1.Kiến thức: Giúp học sinh nắm được: -Tình hình Việt Nam trước khi thực dân Pháp xâm lược -Quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp -Cuợc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dâ
Trang 1Bài 19
NHÂN DÂN VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG PHÁP XÂM LƯỢC
(Từ năm 1858 đến trước năm 1873)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1.Kiến thức: Giúp học sinh nắm được:
-Tình hình Việt Nam trước khi thực dân Pháp xâm lược -Quá trình xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp -Cuợc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta
2 Kỹ năng:
-Rèn luyện khả năng phân tích,nhận xét ,so sánh
-Kỹ năng sử dụng bản đồ lịch sử
3 Về thái độ ,tình cảm ,tư tưởng:
-Nêu cao tinh thần bất khuất chống giặc ngoại xâm -Cĩ nhận thức đúng đắn trước các hiện tượng lịch sử
II THIẾT BỊ ,TÀI LIỆU DẠY HỌC.
-Bản đồ Việt Nam -Một số bài viết về triều Nguyễn giai đoạn này
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.
1.Kiểm tra bài cũ.
Câu hỏi :
2.Bài mới: Cuối thế kỉ XIX,đầu thế kỉ XX chủ nghĩa Tư Bản chuyển sang giai đoạn đế
quốc chủ nghĩa xâm chiếm thuộc địa châu Phi,châu Á…
Vậy Việt Nam cĩ nằm trong nguy cơ bị xâm lược khơng? Quá trình xâm lược như thế nào?Nhân dân Việt Nam kháng chiến ra sao?
3.Tiến trình tổ chức dạy-học.
CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ
TRỊ
KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
* Hoạt động 1: cả lớp và cá nhân
- GV hỏi:Tình hình kinh tế Việt Nam
giữa thế kỉ XIX?
+ Tình hình chính trị?
+ Kinh tế,chính trị,xã hội?
- HS:Đọc SGK ,trả lời
- GV:Nhận xét,bổ sung,chốt ý
- GV:Pháp muốn thơn tính Việt Nam từ
lâu:
-Sự can thiệp của Pháp vào Việt Nam
năm 1787 và sau đĩ…
-Napơ-lê-ơng III năm1857 và của bộ
trưởng Hải Quân thuộc địa Pháp xâm
lược Việt Nam Việt Nam khĩ cĩ thể
I Liên quân Pháp -Tây Ban Nha xâm lược Việt Nam.Chiến sự ở Đà Nẵng 1858
1 Tình hình Việt Nam giữa thế kỉ XIX trước khi thực dân Pháp xâm lược:
- Chế độ phong kiến bước vào thời kỳ khủng
hoảng, suy yếu trầm trọng:
+ Nơng nghiệp sa sút Nhiều chính sách của Nhà nước đã ảnh hưởng tới sự phát triển của thủ cơng nghiệp và thương nghiệp
+ Quốc phòng yếu kém, lạc hậu Đời sống nhân dân khĩ khăn Khởi nghĩa nơng dân liên tiếp nổ ra + Chính sách cấm đạo, sát đạo gay gắt của nhà Nguyễn gây bất hòa trong nhân dân
Trang 2tránh khỏi cuộc xâm lược của các nước
Tư bản phương Tây trong đó Pháp ráo
riết chuẩn bị dành ảnh hưởng với các
nước khác
- GV:Sử dụng bản đồ Việt Nam ,giới
thiệu vài nét về vị trí địa lí,tiềm năng
quân sự,thương mại của Đà Nẵng rồi hỏi
tiếp:
+ Mở đầu xâm lược Việt Nam,Pháp
xâm lược vào đâu?Vì sao?
+ Quân ta chống trả như thế nào?
Kết quả?
- HS sử dụng SGK trả lời câu hỏi , HS
khác bổ sung
- GV nhận xét chốt ý: cho Hs thấy được
tầm quan trọng của cảng biển Đà Nẵng
+ Cảng biển sâu, rộng, ấm, tàu
thuyền neo đậu dễ dàng
+ Đà Nẵng cách Huế khỏang 100
km, chiếm Huế dễ dàng “đánh nhanhđánh nhanh
thắng nhanh”
+ Nằm ở trục lộ giao thông Bắc –
Nam
+ Lực lượng giáo dân ở đấy đông
đảo
- GV cần làm rõ tinh thần kháng chiến
của nhân dân ở Đà Nẵng
* Họat động 2: cả lớp và cá nhân
- GV:Nêu câu hỏi
+ Vì sao Pháp đánh vào Gia
Định?
+ Quân đội triều đình đã chống
trả như thế nào?
+ Phong trào kháng chiến của
nhân dân ta ra sao?
- HS trả lời
- GV:Nhận xét, bổ sung ,chốt lại
Vì không chiếm được Đà Nẵng nên
Pháp quay vào đánh chiém Gia Định.Gia
Định có vị trí chiến lược quan trọng tạo
bàn đạp cho chúng mở rộng chiến tranh
- GV:Vì sao quân đội triều đình không
giữ được đại đồn Chí Hoà?Nhân dân
2 Thực dân Pháp ráo riết chuẩn bị xâm lược Việt Nam.
- Thế kỉ XV, XVI người phương Tây đã đến Việt Nam buôn bán Người Anh âm mưu chiếm đảo Côn Lôn, nhưng thất bại
- Thông qua con đường truyền đạo, các giáo sĩ tích cực thúc đẩy cuộc chiến tranh xâm lược
- Lợi dụng chính sách cấm đạo của nhà Nguyễn, Napôlêông III liên minh với Tây Ban Nha phát động cuộc chiến tranh chống Việt Nam, thực chất là để chạy đua với các nước tư bản khác bành trướng thuộc địa sang phương Đông
3 Chiến sự ở Đà Nẵng
- 1/9/1858, Pháp tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam
- Quân dân ta thực hiện kế sách “đánh nhanhvườn không nhà trống”, gây cho địch nhiều khó khăn
- Quân Pháp – Tây Ban Nha bị cầm chân suốt 5 tháng trên bán đảo Sơn Trà
=> Sau 5 tháng xâm lược, Pháp chỉ chiếm được bán đảo Sơn Trà Kế hoạch đánh nhanh, thắng nhanh bước đầu thất bại
II- Cuộc kháng chiến chống Pháp ở Gia Định và các tỉnh miền Đông Nam kì (1859-1862)
1 Kháng chiến ở Gia Định:
- Không chiếm được đà nẵng, Pháp đưa quân vào Gia Định, đây là một vị trí chiến lược quan trọng, có hệ thống giao thông đuờng thủy thuận lợi, có thể mở rộng xâm lược sang Campuchia 17/2/1859, Pháp đánh thành Gia Định, quân triều đình tan rã nhanh chóng
+ Ngược lại, các đội dân binh vẫn chiến đấu ngoan cường, gây cho địch nhiều khó khăn buộc chúng phải chùn bước
+ Từ đây Pháp chuyển hẳn sang kế hoạch đánh lâu dài, đánh chiếm Việt Nam từng bước
- Triều đình không biết tận dụng thời cơ để đánh và thắng Pháp:
+ Giữa lúc tiến thoái lưỡng nan thì quân Pháp lại bị điều động phần lớn sang chiến trường TQ, chỉ để lại một lực lượng nhỏ giữ các vị trí quanh Gia Định
+ 3/1960, Nguyễn Tri Phương vào Gia Định
Trang 3chiến đấu như thế nào?
- HS:Đọc SGK trả lời
- GV:Nhận xét,bổ sung ,chốt ý
Do sự sai lầm chiến lược của nhà
Nguyễn cũng như tinh thần chiến đấu
kém cỏi của binh sĩ và hệ thống phòng
ngự quá thô sơ không trụ nổi trước vũ
khí hiện đại của Pháp
Chiến thắng của Nguyễn Trung Trực
trên sông Nhật Tảo đã làm cho quân thù
khiếp vía đồng thời cổ vũ được tinh thần
kháng chiến của nhân dân ta,điều đó
chứng tỏ ý chí quật cường của dân tộc ta
trước những kẻ thù mới
- GV nêu câu hỏi:
Việc nhà Nguyễn kí hiệp ước với Pháp
nói lên điều gì? Phải chăng triều đình
nhà Nguyễn mong muốn có được hoà
bình sau khi kí hiệp ước?
- Hs suy nghĩ trả lời:
GV: đường lối thủ để hòa, tâm lí ngại
giặc, sợ giặc, đánh giá sai về âm mưu,
thủ đoạn của kẻ thù, …
* Họat động 3: cả lớp và cá nhân
- GV: Cho HS xem hình 50 SGK Nêu
câu hỏi:
- Vì sao nhân dân 3 tỉnh miền Đông
tiếp tục kháng chiến?
- Nhận xét:Thái độ của triều đình nhà
Nguyễn trước việc ra lênh bãi binh của
Trương Định?
- Suy nghĩ gì về hành động của
Trương Định sau hiệp ước 1862?
- Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Trương
Định?
* Kế hoạch “chinh phục từng gói nhỏ”:
chiếm Campuchia, cô lập 3 tỉnh miến
Tây, ép nhà Nguyễn nhường quyền cai
quản và cuối cùng tấn công bằng vũ lực
- GV: Nêu vài nét chính về nhân vật
Phan Thanh Giản
- GV:Nêu câu hỏi
- Vì sao sau khi 3 tỉnh mền Tây bị TDP
chiếm phong trào kháng chiến của nhân
dân ta diễn ra mạnh mẽ?Vì sao cuộc
nhưng chỉ chú trọng xây dựng đại đồn Chí Hòa, không chủ động tấn công quân Pháp Cơ hội tiêu diệt Pháp qua đi nhanh chóng
2 Cuộc kháng chiến lan rộng các tỉnh miền Đông Nam kì - Hiệp ước 5/6/1862:
- 23/2/1861, Pháp tấn công và chiếm đại đồn Chí Hoà
- Thừa thắng chúng đánh chiếm thêm ba tỉnh là Định Tường (12/4/1861), Biên Hòa (18/12/1861)ø, Vĩnh Long (23/3/1862)
- Tuy vậy, thực dân Pháp không sao kiểm soát được các vùng đã chiếm đóng Cuộc kháng chiến của nhân dân ta phát triển mạnh, đặc biệt khởi nghĩa Trương Định giành được nhiều thắng lợi, gây cho địch nhiều khó khăn
- Giữa lúc đó, Nhà Nguyễn kí với Pháp hiệp ước Nhâm Tuất (5/6/1862), nhượng hẳn cho Pháp
3 tỉnh miền Đông Nam kì
III- Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Kì sau hiệp ước 1862:
1 Nhân dân 3 tỉnh miền Đông tiếp tục kháng chiến sau hiệp ước 1862:
- Nhà Nguyễn vẫn chủ trương nghị hòa với Pháp, ngăn cản cuộc kháng chiến của nhân dân
- Nhân dân ta vẫn quyết tâm kháng chiến tới cùng với cuộc khởi nghĩa tiêu biểu của Trương Định
2 Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam kì
- 20/6/1867, Pháp dàn trận trước thành Vĩnh Long, Phan Thanh Giản phải nộp thành
- 20 24/6/1867, Pháp chiếm gọn 3 tỉnh miền Tây Nam Kì (Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên) không tốn 1 viên đạn
3 Nhân dân 3 tỉnh miền Tây chống Pháp:
- Tình hình khó khăn mới của cuộc kháng chiến: cả 6 tỉnh Nam Kì đã mất, lực lượng chênh lệch, tinh thần kháng chiến của triều đình đã giảm sút
- Tuy vậy, Phong trào kháng chiến của nhân dân ta dâng cao, dưới nhiều hình thức (tị địa, bất hợp tác, khởi nghĩa vũ trang, liên minh với nhân
Trang 4khởi nghĩa của Trương Quyền thất bại.
- Nêu đặc điểm chống Pháp của nhân
dân 3 tỉnh miền Tây Nam kì?
dân Campuchia, …)
- Nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra ở 3 tỉnh miền Tây, tiêu biểu là khởi nghĩa của Trương Quyền, Nguyễn Trung Trực, Nguyễn Hữu Huân,
4 Củng cố :
- Quá trình xâm lược Việt Nam của TDP?
- Thái độ của triều Nguyễn…?
- Những cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến giai đoạn 1858-1873?
5 Dặn dị:
Trả lời câu hỏi trong SGK ,đọc trước bài mới