Giáo án Lịch sử 11 bài 20: Chiến sự lan rộng ra cả nước. Cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ năm 1973 đến năm 1884. Nhà Nguyễn đầu hàng

Câu hỏi : 2.Bài mới: Sau khi chiếm được 6 tỉnh ở Nam Kì, thực dân Pháp kéo quân ra Bắc Kì mở rộng cuộc chiến tranh xâm lược trên cả đất nước ta.Triều đình nhà Nguyễn đã làm gì?. Phong t

Bài 20 CHIẾN SỰ LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC.

CUỘC KHÁNG CHIẾN CỦA NHÂN DÂN TA TỪ NĂM 1873

ĐẾN NĂM 1884 NHÀ NGUYỄN ĐẦU HÀNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1.Kiến thức: Học sinh cần nắm:

- Âm mưu thôn tính toàn bộ Việt Nam của Pháp,tình hình chiến sự ở Việt Nam từ 1873 đến 1884

- Cuộc chiến đấu anh dũng chống Pháp của nhân dân Bắc kì vàTrung kì trong những năm

1873 – 1874 và 1882 -1884

-Nguên nhân và trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn trong việc để nước ta rơi vào tay thực dân Pháp

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện khả năng nhận thức các sự kiện lịch sử, biết phân biệt các khái niệm: Chính nghĩa, phi nghĩa, chủ quan, khách quan, bản chất, hiện tượn, nguyên nhân, duyên cớ…

- Rèn kĩ năng đọc và vẽ lược đồ

3 Về thái độ ,tình cảm ,tư tưởng:

- Nâng cao lòng yêu nước, ý chí căm thù bọn cướp nước và tay sai bán nước

- Hiểu được ý nghĩa của sự đoàn kết, muốn chiến thắng được kẻ thù thì phải có sự đồng tâm hiệp lực từ trên xuống dưới, phải có một giai cấp lãnh đạo tiên tiến

- Quý trọng và biết ơn những người đã hy sinh vì nền độc lập của tổ quốc

II THIẾT BỊ ,TÀI LIỆU DẠY HỌC.

-Tư liệu về phong trào kháng Pháp

- Tranh ,ảnh và tài liệu tham khảo

-Tư liệu giảng dạy sử VN cận đại

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.

1.Kiểm tra bài cũ.

Câu hỏi :

2.Bài mới: Sau khi chiếm được 6 tỉnh ở Nam Kì, thực dân Pháp kéo quân ra Bắc Kì

mở rộng cuộc chiến tranh xâm lược trên cả đất nước ta.Triều đình nhà Nguyễn đã làm gì? Phong trào kháng chiến của nhân dân ta đã diễn ra như thế nào?Bài học hôm nay cho chúng ta hiểu được điều đó

3.Tiến trình tổ chức dạy-học.

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM

* Hoạt động 1: cả lớp và cá nhân

- GV; Tình hình kinh tế, chính trị và xã hội

ở nước ta diễn ra như thế nào trước sự xâm

lược Bắc Kì lần I (năm 1873) của Pháp?

* Chiếm Bắc Kì và toàn bộ Việt Nam là

chủ trương lâu dài của Pháp, nhưng do thực

lực chưa đủ mạnh, nên Pháp phải tiến hành

I THỰC DÂN PHÁP TIẾN ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ NHẤT ( 1873), KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA BẮC KÌ.

1.Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh Bắc kì lần thứ nhất.

từng bước.

- GV:Pháp đã dựa vào duyên cơ nào để

tiến đánh chiếm Bắc Kì lần 1 (1873)?

GV chót ý.Sau khi chiếm được các tỉnh

Nam kì, Pháp chuẩn bị mở rộng chiến tranh

xâm lược ra cả nước.Tháng 11/1873, Đuy–

puy cho tàu đi tứ sông Hồng lên Vân Nam ,

cho quân đóng trên bờ sông Hồng, cướp

thuyền gạo của triều đình; Khước từ mời

thương thuyết của Tổng đốc Hà Nội

Nguyễn Tri Phương

-GV; Qúa trình đánh chiếm Bắc Kì của

Pháp đã diễn ra như thế nào?

- GV: Hãy nêu một số phong trào đấu

tranh của nhân dân ta sau khi Pháp đánh

chiếm Bắc Kì lần 1?

-Bỏ thuốc độc vào giếng nước

-Đốt kho thuốc súng ở bờ sông

- Phong trào đấu tranh của 100 binh sĩ triều

đình dưới sự chỉ huy của viên Chưởng cơ ở

cửa Ô Thành Hà

- Cuộc chiến đấu anh dũng của Tổng đốc

Nguyễn Tri Phưong bảo vệ thành Hà Nội

-Trận Cầu Giấy21/12/1873

- GV: Chiến thắng Cầu Gíây lần 1 đã có

ý nghĩa như thế nào?

-Làm cho nhân dân ta vô cùng phấn khởi;

làm cho Pháp hoang mang, lo sợ và tìm

cách thương lượng với triều đình

- GV: Hiệp ước Giáp Tuất được kí khi

nào?Hậu quả của nó?

-Được kí vào năm 1874

-Đã gây nhiều bất bình trong nhân dân và sĩ

phu yêu nước

* Hoạt động 2: cả lớp và cá nhân

- GV:Do đâu Pháp tiến đánh Bắc Kì lần

hai?Qúa trình đó đã diễn ra như thế nào?

- GV chót ý:Cũng như nhiều đế quốc khác

ở châu Âu.Vào cuối thế kỉ XIX, nước Pháp

cũng chuyể sang chủ nghĩa đế quốc

-Pháp rất cần thị trường và nguyên liệu,

nguồn nhân công

- Về kinh tế: tiếp tục sa sút do mất sáu tỉnh Nam Kì, bồi thường chiến phí cho Pháp Nông nghiệp bê trễ, công thương nghiệp không có gì khác trước Đời sống nhân dân ngày càng khó khăn

- Về chính trị, xã hội: nạn thổ phỉ, hải phỉ hoành hành, mâu thuẫn xã hội gia tăng, khởi nghĩa chống triều đình xảy ra liên miên

- Những đề nghị cải cách bị Nhà Nguyễn khước từ

2 Thực dân Pháp chiếm Bắc Kì lần thứ nhât (1873)

- Sau khi thiết lập bộ máy cai trị ở Nam Kì Pháp ráo riết chuẩn bị cho việc đánh chiếm Bắc

Kì

- Pháp dựng nên vụ Đuyquy ở Hà Nội Lấy cớ giải quyết “vụ Đuy quy”, 1873, Pháp đưa quân đánh Hà Nội (20/11/1873) và sau đó chiếm các tỉnh đồng bằng Bắc Kì (23/11  12/12/1873)

3.Phong trào kháng chiến ở Bắc Kì trong những năm 1873 -1874

- Khi Pháp đánh thành Hà Nội, 100 binh sĩ đã chiến đấu đến người cuối cùng tại ô Quan Chưởng

- Tổng đốc Nguyễn Tri Phương đã dũng cảm chiến đấu và hy sinh

- Nhân dân chủ động kháng chiến ở Hưng Yên, Nam Định, Thái Bình

- Ngày 21/12/1873, quân ta giành thắng lợi ở trận Cầu Giấy, tướng Gácniê tử trận Thực dân Pháp hoang mang lo sợ và tìm cách thương lượng với triều đình Huế

- Hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874) được kí, Pháp rút khỏi Bắc Kì nhưng triều đình lại dâng toàn bộ sáu tỉnh Nam Kì cho Pháp

II THỰC DÂN PHÁP TIẾN ĐÁNH BẮC KÌ LẦN THỨ HAI CUỘC KHÁNG CHIẾN Ở BẮC KÌ VÀ TRUNG KỲ TRONG NHỮNG NĂM 1882-1884

1 Quân Pháp đánh chiếm Hà Nội và các

-Pháp lợi dụng các điều khoản của Hiệp

ước 1874 để lấy cớ keo quân ra Bắc (GV

nhắc lại một số điều khoản cĩ trong Hiệp

ước)

- GV gợi cho học sinh thấy được tinh thân

hy sinh anh dũng của Hồng Diệu, một vị

tướng tài hết lịng trung kiên với dân tộc, vì

dân tộc

- GV: Nhân dân Hà Nội và các tỉnh Bắc Kì

đã đứng lên chống Pháp như thế nào trong

lẩn 2?

- GV:Trận Cầu Gíây lần thứ hai đã diễn ra

như thế nào?

* Chiến thắng Cầu Giấy đã thể hiện quyết

tâm đánh giặc của nhân dân ta, nhưng triều

đình Huế vẫn nuơi ảo tưởng thu hồi Hà Nội

bằng con đường thương thuyết Pháp lại lợi

dụng để đẩy mạnh chiến tranh, dùng vũ lực

buộc triều đình Huế đầu hàng

* Hoạt động 3: cả lớp và cá nhân

- GV.Miêu tả vị trí cửa biển Thuận An và

nêu rõ: Đây là cửa ngõ quan trọng vào

kinh đô Huế, có vị trí chiến lược hết sức

lợi hại.Mất Thuận An coi như là mất Huế

- GV:Vì sao đến năm 1883, thực dân Pháp

quyết định tiến đánh Thuận An?

+Sau khi Ri-vi –e chết đẩy mạnh kế

hoạch xâm lước Việt Nam

+Vua Tự Đức qua đời ,triều Nguyễn bị

khủng hoảng trầm trọng

->Cuộc chiến đấu của quân ta ở của

Thuận An diễn ra quyết liệt, nhiều người

đã anh dũng hy sinh trong chiến đấu( Lê

Sĩ ,Lê Chuẩn…)

- GV:Hiệp ước Hácmăng (1883) và Hiệp

ước Patơnốp(1884) , được kí trong hoàn

cảnh nào?Nội dung của Hiệp ước

tỉnh Bắc Kì lần thứ hai (1882 -1884)

a.Bới cảnh lịch sử:

+ Trong khoảng gần 10 năm sau Hiệp ước

Giáp Tuất, chủ quyền của dân tộc bị vi phạm nghiêm trọng, đất đai bị mất, nội trị, ngoại giao

bị lệ thuộc

- Nền kinh tế TBCN ở Pháp ngày càng phát triển, giới cầm quyền Pháp thống nhất đường lối mở rộng xâm lược thuộc địa

- 1882, Pháp quyết định đánh ra Bắc Kì lần II

b.Diễn biến

- 1882, vịn cớ triều đình Huế vi phạm Hiệp ước Giáp Tuất, quân Pháp kéo ra Bắc

- 3/4/1882, chúng bất ngờ đổ bộ lên Hà Nội

- 25/4/1882, quân Pháp đánh chiếm thành Hà Nội

- 3/1883, Pháp chiếm Hịn Gai, Quảng Yên, Nam Định

2.Nhân dân Hà Nội và các tỉnh Bắc Kì kháng chiến.

- Tại Hà Nội, quan quân triều đình do Hịang Diệu chỉ huy đã chiến đấu anh dũng bảo vệ thành Khi thành mất, ơng tuẫn tiết theo thành

- Quân dân các tỉnh quanh Hà Nội tích cực chuẩn bị chống giặc

- Tại các tỉnh đồng bằng (Nam Định, Thái Bình) nhiều trung tâm kháng chiến xuất hiện

- 19/5/1883, quân dân ta chiến thắng trận Cầu Giấy lần hai, Rivie tử trận

-> Chiến thằng Cầu Gíây lần hai đã thể hiện

rõ quyết tâm tiêu diệt giặc Pháp của nhân dân ta

III THỰC DÂN PHÁP TẤN CƠNG CỬA BIỂN THUẬN AN.HIỆP ƯỚC

1883 VÀ HIỆP ƯỚC 1884

1 Quân Pháp tấn cơng cửa biển Thuận An.

- Thuận An cĩ vị trí quan trọng, lợi dụng cơ hội Vua Tự Đức vừa qua đời (17/7/1883), thực dân Pháp quyết định tấn cơng Huế, buộc nhà Nguyễn đầu hàng

- Ngày 18/8/1883, Pháp tấn cơng Thuận An

- Quân triều đình chiến đấu quyết liệt, nhưng cuối cùng quân Pháp vẫn chiếm được các pháo đài, kinh đơ Huế bị uy hiếp trực tiếp

Nội dung:

-Việt Nam đặt dưới sự “bảo hộ “của Pháp

-Nam Kì là xứ thuộc địa từ năm 1874 nay

được mở rộng đến hết tỉnh

BìnhThuận,Bắc Kì là đất bảo hộ,Trung Kì

giao cho triều đình quản lí

-Mọi việc giao thiệp của Việt Nam với

nước ngoài đều do Pháp nắm giữ

- GV cần nhấn mạnh: Hiệp ước Hácmăng

và Patơnốt đã đánh dấu sự đầu hàng của

Nhà nước phong kiến Việt Nam với tư

cách đứng đầu một quốc gia độc lập

2.Hai bản hiệp ước 1883 và 1884.Nhà nước phong kiến Nguyễn đầu hàng.

- Ngày 25/8/1883, triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Hácmăng, Việt Nam bị chia làm ba

“kì”, trong đĩ Trung Kì (từ Quảng Bình  Khánh Hịa) được giao cho triều đình Huế quản lý

- Ngày 6/6/1884, Pháp lại thay Hiệp ước Hácmăng bằng Hiệp ước Patơnốt, nội dung khơng khác mấy, chỉ thay địa giới Trung Kì mở rộng ra đến Thanh Hĩa và vào đến Bình Thuận (xoa dịu dư luận và mua chuộc quan lại)

 Từ đây Việt Nam bị đặt dưới sự “bảo hộ” của Pháp, dần dần biến thành một nước thuộc địa nửa phong kiến

4 Củng cố:

- Tình hình nước tasau năm 1867 cĩ gì đáng chú ý?

- Pháp dựa vào duyên cớ nào để tiến hành đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873)

- Chiến thắng Cầu Giấy lần 1 đã cĩ ý nghĩa như thế nào?

- Vì sao Pháp tiến hành đánh chiến Bắc Kì lần 2.?Trận Cầu Giấy lần 2 đã diễn ra như thế nào?

5 Dặn dị : Trả lời câu hỏi trong SGK ,đọc trước bài mới.