XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊALẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP I.. - Hiểu được nguyên nhân của những biến đổi trong kinh tế - xã hội Việt Nam là do sự tác động của cuộc kh
Trang 1Bài 22 XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC THUỘC ĐỊA
LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức: Giúp HS hiểu được:
- Biết được những điểm mới trong xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX
- Hiểu được nguyên nhân của những biến đổi trong kinh tế - xã hội Việt Nam là do sự tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
2 Kĩ năng
- So sánh sự giống nhau, khác nhau của nền kinh tế - xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
3 Tư tưởng
- Hiểu được bản chất bĩc lột của thực dân Pháp
II Phương pháp dạy học:
III Chuẩn bị của thầy và trị
1 Chuẩn bị của thầy
-
2 Chuẩn bị của trị
- Đọc và tìm hiểu trước bài mới theo hướng dẫn của giáo viên
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định tổ chức (1’) Nắm sĩ số lớp học
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Câu hỏi:
+ Tĩm tắt cuộc khởi nghĩa Hương Khê
+ Tĩm tắt khởi nghĩa Yên Thế
- Đáp án:
+
+
+
3 Dạy - học bài mới (39’)
- Giới thiệu bài mới (1’) Sau khi phong trào Cần vương chấm dứt, xã hội Việt Nam cĩ
biến chuyển như thế nào ? Tại sao đầu thế kỉ XX đã xuất hiện những điểm mới trong nền kinh tế - xã hội Việt Nam ? Điểm mới đĩ được thể hiện như thế nào ? Để hiểu được sự chuyển biến và nguyên nhân chúng ta sẽ tìm hiểu bài 22
Thời
lượng Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức
1 NHỮNG CHUYỂN BIẾN VỀ KINH TẾ
- Sau khi đàn áp được
các cuộc đấu tranh của
nhân dân ta, thực dân
Pháp đã làm gì để thực
hiện mục đích xâm lược
của mình ?
- HS: Sau khi đàn áp được các cuộc đấu tranh của nhân dân ta, thực dân Pháp đã bắt tay vào việc khai thác thuộc địa lần thứ nhất từ năm 1897
- 1897, P Đu-me sang làm tồn quyền Đơng Dương, tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất
+ Nơng nghiệp: Ruộng
đất cĩ cả ruộng đất của cơng làng xã bị chiếm đoạt trở thành đồn điền
Trang 2- Tình hình các ngành
kinh tế Việt Nam lúc này
như thế nào ?
- GV chỉ định một số học
sinh trả lời câu hỏi
Hoạt động 2: Thảo luận
lớp
- Em hãy chỉ ra những
điểm khác nhau trong
nền kinh tế Việt Nam
trước và sau khi thực
dân Pháp tiến hành
công cuộc khai thác lần
thứ nhất.
của các địa chủ Pháp
+ Công nghiệp: Khai
thác mỏ (than đá, thiếc, kẽm, …) và công nghiệp phục vụ đời sống (Điện, nước, …) được triển khai
+ Giao thông: Xây
dựng hệ thống giao thông đường sắt, đường
bộ, cầu, bến cảng, phục
vụ cho công cuộc đàn
áp và bóc lột
+ Thương nghiệp: do người Pháp độc chiếm
- Như vậy, với cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất, phương thức sản xuất TBCN đã từng bước du nhập vào nước ta
2 NHỮNG CHUYỂN BIẾN XÃ HỘI
- Công cuộc khai thác
bóc lột lần thứ nhất đã
làm cho nền kinh tế Việt
Nam biến đổi Sự biến
đổi kinh tế đã tác động
làm cho xã hội Việt Nam
biến đổi theo
- Hãy cho biết xã hội
Việt Nam lúc này có
những thành phần
nào ? Tình hình của
từng giai cấp tầng lớp ra
sao ?
- GV chỉ định một số HS
trả lời từng phần xã hội
HS được gv chỉ định trả lời câu hỏi:
- Giai cấp địa chủ phong kiến:
+ Bộ phận giàu có gắn chặt quyền lợi với thực dân Pháp là chỗ dựa của thực dân Pháp Chúng tha
hồ bóc lột nông dân
+ Bộ phận địa chủ nhỏ và vừa bị đế quốc chèn ép vẫn có tinh thần chống Pháp
- Giai cấp nông dân:
+ Là đối tượng bóc lột chủ yếu của thực dân, phong kiến
+ Chịu khốn khổ vì chế
độ thuế khoá, địa tô, phu phen tạp dịch,… Một số bỏ
ra thành phố, hầm mỏ, đồn
- Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp ở Việt Nam đã làm cho xã hội Việt Nam phân hoá sâu sắc
- Giai cấp địa chủ phong kiến:
+ Bộ phận giàu có gắn chặt quyền lợi với thực dân Pháp là chỗ dựa của thực dân Pháp Chúng tha hồ bóc lột nông dân
+ Bộ phận địa chủ nhỏ
và vừa bị đế quốc chèn
ép vẫn có tinh thần chống Pháp
- Giai cấp nông dân:
+ Là đối tượng bóc lột chủ yếu của thực dân, phong kiến
+ Chịu khốn khổ vì chế
Trang 3- Sau khi HS trình bày
xong thành phần các
giai cấp và thái độ cách
mạng của họ, GV
hướng dẫn HS chỉ rõ
đâu là các thành phần
xã hội mới, đâu là thành
phần xã hội cũ
- GV phân tích sự hình
thành của những thành
phần xã hội mới
- Cuộc khai thác thuộc
địa lần thứ nhất của
thực dân Pháp đã có tác
động gì đến tình hình xã
hội Việt Nam bấy giờ ?
điền, nhà máy, xin việc
Phần lớn bị bần cùng
+ Họ là lực lượng tích cực trong cuộc đấu tranh chống thực dân, phong kiến
- Giai cấp công nhân:
+ Họ là những nông dân
bị mất ruộng đất, bán sức lao động trong các hầm
mỏ, đồng điền, công trường nhà máy,…
+ Số lượng công nhân ngày càng tăng lên, sống tập trung 1914, có khoảng
10 vạn công nhân chuyên nghiệp
+ Đầu thế kỉ XX, giai cấp công nhân Việt Nam vẫn còn non trẻ, đang ở trình
độ tự phát Họ có một số cuộc đấu tranh riêng và tham gia phong trào chống Pháp như một lực lượng
xã hội đặc biệt
- Tư sản Việt Nam:
Họ vốn là những chủ đại lí tiêu thụ hoặc thu mua hàng hoá, nguyên vật liệu, chủ thầu, chủ xưởng thủ công
Sau khi có được một số vốn khá họ đứng ra lập các hội buôn, công ty,… một
số sĩ phu yêu nước đứng
ra lập các hội buôn, hội sản xuất
- Tiểu tư sản:
+ Thành phần khá phức tạp: Tiểu thương, tiểu chủ, viên chức, thầy giáo, nhà báo, học sinh, sinh viên,…
HS:
+ Cơ cấu giai cấp thay
độ thuế khoá, địa tô, phu phen tạp dịch,… Một số bỏ ra thành phố, hầm mỏ, đồn điền, nhà máy, xin việc Phần lớn
bị bần cùng
+ Họ là lực lượng tích cực trong cuộc đấu tranh chống thực dân, phong kiến
- Giai cấp công nhân:
+ Họ là những nông dân bị mất ruộng đất, bán sức lao động trong các hầm mỏ, đồng điền, công trường nhà máy,… + Số lượng công nhân ngày càng tăng lên, sống tập trung 1914, có khoảng 10 vạn công nhân chuyên nghiệp + Đầu thế kỉ XX, giai cấp công nhân Việt Nam vẫn còn non trẻ, đang ở trình độ tự phát
Họ có một số cuộc đấu tranh riêng và tham gia phong trào chống Pháp như một lực lượng xã hội đặc biệt
- Tư sản Việt Nam:
Họ vốn là những chủ đại
lí tiêu thụ hoặc thu mua hàng hoá, nguyên vật liệu, chủ thầu, chủ xưởng thủ công Sau khi có được một số vốn khá họ đứng ra lập các hội buôn, công ty,… một
số sĩ phu yêu nước đứng ra lập các hội buôn, hội sản xuất
- Tiểu tư sản:
+ Thành phần khá phức tạp: Tiểu thương, tiểu chủ, viên chức, thầy
Trang 4+ Làm cho mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp trở nên gay gắt
+ Tạo điều kiện bên trong cho một cuộc vận động giải phóng dân tộc theo xu hướng mới
giáo, nhà báo, học sinh, sinh viên,…
* Tác động:
+ Làm cho mâu thuẫn dân tộc và mâu thuẫn giai cấp trở nên gay gắt + Tạo điều kiện bên trong cho một cuộc vận động giải phóng dân tộc theo xu hướng mới
CỦNG CỐ, DẶN DÒ
6’
1 Củng cố
- Củng cố: Hướng dẫn HS hoàn thành bảng so sánh sau:
Nội dung so
sánh Trước chiến tranh Thời gian Sau chiến tranh Kinh tế
Xã hội
2 Dặn dò
- Nắm bài học cũ, trả lời các câu hỏi SGK của bài
- Hoàn thành bảng so sánh trên
- Chuẩn bị bài học tiếp theo
V Rút kinh nghiệm
………
………
……… ………
………
………
………