- Trong quá trình tồn tại, nhân dân Việt Nam đã từng bước hợp nhất, đoàn kết lại, xây dựng cho mình một quốc gia thống nhất có tổ chức nhà nước hoàn chỉnh, có nền kinh tế đa dạng và phát
Trang 1Bài 27 QUÁ TRÌNH DỰNG NƯỚC VÀ GIỮ NƯỚC
A MỤC TIÊU:
1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu
- Nước Việt Nam có một lịch sử dựng nước và giữ nước lâu đời, trải qua rất nhiều biến động, thăng trầm
- Trong quá trình tồn tại, nhân dân Việt Nam đã từng bước hợp nhất, đoàn kết lại, xây dựng cho mình một quốc gia thống nhất có tổ chức nhà nước hoàn chỉnh, có nền kinh
tế đa dạng và phát triển, có nền văn hóa tươi đẹp với bản sắc riêng, đặt nền móng vững chắc cho sự vươn lên của thế hệ nối tiếp
- Trong quá trình lao động sáng tạo, xây dựng đất nước, nhân dân Việt Nam còn phải liên tục cầm vũ khí, chung sức đồng lòng tiến hành hàng loạt cuộc kháng chiến chống xâm lược, bảo vệ vững chắc độc lập của tổ quốc
2 Tư tưởng, tình cảm:
- Bồi dưỡng lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc
- Bồi dưỡng ý thức vươn lên trong học tập, xây dựng và bảo vệ đất nước
3 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh
B ĐỒ DÙNG DẠY & HỌC :
1 Giáo viên:
- Bản đồ Việt Nam
- Tranh ảnh minh họa
2 Học sinh:
- Đọc trước SGK, chú ý thử trả lời các câu hỏi, sưu tập tư liệu liên quan đến bài giảng
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC
I Ổn định lớp và kiểm tra bài cũ:
1 So sánh tình hình nước ta ở nửa đầu thế kỷ XIX với thế kỷ XVIII
2 Những nguyên nhân gây nên tình trạng khổ cực của nhân dân đầu thời nguyễn
là gì ?
3 Đặc điểm của phong trào đấu tranh chống phong kiến ở nửa đầu thế kỷ XIX ?
So sánh với các triều đại trước và phân tích ý nghĩa của nó
II Giảng bài mới:
1 Mở bài: Kể từ buổi bình minh của quốc gia Văn Lang – Âu Lạc cho đến giữa thế kỷ
XIX, dân tộc ta đã trải qua quá trình lao động và chiến đấu gian khổ để xây dựng và bảo
vệ tổ quốc
2 Các bước thực hiện bài giảng:
* Hoạt động 1: Toàn lớp và cá nhân
- GV nêu câu hỏi phát vấn:
?? Lịch sử dân tộc từ thời dựng nước đến thế kỉ XIX
chia làm mấy thời kì? Đó là những thời kì nào?
- HS dựa trên kiến thức đã học và SGK trả lời, GV
I Các thời kỳ xây dựng và phát triển đất nước
1 Thời dựng nước đầu tiên
- Từ thế kỷ VII TCN, quốc gia
Trang 2chốt lại các thời kì dựng nước và xây dựng đất nước
của dân tộc Việt Nam
(4 thời kì:
+ Thời kì dựng nước: từ thế kỉ VII – thế kỉ II TCN
(sau đó là 10 thế kỉ bị phương Bắc đô hộ)
+ Giai đoạn đầu của thời kì phong kiến độc lập: từ
thế kỉ X – XV
+ Thời kì đất nước bị chia cắt: thế kỉ XVI – XVIII.
+ Việt Nam nửa đầu thế kỉ XIX).
* Hoạt động 2: Hoạt động nhóm
- GV tổ chức sinh hoạt nhóm cho HS theo chủ đề, với
sự hướng dẫn của giáo viên
Nhóm 1: Kể tên, địa bàn sinh sống, cơ sở hình
thành của các quốc gia cổ đại trên đất Việt Nam
(thế kỉ VII – II TCN).
- HS dựa vào kiến thức đã học, trình bày theo
mẫu:
Quốc gia Địa bàn Cơ sở hình thành
Cham-pa DH NTB VH Sa Huỳnh
- GV chuyển ý: Đầu thế kỷ II, Âu Lạc bị phong kiến
phương Bắc đô hộ, phải trải qua cuộc đấu tranh kiên
cường trong suốt 1000 năm để tự giải phóng và giữ
gìn nền văn hóa của tổ tiên
Nhóm 2: Điền vào bảng thống kê tên quốc
gia, các triều đại ở Việt Nam thế kỉ X – XV
Nêu những nét chung về đời sống chính trị,
kinh tế, văn hóa, xã hội
Thời
gian
Triều
đại,
tên
nước
Chính trị
Kinh tế
Văn hóa – xã hội
…
- HS sinh hoạt nhóm, điền vào bảng
- GV sử dụng bảng thông tin phản hồi soạn sẵn để
học sinh chỉnh sửa sai sót và hoàn thiện bảng thống
kê
Nhóm 3: Trình bày những nét chính về tình hình
chính trị, xã hội và kinh tế nước ta thời kì bị chia
cắt.
- Chính trị – xã hội:
Văn Lang rồi Âu Lạc hình thành
ở Bắc Việt Nam trên cơ sở văn minh lúa nước Đầu thế kỷ II TCN, Âu Lạc bị phong kiến phương Bắc đô hộ và trải qua hơn 1000 năm Bắc thuộc
- Thế kỷ đầu Công nguyên, quốc gia Lâm Ấp - Cham-pa (Nam Trung Bộ) và Phù Nam (Tây Nam Bộ) cũng hình thành, cả 2 đều ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ
2 Giai đoạn đầu của nước Đại Việt phong kiến độc lập
- Năm 938, nước ta độc lập, đến năm 968, Đinh Tiên Hoàng đặt tên nước là Đại Cồ Việt Năm
1054, vua Lý Thánh Tông đổi tên nước là Đại việt
- Từ thế kỷ X nhà nước quân chủ
ra đời và dần dần hoàn chỉnh, kinh đô là Thăng Long
- Kinh tế : nông nghiệp là ngành sản xuất chính, thủ công nghiệp
và thương nghiệp cũng đạt nhiều thành tựu
- Phật giáo phát triển mạnh thời
Lý – Trần, sau đó Nho giáo từng bước vươn lên giữ địa vị độc tôn vào thế kỷ XV Giáo dục, văn học, nghệ thuật hình thành và phát triển, đạt nhiều thành tựu
3 Thời kỳ đất nước bị chia cắt
Trang 3+ Đất nước bị phân chia thành hai Đàng với hai
chính quyền khác nhau
+ Thế kỉ XVIII: Nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra ở cả hai
Đàng, đỉnh cao là phong trào Tây Sơn, dẹp tan các
thế lực phong kiến cát cứ, đặt nền móng thống nhất
nước nhà.
- Kinh tế:
+ Đàng Ngoài: kinh tế phát triển ổn định
+ Đàng Trong: kinh tế phát triển mạnh.
+ Thế kỉ XVII – XVIII, kinh tế hàng hóa phát triển
mạnh, là cơ sở cho sự hình thành và hưng khởi của
các đô thị.
Nhóm 4: Trình bày những nét chính về tình hình
chính trị, kinh tế, văn hóa của Việt Nam nửa đầu
thế kỉ XIX.
* Hoạt động 3:
- GV nêu câu hỏi đặt vấn đề cho HS tiếp tục sinh
hoạt nhóm:
Nhóm 1: Đặc điểm nổi bật của quốc gia dân tộc
Việt Nam trong quá trình hình thành và phát triển
là gì? (Dự kiến trả lời: quá trình dựng nước song
hành cùng quá trình giữ nước, chống ngoại xâm).
Nhóm 2: Kể tên các triều đại, các quốc hiệu của
Việt Nam từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XIX? (Dự kiến
trả lời: Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, Lê sơ,
Mạc, Tây Sơn, Nguyễn)
Nhóm 3: Thống kê các cuộc kháng chiến, khởi
nghĩa tiêu biểu của dân tộc ta theo trình tự niên
đại, vương triều, giặc ngoại xâm
Niên đại Triều đại Giặc ngoại
xâm
981 Tiền Lê Tống
1077 Lý Tống
Thế kỉ XIII Trần Mông
Nguyên 1407
1418 – 1427
Hồ
Lê sơ
Minh Minh 1785
1789 Tây Sơn Xiêm Thanh
- HS trả lời, GV chốt ý
- Thế kỷ XVI – XVIII, các cuộc chiến tranh phong kiến đã chia cắt nước ta thành hai miền: Đàng Trong và Đàng Ngoài với hai chính quyền khác nhau
- Kinh tế : + Nông nghiệp Đàng Ngoài và Đàng Trong đều phát triển, đặc
biệt Đàng Trong trở thành “vựa
lúa lớn”.
+ Thương nghiệp phát triển mạnh làm cơ sở cho sự hình thành và hưng khởi của các đô thị
- Cuối thế kỷ XVIII Phong trào nông dân Tây Sơn bùng nổ, đất nước trở lại thống nhất
4 Đất nước ở nửa đầu thế kỷ XIX
- Đầu thế kỷ XIX, triều Nguyễn thành lập, xây dựng bộ máy khá hoàn chỉnh nhưng kinh tế và văn hóa không có điều kiện phát triển
- Rất nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân bùng nổ Năm 1858, thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta
II Công cuộc kháng chiến bảo
vệ tổ quốc
- Quá trình dựng nước song song với quá trình giữ nước, bảo vệ độc lập dân tộc
- Từ thế kỷ III, quốc gia Văn Lang – Âu Lạc đã chiến đấu chống xâm lược Tần và sau đó tiếp tục đấu tranh suốt 1000 năm Bắc thuộc, giành độc lập vào thế
kỷ X
- Từ thế kỷ X – XVIII, nhân dân
ta tiếp tục đấu tranh chống quân xâm lược Tống, Nguyên, Minh,
Trang 4Xiêm, Thanh, giữ vững độc lập cho Tổ quốc
3 Kết luận: Lịch sử dân tộc việt Nam trải qua gần 3000 năm vừa dựng nước vừa giữ
nước Nhân dân ta đã lập nhiều kỳ tích đáng tự hào: vừa anh dũng trong đấu tranh chống ngoại xâm vừa xây dựng đất nước hoàn chỉnh thống nhất và phát triển, đặt cơ sở bền vững cho những bước đi sau này của dân tộc
III Củng cố bài:
IV Ôn tập và chuẩn bị bài:
- Làm bài tập các câu hỏi trong SGK, trang 136
- Đọc trước SGK bài 28 : “Truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam…”
- Sưu tập tư liệu, tranh ảnh liên quan đến bài học mới
D BỔ SUNG & GÓP Ý
Đại Ngãi, ngày… /… /2011