Kiến thức :Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần: : - Nắm được quá trình xâm lược của các nước phương Tây vào ĐNÁ và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở khu vực này.. - Nhận th
Trang 1Bài 4
CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á (Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức :Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần: :
- Nắm được quá trình xâm lược của các nước phương Tây vào ĐNÁ và phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở khu vực này
- Thấy rõ sự chuyển biến về KT-XH , xu thế mới trong phong trào giải phóng dân tộc ở ĐNÁ đầu TK XX (vai trò của các giai cấp - đặc bịêt là tư sản dân tộc và giai cấp công nhân) trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
2 Tư tưởng.
- Nhận thức đúng về thời kỳ phát triển sôi động của phong trào giải phóng dân tộc chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân
- Có tinh thần đoàn kết, hữu nghị, ủng hộ cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, tiến bộ của nhân dân các nước trong khu vực
3 Kỹ năng: Biết sử dụng lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX để trình bày
những sự kiện tiêu biểu
- Phân biệt được những nét chung, riêng của các nước trong khu vực Đông Nam Á thời kỳ này
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC
- Lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX
- Các tài liệu, chuyên khảo về Inđônêxia, Lào, Phi-lip-pin vào đầu thế kỉ XX
- Tranh ảnh các nhân vật, sự kiện lịch sử liên quan đến bài học
III TIẾN HÀNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu 1: Nêu nhận xét của em về phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX
Câu 2: Nêu kết quả của cách mạng Tân Hợi Vì sao cuộc cách mạng này là cuộc cách mạng tư sản không triệt để?
2 Dẫn dắt vào bài mới
Trong khi Ấn Độ, Trung Quốc lần lượt trở thành những nước thuộc địa và nửa thuộc địa thì các quốc gia ở Đông Nam Á nằm giữa hai tiểu lục địa này cũng lần lượt rơi vào ách thông trị của chủ nghĩa thực dân - trừ Xiêm (Thái Lan) Để hiểu được quá trình chủ nghĩa thực dân xâm lược của nước Đông Nam Á và phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân của nhân dân các nước Đông Nam Á, chúng ta cùng tìm hiểu bài các nước Đông Nam Á (cuối thế kỉ XIX đầu thế
kỉ XX)
3 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp
Trang 2Hoạt động của GV và HS Kiến thức HS cần nắm
* Hoạt động 1: Cả lớp, cá nhân
- GV: Dùng lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ
XIX đầu thế kỉ XX giới thiệu về vị trí địa lý, lịch
sử - văn hóa, phân tích vị trí chiến lược của Đông
Nam Á
- GV hỏi: Tại sao Đông Nam Á trở thành đối
tượng xâm lược của tư bản phương Tây?
- HS theo dõi phần phân tích của GV, kết hợp với
những hiểu biết sau khi học Ấn Độ, Trung Quốc,
Nhật Bản để trả lời – GV chốt:
- GV yêu cầu HS theo dõi SGK lập bảng thống kê
về quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân ở
Đông Nam Á theo mẫu:
Tên nước ĐNÁ Tên ĐQ T/gian hoàn =
- HS lên trình bày – GV chỉnh sửa
GV hỏi: Trong khu vực ĐNÁ nước nào là thuộc
địa sớm nhất? ĐN Á chủ yếu là thuộc địa của
thực dân nào? Có nước nào thoát khỏi thân
phận thuộc địa không?
- HS theo dõi bảng thống kê, trả lời
- Hỏi: Vì sao Xiêm vẫn giữ được độc lập?
- HS dựa SGK trả lời – GV chốt : Do Xiêm cải
cách + C/sách đối ngoại khôn khéo
I Quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân vào các nước Đông Nam Á
1/ Nguyên nhân ĐNÁ bị xâm lược:
- Đông Nam Á là một khu vực có vị trí chiến lược quan trọng
- Chế độ PK lâm vào khủng hoảng, suy yếu
thực dân phương Tây nhòm ngó, xâm lược
2/ Quá trình xâm lược ĐNÁ của các nước
TB phương Tây:
- Từ nửa sau thế kỉ XIX, tư bản phương Tây đẩy mạnh xâm lược Đông Nam Á:
Tên nước ĐNÁ Tên ĐQ xâm lược Inđô BĐN, Hà lan
Mã Lai,Miến Điện Anh VN,Lào , CPC Pháp Philippin TBN->Mỹ
- Xiêm là nước duy nhất ở ĐNÁ vẫn giữ được độc lập, nhưng cũng trở thành vùng đệm giữa Anh và Pháp
* Hoạt động 2: Cá nhân
Hỏi : Vì sao CNTD nhanh chóng hoàn thành
quá trình xâm lược ở ĐNÁ?
- HS suy nghĩ + SGK trả lời
- GV gợi ý : ở Việt Nam khi Pháp tấn công vào
bán đảo Sơn Trà 1858, ND ta đã phản ứng như
thế nào ? nhưng vì sao cuối cùng VN cũng rơi
vào tay Pháp 1884 ?
- GV chốt ý :
- GV đặt vấn đề : Vậy phong trào đấu tranh chống
thực dân của ND ĐNÁ diễn ra như thế nào ? Kết
quả ra sao? Chuyển ý
* Hoạt động nhóm và cá nhân.
- Hỏi: Nguyên nhân vì sao phonng trào đấu
tranh chống TD diễn ra hàng loạt ở các nước
ĐNÁ?
II Phong trào chống thực dân của nhân dân Đông Nam Á:
1/ Vì sao CNTD nhanh chóng hoàn thành quá trình xâm lược ở ĐNÁ:
- Ngay từ khi thực dân phương Tây nổ súng xâm lược, nhân dân ĐNÁ đã nổi dậy đấu tranh để bảo vệ tổ quốc Tuy nhiên, do lực lượng chênh lệch, chính quyền PK nhiều nước lại không kiên quyết các nước thực dân đã hoàn thành xâm lược, áp dụng chính sách “chia để trị” để cai trị, vơ vét của cải, bóc lột
2/ Phong trào đấu tranh chống thực dân của ND ĐNÁ:
- Nguyên nhân bùng nổ : Do chính sách cai trị của bọn thực dân -> mâu thuẫn dân tộc ở các nước ĐNÁ thêm gay gắt, hàng loạt cuộc
Trang 3- HS suy nghĩ trả lời – GV chốt :
- * HS thảo luận nhóm
-GV nêu vấn đề : Lập niên biểu thống kê các
phong trào đấu tranh ở từng quốc gia ĐNÁ và
nêu nét riêng trong p/t đấu tranh của mỗi nước ?
Mẫu:
Tên nước P/t đtranh Thời gian Kết quả
Inđô
Philipin
Campuchia
Lào
Mlai-Mđiện
Việt Nam
+ N1: In đô , Philippin
+ N2: CPC , Lào
+ N3: Miến Điện , Mã Lai , Việt Nam
+ N4: Xiêm la
- HS thảo luận, làm bảng thống kê trên giấy A0,
cử đại diện đưa lên trình bày
- Nhóm khác bổ sung – Gv chốt chỉnh sửa rút ra
nét mới trong phong trào đấu tranh ở ĐNÁ
* GV yêu cầu HS rút ra nhận xét chung về
phong trào đấu tranh chống CNTD ở ĐNÁ, nêu
nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử của
phong trào?
=> GV kết luận chung :
- Do ách thống trị, bóc lột tàn bạo của chủ nghĩa
thực dân Cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX
phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á
bùng nổ mạnh mẽ nhưng đều thất bại
- Nguyên nhân: Do chênh lệch lực lượng, do chế
độ PK, do thiếu lãnh đạo
- Ý nghĩa: Thể hiện lòng yêu nước tinh thần đấu
tranh anh dũng của ND ĐNÁ , tạo điều kiện tiền
đề để cho những giai đoạn sau
đấu tranh nổ ra :
+ Ở Inđônêxia : từ cuối thế kỉ XIX, nhiều
tổ chức yêu nước của trí thức tư sản tiến bộ
ra đời Năm 1905, các tổ chức công đoàn thành lập và bắt đầu truyền bá chủ nghĩa Mác Đảng Cộng sản ra đời (1920)
+ Ở Philippin, cuộc cách mạng 1896 –
1898 do giai cấp tư sản lãnh đạo, chống thực dân Tây Ban Nha giành thắng lợi nước Cộng hòa Philippin ra đời, nhưng sau
đó lại bị Mỹ thôn tín
+ Ở Campuchia : khởi nghĩa Acha Xoa
nổ ra ở Takeo (1963 – 1866), tiếp đó là khởi nghĩa Pucômbô (1866 – 1867) có liên kết với nhân dân Việt Nam, gây cho thực dân Pháp nhiều khó khăn
+ Ở Lào: năm 1901, Phacađuốc lãnh đạo
nhân dân Xavanakhet đấu tranh vũ trang Cùng năm, khởi nghĩa ở cao nguyên Bôlôven bùng nổ, lan sang Việt Nam đến tận 1937 mới bị thực dân Pháp dập tắt
+ Ở Mã Lai và Miến Điện: phong trào
đấu tranh của nhân dân chống thực dân Anh cũng diễn ra quyết liệt, làm chậm quá trình khai thác, bóc lột của thực dân
+ Ở Việt Nam: sau khi triều đình Huế đầu
hàng, phong trào Cần Vương bùng nổ và quy tụ thành nhiều cuộc khởi nghĩa lớn (1885 – 1896) Phong trào nông dân Yên Thế do Hoàng Hoa Thám lãnh đạo kéo dài
30 năm (1884 – 1913) cũng gây nhiều khó khăn cho thực dân Pháp, …
+ Ở Xiêm: giữa thế kỉ XIX, nước này
cũng đứng trước sự đe dọa xâm chiếm của các nước phương Tây, nhất là Anh và Pháp
Vua Rama V đã thực hiện một loạt cải cách tiến bộ về kinh tế, chính trị, xã hội theo khuôn mẫu phương Tây Xiêm phát triển theo hướng TBCN không bị biến thành thuộc địa, mặc dù vẫn bị lệ thuộc nhiều vào Anh, Pháp về kinh tế, chính trị
4 Củng cố:
+ Nguyên nhân dẫn đến phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á là do ách thống trị, bóc lột tàn bạo của chủ nghĩa thực dân
Trang 4+ Cuối thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Nam Á bùng nổ mạnh mẽ nhưng đều thất bại, song sẽ tạo điều kiện tiền đề để cho những giai đoạn sau + Nhờ cải cách mà Xiêm là nước duy nhất ở Đông Nam Á không phải là thuộc địa
5 Dặn dò: HS học bài, làm câu hỏi bài tập trong SGK Sưu tầm tư liệu về các nước Phi, Mĩ
La-tinh cuối XIX đầu XX