Giáo án 5 hoạt động Ngữ văn 10 Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy là một bài trong bộ Giáo án 5 hoạt động Ngữ văn 10. Đảm bảo chuẩn kiến thức, kĩ năng và phát triển năng lực. Hình thức đẹp, chuẩn cấu trúc giáo án theo mẫu mới nhất. Tài liệu này sẽ giúp thầy cô tiết kiệm nhiều thời gian, công sức dành cho việc soạn giáo án.
Trang 1Tiết : 11 + 12 Ngày duyệt :
Lớp dạy :
Đọc văn :
(Truy n thuy t) ề ế
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS:
1 Kiến thức: Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết: sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa
sự thực lịch sử và trí tưởng tượng, quan điểm và thái độ của nhân dân trước các sự kiện và nhân vật lịch sử; Nhận thức được bài học giữ nước
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại.
3 Thái độ: Nâng cao ý thức trách nhiệm với đất nước và tinh thần cảnh giác với kẻ thù.
4 Năng lực: Năng lực hợp tác, năng lực ngôn ngữ, năng lực thẩm mĩ, năng lực tư duy sáng
tạo, năng lực giải quyết vấn đề
II CHUẨN BỊ CỦA GV − HS
1 Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, một số tranh ảnh về di tích Cổ Loa và những thông tin
lịch sử về An Dương Vương và cuộc chiến tranh chống Triệu Đà
2 Học sinh: SGK, vở ghi chép, soạn bài.
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT
Hoạt động 1: Khởi động (3 phút)
* Mục tiêu: Khơi gợi hứng thú, tạo sự hấp dẫn, giới thiệu bài
GV giới thiệu bài:
Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim nhầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu
Đó là những câu thơ thể hiện cách đánh giá của nhà thơ Tố Hữu về nhân vật Mị Châu – một trong ba nhân vật chính trong truyền thuyết “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ” mà hôm nay chúng ta sẽ học
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
(80 phút)
* Mục tiêu: Nắm được đặc trưng cơ bản
của truyền thuyết: sự kết hợp nhuần
nhuyễn giữa sự thực lịch sử và trí tưởng
tượng, quan điểm và thái độ của nhân
dân trước các sự kiện và nhân vật lịch
sử; Nhận thức được bài học giữ nước
+ B1: Tìm hiểu chung về thể loại
truyền thuyết và “Truyện ADV và Mị
Châu – Trọng Thuỷ”
GV cho HS đọc phần Tiểu dẫn – SGK
và yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:
+ Nhắc lại khái niệm truyền thuyết?
I TÌM HIỂU CHUNG
1 Thể loại truyền thuyết
a) Khái niệm
Truyền thuyết là tác phẩm tự sự dân gian kể về
sự kiện và nhân vật lịch sử (liên quan đến lịch sử) theo xu hướng lí tưởng hoá, thể hiện nhận thức, quan điểm đánh giá, tình cảm của nhân
Trang 2+ Đặc trưng cơ bản nhất của thể loại
truyền thuyết là gì?
+ Truyền thuyết sinh thành, biến đổi và
được diễn xướng trong môi trường nào?
+ Văn bản “Truyện An Dương Vương
và Mị Châu – Trọng Thuỷ” có xuất xứ
từ đâu?
+ Truyền thuyết này gắn với di tích lịch
sử nào?
dân lao động đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử ấy
b) Đặc trưng
Có sự kết hợp của: yếu tố lịch sử và yếu tố tưởng tượng
c) Môi trường sinh thành, biến đổi và diễn xướng
Lễ hội và các di tích lịch sử có liên quan
2 Truyện “An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ”
Xuất xứ: Trích từ “Truyện Rùa Vàng” trong tập “Lĩnh Nam chích quái” – một sưu tập truyện dân gian ra đời vào cuối TK XV
Gắn với cụm di tích lịch sử: đền thờ An Dương Vương, am thờ công chúa Mị Châu và giếng Ngọc (tại làng Cổ Loa, huyện Đông Anh,
Hà Nội)
+ B2: Đọc và tóm tắt văn bản
GV cho HS đọc văn bản, chú ý ngừng
giọng ở những chỗ chuyển đoạn
GV gọi 1 – 2 HS tóm tắt văn bản
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1 Đọc và tóm tắt
a) Đọc b) Tóm tắt
Vua ADV xây thành nhưng cứ xây đến đâu là
lở đến đó Nhờ có thần Rùa Vàng giúp đỡ, nhà vua mới xây được thành Cổ Loa
Rùa Vàng ở lại 3 năm rồi từ biệt ra về Trước khi đi, Rùa Vàng tháo vuốt đưa cho nhà vua làm lẫy nỏ để chống kẻ thù
Triệu Đà xâm lược phương Nam, An Dương Vương nhờ có nỏ thần nên chiến thắng Triệu
Đà cầu hoà
Triệu Đà cầu hôn Mị Châu – con gái An Dương Vương – cho con trai mình là Trọng Thuỷ
Trọng Thuỷ dỗ Mị Châu cho xem nỏ thần rồi đánh tráo mang về phương Bắc Trước khi Trọng Thuỷ đi, Mị Châu hứa nếu có chuyện gì
sẽ rắc lông ngỗng dọc đường đi để làm dấu cho Trọng Thuỷ đi tìm
Triệu Đà mang quân sang xâm lược, An Dương Vương cậy có nỏ thần không phòng bị Khi quân giặc áp sát thành, vua mang nỏ ra bắn mới hay nỏ đã hết hiệu nghiệm
Vua đặt Mị Châu sau ngựa, cùng chạy đến bờ biển, Trọng Thuỷ lần theo dấu lông ngỗng đuổi theo Vua cầu cứu Rùa Vàng, rùa hiện lên bảo
kẻ thù ở sau lưng nhà vua Vua chém chết Mị Châu rồi cầm sừng tê bảy tấc theo Rùa Vàng xuống biển
Máu Mị Châu chảy xuống biển, trai sò ăn
Trang 3phải đều biến thành ngọc trai Trọng Thuỷ vì thương tiếc Mị Châu nên lao đầu xuống giếng
tự vẫn
+ B3: Tìm hiểu nhân vật An Dương
Vương
Vua An Dương Vương đã có những
công lao gì trong buổi đầu dựng nước?
Theo em, vì sao An Dương Vương
nhanh chóng thất bại thê thảm khi Triệu
Đà cất quân xâm lược lần thứ hai?
Em đánh giá như thế nào về chi tiết
An Dương Vương chém đầu Mị Châu?
Ta rút ra được bài học lịch sử gì từ
nhân vật An Dương Vương?
2 Tìm hiểu văn bản a) Nhân vật An Dương Vương
* Công lao của An Dương Vương
Xây thành Cổ Loa: cứ xây lên lại lở → nhà vua quyết tâm: xây đi xây lại, lập đàn trai giới, cầu đảo bách thần, ra tận cửa đông chờ đợi → được Rùa Vàng giúp → xây được thành rộng ngàng trượng, xoáy hình trôn ốc
Chế tạo nỏ thần: nhà vua lo lắn “Nếu có giặc lấy gì mà chống” → tinh thần cảnh giác cao độ
→ được Rùa Vàng cho móng vuốt → chế tạo
nỏ thần bắn trăm phát trăm trúng
Chiến thắng cuộc xâm lược lần thứ nhất của Triệu Đà
* Sai lầm để mất nước
Mất cảnh giác: nhận lời cầu hôn, để Trọng Thuỷ ở trong thành mà lơ là kiểm soát khiến hắn
có cơ hội dò tìm bí mật của nỏ thần và đánh tráo
Chủ quan khinh địch: cậy có nỏ thần, không
lo phòng bị đất nước, giặc đến gần vẫn điềm nhiên ngồi đánh cờ
Hậu quả:
Đất nước rơi vào tay giặc (Mất nước)
Phải tự tay giết con gái (Nhà tan)
Phải theo Rùa Vàng xuống biển (Bản thân không thể sống trên trần thế)
* Chi tiết An Dương Vương chém đầu Mị Châu: không phải là hành xử với tư cách 1
người cha mà là tư cách 1 nhà vua trừng phạt
bề tôi – kẻ đã tiếp tay cho giặc gây thảm cảnh cho đất nước
* Bài học lịch sử:
Phải luôn đề cao cảnh giác với kẻ thù
Xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa cái riêng – cái chung, gia đình – cộng đồng
+ B4: Tìm hiểu nhân vật Mị Châu
Công chúa Mị Châu đã mắc phải
những sai lầm nào và phải chịu hậu quả
ra sao?
Bài học rút ra từ nhân vật này là gì?
b) Nhân vật Mị Châu
* Sai lầm của Mị Châu
Lén cho Trọng Thuỷ xem nỏ thần – bí mật quốc gia → vi phạm nguyên tắc của kẻ bề tôi đối với vua cha và đất nước
Rắc lông ngỗng dọc đường chạy trốn → đặt tình cảm lên trên lí trí, thiếu sự suy xét
Hậu quả: bị kết tội là giặc và bị trừng phạt nghiêm khắc
* Bài học lịch sử:
Trang 4 Cần đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích của cá nhân, gia đình
Phải biết giải quyết đúng mực mối quan hệ giữa lí trí và tình cảm: cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩ bằng trái tim
+ B5: Nhân vật Trọng Thuỷ
Trọng Thuỷ đã gây ra những tội lỗi gì
cho cha con An Dương Vương và nhân
dân Âu Lạc?
c) Nhân vật Trọng Thuỷ
Lợi dụng sự ngây thơ của Mị Châu → đánh tráo lẫy nỏ thần để thoả mãn tham vọng xâm chiếm nước Âu Lạc của cha mình
Trọng Thuỷ là tội đồ:
+ Gây ra thảm cảnh mất nước Âu Lạc
+ Gây ra cái chết của cha con An Dương Vương – Mị Châu
+ B6: Tìm hiểu về sự kết hợp
giữa cốt lõi lịch sử và các chi
tiết hư cấu, thần kì
Đâu là cốt lõi lịch sử và sự hư cấu của
truyền thuyết này? Tại sao tác giả dân
gian lại sáng tạo ra các chi tiết hư cấu,
thần kì đó?
d) Sự kết hợp giữa cốt lõi lịch sử và các chi tiết hư cấu, thần kì
Cốt lõi lịch sử: nước Âu Lạc và thời An Dương Vương đã được kiến tạo nên với thành cao, hào sâu, với vũ khí lợi hại, đủ sức đề chiến thắng cuộc xâm lược từ phương Bắc của Triệu
Đà Nhưng rất tiếc về sau đã lại rơi vào tay kẻ thù xâm lược ấy
Các chi tiết hư cấu, thần kì
Rùa Vàng giúp
vua xây thành,
chế nỏ
Việc làm của An Dương Vương hợp với ý trời, lòng dân
Lí tưởng hoá công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của nhân dân Âu Lạc
Mối tình Mị
Châu – Trọng
Thuỷ
Lí giải nguyên nhân mất nước: không phải do An Dương Vương và nhân dân Âu Lạc bất tài mà là do kẻ thù nham hiểm → một cách lí giải nhằm xoa dịu nỗi đau mất nước và thể hiện niềm tự tôn dân tộc
Gửi gắm bài học giữ nước
Vương cầm
sừng tê 7 tấc
theo Rùa Vàng
xuống biển
Thể hiện sự ghi nhận của nhân dân với những công lao trong buổi đầu dựng nước của nhà vua
Thể hiện sự công bằng của tác giả dân gian (so sánh với hình ảnh Thánh Gióng cưỡi ngựa bay về trời: một người phải ngước nhìn ngưỡng vọng, một người phải cúi xuống thăm thẳm mới thấy)
Máu Mị Châu
biến thành
ngọc trai,
thành ngọc
thạch
Là sự chứng thực cho tấm lòng trong sạch của Mị Châu
Thể hiện thái độ vừa giận vừa thương của tác giả dân gian: Mị Châu gây ra lỗi lầm quá lớn → phải trả giá, nhưng lỗi lầm ấy là do nhẹ dạ, cả tin → được chứng thực
Hình ảnh ngọc
trai – giếng
nước
Không phải là chi tiết ca ngợi tình yêu của Mị Châu – Trọng Thuỷ
Chứng thực cho sự trong sáng của Mị Châu
Thể hiện sự tha thứ cho Trọng Thuỷ vì cuối cùng hắn cùng ăn năn, hối hận khi chọn cái chết
Trang 5+ B7: Tổng kết bài học
GV nhấn mạnh những nội dung chính
của bài học
Gọi HS đọc phần Ghi nhớ SGK
III TỔNG KẾT
Ghi nhớ SGK
Hoạt động 3: Luyện tập & Vận dụng
(5 phút)
* Mục tiêu: HS làm bài luyện tập để
củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng
+ B1: GV chia lớp học thành 3 nhóm
lớn, yêu cầu các nhóm thảo luận bài tập:
Có ý kiến cho rằng chủ đề của Truyện
An Dương Vương và Mị Châu - Trọng
Thuỷ là "phản kháng chiến tranh xâm
lược và ca ngợi tình yêu" (Ngọc Anh
-Đào Lâm Tùng, Nên khai thác, đánh giá
truyện Mị Châu - Trọng Thuỷ như thế
nào ?, Tạp chí Nghiên cứu văn học, số 2
- 1961)
Ý kiến của anh (chị) như thế nào ?
+ B2: GV gọi đại diện các nhóm trình
bày ý kiến
+ B3: Các nhóm nhận xét, góp ý.
+ B4: GV nhận xét và chốt ý.
LUYỆN TẬP & VẬN DỤNG
Ý kiến trên đã cho rằng chủ đề của Truyện An
Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thuỷ gồm
hai khía cạnh : "phản kháng chiến tranh xâm lược" và "ca ngợi tình yêu”
Mọi điều cần phải bàn bạc đều xoay quanh khía cạnh thứ hai HS cần xem xét lần lượt các ý sau:
- Giữa Mị Châu và Trọng Thuỷ có tình yêu không ? Tình yêu mà Mị Châu dành cho Trọng Thuỷ và tình yêu Trọng Thuỷ dành cho Mị Châu giống nhau hay khác nhau ?
- Mối tình Mị Châu - Trọng Thuỷ, nếu có, thì
có xứng đáng được ca ngợi không ? Vì sao ?
Nó có liên quan (và cả liên luỵ) như thế nào đến cuộc chiến tranh xâm lược của Triệu Đà và cuộc chiến tranh chống xâm lược của nhân dân nước Âu Lạc (cả của chính An Dương Vương nữa) ?
Hoạt động 4: Tìm tòi mở rộng
* Mục tiêu: HS tự tìm tòi mở rộng hiểu biết liên quan đến bài học
GV yêu cầu HS về nhà tự sưu tầm những tác phẩm viết về truyền thuyết “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy” (tiết sau nộp để được cộng điểm)
Dặn dò: Nhắc nhở HS học bài, hoàn thành bài tập Luyện tập, thực hiện yêu cầu Tìm tòi mở rộng và chuẩn bị bài “Tự học có hướng dẫn: Lập dàn ý bài văn tự sự Ra đề bài viết số 1 (viết ở nhà – văn biểu cảm)”.
NHẬN XÉT, RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
Yên Mô, ngày… tháng… năm 201…
Người kí duyệt
Tôi có trọn bộ giáo án Ngữ văn 10 theo mẫu trên Giáo án soạn tỉ mỉ, công phu Ai có nhu cầu, vui lòng liên hệ theo số điện thoại: 0929.090.683!