giải phĩng tồn bộ Liên Xơ và các nước Đơng Aâu tiến sát biên giới Đức

- 6/1944, Anh- Mĩ, mở mặt trận thứ 2 và giải phĩng Pháp và các nước Tây Âu, chuẩn bị tấn cơng Đức

- 2/1945, Hội nghị nguyên thủ của 3 cường quốc Liên Xơ, Mĩ, Anh tại Ianta đã phân chia các khu vực chiếm đĩng nước Đức và châu Âu, đề ra việc tở chức lại thế giới sau chiến tranh, Liên

Xơ cam kết sẽ tham chiến chống Nhật sau khi Đức đầu hàng

- 2/1945, quân Đồng minh tấn cơng Đức từ mặt trận phía Tây

4 /1945, Hồng quân Liên Xơ tấn cơng Béclin, đập tan sự kháng

cự của hơn 1 triệu quân Đức Hítle tự sát

- 9/5/1945, Đức đầu hàng khơng điều kiện  chiến tranh chấm dứt ở châu Âu

b Quân phiệt Nhật đầu hàng:

- Liên quân Mỹ –Anh tấn cơng Nhật ở Đơng Nam Á

- 8/8/1945, Liên Xơ tuyên chiến với Nhật, mở cuộc tấn cơng

- GV sử dụng bản đồ trình bày vài

nét về diễn biến cuộc phản công của

quân Anh-Mĩ ở mặt trận châu

Á-Thái Bình Dương, trong đó nhấn

mạnh các sử kiện ngày 6-8 và 9-8 Mĩ

ném 2 quả bom nguyên tử xuống 2

thành phố của Nhật Bản;Liên Xô tấn

công đội quân Quan Đông cïủa Nhật

Ngày 15-8-1945 Nhật Bản đầu hàng

không điều kiện

* Hoạt động 5: Cá nhân/cả lớp

Chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc

với sự sụp đổ hoàn toàn của các

nước phát xít Đức, I-ta-li-a, Nhật

Bản Thắng lợi thuộc về các dân tộc

kiên cường chiến đấu chống chủ

nghĩa phát xít trong đó Liên Xô , Mĩ,

Anh là 3lực lượng trụ cột

Em hãy cho biết hậu quả của chiến

tranh thế gíơi thứ 2?

HS đọc SGK và trả lời, GV bổ sung:

hậu quả vô cùng nặng nề:70 quốc

gia bị lôi vào vòng chiến, 60 triệu

người cheat, 90 triệu người bị tàn

phế, nhiều làng mạc, thành phố bị

tàn phá

vào đội quân Quan Đơng của Nhật ở Mãn Châu

- Ngày 6 và 9/8/1945, Mĩ ném 2 quả bom nguyên tử xuống 2 thành phố của Nhật Bản (Hirosima, Nagaxaki)

- Ngày 15/8/1945, Nhật dầu hàng khơng điều kiện  Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc

V Kết cục của chiến tranh thế giới thứ hai

- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc với sự sụp đở hồn tồn của chủ nghĩa phát xít Thắng lợi vĩ đại đĩ thuộc về các quốc gia – dân tộc đã kiên cường chống phát xít 3 cường quốc Liên Xơ,

Mĩ, Anh là trụ cột giữ vai trị quyết định trong cơng cuộc tiêu diệt chủ nghĩa phát xít

- Hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai vơ cùng nặng nề Hơn 70 quốc gia với 1700 triệu người bị lơi vào cuộc chiến, 60 triệu người chết, 90 triệu người bị thương Nhiều thành phố, làng mạc, cơ sở kinh tế bị tàn phá, cơng trình văn hĩa bị thiêu hủy

- Chiến tranh kết thúc đã dẫn tới những thay đởi căn bản trong tình hình thế giới, mở ra giai đoạn mới trong lịch sử thế giới hiện đại

4 Củng cố : GV hướng dẫn HS tĩm lại những vấn đề chính của bài, nhấn mạnh nguyên nhân

bùng nở chiến tranh, các giai đoạn chính, kết cục chiến tranh

5 Dặn dị: Trả lời câu hỏi trong SGK ,đọc trước bài mới.