- Tính liên tục, rộng lớn của quần chúng trong các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc của nhân dân ta trong các thế kỷ I- IX.. Thái độ: Giáo dục cho hs thấy được tinh thần đấu tranh b
Trang 1Bài 15, 16 THỜI BẮC THUỘC VÀ CÁC CUỘC ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC
LẬP DÂN TỘC (Từ thế kỷ II TCN đến đầu thế kỷ X) I- Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức :
- Chính sách đô họ của các triều đại phong kiến phương Bắc ở nước ta Những
chuyển biến về kinh tế văn hóa, xã hội nước ta trong thời kỳ Bắc thuộc
- Tính liên tục, rộng lớn của quần chúng trong các cuộc đấu tranh giành độc lập
dân tộc của nhân dân ta trong các thế kỷ I- IX
- Những nét chính về diễn biến, kết quả, ý nghĩa của một số cuộc khởi nghia tiêu
biểu: Hai Bà Trưng, Lý Bí, Bạch Đằng
2 Thái độ:
Giáo dục cho hs thấy được tinh thần đấu tranh bền bỉ chống đồng hóa của phong kiến phương Bắc giành độc lập dân tộc của nd ta
3 Kỉ năng :
Rèn luyện cho hs kĩ năng nhận thức, phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử
II- Tài liệu, thiết bị dạy học
- Lược đồ khởi nghĩa hai Bà Trưng, lược đồ chiến thắng Bạch Đằng
- Bảng thống kê về các cuộc kn
- Tranh , ảnh liên quan đến bài học
III- Tiến trình giờ học
1 Ổn định
2.Kiểm tra bài cũ
Hỏi: Nêu cơ sở hình thành của quốc gia Văn Lang-Âu Lạc?
3 Giảng bài mới
Hoạt động của GV và HS Kiến thức cơ bản
* Hoạt động: Cả lớp – cá nhân
- GVH: Các triều đại pk TQ đã tổ chức cai
trị nước ta ntn ?
- HS: Đọc SGK trả lời
- GV: nhận xét, bổ sung: 179 tcn Triệu Đà
xâm lược Âu Lạc từ đó nước ta lần lượt bị
các triều đại pk TQ đô hộ
- GVH: Các triều đại pk TQ chia nước ta
=Các quận, huyện nhằm mục đích gì?
- HS: suy nghĩ trả lời- hs khác bổ sung
I- Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc và những chuyển biến trong kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam 1- Chế độ cai trị
a- Tổ chức bộ máy cai trị
- Các triều đại phong kiến phương Bắc từ nhà Triệu, Hán, Tùy, Đường đều chia nước ta thành các quận, huyện, cử quan lại cai trị đến cấphuyện
- Mục đích: Muốn sát nhập nước ta vào bản đồ
Trang 2- GV: nhận xét, bổ sung và chốt ý
- GVH: các triều đại pk p Bắc đã thi hành
những chính sách gì để bóc lột về kt, đồng
hóa về vă hóa đối với nhân dân ta?
- HS: Đọc SGK rút ra ý chính trả lời
- GV: Nhận xét,bổ sung và chốt ý + đưa ra
một số số liệu để chứng minh
- GVH: Qua cs bốc lột của chính quyền đô
hộ m có nhận xét gì?
- HS: Suy nghĩ + trao đổi trả lời: đó là 1
chính sách bóc lột triệt để tàn bạo, đặc biệt
nặng nề
* Hoạt động: theo nhóm
- GV: Chia lớp thành 2 nhóm, đặt câu hỏi
cho từng nhóm thảo luận
+ Nhóm 1: chính sách thống trị của các
triều đại pk p.Bắc làm cho nền kt nước
tacó sự chuyển biến ntn? Do đâu nền kt
- GV: Nhận xét, bổ sung và chốt nước ta
có sự chuyển biến?
+ Nhóm 2: Văn hóa, xã hội có sự thay đổi
ra ?
- HS: tiến hành thảo luận – đại diện nhóm
trả lời – hs nhóm khác bổ sungý
+ Do sự giao lưu kt 1 số thành tựu khkt
của TQ theo kẻ đô hộ vào nước ta: sử dụng
phân bón trong nông nghiệp, dùng kiến
diệt sâu bọ, làm giấy, thủy tinh
+ Nhân dân ta vừa tiếp nhận và Việt hóa
những yếu tố tích cực của vh T.Hoa,vừa
giữ được phong tục tập quán: Nhuộm
răng,ăn trầu, làm bánh chưng, bánh dày
* Hoạt động: Cả lớp
- GVH: Nêu khái quát phong trào đấu
tranh của nhân dân ta từ thế kỉ I – X ?,rútra
nhận xét?
- HS: Đọc SGK + suy nghĩ trả lời
- GV: nhận xét, bổ sung và chốt ý + sử
dụng bảng thống kê các cuộc đấu tranh tiêu
TQ
b- Chính sách bốc lột về kinh tế và đồng hóa
về văn hóa
- Chính sách bóc lột về kinh tế + Thi hành chính sách bốc lột, cống nạp nặng
nề cướp rđ, nắm độc quyền về muối và sắt + Quan lại đô hộ bạo ngược tham ô, ra sức bốc lột dân chúng để làm giàu
- Chính sách đồng hóa về văn hóa + Truyền bá Nho giáo, mở lớp dạy chữ Nho + Bắt nd ta phải thay đổi phong tục theo người Hán
+ Đưa người Hán vào sống cùng người Việt
- Chính quyền đô hộ còn áp dụng luật pháp hà khắc và thẳng tay đàn áp các cuộc đấu tranh của nhân dân ta
2- Những chuyển biến về kinh tế, văn hóa và
xã hội a- về kinh tế
- Nông nghiệp: sản xuất tăng hơn trước, công
cụ = sắt được sử dụng phổ biến, công cuộc khai hoang được đẩy mạnh, thủy lợi mở mang
- Thủ công nghiệp và thương nghiệp: có sự chuyển biến đáng kể
+ Nghề rèn sắt, khai thác vàng bạc, làm đồ trang sức phát triển hơn
+ Một số nghề mới xuất hiện: làm giấy, làm bàn thủy tinh
b- Văn hóa – xã hội
- Về văn hóa + Một mặt nd ta tiếp thu những yếu tố tích cực của văn hóa T.Hoa thời Hán-Đường: ngôn ngữ,văn tự
+ Mặt khác nd ta vẫn giữ được phong tục tập quán của dân tộc nhờ vậy nd ta không bị đồng hóa
- Xã hội: mâu thuẫn giữa nd ta với pk p.Bắc hết sức gay gắt dẫn đến các cuộc đấu tranh chống đô hộ bùng nổ
Trang 3biểu để trình bày sơ lược
Hoạt động : Theo nhóm
- GV: Chia lớp thành 4 nhóm đặt câu hỏi
cho từng nhóm thảo luận
+ Nhóm 1: Tìm hiểu về cuộc khởi nghĩa
Hai Bà Trưng về: nguyên nhân, diễn
biến,kết quả, ý nghĩa
+ Nhóm 2: Tìm hiểu về khởi nghĩa Lí Bí
+ Nhóm 3: Tìm hiểu về khởi nghĩa Khúc
Thừa Dụ
+ Nhóm 4: Tìm hiểu về chiến thắng
BạchĐằng
- HS: tiến hành thảo luận và viết ra giấy rô
ki – đại diện mỗi nhóm lên trình bày – hs
nhóm khác bổ sung
- GV: nhận xét, bổ sung và sử dụng bảng
thống kê về các cuộc kn đã chuẩn bị
II- Cuộc đấu tranh giành độc lập ( từ thế kỉ I-X )
1- Khái quát phong trào đấu tranh từ thế kỉ
I - X
- Trong suốt 1000 năm Bắc thuộc nd Âu Lạc
liên tếp vùng dậy đấu tranh giành độc lập
- Các cuộc khởi nghĩa liên tiếp nổ ra, rộng lớn, nhiều cuộc khởi nghĩa có nd cả 3 quận tham gia
- Kết quả: Nhiều cuộc khởi nghĩa giành thắng lợi lập được chính quyền độc lập tự chủ
- Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu nước chống giặc ngoại xâm , ý chí tự chủ và tinh thần dân tộccủa nd Âu Lạc
2- Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu
Tên các
cuộc
khởi nghĩa
Khởi nghĩa
Hai Bà
Trưng
Do sự áp bức bóc lột tàn bạo của cq đô hộ làm cho mt giữa nd ta với chính quyền đô hộ lên tới cực điểm
- Mùa xuân năm 40 Hai Bà Trưng phất cờ kn, được nd nhiệt liệt hưởng ứng, chiếmĐược Cổ Loa
- Mùa hè 42 nhà Hán đưa quân xâm lược nướ ta
HaiBà Trưng tổ chức k/c anh Dũng nhưng do lực lượng chênh lệch k/c thất bại Hai Bà Trưng hy sinh
Mở đầu cho cuộcđấu
tranh chốngáp bức đô
hộ của nhân dân Âu Lạc,khẳng định khả năng vai trò củaphụ
nữ trong đấu tranh chống ngoại xâm
Cuộc khởi
nghĩa
Lý Bí Và sự
thành
lập nhà nước
Vạn
Xuân
Do sự thống trị hà khắc, bóc lột của nhà Lương
- Mùa xuân năm 542 Lý Bí liên kết với các hào kiệt các châu thuộc miền Bắc k/n lật
đổ chính quyền
- Mùa xuân năm 544 Lý Bí Lên ngôi vua, lập nước Vạn Xuân
- Năm 545 nhà Lương đem Quân xâm lược Lý Bí trao
Thể hiện tinh thần đấu ranh bền bỉcuả nd ta, khẳng định sự trưởng thành của ý thức
dân tộc, đánh dấu bước phát triển của phong trào đấugiành độc lập dân tộc của nd
Trang 4binh Quyền cho Triệu Quang Phục t/c kháng chiến- 550 cuộc k/c thắng lợi Triệu Quang Phụclên ngôi vua
- Năm 571 Lý Phật Tử cướp Ngôi
- Năm 603 nhà Tùy đem Quân Xâm lược, nước Vạn XuânKết thúc
ta trong thời Bắc thuộc
Cuộc khởi
nghĩa của
Khúc Thừa
Dụ
Do nàh Đường suy sụp nhân dấn nổi dậy khởi nghĩa
- Năm 905 Khúc Thừa Dụ lãnh đạo nhân dân nổi dậy khởi nghĩa đã đánh chiếm
thành Tống Bình (Hà Nội)gành quyền tự chủ.
- Năm 907 Khúc Hạo lên thay
xây dựng chính quyền độc lập tự chủ
Lật đổ ách đô hộ của nhà Đường, đánh dấu
sự thắng lợi căn bản trong cuộc đấu tranh giành lại độc lập của nhân dân ta thời Bắc thộc, đặt cơ
sở cho nền độc lập lâu bền của dân tộc
Ngô Quyền
và
chiến thắng
Bạch Đằng
năm 938
Do sự phản trắc của Kiều Công Tiễn và sự xâm lược nước ta lần 2 của quân Nam Hán
- 10/938 Ngô Quyền đem quân đánh Kiều Công Tiễn, bắt và giết Kiều Công Tiễn
- Khi quân Nam Hán kéo vào xâm lược nước ta Ngô Quyền đã lãnh đạo nhân dân làm trận địa cọc ở cửa sông Bạch Đằng nhử quân Hán vào- Đã đập tan âm mưu xâm lược của nhà Nam Hán
Nêu lên ý chí quyết tâm bảo vệ thành quả đấu tranh của
dân tộc ta, xác lập vững chắc nền độc lập của tổ uốc, kết thúc vĩnh viến ách
đô hộ của chế độ phong kiến Trung Quốc, mở ra thời đại mới- thời đại độc lập tự chủ lâu dài của dân tộc ta
4- Củng cố- dặn dò
- Khái quát lại những kiến thức chính trong bài
- Nhắc HS về nhà học bài cũ, trả lời các câu hỏi trong SGK, đọc và chuẩn bị
trước bài mới