nguyên tắc và phương pháp chữa bệnh bằng thuốc

nguyên tắc và phương pháp chữa bệnh bằng thuốc

NGUYÊN TẮC, PHƯƠNG PHÁP CHỮA

BỆNH BẰNG THUỐC

(lục tắc, bát pháp)

A- NGUYÊN TẮC CHỮA BỆNH (lục tắc):

1-Trị bệnh cầu kỳ bản

(chữa bệnh phải tìm gốc bệnh)

- Gốc bệnh: Nguyên nhân chính gây bệnh (nội,

ngoại nhân)

Nội nhân là quan trọng

Phù chính khu tà

2- Tiêu, bản, hõan cấp

(chữa bệnh phải có ngọn, gốc, hoãn cấp)

- Gốc: Nguyên nhân chính gây bệnh, ngọn là triệu chứng

- Cấp trị ngọn, hoãn trị gốc

- Không hoãn, không cấp tiêu bản cùng trị

3- Có bổ, có tả:

hư thì bổ, thực thì tả, có sự kết hợp bổ tả

4- Đóng mở

(khai hạp, bình nam bổ bắc):

Tiêu chảy, đi tiểu ít muốn cầm ỉa chảy phải lợi tiểu

Âm hư: bổ âm kết hợp thanh nhiệt

5- Phải có sơ trung, mạt

(chữa bệnh phải có giai đoạn)

VD: Bệnh truyền nhiễm (ôn bệnh): giai đoạn đầu (phần vệ) phát hãn thanh nhiệt; giai đoạn tòan phát, tà, chính khí đấu tranh, phải vừa bổ vừa

tả, giai đoạn phục hồi bổ làm chính

6- Chính trị và phản trị:

- Chính trị (nghịch trị): Dùng thuốc tác dụng ngược lại triệu chứng

VD: nhiệt sốt cao dùng thuốc thanh nhiệt để chữa

- Phản trị (tòng trị): Dùng thuốc tác dụng cùng với triệu chứng (bệnh chân giả)

VD: nhiễm trùng gây sốt cao (chân nhiệt), sốt cao nhiễm độc gây trụy mạch ngoại biên chân tay

lạnh (giả hàn) dùng thuốc hàn lương để chữa

B- BÁT PHÁP

(8 phương pháp dùng thuốc uống trong)

Pháp Tác dụng ứng dụng điều trị

1 Hãn Làm ra mồ

hôi, đưa tà khí ra

ngoài

- Chữa bệnh ở phần biểu

- Cảm mạo phong hàn, phong nhiệt

- Đau dây ngoại biên, co cứng cơ

- Dị ứng ngứa, sởi

- Phong thấp, Phong thủy

- Biểu lý cùng giải, mất nước nhiều không dùng

Pháp Tác dụng ứng dụng điều trị

còn ở dạ dày - Ngộ độc thức ăn, thuốc độc

chất ứ đọng, tà khí ra ngoài bằng đại tiện

-Táo bón; Ôn nhiệt tại trường

-Phù thũng; Hoàng đản -Tích trệ đồ ăn mà tiểu đạo không khỏi

- Thuốc: Tả hạ, nhuận hạ(hàn hạ, nhiệt hạ)

- Không dùng cho phụ

nữ có thai, người mất

Pháp Tác dụng ứng dụng điều trị

4 Hòa Hòa giải,

hòa hoãn, điều hòa

- Bán biểu bán lý (lúc sốt lúc rét)

- Can tỳ, can vị bất hòa

- Dinh vệ bất hòa

- Thuốc: giải biểu, hành khí, họat huyết, thanh nhiệt

làm nóng bênh

trong

- Tỳ vị hư hàn; Thận dương hư

- Thoát dương

- Không dùng: Chân nhiệt giải, hàn, âm hư, tân dịch hao tổn

- Thuốc: trừ hàn, bổ dương

Pháp Tác dụng ứng dụng điều trị

đi, tan đi - Hàn, nhiệt, đàm, thực, khí, huyết đàm ẩm tích trệ

- Khí nghịch, uất kết

- Trưng hà tích tụ

- Thuốc: Hành khí họat huyết, tiêu đạo, tả hạ, lợi thủy, thanh nhiệt, tán hàn

- Không dùng cho phụ nữ có thai

Pháp Tác dụng ứng dụng điều trị

làm lạnh bên trong

- Hoả hỏa

- Huyết nhiệt

- Giải độc; Trừ thấp nhiệt;

Giải thử

- Không dùng: Tỳ vị hư tiêu chảy

-Thuốc: thanh nhiệt, giải biểu nhiệt

phần thiếu hụt, suy

- Âm, dương, khí, huyết hư

- Thuốc bổ âm, bổ khí, bổ huyết, bổ dương

Chú ý:

Tùy theo chứng bệnh mà phối hợp các pháp để điều trị ví dụ:

- Hàn- Hạ cùng dùng chữa sốt, đau đầu( biểu), kèm theo bụng trướng đau, táo bón

- Công- Bổ cùng dùng( Bài thanh dinh thang):

Thanh nhiệt + dưỡng âm

- Tiêu bổ cùng dùng: (Chỉ thực tiêu bĩ hòan)

Tiêu bĩ+ Kiện tỳ