Chương III: VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ XVI - THẾ KỈ VIIIBài 21: NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TRONG CÁC THẾ KỈ XVI -XVIII A.. Mục tiêu: Học sinh cần: - Biết sự sụp đổ của triều Lê Sơ =>
Trang 1Chương III: VIỆT NAM TỪ THẾ KỈ XVI - THẾ KỈ VIII
Bài 21:
NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN
TRONG CÁC THẾ KỈ XVI -XVIII
A Mục tiêu: Học sinh cần:
- Biết sự sụp đổ của triều Lê Sơ => sự phát triển của các thế lực phong kiến
- Sự ra đời và chính sách của nhà Mạc đã góp phần ổn định xã hội trong một thời gian
- Trình bày những nét cơ bản về cuộc chiến tranh giữa các thế lực phong kiến trong các thế kỉ XVI - XVIII => sự chia cắt đất nước, mỗi miền có chính quyền riêng
- Bồi dưỡng ý thức xây dựng và bảo vệ đất nước thống nhất, tinh thần dân tộc
B Chuẩn bị: Bảng phụ
C Lên lớp:
1 Ổn định:
2 Kiểm tra: - Không
3 Bài mới:
Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung
Triều đình Lê Sơ là t/đ thịnh trị
trong l/s phong kiến Việt Nam; bộ
máy nhà nước hoàn chỉnh, giáo dục,
thi cử đạt đến giai đoạn cực thịnh,
kinh tế phát triển … nhưng cuối
triều Lê vua chỉ lo ăn chơi xa xỉ,
quan lại sách nhiễu => các thế lực
phong kiến tranh giành quyề lực =>
đ/s nhân dân cực khổ
Biểu hiện?
Mạc Đăng Dung nhận thấy sự bất
lực của nhà Lê, buộc vua Lê nhường
ngôi
Mạc Đăng Dung dâng sổ sách cho
nhà Minh
Nguyễn Kim “Phù Lê diệt Mạc”
1 Sự sụp đổ của triều Lê Sơ Nhà Mạc được thành lập:
a Sự sụp đổ của nhà Lê, nhà Mạc thành lập:
- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê lâm vào khủng hoảng, suy yếu
- Năm 1527, Mạc Đăng Dung phế truất vua Lê, lập nhà Mạc
b Chính sách của nhà Mạc:
- Xây dựng chính quyền theo mô hình cũ của nhà Lê
- Tổ chức thi cử để chọn quan lại
- Giải quyết vấn đề ruộng đất => góp phần ổn định đất nước
2 Đất nước bị chia cắt:
a Chiến tranh Nam - Bắc triều:
- Cựu thần nhà Lê, lập chính quyền ở Thanh Hóa gọi là Nam triều, đối đầu với nhà Mạc (Bắc triều) ở Thăng Long
- Năm 1542-1592 chiến tranh Nam - Bắc triều bùng nổ
Trang 2Nguyễn Kim chết, Trịnh Kiểm (con
rể) được phong thái sư nắm binh
quyền => giết Nguyễn Uông (con cả
Nguyễn Kim), Nguyễn Hoàng (con
thứ Nguyễn Kim) xin vào trấn thủ
đất Thuận Hóa
Sự tranh giành quyền lực giữa hai
daòng họ => chiến tranh
Triều Lê được tái thiết với danh
nghĩa thống trị toàn bộ đất nước do
vua Lê đứng đầu, nhưng thực chất
quyền hành nằm trong tay chúa
Trịnh Tại sao chúa Trịnh không lật
đổ nhà Lê? Vì nhà Lê còn ảnh
hưởng trong nhân dân và tầng lớp sĩ
phu
Từ Quảng Bình => Nam bộ ngày
nay=> làm chủ vùng đất rộng lớn để
đối phó với chính quyền đàng
Ngoài
Điểm khác biệt với chính quyền
=> nhà Mạc bị lật đổ, đất nước thống nhất
b Chiến tranh Trịnh - Nguyễn:
- ở Thanh Hóa: Nam triều nằm trong tay họ Trịnh
- ở phía nam: họ Nguyễn xây dựng chính quyền riêng
- Chiến tranh Trịnh - Nguyễn (1627-1672), không phân thắng bại, hai bên giảng hòa, lấy sông Gianh làm giới tuyến chia cắt đất nước thành Đàng Trong và Đàng Ngoài với hai chính quyền riêng biệt
3 Nhà nước phong kiến Đàng Ngoài:
- Cuối thế kỉ XVI Nam triều chuyển về Thăng Long
- Chính quyền trung ương:
- Chính quyền địa phương, tuyển dụng quan lại, luật pháp như triều Lê
-Quân đội: có quân thường trực và quân ngoại binh
- Đối ngoại: quan hệ hòa hảo với nhà Thanh
4 Chính quyền ở Đàng Trong:
- Thế kỉ XVII, lãnh thổ mở rộng đến Nam bộ ngày nay
- Chính quyền địa phương:
Triều đình Lê (Bù nhìn) Phủ chúa Trịnh(Nắm quyền)
Quan văn Quan võ 6 phiên
Trang 3Đàng Ngoài? =>không có chính
quyền TW => nên không gọi là nhà
nước phong kiến
Nhưng chưa hoàn chỉnh
- Năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, thành lập chính quyền trung ương
4 Củng cố:
- Nhắc lại nội dung chính của bài
5 Dặn dò: Học bài, xem trước bài 22
Chúa
12 dinh
Huyện