Xuất phát từ những lý do trên, sau quá trình học tập lý thuyết tại trường, bài viết đã chọn đề tài: “Hướng Nghiệp Cho Trẻ Em Lang Thang Cơ Nhỡ Độ Tuổi 16 tại Trung tâm bảo trợ xã hội Ch
Trang 1I MỞ ĐẦU
Hướng Nghiệp cho trẻ em lang thang cơ nhỡ là vấn đề rất cần thiết và thiết
thực trẻ lang thang cơ nhỡ cũng vài lý do mà các em đi lang thang là: ba mẹ bỏ rơi
từ lúc 8 tuổi, các em bị bạn bè rủ đi nên các em bị lạc Nên khi các em ở ngoài xã
hội cũng gặp nhiều các tệ nạn xã hội như: Ma túy, cướp dật, bóc lột sức lao
động v v .Chính vì như vậy tác giả và các đồng nghiệp của tác giả tìm ra phương
pháp để giúp cách em và hướng nghiệp cho các em có được cái nhìn tốt về nghề
nghiệp giúp các em có công việc làm để mưu sinh
Xuất phát từ những lý do trên, sau quá trình học tập lý thuyết tại trường, bài viết
đã chọn đề tài: “Hướng Nghiệp Cho Trẻ Em Lang Thang Cơ Nhỡ ( Độ Tuổi 16) tại
Trung tâm bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa” để ứng dụng lý thuyết vào thực tế và
hoàn thành bài báo cáo thực tập tốt nghiệp cũng như trao đổi, chia sẻ với các đồng
nghiệp, Ban Giám đốc trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ công tác xã hội đối
với Trẻ em hiện đang chăm sóc và nuôi dưỡng tại Trung tâm
Trang 2Đối tượng và khách thể nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của bài viết là: Hướng nghiệp cho trẻ em lang thang
cơ nhỡ tại Trung tâm bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa )
Khách thể nghiên cứu là: Trẻ em lang thang cơ nhỡ ( độ tuổi là 16 tuổi)
sống tại Trung tâm bảo trợ xã hội Chánh Phú Hòa
Phương pháp nghiên cứu định tính
Phương pháp nghiên cứu : Với đề tài “ Hướng nghiệp cho trẻ em lang thang
cơ nhỡ ( tuổi 16) tại trung tâm bảo trợ chánh phú hòa ”.Tác giả sử dụng phương
pháp phỏng vấn sâu, phương pháp quan sát
Phương pháp phỏng vấn sâu
Phỏng vấn sâu là những cuộc đối thoại được lặp đi lặp lại giữa nhà nghiên
cứu và người cung cấp thông tin nhằm tìm hiểu cuộc sống, kinh nghiệm và nhận
thức của người cung cấp thông tin thông qua chính ngôn ngữ của người ấy
Phương pháp quan sát:
Quan sát là phương pháp thu thập thông tin của nghiên cứu xã hội học thực
nghiệm thông qua các tri giác như nghe, nhìn,… để thu nhận các thông tin từ thực
tế xã hội nhằm đáp ứng mục tiêu nghiên cứu của đề tài quan sát quá trình hoạt
động, thái độ, tâm lý biểu cảm của các trẻ em lang thang
Một số khái niệm Khái niệm hướng nghiệp
Hướng nghiệp là các hoạt động nhằm hỗ trợ mọi cá nhân chọn lựa và phát
triển chuyên môn nghề nghiệp phù hợp nhất với khả năng của cá nhân, đồng thời
Trang 3thỏa mãn nhu cầu nhân lực cho tất cả các lĩnh vực nghề nghiệp (thị trường lao
động) ở cấp độ địa phương và quốc gia
Khái niệm Trẻ Em:
Theo luật pháp quốc tế: Trẻ em là người 18 tuổi (Điều 1 công ước quốc tế về quyền trẻ em)
Theo pháp luật Việt nam: “Trẻ em là công dân dưới 16 tuổi” ( Điều 1 luật Bảo Vệ Chính Sách và Giáo Dục Trẻ Em)
Khái niệm Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn: Điều 40 đã quy định:
"Trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt bao gồm trẻ em mồ côi không nơi nương tựa,
trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em khuyết tật, tàn tật; trẻ em là nạn nhân của chất độc
hoá học; trẻ em nhiễm HIV/AIDS; trẻ em phải làm việc nặng nhọc, nguy
hiểm, tiếp xúc với chất độc hại; trẻ em phải làm việc xa gia đình; trẻ em lang
thang; trẻ em bị xâm hại tình dục; trẻ em nghiện ma tuý; trẻ em vi phạm
pháp luật" Như vậy, có thể chia trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt thành các
nhóm sau:
Trẻ em mồ côi, không nơi nương tựa, bị bỏ rơi;
Trẻ em khuyết tật, tàn tật;
Trẻ em là nạn nhân của chất độc hóa học;
Trẻ em nhiễm HIV/AIDS;
Trẻ em lao động sớm;
Trẻ em lang thang;
Trẻ em bị xâm hại tình dục;
Trẻ em nghiện ma túy;
Trẻ em vi phạm pháp luật
Trẻ em lang thang
Trang 4Trẻ Em Lang Thang Là những đứa trẻ sống trên các đường phố chúng
không có sự chăm sóc và bảo vệ của gia đình nằm trong độ tuổi từ 5 đến 17
tuổi, sống lang thang trong các tòa nhà bị bỏ hoang ,các hộp các tông, công
viên hay trên chính đướng phố.chúng tham gia một số hoạt động kinh tế từ
việc ăn xin tới bán dạo
Trẻ Em Lang Thang là một hiện tượng xã hội khá phổ biến có tính
chất toàn cầu.ở châu âu Trẻ Em Lang Thang đã xuất hiện từ thời trung cổ và
tăng lên qua các thời kỳ cách mạng công nghiệp dân số thế giới tang nhanh,
thiên tai, dịch bệnh, thất nghiệp đã làm tăng nhanh số Trẻ Lang Thang ở
nhiều nước, đặc biệt là các nước đang phát triển
Trẻ Em Lang Thang Là những đứa trẻ sống trên các đường phố chúng
không có sự chăm sóc và bảo vệ của gia đình nằm trong độ tuổi từ 5 đến 17
tuổi, sống lang thang trong các tòa nhà bị bỏ hoang ,các hộp các tông, công
viên hay trên chính đướng phố.chúng tham gia một số hoạt động kinh tế từ
việc ăn xin tới bán dạo
Công Tác Xã Hội
Công tác xã hội là khoa học, một nghề nghiệp mới xuất hiện trên thế
giới từ những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 ở các nước anh ,mỹ, lịch sử
ngành công tác xã hội khởi đầu bằng các hoạt động từ thiện ở các nước anh,
mỹ,…sau đó có việt nam Đối với nước ta công tác xã hội khoa học hình
thành khá sớm ở miền nam dưới thời pháp và thời mỹ chiếm đóng Nên ít
nhiều đã có người học và biết đến Tuy vậy trong xã hội ta có lúc có nơi hoạt
động từ thiện vẫn còn được coi là công tác xã hội Bên cạnh đó nhiều người
còn đồng hóa như công tác vệ sinh khu phố phát quà cứu trợ, chuyển các
công tác từ thiện khác làm công tác xã hội Đặc biệt ở nước ta ,hai hoạt động
Trang 5từ thiện và công tác xã hội có mối lien hệ chặt chẻ nhưng mỗi bên đều có
những đặc thù riêng
Công Tác Xã Hội cá nhân
Là phương pháp thông qua mối quan hệ 1-1 Giữa nhân viên xã hội làm việc với một cá nhân thân chủ nhằm trợ giúp họ giải quyết các vấn đề
nảy sinh từ sự thay đổi kinh tế xã hội của môi trường, giúp họ điều chỉnh
bản thân và cách thức tương tác với môi trường
Đặc điểm tâm sinh lý của Trẻ Em Lang Thang
Khó diển tả cảm xúc bằng lời ,có thể trẻ muốn đè nén những tâm trạng đó
hoặc chưa bao giờ được khuyến khích tự nói về mình Hoài nghi thiếu tin tưởng,
trẻ thường có đủ lý do để ngờ vực vì môi trường sống của trẻ rất khắc nghiệt với
nhiều cám dỗ, cạnh tranh,lừa lọc lẫn nhau.Giận dữ và có ác cảm với mọi người
xung quanh Trẻ tỏ thái độ tức giận người lớn vì bị ngược đãi hoặc không được
chăm sóc thích đáng
Mặc cảm có tội,tự trách mình,trẻ tự trách mình khi bị cưỡng dâm,bị làm nhục mà
không tự bảo vệ được.Không nói thật vì trẻ ước mơ một hoàn cảnh khác,tránh né
những chuyện đau thương,cố ý nói dối để tránh né câu chuyện
Tình hình trẻ em lang thang
Luật pháp, chính sách liên quan đến trẻ em lang thang
Ngày 1 tháng 6 năm 2017 luật gồm 7 chương với 106 điều có một số điểm
nổi bật như cha ,mẹ , người thân phải bão vệ trẻ em trên môi trường mạng về đời
sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em từ đủ 7 tuổi trở lên và cha mẹ ,người giám
hộ không cung cấp hoặc che giấu thông tin về trẻ bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị
bóc lột, bị bạo lực Bán cho trẻ em hoặc cho trẻ sử dụng rượu, bia , thuốc lá và các
Trang 6chất gây nghiện, chất kích khích khác , thực phẩm không đảm bảo an toàn, có hại
cho trẻ…
Chính sách: ngày 01 thang 06 năm 2017 chính phủ đã ban hành nghị định số
56/2017/NĐ – CP quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo vệ trẻ
em trên môi trường Cơ quan quản lý nhà nước về thông tin, truyền thông về giáo
dục, đào tạo, về giáo dục nghề nghiệp cho trẻ em, các tổ chức hoạt động có trách
nhiệm truyền thông nâng cao nhận thức, nâng cao năng lực, phổ biến kỷ thuật cho
cha mẹ, người chăm sóc trẻ em , giáo viên, trẻ em và cơ quan, tổ chức có liên quan
về lợi ích, tác động tiêu cực của môi trường mang đến với trẻ em; về việc phòng
ngừa, ngăn chặn hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mang theo quy định của
pháp luật về công nghệ thông tin, an toàn thông tin và các lĩnh vực có liên quan
Cha mẹ, giáo viên, người chăm sóc trẻ có trách nhiệm giáo dục kiến thức hướng
dẫn kỷ năng an toàn cho trẻ em khi tham gia môi trường trên mạng Trẻ em có bổn
phận tìm hiểu học kiến thức rèn luyện kỷ năng tự bảo vệ mình khi tham gia trên
môi trường mạng Ngăn chặn thông tin gây hại cho trẻ em ,đưa thông tin trẻ lên
mạng phải được sự đồng ý của trẻ
Cơ sở lý luận
Lý thuyết nhu cầu
Nhu cầu là tất yếu, cần thiết để bảo đảm cho sự tồn tại và phát triển của cá
nhân Nêú nhu cầu được thỏa mãn thì sẽ tạo nên cảm giác thoải mái và an toàn cho
sự phát triển Ngược lại nếu không được đáp ứng thì sẽ gây nên sự căng thẳng và
có thể dẫn tới những hậu quả nhất định
Nhu cầu của con người theo cách phân chia của Maslow
Theo Maslow con người có những nhu cầu cơ bản được chia thành 5 loại
khác nhau và được sắp theo thứ tự bậc thang từ thấp đến cao Ông cũng cho rằng
Trang 7con người cần được thoải mãn những nhu cầu cơ bản đó và cũng theo thứ tự bậc
thang đó từ những nhu cầu cấp thấp rồi tiến tới những nhu cầu ở cấp cao hơn Nếu
không đáp ứng được sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của con người
Nhu cầu vật chất: đây là những nhu cầu cơ bản và quan trọng đầu tiên cho
sự tồn tại của con người Bao gồm việc ăn, mặc, ở, đi lại
Nhu cầu an toàn: được bảo vệ, che chở trong sự bao bọc của gia đình và
của pháp luật đảm bảo an toàn về tính mạng, nhân phẩm
Nhu cầu giao tiếp: con người tồn tại và phát triển trên cơ sở giao tiếp và hội
nhập vào các mối quan hệ trong cộng đồng Không ai có thể sống biệt lập Con
người cần bạn bè, cần phát triển các mối quan hệ từ trong gia đình ra ngoài xã hội
Nhu được tôn trọng: Mỗi người dù ở bất cứ vị trí nào trong xã hội đều có giá
trị riêng của mình Vì vậy đòi hỏi phải được tôn trọng, được đánh giá đối xử công
bằng và phù hợp
Nhu cầu khẳng định: Là con người sinh ra và tồn tại trên cõi đời này ai cũng
có tính bản ngã, ai cũng muốn khẳng định những giá trị tốt đẹp để thiên hạ phải
học tập và noi theo
Nhu cầu cơ bản chung của Trẻ Em:
Nhu cầu vật chất: tất cả những nhu cầu về lương thực thực phẩm nơi
ăn,chốn ở thuốc men đảm bảo cho sự phát triển khỏe mạnh về thể chất
Nhu cầu mái ấm gia đình: được nuôi dưỡng chăm sóc, nâng niu, che chở
trong vòng tay yêu thương của bố mẹ, gia đình, anh chị em, người thân, họ hàng
Trang 8Nhu cầu được thừa nhận, tôn trọng: mỗi người đều có đặc điểm riêng về giá
trị, văn hóa, về cá tính, sở trường, cách quan niệm đòi hỏi phải được thừa nhận và
tôn trọng
Trẻ Lang Thang là những trẻ rơi vào hoàn cảnh éo le, gia đình quá khó khăn
Hoặc trẻ hoàn toàn bị bỏ rơi mồ côi, không nơi lương tựa, mất nguồn nuôi dưỡng
Vì vậy các em cần được đoàn tụ gia đình, được trở lại trường học Đồng thời các
em cũng cần có những nhu cầu cơ bản như những trẻ em bình thường khác
Lý thuyết nhận thức hành vi
Thuyết nhận thức- hành vi lập luận rằng, chính những tư duy quyết định
phản ứng chứ không phải tác nhân kích thích( ngoại cảnh) quyết định phản ứng Sở
dĩ chúng ta có những hành vi,tình cảm lệch chuẩn là do chúng ta có những suy
nghĩa không phù hợp Như vậy, để làm thay đổi những hành vi bất thường, chúng
ta cần thay đổi chính những suy nghĩa không thích nghi Con người nhận thức
nhầm và gán nhãn cả tâm trạng ở trong ra đến hành vi bên ngoài, do đó gây nên
những niềm tin,hình tượng, đối thoại nội tâm tiêu cực Suy nghĩa không thích nghi
tốt đưa đến các hành vi của một cái tôi thất bại Đồng thời hầu hết các hành vi mà
con người học tập trừ những phản ứng bẩm sinh, đều bắt nguồn từ những tương tác
với thế giới bên ngoài bản thân họ Như vậy, nhận thức- hành vi là trường phái trị
liệu dựa trên quan điểm cho rằng cảm xúc và hành vi của con người được hình
thành không phải bởi hoàn cảnh/ môi trường mà bởi cách chúng ta nhận thức và
nhìn nhận các vấn đề
II NỘI DUNG
Lịch sử hình thành Trung tâm Bảo trợ Xã hội Chánh Phú Hòa
Trang 9Năm 1975 đất nước hoàn toàn giải phóng đó là niềm vui lớn của người
dân Việt Nam chúng ta.bên cạnh niềm vui đó người dân phải đối mặt với nổi
lo toan của cuộc sống hiện tại sau khi đất nước thống nhật nhiều gia đình bị
ly tán con chúa không có điều kiện chăm sóc ông, bà, cha, mẹ, con
cháu.Trước tình hình đó nhà nước có những chính sách để nuôi dưỡng cưu
mang những người lang thang cơ nhở
Chính vì những lý do đó mà Năm1976 Nhà nuôi số 04 được hình thành
với cơ sở buổi ban đầu còn khá thô sơ Đến năm 1995 được Uỷ Ban Nhân
Dân Thành phố ra quyết định số 6645/QĐ-UB-VX ngày 09/09/1995 thành
lập Trung tâm Nuôi Dưỡng Bảo Trợ Người Già Tàn Tật Chánh Phú Hoà
Ngày 15/12/2003 Trung tâm được đổi tên thành Trung tâm Nuôi Dưỡng Bảo
Trợ Chánh Phú Hoà trực thuộc Sở Lao Động Thương binh và xã hội Thành
Phố Hồ Chí Minh
Hiện Trung tâm đang trú đóng trên địa bàn Ấp 1B xã Chánh Phú
Hoà-Huyện Bến Cát- Tỉnh Bình Dương Ngay từ buổi khai sinh thì toàn bộ nơi
này là cánh rừng hoang vu Ban lãnh đạo đã bắt tay vào khai phá và thành lập
Trung Tâm với diện tích 40 ha, trong đó diện tích xây dựng chiếm 20ha, số
diện tích còn lại tận dụng và canh tác cây nông nghiệp lâu năm như: cao su,
rau xanh, chăn nuôi ( vịt, heo,bò )
Hiện trung tâm một mặt giáp với bìa rừng nhỏ của huyện Tân Uyên, một
mặt giáp với con suối nhỏ nằm trong xã Chánh Phú Hoà, cổng chính cách
đường ĐT 741 khoản 01Km
Nhiệm vụ và mục tiêu của Cơ Sở
Trang 10Căn cứ quyết định số 58/QĐ – UB ngày 07/9/1976 về việc thành lập Nhà
nuôi người già và tàn tật số 4 với chức năng nhiệm vụ:
Thu nhận những người già cả tàn tật (trừ những người bị bệnh cùi lao)
lang thang lỡ làng không có người thân để nương tựa Cho xuất hồi gia khi
người đó thân nhân đến bảo lãnh hoặc khi phát hiện người đó còn thân nhân
Tổ chức nuôi dưỡng, phòng bệnh, đảm bảo đúng tiêu chuẩn chế độ của
nhà nước đã qui định ;Tổ chức giáo dục học tập, tuyên truyền về thời sự,chủ
trương,chính sách của Đảng của nhà nước nhằm giúp họ có tinh thần thái độ,
tư tưởng và nhận thức mới về cải tạo xã hội và xây dựng xã hội chủ nghĩa
Nghiên cứu tổ chức dạy nghề lao động,sản xuất thích hợp theo sức khoẻ
của những người còn khả năng lao động nhằm cải thiện nâng cao đời sống
sinh hoạt của họ theo đúng các qui định của nhà nước
Được quan hệ với các cơ quan đơn vị liên quan thuộc thành phố để phối
hợp thực hiện những nội dung công tác của trung tâm
Đến ngày 08/8/2000 UBND Thành phố ra Quyết định số
5273/QĐ-UB-VX về việc bổ sung nhiệm vụ cho Trung tâm nuôi dưỡng bảo trợ người già
và tàn tật Chánh Phú Hòa:
Tiếp nhận, quản lý, nuôi dưỡng, chăm sóc và chữa bệnh người tâm thần
tuổi già và người bị tâm thần nhẹ neo đơn không nơi nương tựa Việc quản
lý, nuôi dưỡng, chăm sóc và chữa bệnh người tâm thần tuổi già và người tâm
thần nhẹ phải thực hiện theo đúng qui định của ngành y tế
Đến ngày 15/12/2003 UBND Thành phố ra quyết định số
296/2003/QĐ-UB về việc bổ sung nhiệm vụ và đổi tên “Trung tâm nuôi
Trang 11dưỡng bảo trợ người già và tàn tật Chánh phú Hòa” thành “ Trung Tâm Bảo
Trợ Xã Hội Chánh Phú Hòa” :
Tiếp nhận trẻ em lang thang cùng gia đình xin ăn, sinh sống nơi công
cộng trên địa bàn Thành phố
Tiếp nhận, quản lý, chữa trị và phục hồi sức khỏe cho người lang thang
trong độ tuổi lao động, nhưng không đủ sức khỏe để áp dụng biện pháp quy
định tại khoảnh 2 điều 3 Quyết định 104/2003/QĐ/UB ngày 27/6/2003 của
UBND Thành phố
Tiếp nhận ban đầu và quản lý tạm thời với người lang thang xin ăn, sinh
sống nơi cộng đồng trên địa bàn thành phố trong thời gian làm thủ tục đưa
về địa phương cư trú đối với người đã xác định được địa chỉ cư trú, hoặc
người lang thang trong độ tuổi lao động, có sức khỏe trong thời gian chờ làm
thủ tục quyết định chuyển đi cơ sở sản xuất thuộc Sở hoặc lực lượng thanh
niên xung phong Thành phố
Phối hợi với các Sở ngành chức năng tổ chức dạy văn hóa, dạy nghề,
kết hợp với lao động sản xuất, tạo điều kiện cho người được đưa ào Trung
tâm hòa nhập cộng đồng
Tất cả những nhiệm vụ trên của trung tâm đều chỉ với một mục tiêu chung là nuôi dưỡng bảo trợ cho những đối tượng xã hội, giúp cho họ có nơi
ăn, chốn ở, tạo cho họ được việc làm có thêm tay nghề và thu nhập …và hơn
nữa là giảm thiểu tệ nạn xã hội cho thành phố xây dựng nét văn minh đô thị
Với Sơ Lược Tình Hình Nghiên Cứu
Tác giả Bùi Thị Hồng đưa bài viết: Về trẻ em lang thang cơ nhỡ ở việt nam
hiên nay cũng đưa ra những luận điểm nói về trẻ em lang thang Trẻ em lang thang