Tổ chức không gian mái các chung cư cao tầng tại khu vực ven hồ tây hà nội

DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HỌA Hình 1.2 Các hoạt động khai thác cảnh quan Hồ Tây của người dân Hình 1.3 Các công trình kiến trúc cổ quanh Hồ Tây Hình 1.4 Đường Thanh Niên nằm giữa Hồ Tây và

PHẠM QUANG THÁI

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CÁC CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU

VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KIẾN TRÚC

HÀ NỘI - 2019 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

PHẠM QUANG THÁI KHÓA: 2017-2019

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CÁC CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU

VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI

Chuyên ngành: Kiến trúc

Mã số: 60.58.01.02

LUẬN VĂN THẠC SỸ KIẾN TRÚC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS.KTS HOÀNG TRINH

Hà Nội - 2019 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

Đặc biệt xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Hoàng Trinh đã tận tình hướng dẫn và khuyến khích tác giả hoàn thành công trình nghiên cứu này

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong hội đồng khoa học nhà trường: TS Nguyễn Trí Thành, TS Vương Hải Long, TS Vũ Đức Hoàng, PGS.TS Vũ Hồng Cương, TS Nguyễn Tiến Thuận, TS Trần Đức Khuê đã góp ý, động viên để tôi hoàn thành để tài nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện, với tất cả trí lực, không thể tránh khỏi những thiếu sót, tác giả rất mong nhận được sự thông cảm và các ý kiến quý giá

Xin chân thành cảm ơn!

Phạm Quang Thái

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn : “ Tổ chức không gian mái các chung cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội ” là công trình nghiên cứu riêng của tôi

Các số liệu trong luận văn được sử dụng trung thực Kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa từng được công bố tại bất kỳ công trình khoa học nào khác

Phạm Quang Thái

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu, sơ đồ

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

PHẦN MỞ ĐẦU

 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu: 3

 Mục đích nghiên cứu: 4

 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: 5

 Phương pháp nghiên cứu: 5

 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài: 6

 Một số khái niệm (thuật ngữ): 6

 Cấu trúc luận văn: 7

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI Các khái niệm trong luận văn ……… 9

1.1 Sơ lược tình hình phát triển và quá trình hoàn thiện các chung cư cao tầng tại Hà Nội……… 11

1.2 Giới thiệu địa điểm xây dựng các chung cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây Hà Nội………14

1.2.1 Các địa điểm địa lý hành chính ……….14

1.2.2 Các điều kiện tự nhiên, cảnh quan, văn hóa, lịch sử……… 15

1.3.1 Xác định vai trò việc khai thác sử dụng thành phần mái……… 20 1.3.2 Khảo sát thực tiễn sử dụng không gian mái các chung cư cao tầng tại ven Hồ Tây- Hà Nội……… 22 1.3.3 Nhận xét chung vấn đề tổ chức không gian kiến trúc mái các chung cư cao tầng tại ven Hồ Tây- Hà Nội……… 33 1.4 Kinh nghiệm tổ chức không gian kiến trúc mái chung cư cao tầng trên thế giới

 Nhà ở Marseille của Le Courbusier……… 35

 Các nhà ở của kiến trúc sư Kenyang……… 37

 Cao ốc Merana Mesiniaga của KTS Ken Yeang ……… 39

 Các Khu nhà ở mới ở Singapore của kiến trúc sư Daniel Liberskind……….40 1.5 Các nghiên cứu về vấn đề tổ chức không gian mái các chung cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây – Hà Nội……… 41 1.6 Tổng hợp các vấn đề cần nghiên cứu nhằm tổ chức không gian mái chung cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây – HN………42 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC NHẰM TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI……….43 2.1 Cơ sở pháp lý ……… 43 2.1.1 Văn bản, pháp lý liên quan……….43 2.1.2 Tiêu chuẩn quy phạm liên quan đén vấn đề tổ chức không gian mái các chung

cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội ……… 47

2.3 Cơ sở thực tiễn………54

2.3.2 Điều kiện kinh tế, lịch sử, văn hóa, xã hội……… 54 2.3.3 Điều kiện khoa học kĩ thuật và công nghệ xây dựng ……… 63 2.3.4 Đúc kết kinh nghiệm tổ chức không gian mái chung cư cao tầng trên thế giới và Khu vực ven Hồ Tây – Hà Nội……… 65 CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI……….71 3.1 Định hướng tổ chức không gian kiến trúc mái chung cư cao tầng phù hợp với điệu kiện tự nhiên, xã hội và cảnh quan khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội………….71 3.2 Đề xuất các yêu cầu và nguyên tắc nhằm tổ chức không gian kiến trúc mái chung cư cao tầng tại ven Hồ Tây- Hà Nội ………78 3.3 Đề xuất các loại hình chức năng sử dụng đối với thành phần mái CCCT tại ven

Hồ Tây- Hà Nội ……… 82 3.4 Giải pháp tổ chức không gian kiến trúc mái cho các chung cư cao tầng tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội……… 85 3.4.1 Nhóm giải pháp đề xuất về xây dựng chức năng sử dụng phần mái …… 85 3.4.2 Nhóm chuyên chú trọng về giải pháp kỹ thuật mái……….92 3.4.3 Nhóm chuyên chú trọng về giải pháp hướng tới môi trường sinh thái……100 3.4.4 Nhóm chuyên đề xuất các giải pháp bố cục và hình thái cấu trúc không gian kiến trúc mái……….104 3.4.5 Nhóm giải pháp chuyên cho các dạng nhà chung cư cao tầng xây xen và trong khu quy hoạch mới……… 105

TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC

CCCT Chung cư cao tầng

DANH MỤC HÌNH ẢNH MINH HỌA

Hình 1.2 Các hoạt động khai thác cảnh quan Hồ Tây của người dân Hình 1.3 Các công trình kiến trúc cổ quanh Hồ Tây

Hình 1.4 Đường Thanh Niên nằm giữa Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch (

Hướng Đông Bắc- Hồ Tây) Hình 1.5 Không gian cảnh quan mặt nước Hồ Tây

Hình 1.6 Hiện trạng các công trình, cũng như xây dựng phần mái

CCCT cao tầng khu vực từ cầu Nhật Tân về đường Võ Chí

Công Hình 1.7 Khu chung cư dọc trục đường Võ Chí Công có tầm nhìn ra Hồ

Tây rất thoáng Hình 1.8 Hiện trạng một số công trình cao tầng khu vực ven Hồ Tây Hình 1.9 Hiện trạng bên trong và ngoài không gian mái Chung cư G9-

Xuân La

Hình 1.11 Phối cảnh chung cư VIDEC LAKE VIEW – Số 5 Lạc Long

Quân Hình 1.12 Phối cảnh chung cư Leroi De Soleil – Xuân Diệu – Tây Hồ Hình 1.13 Không gian mái của chung cư Leroil de Soleil- Xuân Diệu –

Tây Hồ - Hà Nội Hình 1.14 Phối cảnh chung cư 6 Elementh – Tây Hồ - Hà Nội Hình 1.15 Các tiện ích trên mái chung cư 6 Elementh bao gồm Sky bar,

bể bơi vô cực và Penthouse

Hình 1.18 Minh họa các thiết bị thu, phát tín hiệu vệ tinh

Hình 1.19 Cháy tại chung cư Fodacon- Hà Đông

Hình 1.20 Tổ hợp chung cư Linh Đàm – Hà Nội

Hình 1.21 Hướng nhìn từ trục đường Võ Chí Công về Hồ Tây Hình 1.22 Kiến trúc toàn nhà công trình Đơn vị ở lớn Marseile Hình 1.23 Không gian mái công trình đơn vị ở lớn Marseile Hình 1.24 Phân chia các khu vực chức năng theo mặt cắt và mặt đứng Hình 1.25 Dự án The Interlace – Singapore (2007-2013)

Hình 1.26 Phối cảnh cao ốc Merana Meisiniaga- Malaysia Hình 1.27 Thiết kế mái khác lạ của tòa nhà Reflections

Hình 1.28 Phối cảnh công trình The Reflections( khu nhà ở mới) –

Hình 2.6 Vườn cây, đường dạo trên mái và quá trình chăm sóc Hình 2.7 Không gian mái tòa nhà 30 St Mary Axe

Hình 2.8 Phối cảnhcông trình và các thành phần chức năng trên mái

KS Marina Bay Hình 2.9 Phối cảnh và giải pháp tạo hình mái KS Marina Bay sand Hình 2.10 Phối cảnh công trình và KGM của chung cư Riverside garden Hình 2.11 Phối cảnh công trình và không gian mái của tòa nhà Lotte

Hình 3.2 Cảnh quan khu vực phía Tây- Tây Bắc- Tây Nam của Hồ Tây Hình 3.3 Minh họa giải pháp mái che nắng

Hình 3.4 Minh họa mái giật cấp và mái trồng diêm

Hình 3.5 Minh họa mái không gian lớn, có độ dốc lớn để thoát nước,

không vươn ra quá xa tránh bão giật Hình 3.6 Minh họa mái không gian lớn, có độ dốc thấp để tránh cản gió Hình 3.7 Các hoạt động của người dân ven Hồ Tây

Hình 3.8 Mái bố cục dạng tháp ( tập trung ) được áp dụng tại KĐT

Ciputra- Tây Hồ Hình 3.9 Các hoạt động của người dân ven Hồ Tây

Hình 3.10 Các hoạt động văn hóa, lễ hội lớn ở Hồ Tây ( bắn pháo hoa,

đua thuyền …) Hình 3.11 Phối cảnh trường quay trên mái KS Daewoo và một số nhà

cao tầng tại HN Hình 3.12 Minh họa mái thiết kế mang tính biểu tượng

Hình 3.13 Sân ngắm cảnh trên mái tòa nhà Marina Bay Sand- Singapore Hình 3.14 Minh họa không gian ngắm cảnh, thư giãn trên mái Hình 3.15 Minh họa phối cảnh bể bơi trên mái CCCT

Hình 3.16 Minh họa các hoạt động thể dục thể thao trên mái ( Yoga,

bóng đá….) Hình 3.17 Giải pháp thoát nạn trên mái

Hình 3.18 Các phương pháp thực tế áp dụng thoát người từ trên mái Hình 3.19 Trung tâm thể thao dưới nước Bắc Kinh sử dụng vật liệu

ETFE Hình 3.20 Minh họa một số loại kết cấu mái không gian lớn Hình 3.21 Minh họa một số giải pháp mái vỏ xanh, theo diện cong

Hình 3.24 Giải pháp “ sân trời ” thông gió và lấy sáng tự nhiên ( Tòa

nhà Swiss Re Tower – London) Hình 3.25 Minh họa hệ thống kỹ thuật , điều hòa trung tâm trên mái của

CCCT Hình 3.26 Minh họa hệ thống bảo dưỡng mặt ngoài công trình Hình 3.27 Minh họa thiết kế giải pháp trồng cây xanh kết hợp pin mặt

trời trên mái Hình 3.28 Mô phỏng so sánh thiết kế công trình có và không có “ mái

nhà xanh ” Hình 3.29 Minh họa giải pháp trồng cây xanh từ mái xuống lõi công

trình Hình 3.30 Minh họa giải pháp trồng cây xanh theo từng mái giật cấp Hình 3.31 Minh họa tổ chức sân vườn, đường dạo trên mái Hình 3.32 Minh họa tích hợp pin NLMT vào hệ mái dốc của công trình Hình 3.33 Minh họa hệ thống pin NLMT trên sàn mái bằng Hình 3.34 Minh họa không gian HĐCĐ trên mái với số lượng người

tham gia lớn Hình 3.35 Minh họa cấu trúc tổ chức các không gian hoạt động công

cộng trên mái theo giải pháp tuyến Hình 3.36 Các giải pháp bố cục mái theo tuyến

Hình 3.37 Minh họa tổ chức bố cục mái tập trung

Hình 3.38 Minh họa bố cục mái theo kiểu phóng xạ

Hình 3.39 Mặt bằng và phối cảnh minh họa bố cục mái theo block Hình 3.40 Minh họa giải pháp mái vỏ chắn nắng hướng Tây Hình 3.41 Minh họa giải pháp mái dây căng

Hình 3.42 Minh họa kiến trúc mái vải siêu bền

Hình 3.45 Phối cảnh minh họa cấu trúc mái bậc thang

Hình 3.46 Minh họa cấu trúc mái bậc thang

Hình 3.47 PhMinh họa tổ chức không gian mái với các chức năng sử

dụng có các KG khác nhau Hình 3.48 Minh họa tổ chức không gian mái với KGCC tránh nắng

hướng Tây Hình 3.49 Minh họa mái có không gian công cộng lớn được sử dụng là

điểm nhấn cho công trình CCCT Hình 3.50 Minh họa mái với KGCC lớn phía trên liên kết với chức năng

công cộng các tầng dưới Hình 3.51 Tổng kết đặc điểm một số dạng mái với tổ chức cây xanh Hình 3.52 Minh họa các dạng tổ chức mặt bằng mái

Hình 3.53 Minh họa các hình thái mặt đứng mái

Hình 3.54 Minh họa phối cảnh tổ hợp các chức năng dịch vụ, giải trí trên

mái CC xây xen Hình 3.55 Minh họa sử dụng vật liệu kính TKNL cho cửa sổ mái Hình 3.56 Đài quan sát Rainbow trên mái sử dụng kính “ 7 sắc cầu vồng

” sinh động- Bảo tàng nghệ thuật AROS/ Đan Mạch Hình 3.57 Minh họa so sánh thiết kế mái chung cư mới và cũ Hình 3.58 Minh họa cấu trúc mái thống nhất với phần thân nhà ( bài học

từ tổ hợp công trình Reflection – Singapore)

trung bình cả nước ) Bảng 2.3 Các thành phần cư dân thuộc CCCT ven Hồ Tây ( theo cục

điều tra XHH -2017) Bảng 3.1 Tổng hợp các chức năng hoạt động thể dục thể thao, chăm lo

sức khỏe trên mái CCCT Bảng 3.2 Giải pháp kĩ thuật mái thân thiện với môi trường tự nhiên

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 2.1 Các đặc điểm của không gian mái trong quan hệ với địa điểm

Sơ đồ 2.2 Ảnh hưởng của điều kiện khí hậu với thành phần mái CCCT

Sơ đồ 2.3 Tác động của nền kinh tế - xã hội đến xây dựng CCCT

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CÁC CHUNG CƯ CAO TẦNG TẠI KHU VỰC VEN HỒ TÂY- HÀ NỘI

PHẦN MỞ ĐẦU

 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu :

Từ cuối những năm 80 của thế kỷ trước, sau khi luật đầu tư nước ngoài được ban hành ở Việt Nam thì loại hình công trình chung cư cao tầng (CCCT) bắt đầu được quan tâm xây dựng ở nước ta Số lượng công trình loại này tăng ngày một nhanh để phục vụ nhu cầu sinh sống cho người dân, đặc biệt ở các thành phố lớn: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh,

Đà Nẵng Sau gần 30 năm, công trình chung cư đã trở nên phổ biến và tác động không nhỏ đến đời sống kinh tế - xã hội cũng như cảnh quan kiến trúc đô thị Kiến trúc CCCT tạo môi trường sống và sinh hoạt, đem lại rất nhiều giá trị về cả vật chất và tinh thần cho người dân tại các trung tâm đô thị lớn tại Việt Nam

Cùng với quá trình phát triển mở rộng của thủ đô, công trình chung cư nhiều tầng mọc lên khắp các quận nội thành cũ: Ba Đình, Hai Bà Trưng, Đống Đa, và hiện nay đã vượt ra ngoài phạm vi vành đai 3 thành phố Ở khu vực trung tâm, chỉ tính riêng quận Thanh Xuân có rất nhiều các CCCT xen cấy ngày càng lấp kín các khu đất thuộc những

cơ quan, xí nghiệp, nhà máy sau khi giải thể, cổ phần hóa hoặc di dời Ví dụ như : khu nhà máy bóng đèn, phích nước, cao su sao vàng, Xí nghiệp dệt mùa đông… Đồng thời, hầu hết trên các trục đường lớn mới mở, hàng loạt các khu nhà ở mới với quy mô lớn- tổ chức đồng bộ : các không gian ở , các dịch vụ công cộng, giải trí, thể thao v…v

Theo thời gian, do nhu cầu của người sử dụng, sự văn minh đô thị, sự phát triển của khoa học công nghệ, sức hút của sự cạnh tranh…v…v…Các CCCT tại Hà Nội luôn không ngừng được hoàn thiện, ngày càng trở nên cải tiến, hoàn hảo về: Cơ cấu căn hộ, các dịch

vụ công cộng, tổ chức không gian xanh, an toàn sự cố, hình thức kiến trúc…v…v… Tuy nhiên, tới thời điểm này, hầu hết phần mái của các CCCT tại Hà Nội vẫn chưa được các nhà chuyên môn nghiên cứu thiết kế cũng như chủ đầu tư chủ trương khai thác sử dụng Hiện tại mái các CCCT chủ yếu đơn thuần đặt các hệ thông thoát nước, các thiết bị

kỹ thuật, các không gian phụ trợ, hệ thống kho…

Với CCCT thì mái với vai trò là lớp vỏ ở trên, che chắn những tác động xấu của điều kiện

tự nhiên, môi trường, nhưng đồng thời lại là mặt đất thứ 2: Một không gian sẽ tăng màu xanh, tăng các chức năng sử dụng, tăng hiệu quả thẩm mỹ Đặc biệt tại nơi có cảnh quan kiến trúc đẹp như khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội, môi trường tự nhiên cũng như cảnh quan với nhiều công trình di tích có giá trị lịch sử, nghệ thuật- tôn giáo tín ngưỡng, cần được bảo tồn và phát huy giá trị, đặc biệt gắn liền với Hồ Tây là vùng cảnh quan nổi tiếng và lâu đời của Hà Nội

Luận văn nghiên cứu các thành phần tạo lập, cũng như đề xuất ra các giải pháp khai thác,

sử dụng mái các CCCT ven khu vực Hồ Tây là cần thiết, kết quả nghiên cứu sẽ đóng góp một phần lý thuyết và lý luận về khai thác sử dụng thành phần mái nhằm tăng giá trị các công trình chung cư tại khu vực ven Hồ Tây nói riêng và cho Hà Nội – Việt Nam nói chung

Mục đích nghiên cứu:

- Từ đặc điểm sử dụng của thể loại công trình CCCT, là tổ hợp nơi ở và sinh hoạt của người dân được cấu trúc theo phương đứng, nên rất thiếu những không gian hoạt động cộng đồng Việc khai thác sử dụng mái ( mặt đất thứ 2 ) là rất cần thiết; nhất là những công trình CCCT được tọa lạc ở vị trí có cảnh quan đẹp, tầm nhìn rộng lớn; khoáng đạt như khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội

- Với vị trí và những đặc điểm cụ thể của từng khu vực; tương đồng với các dạng cấu trúc CCCT, theo quy hoạch mới hay xây xen sẽ nghiên cứu, tổng hợp và đưa ra những giải pháp tổ chức không gian kiến trúc mái các CCCT phù hợp với công năng sử dụng; yêu cầu kỹ thuật sử dụng vật liệu, tổ chức không gian xanh… Và tạo một bước đột phá về mặt tạo hình kiến trúc nhằm góp phần gia tăng giá trị (cả về nội dung công năng và hình thức kiến trúc) tại các CCCT tại khu vực ven Hồ Tây Hà Nội

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

 Đối tượng nghiên cứu:

- Cấu trúc thành phần mái của các CCCT tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội

+ Các chức năng sử dụng

+ Các giải pháp kĩ thuật

+ Các giải pháp tổ chức không gian

+ Các hình thức kiến trúc mái phù hợp với công năng kỹ thuật và các vị trí trong quy hoạch ven Hồ Tây - Hà Nội

Phương pháp nghiên cứu:

 Phương pháp thu thập thông tin, điều tra, khảo sát và đánh giá hiện trạng

- Thu thập các kết quả nghiên cứu, mẫu thiết kế, điều tra, khảo sát và đánh giá hiện trạng, thực tiễn đã thiết kế, xây dựng và sử dụng không gian mái các công trình chung cư tại Hà Nội nói chung và ven Hồ Tây nói riêng

- Thu thập các tài liệu lý thuyết, sách báo đã xuất bản về công nghệ xanh và tổ chức không gian mái công trình chung cư

 Phương pháp tổng hợp

- Phân tích đánh giá các đặc điểm và yếu tố ảnh hưởng

- Tổng hợp, hệ thống hóa các thông tin, dữ liệu

- Phân tích và tổng hợp các thông tin, dữ liệu có liên quan để đề xuất các giải pháp chuyên môn

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài:

 Ý nghĩa khoa học:

Đề tài hướng tới sự quan tâm khai thấc sử dụng mái các CCCT nói chung và đặc biệt những khu vực có cảnh quan đẹp, tầm nhìn rộng như vị trí xung quanh khu vực Hồ Tây nói riêng

Xác định thành phần mái CCCT có vai trò là điểm nhấn sinh động, hấp dẫn, có tính đột phá cho thể loại công trình mà vống dĩ phần thân nhà chỉ có một dạng thức là ban công và

ô cửa quen thuộc buồn tẻ Kết quả nghiên cứu sẽ đưa ra các dạng thức cấu trúc cơ bản về

tổ chức không gian kiến trúc mái CCCT khác nhau, phù hợp với từng vị trí ven Hồ Tây là tài liệu tham khảo; một bước đi mới nhằm tiếp tục phát triển và hoàn thiện CCCT ở Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung

 Ý nghĩa thực tiễn

- Tăng giá trị CCCT tại khu vực ven Hồ Tây – Hà Nội

- Tăng giá trị thẩm mỹ của thể loại kiến trúc CCCT qua diện mạo mái

- Khai thác giá trị môi trường và cảnh quan đặc sắc khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội

 Một số khái niệm (thuật ngữ):

- Công trình chung cư cao tầng ( CCCT): là nhà có nhiều tầng, từ 2 tầng trở lên với nhiều căn hộ riêng biệt nhau và có lối cầu thang lên xuống chung nhau [2, 3]

- Không gian mái công trình chung cư: Không gian phía trên cùng bao che công trình,trực tiếp chịu ảnh hưởng của khí hậu, mưa, nắng… được cấu tạo để có khả năng chống thấm, cách nhiệt, là nơi lắp đặt các trang thiết bị kỹ thuật, tham gia vào hình thức kiến trúc bên ngoài nhà, đóng vai trò thoát hiểm khi gặp sự cố và có thể

có chức năng dịch vụ, nghỉ ngơi, giải trí tùy theo mục đích thiết kế

- Tổ chức không gian mái công trình chung cư: Tổ hợp liên kết một cách toàn diện các chức năng của mái như bao che công trình ngăn mưa nắng, kỹ thuật tòa nhà, tạo hình kiến trúc mặt ngoài, thoát hiểm khi cần thiết và các tiện ích sử dụng khác

để tạo nên công trình thống nhất về công năng sử dụng và hình thức kiến trúc

- Công trình xanh: Công trình xanh là công trình xây dựng mà trong cả vòng đời của

nó, từ giai đoạn lựa chọn địa điểm xây dựng, thiết kế, thi công xây dựng, giai đoạn

sử dụng, vận hành, cho đến giai đoạn sửa chữa, nâng cấp, tái sử dụng, đều đạt được hiệu quả cao và tiết kiệm sử dụng năng lượng, tài nguyên nước, vật liệu và giảm thiểu các tác động xấu đến sức khỏe con người và môi trường xung quanh, sản sinh ra chất thải ô nhiễm môi trường ít nhất và tạo ra điều kiện sống tốt nhất cho người sử dụng [5]

Giá trị của công trình xanh được đánh giá dựa trên cơ sở của các hệ thống đánh giá sau:

1 Hệ thống chứng nhận LOTUS – Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam

2 Hệ thống chứng nhận KIẾN TRÚC XANH VIỆT NAM – Hội KTS Việt Nam

3 Hệ thống chứng nhận EDGE – IFC / Ngân hàng Thế giới

4 Hệ thống chứng nhận LEED – Hoa Kỳ

- Công nghệ xanh: Là công nghệ phát triển, áp dụng sản phẩm, trang bị và những hệ thống được dùng để bảo tồn môi trường và tài nguyên, giảm thiểu tác động tiêu cực từ hoạt động của con người [3]

- Khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội: là một phạm trù có tính tương đối Khu vực ven Hồ Tây ở đây là để phục vụ cho đề tài nghiên cứu, mà cụ thể là vị trí Hồ Tây có ảnh hưởng trực tiếp đến việc khai thác sử dụng kiến trúc không gian mái các công trình CCCT được tọa lạc trên đó; CCCT từ 30 đến 50 tầng có độ cao trung bình từ 120 tới 150 m vậy khoảng cách của các vị trí kiến trúc CCCT ảnh hưởng đến Hồ Tây ( điểm nhìn, tầm nhìn, môi trường tự nhiên ) sẽ được giới hạn từ 3 đến 5km

 Cấu trúc luận văn:

- Phần mở đầu

- Phần nội dung: gồm 3 chương:

+ Chương 1: Tổng quan về tổ chức không gian mái CCCT tại khu vực ven Hồ Tây-

- Kết luận và kiến nghị

- Danh mục tài liệu tham khảo

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ TỔ CHỨC KHÔNG GIAN MÁI CHUNG CƯ CAO TẦNG (CCCT) TẠI KHU VỰC VEN HỒ TÂY-HÀ NỘI

Các khái niệm trong luận văn

 Khái niệm chung về chung cư cao tầng [2]

Chung cư là loại nhà ở có nhiều căn hộ khép kín ( tức là bảo đảm người ở thực hiện mọi hoạt động riêng tư trong đó) có không gian sử dụng chung như hành lang, cầu thang, thang máy… và các tiện ích chung như hệ thồng điện nước, thoát nước, điện thoại, các không gian công cộng…v v

- Chung cư ít nhất có 2 tầng Tại Hội nghị quốc tế về Kiến trúc năm 1972, nhà cao tầng (cao ốc) được phân thành 4 loại như sau:

+Nhà cao tầng loại 1: 9~16 tầng ( cao nhất không quá 50 m)

+Nhà cao tầng loại 2: 17~25 tầng ( cao nhất không quá 75 m)

+Nhà cao tầng loại 3: 26~40 tầng ( cao nhất không quá 100 m)

+Nhà cao tầng loại 4: > 40 tầng ( cao hơn 100 m)

- Về mặt sử dụng, chung cư cao ốc có 3 loại hình:

Cao ốc chỉ có căn hộ (chung cư đơn thuần)

Cao ốc hỗn hợp: mấy tầng dưới mở rộng làm cửa hàng, các tầng trên hình tháp gồm các căn hộ

Cao ốc đa năng: gồm có cửa hàng, chung cư và căn hộ

 Thành phần cấu trúc mái chung cư cao tầng

Giới thiệu loại hình kiến trúc chung cư cao tầng

- Theo hình dạng mặt bằng : gồm dạng hành lang, dạng tháp độc lập, dạng đơn nguyên (đơn nguyên độc lập, đơn nguyên ghép), dạng kết hợp giữa đơn nguyên và hành lang

- Thành phần thứ tự theo chiều cao gồm có : Tầng mặt đất ( nới tiếp cận, đón tiếp,

….), tầng hầm ( gara, đường ống kĩ thuật, …), tầng hoạt động công cộng ( khu dịch vụ thương mại, dịch vụ giải trí,….) , tầng kỹ thuật ( hệ thống cung cấp năng lượng, cấp thoát nước ….), tầng ở ( gồm các căn hộ khép kín ), tầng mái ( mái che,

kĩ thuật thông tin, điều hòa, thoát hiểm, hoạt động công cộng,… )

- Theo công năng: chung cư cao tầng đơn năng, chung cư cao tầng đa năng (có kết hợp với thương mại, dịch vụ, hội nghị, CCCT, chung cư khách sạn condotel, )

Không gian mái của các công trình chung cư nhiều tầng tại khu vực ven Hồ Tây, Hà Nội bao gồm các thành phần sau:

- Thành phần trang thiết bị kỹ thuật tòa nhà: thang máy, buồng máy của thang máy, khu kỹ thuật điện, nước, điều hòa thông gió, thiết bị viễn thông, v.v

- Thành phần phụ phục vụ cho tòa nhà (sảnh phụ, thang thoát hiểm, phòng nhân viên, kho, v.v.)

- Thành phần trang trí/ quảng cáo: hệ bao che tạo thẩm mỹ cho mái hoặc để lắp đặt biển quảng cáo

- Thành phần dịch vụ, thương mại, nghỉ ngơi, giải trí

Hình 1.1 Cấu trúc thành phần mái CCCT

1.1 Sơ lược tình hình phát triển và thực tế các chung cư cao tầng tại Hà Nội

 Tình hình phát triển và quá trình hoàn thiện CCCT tại Hà Nội [4, 5, 7]

Bảng 1.1 Các giai đoạn phát triển chính của CCCT tại Việt Nam

Thời kì bao cấp ( trước 1987) có thể nói là thời kỳ thiết kế và xây dựng những loại nhà ở điển hình thấp tầng trong các đô thị không chỉ của nước ta mà còn của hầu hết các nước trong thế giới thứ ba Nhà ở xây dựng trong các thành phố lúc bấy giờ, hầu như hoàn toàn bằng vốn ngân sách và do Nhà nước quản lý, phân phối hoặc cho nhân dân thuê với giá thấp, có tính danh nghĩa

Trong một thời gian nhất định, việc thiết kế và xây dựng những loại nhà ở điển hình thấp tầng là hoàn toàn phù hợp với sự phát triển chung về kinh tế – xã hội của đất nước và thoả mãn được nhu cầu nhà ở của nhân dân Trong thực tế phần lớn các loại nhà ở được xây dựng trong giai đoạn này là nhà hành lang bên hay nhà phân đoạn cao 4-5 tầng Các

“căn hộ” chỉ có 1, 2 hoặc cùng lắm là 3 phòng ở Do điều kiện ở rất khó khăn, nhiều gia đình phải dùng chung các khu phụ; không có các không gian riêng cho sinh hoạt đặc thù của các thành viên trong gia đình… Điều này dẫn đến sự suy thoái các chuẩn mực đạo

đức truyền thống trong gia đình và làm cho xã hội trì trệ hơn, bởi cá tính – nhân cách, sự tái tạo sức lao động và việc học tập (kể cả văn hoá và nâng cao nghiệp vụ) không có điều kiện để thực hiện và phát triển Đến nay hầu như các khu ở này đã được nâng cấp hoặc phá đi để xây dựng kiểu CCCT mới Gồm: Khu nhà ở Kim Liên, Nguyễn Công Trứ, Nam Thành Công, Mai Động…

Đến đầu những năm 90 của TK 20 (khi ở nước ta bắt đầu áp dụng cơ chế của nền kinh tế nhiều thành phần) thì tình hình đã khác xa nhiều so với ngày xưa Việc chuyển đổi sang cơ chế thị trường dẫn đến sự phân tầng xã hội Điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc xây dựng nhà ở, xuất hiện khả năng đầu tư xây dựng nhà ở của nhiều thành phần trong xã hội một cách hợp lý và mềm dẻo hơn so với đầu tư từ nguồn vốn ngân sách Nghĩa là việc đầu tư này có khả năng đáp ứng được nhu cầu về nhà ở của phần lớn các đối tượng có điều kiện kinh tế Còn tầng lớp dân nghèo đô thị và những gia đình thuộc diện chính sách cũng đã được nhà nước quan tâm hổ trợ, nhưng kinh phí của nhà nước không phải là vô hạn

Đã xuất hiện những chung cư nhiều tầng ( >= 5 tầng ); cấu trúc căn hộ riêng, khép kín; Từ 1 – 2 phòng ngủ, tính chất độc lập được đề cao hơn, văn minh hơn Chủ yếu là loại nhà BTCT lắp ghép như tập thể Thanh Xuân, Thành Công…

Từ những năm 2000 cho đến hiện nay trong các đô thị lớn của nước ta, mà đặc biệt là ở Hà Nội, đã và đang xây dựng nhiều CCCT, đây là giai đoạn khởi phát các dự

án khu đô thị mới với môi trường, cảnh quan hạ tầng đồng bộ Xuất hiện những mẫu CCCT khá hoàn chỉnh

Về cơ cấu căn hộ ( từ 2-4 phòng ngủ), vấn đề tổ chức không gian trong từng căn hộ; cũng như các không gian dịch vụ công cộng dần càng trở nên phong phú, đa dạng hơn và

có chất lượng tốt hơn Tổ chức giao thông trong và ngoài công trình được quy hoạch bài bản và rộng hơn Hình thức kiến trúc mới cùng với chất lượng thẩm mỹ khá cao

Đặc biệt, giai đoạn từ năm 2010 đến nay, đã có rất nhiều CCCT ( cả trong khu quy hoạch mới lẫn xây xen ) với tốc độ xây dựng nhanh, quy mô lớn, đã đáp ứng được nhu

cầu ở và sinh hoạt của dân cư tại khu vực Hà Nội, các CCCT góp phần đáng kể tạo lập bộ mặt đô thị Hà Nội và ngày càng được nhiều người quan tâm Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại có thể kể ra là:

- Thiết kế vẫn chưa chú trọng đến nhu cầu thực tế khi sống trên các tầng cao cách xa các công trình công cộng, cách xa thiên nhiên, diện tích cây xanh chưa nhiều, cần bổ sung thêm các giải pháp thoát hiểm…v v…

- Việc nâng chiều cao của các công trình nhà ở chưa được nghiên cứu thấu đáo và toàn diện, đôi khi như là hệ quả của trào lưu đô thị hóa, theo kiểu chạy đua và du nhập văn hóa từ nước ngoài Cũng như góc nhìn thực dụng của nhà đầu tư nên những không gian thông thoáng, thư giãn còn thiếu, công trình trở nên bức bí, nêm chặt, nhất là các CCCT xây xen

1.2 Giới thiệu địa điểm xây dựng CCCT tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội

1.2.1 Các địa điểm địa lý, hành chính

Quận Tây Hồ có điều kiện môi trường thiên nhiên ưu đãi Nổi bật với Hồ Tây rộng khoảng 526 ha được coi là "lá phổi của Thành phố" Từ xa xưa, Hồ Tây đã giữ một vị trí quan trọng về du lịch nhờ vào vị trí và giao thông thuận lợi

Khu vực ven Hồ Tây nằm trong phạm vi địa lý của Quận Tây Hồ Lấy hồ Tây làm trung tâm, khái niệm “vùng ven hồ” được hiểu là những đơn vị hành chính nằm sát cạnh

hồ Tây và giãn cách với hồ Tây, chịu ảnh hưởng của mặt nước hồ Tây trong sản xuất và đời sống

Nằm kề sát ngay bên bờ hồ Tây có 13 làng như đã nói ở trên Song nói đến hồ Tây thì cũng không thể không nói đến một vùng đất gián cách với hồ nhưng vẫn được coi là thuộc quần thể vùng Hồ Tây, đó là vùng Bưởi Vùng Bưởi được dùng để chỉ chung một khu vực có tới gần chục làng trải dọc phía Tây Nam hồ Tây: Đông Xã, An Thọ, Trung Nha, Tiên Thượng, Vạn Long, An Phú, Bái Ân, Võng Thị, Trích Sài Những làng này do

có quan hệ mật thiết với mặt nước hồ Tây (trong nghề thủ công truyền thống) nên sẽ được

khảo cứu trong phạm vi nghiên cứu của đề tài Tương tự như vậy, khi nói đến vùng ven

Hồ Tây không thể không nói đến Ngũ Xã, Phú Gia, Phú Xá và Phú Thượng

Xung quanh khu vực Hồ Tây có rất nhiều địa điểm nổi tiếng : Làng hoa Nghi Tàm, Làng đào Nhật Tân, Làng đào Phú Thượng, Chùa Bà Già, Phủ Tây Hồ, Công viên Hồ Tây, Chùa Tĩnh Lâu, Chùa Thiên Niên (Thiên niên cổ tự), Chùa Vạn Niên, Chùa Tào Sách, Chùa Ức Niên,, Đền Quán Thánh, Chùa Trấn Quốc…

- Khu vực nghiên cứu nằm kề cận với sông Hồng, với diện tích mặt nước hồ Tây lớn

là không gian cảnh quan thiên nhiên có giá trị

- Trong khu vực nghiên cứu, ngoài hồ Tây còn có nhiều diện tích mặt nước lớn khác như hồ Quảng Bá, hồ Thủy Sứ, Đầm Trị… phục vụ tiêu thoát nước; các hồ này là cơ sở

để tạo lập không gian cây xanh mặt nước, cải tạo môi trường đô thị

- Khu vực dân cư đã bị đô thị hóa cao, mật độ dày đặc được xây dựng mới với nhiều phong cách kiến trúc, không còn giữ được hình ảnh của khu vực làng xóm cũ đặc trưng

Hình 1.2 Các hoạt động khai thác cảnh quan Hồ Tây của người dân

1.2.2 Các điều kiện tự nhiên, cảnh quan, văn hóa, lịch sử

 Điều kiện tự nhiên

Diện tích tự nhiên

Có nhiều số liệu về diện tích của vùng hồ, tuy nhiên trong quá trình phát triển kinh tế

- xã hội, hồ đã bị lấn chiếm với các mục đích khác nhau làm cho diện tích hồ bị thay đổi nhiều theo thời gian, và bị giảm đi nhanh chóng Theo số liệu dự án đo năm 1997 của CCCT kiến trúc sư trưởng thành phố thì diện tích hồ là 5 216 267m2, chu vi là 18 967m, chỗ rộng nhất là 3 274m, chỗ hẹp nhất là 2 618m Dung tích nước trong hồ khoảng trên 9triệu m3 nước

Điều kiện khí hậu thuỷ văn và đặc điểm địa chất thuỷ văn

* Khí hậu, thuỷ văn

Theo số liệu đo đạc tại trạm Láng (Hà Nội) và Hoài Đức (Hà Tây), tổng lượng bức

xạ đo đạc và tính toán được ở khu vực Hồ Tây có giá trị cực đại là 304.5cal/cm2.ngày (tháng 4); giá trị cực tiêu là 137.2cal/cm2.ngày (tháng 1)

Nhiệt độ không khí khu vực ven hồ nhìn chung thấp hơn các khu vực khác trong thành phố và đạt giá trị cực đại nhiều năm vào tháng 7 (29.1 độ C) và đạt giá trị cực tiểu vào tháng 1 (14 độC) nhiệt độ cao hơn nhiệt độ không khí từ 1-1.5 độ C và ít biến động

hơn so với nhiệt độ không khí nên ở khu vực giữa hồ nhiệt độ không khí thường cao hơn

ở các khu vực xung quanh: các tháng mùa hè nhiệt độ thường cao hơn 0.2-0.3 độ C; mùa đông cao hơn 1-2 độ C

Lượng mưa trung bình hàng năm của khu vực nghiên cứu là 1.670 mm Mùa mưa,

độ ẩm có lúc đạt 100%, độ ẩm trung bình hàng năm là 84,5% Những chung cư cao tầng xây dựng tại khu vực này cần quan tâm, chú ý đến những giải pháp thoát nước mái, chống dột…bão thường xuất hiện trong tháng 7 & 8, cấp gió từ 8 – 10, có khi giật đến cấp 12 Khu vực nghiên cứu cùng chung với khí hậu của Thành phố Hà Nội Trong vùng bị ảnh hưởng của khí hậu gió mùa Bão thường xuất hiện trong tháng 7 & 8, cấp gió từ 8 – 10, có khi giật đến cấp 12 Để đề phòng bão giật, mái các chung cư cao tầng cần có các biện pháp tạo hình, nèo giữ kiên cố , chú ý hướng lốc xoáy từ hồ vào ( Hướng Tây, Tây Nam)

Khí hậu khu vực Hồ Tây nhìn chung mát mẻ , rộng thoáng, phù hợp cho nhiều loại cây xanh được sử dụng trên mái CCCT

* Di tích lịch sử và văn hoá

Quanh hồ hiện có 21 ngôi đình, đền, chùa đã được xếp hạng với nhiều di tích Trong

số đó có thể kể đến các công trình rất nổi tiếng và có lượng khách đến thăm quan lớn như : Chùa Trấn Quốc, Đền Quán Thánh, Phủ Tây Hồ …

Chùa Sãi Chùa Vạn Niên Hình 1.3 Các công trình kiến trúc cổ quanh Hồ Tây [20]

Xung quanh hồ cũng có nhiều di tích văn hoá, lịch sử như:

- Làng Nghi Tàm, quê hương nhà thơ Bà huyện Thanh Quan có kiến trúc độc đáo;

- Làng Nhật Tân với Chùa Tào Sách và nghề trồng hoa đào, quất cảnh nổi tiếng;

- Làng Xuân Đỉnh với Đền Sóc thờ Thánh Gióng

- Làng Xuân La với Chùa Thiên Niên (Thiên Niên cổ tự) thờ bà tổ nghề dệt lĩnh Phạm Thị Ngọc Đô thứ phi của vua Lê Thánh Tông

- Làng Kẻ Bưởi (An Thái) với nghề làm (giấy dó) cổ truyền, với Đền Đồng

Cổ (hiện nằm trên đường Thụy Khuê) ,làng Thuỵ Khuê với Chùa Bà Đanh

* Cảnh quan ven Hồ Tây

Hình 1.4 Đường Thanh Niên nằm giữa Hồ Tây và Hồ Trúc Bạch ( Hướng Đông Bắc- Hồ Tây) [22]

Hình 1.5 Không gian cảnh quan mặt nước Hồ Tây [22]

Bao quanh hồ Tây là con đường dạo đã được hoàn thiện và chính thức đưa vào sử dụng năm 2010 Dự án này là một trong những công trình trọng điểm của thành phố với mục tiêu giữ gìn cảnh quan và bảo vệ các di tích thắng cảnh, xung quanh hồ Tây Sau khi hoàn thành, rất nhiều các di tích trước đây nằm sâu trong làng thì giờ có mặt tiền hướng ra

hồ Tây Điều này không chỉ làm thay đổi diện mạo khu vực, mang lại cảnh quan khang trang, sạch đẹp mà còn góp phần quảng bá giá trị di tích tới đông đảo du khách Con đường dạo ven hồ hoàn thành càng thúc đẩy quá trình đô thị hóa của khu vực này Các hộ gia đình, các cơ quan trụ sở bỗng chốc được tọa lạc tại một vị trí thuốc loại bậc nhất của Thủ đô Những đột biến về dânHi số, nhu cầu xây dựng, mở rộng đã gây sức ép không nhỏ lên quỹ di tích của khu vực

Ngoài các quy hoạch ở tầm vĩ mô, quận Tây Hồ nói chung và vùng ven hồ Tây nói riêng là một khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh chóng Hàng loạt các dự án xây dựng nhà cao tầng, chung cư, mở đường, kè sông, kè hồ, xây khách sạn, khu vui chơi giải trí, trạm bơm thoát nước… diễn ra sôi động Theo thống kê của Phòng Quản lý đô thị Quận, đến tháng 1 năm 2009, trên địa bàn quận Tây Hồ có 48 dự án đang được triển khai Trong đó

có 13 dự án xây dựng hạ tầng kỹ thuật (5 dự án sử dụng vốn ODA), 9 dự án xây dựng công trình hạ tầng xã hội, 21 dự án xây dựng khu đô thị mới và nhà ở, 4 dự án đấu giá quyền sử dụng đất, 1 dự án có vốn đầu tư nước ngoài

Theo định hướng phát triển của thủ đô Hà Nội đến năm 2020, toàn bộ quận Tây Hồ thuộc khu vực phát triển của Thành phố trung tâm Như vậy, trong tương lai, hồ Tây sẽ là khu vực trung tâm của Thủ đô Hà Nội Với vị trí đó, khu vực hồ Tây có điều kiện đặc biệt thuận lợi thu hút các nguồn lực (bao gồm cả nguồn vốn tài chính, nguồn nhân lực và khoa học công nghệ) để thúc đẩy nhanh sự phát triển kinh tế xã hội của Quận Tây Hồ nói riêng

và của Thủ đô Hà Nội nói chung

Cuối cùng, một điểm rất đáng lưu ý khi nhìn vào hiện trạng xây dựng chung cư khu ven Hồ Tây là : mật độ các công trình CCCT nói riêng và mật độ xây dựng nói chung ở đây không cao Điều này tạm thời tạo nên một không gian sống trong lành và tĩnh lặng hơn so với các quận nội thành khác , rất phù hợp để chọn làm nơi sinh sống lâu dài cho người dân Song đây cũng là một thực tế để quá trình phát triển các khu CCCT quanh Hồ Tây không thể là đường bao quay kín Sao cho mọi điểm nhìn từ các CCCT đến cảnh quan Hồ Tây, cũng như từ Hồ Tây tới các khu đô thị đều khoáng đạt, không bức bí

1.3 Xác định vai trò của việc khai thác sử dụng mái CCCT tại khu vực ven Hồ Tây-

Hà Nội

1.3.1 Xác định vai trò và thực tiễn của việc khai thác sử dụng mái CCCT

- Nhu cầu hoạt động của con người tại các CCCT và hạn chế đối với người sử dụng

Khi bị “treo” lơ lửng trên các tầng cao, con người ít có điều kiện tiếp cận với những công trình phúc lợi xã hội, với thiên nhiên nên họ rất cần các không gian phụ trợ như: câu lạc bộ, thư viện, cửa hàng, chỗ vui chơi – giải trí, không gian giao tiếp xã hội,…Điều này không chỉ mang lại tiện nghi sống tốt hơn cho các cư dân trong các CCCT, đặc biệt là cho những người đã hưu trí, những người khuyết tật và trẻ em Nếu không có những không gian phụ trợ này thì những cư dân cư trú trên các tầng cao, thì cuộc sống của họ sẽ ra sao khi những người hưu trí ở nhà còn những người trong độ tuổi lao động vắng nhà hay

những người khuyết tật và trẻ em thiếu đi chỗ vui chơi – giải trí khi họ ít có điều kiện đi

xa ra ngoài để tiếp xúc với các công trình công cộng hay tiếp xúc với các thành phần của thiên nhiên

Tiến trình đô thị hóa hiện nay đang làm môi trường sinh thái bị suy giảm chất lượng, đất đai khan hiếm dần, không gian nghỉ ngơi thiếu, các vấn đề về giao thông ngày càng trầm trọng, và hệ quả tất yếu là gây ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe con người cũng như mức tiện nghi sống Chất lượng sống tại các siêu đô thị hiện đại liên tục được nâng cao, đây là một tiêu chí xác định mức phát triển của xã hội Mặt trái của tiến trình này là con người ngày càng xa rời khỏi môi trường thiên nhiên để sống trong môi trường nhân tạo - một môi trường thay thế cảnh quan tự nhiên và có thể gây ra những đổi thay bất lợi đối với sức khỏe và cơ thể của chính con người Tại các thành phố lớn, vấn đề bù đắp sự thiếu hụt các yếu tố chủ đạo của môi trường tự nhiên như nước, không khí, thực vật, đất… rất cấp thiết Một trong những hướng giải quyết các bài toán nêu trên là tận dụng mái nhà thông qua việc bổ sung, nâng cấp các mái thành không gian đa năng trên các tòa nhà/công trình

Sự cần thiết sử dụng không gian mái nhà cao tầng khu vực ven Hồ Tây xuất phát từ những lý do sau:

- Hồ Tây có cảnh quan đẹp và tầm nhìn rất rộng vì vậy vấn đề khai thác thành phần mái là rất quan trọng

- Quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng khiến diện tích đất dành cho các công trình công cộng, giải trí… bị thu hẹp Vì vậy cần tận dụng không gian mái rộng lớn để tăng cường diện tích KGCC, cây xanh, …

- Sự phát triển xây dựng đa mức, trong đó không gian mái được coi là một yếu tố góp phần cấu thành hệ thống thiết kế đô thị; Bao gồm KGCC, không gian xanh, KG kỹ thuật, hình thức kiến trúc đô thị …

- Sự gia tăng nhu cầu về không gian nghỉ ngơi gần nơi sinh sống của người dân;

- Các yêu cầu đối với chất lượng công trình được nâng cao;

- Sự cần thiết cải thiện tiện nghi về mặt sinh thái cho người dân

Cơ sở để nghiên cứu xu hướng tận dụng không gian mái trong kiến trúc - thiết kế chính là ý tưởng hình thành những không gian mới cho sinh hoạt cộng đồng, thông qua việc tổ chức cơ cấu đô thị đa năng - đa mức, nhằm hình thành hạ tầng không gian đô thị hoàn chỉnh

Xây dựng các tòa nhà cao tầng đồng nghĩa với việc tạo ra những khoảng không lớn nhằm tăng hiệu quả sử dụng trên mái nhà – Mặt đất thứ 2

Bảng 1.2 Các giá trị thành phần không gian mái của CCCT

1.3.2 Khảo sát thực tiễn khai thác sử dụng không gian mái các CCCT tại khu vực ven Hồ Tây – Hà Nội

 Hiện trạng CCCT khu vực ven Hồ Tây

Suốt một thế kỷ qua, khi những kiến trúc lộn xộn mọc lên quanh hồ, việc quy hoạch lại Hồ Tây trở nên khó hơn trước rất nhiều Bù lại, tuyến đường cảnh quan dài 17km quanh Hồ Tây được hoàn thành Có nghĩa, Hà Nội đã “ôm trọn” Hồ Tây với sự phát triển theo thời gian, thay vì để nó nằm ở rìa TP như trong quá khứ Nhưng với những gì đang diễn ra, dường như Hồ Tây vẫn nằm ngoài tầm với của người Hà Nội Chúng ta vẫn chỉ quanh quẩn ven hồ để dạo bộ, đạp vịt, thưởng ngoạn cảnh quan… mà chưa thể tiến ra 500ha mặt nước, chưa thể biến không gian ấy thành một trung tâm văn hóa thứ hai của Hà Nội, để chia sẻ công năng với một hồ Hoàn Kiếm nhỏ hơn nó rất nhiều

Hình 1.6 Hiện trạng các công trình, cũng như xây dựng phần mái CCCT cao tầng khu

vực từ cầu Nhật Tân về đường Võ Chí Công

Khu vực nghiên cứu có khoảng 39 dự án xây dựng công trình cao tầng, trong đó có khoảng 18 dự án đã xây dựng và đưa vào hoạt động; 3 dự án đang triển khai xây dựng; 16

dự án đã được cấp thẩm quyền chấp thuận chưa triển khai xây dựng; 2 dự án đã được chấp thuận về nguyên tắc ( số liệu của viện Quy hoạc Hà Nội ) Dọc trục đường Võ Chí Công hướng lên cầu Nhật Tân có rất nhiều dự án chung cư cao tầng, phân khúc cũng rất

đa dạng: Từ nhà ở tái định cư đến chung cư cao cấp mới thi công Tầm nhìn từ các khu chung cư này ra hồ đều rất thoáng và gần như nhìn bao quát được toàn cảnh Hồ Tây Nhưng phần không gian mái lại chưa được chú trọng nhằm khai thác tối đa tầm nhìn từ nơi cao nhất xuống Hồ Tây và ngược lại

Hình 1.7 Khu chung cư dọc trục đường Võ Chí Công có tầm nhìn ra Hồ Tây rất thoáng

Khách sạn Sofitel [23] Chung cư Sun Grand city [25]

Chung cư Golden Westlake chung cư BTCTW- 267 Hoàng Hoa Thám Hình 1.8 Hiện trạng một số công trình cao tầng khu vực ven Hồ Tây

 Về chức năng sử dụng

Quá trình khai thác sử dụng không gian chức năng mái của các chung cư tại khu vực ven Hồ Tây- Hà Nội thay đổi nhiều qua từng thời kỳ Các công trình chung cư càng ngày càng phát triển để đáp ứng nhu cầu của người sử dụng Vì lý do đó mà chức năng của không gian mái ở các tòa nhà cũng đa dạng

Các chung cư cũ tại khu vực này không gian mái có rất ít chức năng và thường đươc dùng để lắp đặt các hê thống điện nước, kĩ thuât, chống nóng hoặc thậm chí bỏ trống

Các chung cư mới xây dựng trong khoảng thời gian 5 năm trở lại đây đã bắt đầu được khai thác sử dụng không gian mái một cách triệt để với nhiều chức năng dịch vụ cao cấp Tuy nhiên số lượng chung cư như vậy vẫn còn ít

Về mặt cảnh quan kiến trúc CCCT còn thiếu sinh động Mặt đứng công trình thiếu các khoảng hở, diện tích cây xanh còn ít và chức năng trên mái vẫn còn chưa được chú trọng quan tâm

*Mái Các khu chung cư cũ

- Chung cư G9 Chỉ tổ chức tum thăm mái và giải pháp chống nóng mái thuần túy

- Khu vực kỹ thuật trên mái xuống cấp

- Độ an toàn khi sử dụng mái là rất thấp

- Các giải pháp kỹ thuật chống nóng, chống dột, thoát hiểm… rất thô sơ

và không hiệu quả

Hình 1.9 Hiện trạng bên trong và ngoài không gian mái Chung cư G9- Xuân La

* Mái Các khu chung cư mới (giai đoạn 2010—2018)

- Chung cư Watermark – Hồ Tây [28]

Watermark trước hết là một công trình chung cư tiêu biểu bên bờ Hồ Tây Tầm nhìn từ các căn hộ ở đây bao qoát gần như toàn bộ quang cảnh Hồ Tây Bên cạnh đó công trình cũng là một điểm nhấn trên trục đường Lạc Long Quân – Trích Sài Mặc dù vậy phần không gian mái vẫn chưa được chú ý khai thác một cách tương xứng với vị trí, quy mô, và về chiều cao của công trình

Hình 1.10 Phối cảnh chung cư Watermark

- Chung cư Videc Lake view - số 5, Lạc Long Quân, Tây Hồ, Hà Nội [28]

Chung cư Videc Lake view là một trong số nhiều chung cư cao cấp mới triển khai thi công tại khu vực ven Hồ Tây Phần lớn diện tích của chung cư có view tới Hồ Tây thuận lợi Thiết kế phần mái của chung cư cũng đã được quan tâm kỹ càng nhằm tận dụng tối đa lợi thế này

Có lẽ đây là một công trình có sự đột khởi ở việc nghiên cứu đề xuất sử dụng mái cho các chức năng công cộng, giải trí, nhà hàng, thư giãn, ngắm cảnh… Đặc biệt, phần mái

có tạo hình mới lạ, nhẹ nhàng, tạo điểm nhấn cho công trình

Phần diện tích mái chung cư được sử dụng

để làm không gian công cộng, giải trí bao gồm : Bể bơi vô cực, quán bar,café, đường

đi dạo…

Hình 1.11.Phối cảnh chung cư VIDEC LAKE VIEW – Số 5 Lạc Long Quân

 Về hình thức kiến trúc

Các công trình công trình chung cư có hệ thống kỹ thuật phức tạp, gồm nhiều trang thiết

bị, máy móc; một phần lớn trong số đó là các trang thiết bị phải để ngoài trời hoặc vị trí rộng rãi, thông thoáng Không gian mái của các công trình chung cư vì lẽ đó hầu hết đều