Bài 22XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP I.. - Nguyên nhân của những biến đổi trong nền kinh tế- xã hội Việt Nam là do sự tác động của cuộc khai thác thu
Trang 1Bài 22
XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC LẦN THỨ NHẤT
CỦA THỰC DÂN PHÁP
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức: Học xong bài này học sinh trình bày được:
- Những điểm mới trong nền kinh tế – xã hội đầøu thế kỷ XX
- Những chuyển biến về kinh tế đã tạo ra sự chuyển biến về xã hội như thế nào
- Nguyên nhân của những biến đổi trong nền kinh tế- xã hội Việt Nam là do sự tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện kỷ năng so sánh các nội dung, kiến thức lịch sử
- Rèn luyện kỷ năng phân tích, đánh giá rút ra kết luận
3 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:
- Nhận rõ bản chất của đế quốc, thực dân, phong kiến tàn bạo đã bóc lột dã man và đàn áp
về chính trị một cách tàn bạo đối với nhân dân ta
- Bồi dưỡng tình cảm giai cấp, lòng yêu nước kính trọng giai cấp công nhân, nông dân và các tầng lớp lao động khác
II THIẾT BỊ ,TÀI LIỆU DẠY HỌC.
- Tranh, ảnh trong sách giáo khoa
- Một số tranh ảnh phản ánh nền kinh tế – xã hội Việt Nam đầu TK XX
- Một số tài liệu văn học, lịch sử có liên quan tới nội dung bài học
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC.
1 Kiểm tra bài cũ.
Câu 1: Em hãy mô tả cấu trúc của căn cứ Ba Đình.
Câu 2: Tại sao khởi nghĩa Hương Khê được coi là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất trong phong trào Cần Vương?
Câu 3: Khởi nghĩa Yên thế có những đặc điểm nào khác so với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương chống Pháp?
2 Bài mới: sau khi căn bản hoàn thành công cuộc bình định Việt Nam bằng quân sự ( năm
1896), thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa Việt Nam một cách qui mô Trong bài này chúng ta sẽ lần lượt tìm hiểu những chính sách chính trị, kinh tế, văn hóa giáo dục mà Pháp
áp dụng trong cuộckhai thác; đồng thời cũng tìm hiểu những biến đổi về kinh tế, xã hội dưới tác động của cuộc khai thác
Dưới tác động của cuộc khai thác, xã hội Việt nam có những biến động đáng kể, từ xã hội phong kiến chuyển thành xã hội thuộc địa nữa phong kiến
3.Tiến trình tổ chức dạy-học.
CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM
* Hoạt động 1: Cả lớp
- Mục đích: vơ vét sức người, sức của của nhân
dân Đông Dương
- 1897 Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ
1.Những chuyển biến về kinh tế
- Nông nghiệp: Pháp chiếm đất thành lập đồn điền, khiến cho phần lớn nông dân không còn tư liệu sản xuất
- Công nghiệp: Pháp đẩy mạnh khai thác
Trang 2nhất
- Gv: Mục tiêu của cuộc khai thác thuộc địa Việt
Nam của Pháp là gì?
- Hs: trả lời
- Gv: bổ sung và kết luận
- Gv: Qua nội dung các chính sách kinh tế nêu
trên, hãy chỉ ra những yếu tố tích cực và tiêu cực
của các chính sách đĩ?
- Hs: trả lời
+ Tích cực: phương thức sản xuất tư bản chủ
nghĩa từng bước du nhập vào nước ta, xen kẽ với
phương thức phong kiến, KT pt hơn trước
+ Tiêu cực : tài nguyên bị khai thác cùng kiệt ,
nông nghiệp không pt , nông dân mất đất , bị bóc
lột nặng nề, công nghiệp pt không cân đối
- Gv: bổ sung và kết luận: nền kinh tế Việt Nam
cơ bản vẫn là nền sản xuất nhỏ, lạc hậu, phụ
thuộc
* Hoạt động 2: cá nhân
- Gv: Trong xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX còn
tồn tại các giai cấp cũ không? Đó là giai cấp
nào? Thân phận của họ có gì khác trước?
- Hs: trả lời
- Gv nhận xét, bổ sung và kết luận
- Gv: đặt câu hỏi và phân công cho các nhóm
thảo luận
+ Nhóm 1: cuộc khai thác thuộc địa của thực
dân Pháp đã làm nảy sinh những lực lượng xã
hội mới nào?
+ Nhóm 2: thái độ chính trị của từng giai cấp
và tầng lớp ấy như hế nào?
+ Nhóm 3: Khuynh hướng gải phóng dân tộc
của từng giai cấp như thế nào?
- Hs thảo luận cử đại diện nhóm trả lời câu hỏi,
nhóm khác bổ sung
- Gv nhận xét và kết luận
tài nguyên thiên nhiên, nhất là khai thác mỏ Một số ngành cơng nghiệp dịch vụ, cơng nghiệp chế biến và sản xuất vật liệu xây dựng ra đời
- Thương nghiệp: Pháp độc chiếm thị trường, nguyên liệu và thu thuế
- Giao thơng: Xây dựng hệ thống giao thơng, để phục vụ cho việc chuyên chở hàng hóa, nguyên liệu và mục đích quân sự
2 Những chuyển biến về xã hội
- Những biến động lớn của các giai cấp cũ:
+ Một bộ phận nhỏ trong giai cấp địa chủ phong kiến trở nên giàu có, được Pháp nâng
đỡ, chiếm đoạt ruộng đất của nơng dân Một
bộ phận địa chủ vừa và nhỏ bị đế quốc chèn
ép nên ít nhiều có tinh thần yêu nước + Giai cấp nơng dân có số lượng đơng đảo nhất, bị áp bức bóc lột nặng nề, căm thù
đế quốc và phong kiến
- Các giai cấp, tầng lớp mới:
+ Cơng nhân: ngày càng đơng đảo, xuất thân là nơng dân, làm việc trong các đồn điền, nhà máy, xí nghiệp, … bị bóc lột thậm
tệ, lương thấp nên đời sống khổ cực Họ sớm có tinh thần yêu nước, tích cực tham gia phong trào chống đế quốc, cải thiện đời sống
c Tầng lớp tư sản: xuất thân từ các nhà
thầu khốn, chủ xưởng, chủ hãng buơn, …
bị chính quyền thực dân kìm hãm, tư bản Pháp chèn ép
d Tiểu tư sản thành thị: gồm tiểu
thương, tiểu chủ, viên chức cấp thấp, những người làm nghề tự do, …
- Nguyên nhân của sự chuyển biến: những chuyển biến trong nền kinh tế Việt Nam dưới tác động của cuộc khai thác lần thứ nhất sự chuyển biến về xã hội
- Sự xuất hiện các lực lượng xã hội mới cùng với những mâu thuẫn dân tộc và giai cấp ngày càng sâu sắc là cơ sở của phong trào dân tộc dân chủ diễn ra sơi nổi, nhiều màu sắc trong những năm đầu TK XX
Trang 34 Củng cố :
Giáo viên đặt 1 số câu hỏi giúp học sinh nhớ lại bài
-Chương trình khai thác lần thứ nhất của pháp có những thay đổi trong nền kinh tế Việt Nam như thế nào ?
-Sự thay đổi về mặt kinh tế đã tác động đến xã hội VN như thế nào?
5 Dặn dò: Trả lời câu hỏi trong SGK, đọc trước bài mới.