ĐÁNH GIÁ NHU cầu và KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG PHẦN mềm TRÊN các THIẾT bị DI ĐỘNG và WEBSITE TRONG VIỆC QUẢN lý TIÊM CHỦNG tại VIỆN YHDP và YTCC

PHẠM THỊ HƯỜNGĐÁNH GIÁ NHU CẦU VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG PHẦN MỀM TRÊN CÁC THIẾT BỊ DI ĐỘNG VÀ WEBSITE TRONG VIỆC QUẢN LÝ TIÊM CHỦNG TẠI VIỆN YHDP VÀ YTCC ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC HÀ

PHẠM THỊ HƯỜNG

ĐÁNH GIÁ NHU CẦU VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG PHẦN MỀM TRÊN CÁC THIẾT BỊ DI ĐỘNG VÀ WEBSITE

TRONG VIỆC QUẢN LÝ TIÊM CHỦNG TẠI

VIỆN YHDP VÀ YTCC

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC

HÀ NỘI - 2015

PHẠM THỊ HƯỜNG

ĐÁNH GIÁ NHU CẦU VÀ KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG PHẦN MỀM TRÊN CÁC THIẾT BỊ DI ĐỘNG VÀ WEBSITE

TRONG VIỆC QUẢN LÝ TIÊM CHỦNG TẠI

VIỆN YHDP VÀ YTCC

Chuyên ngành : Y tế công cộng

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

TS Trần Xuân Bách

HÀ NỘI - 2015

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

Chương 1: TỔNG QUAN 4

1.1 Các khái niệm cơ bản 4

1.2 Tình hình tiêm chủng mở rộng trên thế giới 5

1.3 Tình hình tiêm chủng mở rộng ở Việt Nam 6

1.4 Tình hình tiêm chủng mở rộng tại Hà Nội 8

1.4 Tiêm chủng 9

1.4.1 Lợi ích khi tiêm chủng và nguy cơ khi không tiêm chủng 9

1.4.2 Tư vấn tiêm chủng: 9

1.4.3 kỹ thuật tiêm chủng: 10

1.4.4 Qui trình tiêm chủng 12

1.4.5 Lịch tiêm chủng cho trẻ em 13

1.5 Tình hình nghiên cứu, các ứng dụng mhealth liên quan đến đề tài : 16

1.5.1 tình hình nghiên cứu mhealth trên thế giới: 16

1.5.2 tình hình nghiên cứu mhealth tại Việt Nam 19

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 22

2.1 Đối tượng nghiên cứu 22

2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 22

2.3 Thiết kế nghiên cứu 22

2.4 Phương pháp chọn mẫu 22

2.4.1 Cỡ mẫu: 22

2.5 Phương pháp thu thập số liệu 23

2.6 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu 23

Chương 3: DỰ KIẾN KẾT QUẢ 24

CHƯƠNG 4: DỰ KIẾN BÀN LUẬN 25

DỰ KIẾN KẾT LUẬN 26

DỰ KIẾN KHUYẾN NGHỊ 26 TÀI LIỆU THAM KHẢO

ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong kỷ nguyên công nghệ ngày nay, sự lan rộng nhanh chóng củasmartphone và việc sáng tao liên tục những ứng dụng thông minh đã mangđến cho con người hàng loạt khả năng mới trên mọi lĩnh vực như: trao đổithông tin, làm việc trên di động, giải trí mọi lúc mọi nơi, và với lĩnh vực sứckhỏe nó có một vai trò mới đầy triển vọng trong các dịch vụ y tế, từ nhữngcuộc gọi nhắc lịch hẹn đến dịch vụ tư vấn khám chữa bệnh qua điện thoại,haynhững ứng dụng mới nhất sử dụng trên thiết bị di động để thu thập dữ liệu sứckhỏe (được gọi là mobile-heath) cho phép bệnh nhân và bác sĩ lâm sàng tươngtác từ các địa điểm khác nhau, như trao đổi thông tin y tế thông qua e-mail,nhắn tin, ứng dụng smartphone, lưu trữ và trao đổi hình ảnh, video trên web.Theo thống kê của liên minh viễn thông quốc tế, hiện nay có gần 5 tỷ thuêbao điện thoại di động ở trên thế giới, với hơn 85% dân số thế giới hiện đangđược bao phủ bởi một tín hiệu không dây thương mại [16] đây là cơ hội thuậntiện để m-heath ngày càng được phát triển và đang trở thành một phươngpháp phổ biến để củng cố các dịch vụ y tế Khả năng của m-health bao gồmmột loạt các ứng dụng, từ việc cung cấp hoạt động chăm sóc sức khỏe phùhợp với từng bệnh nhân tại các nước phát triển cho đến cải thiện khả năngtiếp cận dịch vụ y tế ở các nước đang phát triển

Tại Việt Nam, m-health có thể mang đến một cơ hội tốt để tăng cường khảnăng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân, đặc biệt là nhữngngười sống ở khu vực nông thôn và các khu vực còn được phục vụ chưa tốtnơi khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn rất thấp Sự phát triển nhanh chóng về

số lượng và mức độ sử dụng điện thoại thông minh trong những năm gần đâykết hợp cùng với vùng phủ sóng di động 3G tương đối rộng rãi trong nướcđồng nghĩa với việc Việt Nam đã có một vị thế sẵn sàng để khai thác mạng di

động toàn diện này cho việc cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chấtlượng cao, mọi lúc và mọi nơi Hơn thế nữa m-health còn là một giải pháphay trợ giúp chúng ta thực hiện cũng như hoàn thành mục tiêu của chươngtrình y tế quốc gia đề ra.

Chương trình mục tiêu y tế quốc gia với năm dự án : "Phòng, chống một sốbệnh có tính chất nguy hiểm đối với cộng đồng; Tiêm chủng mở rộng; Chămsóc sức khoẻ sinh sản và cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ em; Quân dân ykết hợp; Nâng cao năng lực, truyền thông và giám sát, đánh giá thực hiệnChương trình." những năm qua, đã đạt được kết quả trong công tác dự phòng

và điều trị bệnh Tuy nhiên, việc duy trì và giữ vững kết quả của Chương trìnhlại không cao, gây lãng phí thời gian và tiền bạc Hiện nay dự án tiêm chủng

mở rộng theo đánh giá có tính hiệu quả cao nhất Trong chương trình tiêmchủng, trẻ em được ưu tiên hàng đầu do đặc điểm về sinh lý, trẻ chưa có khảnăng thích ứng với môi trường và đặc biệt là khả năng miễn dịch còn chưacao, đó là nguyên nhân chính gây nên tử vong ở trẻ[10]

Việt Nam đã hoàn thành việc tiêm chủng phổ cập cho trẻ em trong toànquốc với tỷ lệ đạt trên 95% Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt vào năm

2000, đạt mục tiêu loại trừ uốn ván sơ sinh trên quy mô tỉnh, thành phố vàloại trừ sởi vào năm 2012[11] CTTCMR đã tạo được nhận thức sâu sắc trongcộng đồng, làm cho người dân, các bậc cha mẹ nhận thấy tầm quan trọng củaviệc tiêm chủng đối với sức khỏe của con em họ Không chỉ dừng tại đây,CTTCMR đã đưa thêm vào 4 loại vắc xin là viêm gan B, viêm não nhật bản,

tả, thương hàn[11] Tuy nhiên một phần hạn chế của TCMR chỉ tiêm vào 1ngày nhất định trong tháng nên nhiều bé bỏ lỡ thời gian vàng để được tiêm docác bé đang bị ốm hay do bố mẹ bận chưa kịp đưa con đi , hay có thể đếnngày tiêm nhưng lại không vào ngày làm việc của CTTCMR Với những bấtcập đó, dịch vụ tiêm dịch vụ ra đời để giải quyết những vấn đề trên, thêm nữa

kinh tế phát triển, nhu cầu khám phòng bệnh của người dân ngày càng cao.Người dân không chỉ quan tâm tới chất lượng khám chữa bệnh mà còn mongviệc phòng bệnh Để chủ động phòng các bênh truyền nhiễm, ngoài cácloạivaccine nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em, còn có cácloại vaccine khác cho mọi lứa tuổi trong đó có cả vacccine cho người lớn.Những loại vaccine mới nhất, chất lượng tốt nhất của các hãng sản xuấtvaccine nổi tiếng trên thế giới luôn được cập nhật và đưa vào sử dụng tại ViệtNam trong những năm gần đây.

Để có một vắcxin có hiệu quả bảo vệ cao cần có một số điều kiện thiết yếusau đây: “Đối tượng phải nhận đủ liều tiêm cơ bản: Mỗi vắc-xin có liều tiêm

cơ bản để tạo được miễn dịch mức cơ bản.Đối tượng phải nhận được mũi tiêmnhắc lại đối với các loại vắcxin có yêu cầu phải tiêm nhắc để tạo ra miễn dịchlâu dài, bền vững Cộng đồng trong cùng một khu vực địa lý nhất định (từ xã,phường trở lên) có tỷ lệ nhận mũi tiêm chủng cao, tối thiểu đạt 80% tổng dânsố” Từ đây các câu hỏi được đặt ra làm sao để người dân dễ dàng tiếp cậnvới các loại vaccine? làm sao để được tiêm đúng ngày? tiêm ở đâu cho thuậntiện? tiêm ở đâu có thuốc mình cần?và quan trọng hơn để đảm bảo duy trì kếtquả mà CTTCMR đã đạt được và luôn duy trì được? Chính vì vậy chúng tôi

tiến hành nghiến cứu đề tài : “Đánh giá nhu cầu và khả năng ứng dụng

phần mềm trên các thiết bị di động và website trong việc quản lý tiêm chủng tại Viện YHDP và YTCC ” với mục tiêu sau:

1 Đánh giá nhu cầu thông tin và mong muốn sử dụng các dịch vụ tiêm chủng của bố mẹ trẻ dưới 5 tuổi đến khám tại Phòng tiêm chủng Viện ĐT YHDP

và YTCC.

2 Đánh giá tính khả thi của việc sử dụng phần mềm trên các thiết bị di động

và website trong việc quản lý tiêm chủng.

3 Phân tích các yêu cầu kỹ thuật, chức năng và xây dựng nội dung cho Hệ thống quản lý tiêm chủng sử dụng các thiết bị di động và websites.

Chương 1 TỔNG QUAN

1.1 Các khái niệm cơ bản

 M-health:

E-health là y tế điện tử được Tổ chức y tế thế giới (WHO) định nghĩa

“eHealth” là việc ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) trong y

tế Theo nghĩa rộng, eHealth đang cải thiện luồng thông tin thông qua phươngtiện điện tử để hỗ trợ việc cung cấp các dịch vụ y tế và quản lý các hệ thống y

Vaccine:

Vaccine là những chế phẩm được sản xuất từ những vi khuẩn sống hoặcchết hay đã làm giảm độc lực không có khả năng gây bệnh nhưng vẫn còn giữtính kháng nguyên và không có hại với cơ thể.[8]

Miễn dịch tự nhiên:

Miễn dịch tự nhiên là: trong những tháng tuổi đầu tiên trẻ được mẹ truyềnqua nhau thai một số kháng thể đặc hiệu có khả năng chống lại một số bệnhtruyền nhiễm Miễn dịch này giảm đi sau những tháng tuổi đầu tiên và đứa trẻ có

nguy cơ mắc bệnh Trong sữa mẹ ( nhất sữa non) cũng có kháng thể Đứa trẻ bú

mẹ là được cung cấp kháng thể, tức là đã có miễn dịch tự động [8]

Miễn dịch nhân tạo:

Khi tiêm vaccine vào cơ thể thì các vaccine là những kháng nguyên đặchiệu kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản xuất kháng thể đặc hiệu bảo

vệ cơ thể, miễn dịch tạo ra gọi là miễn dịch nhân tạo chủ động Trog trườnghợp khi tiêm các kháng huyết thanh là những chế phẩm có sẵn kháng thể,miễn dịch được tạo ra là miễn dịch nhân tạo thụ động [8]

Phản ứng sau tiêm chủng:

Là tình trạng bất thường về sức khỏe xảy ra sau khi tiêm chủng có liênquan đến vaccine, sai sót trong tiêm chủng hoặc do trùng hợp ngẫu nhiên haycác nguyên nhân khác [8]

1.2 Tình hình tiêm chủng mở rộng trên thế giới

Trên thế giới, các nước đều thấy sáu bệnh truyền nhiễm cơ bản nguyhiểm là: Bạch Hầu, Ho Gà, Uốn Ván, Bại Liệt, Lao và Sởi Chúng gây nên tỷ

lệ tử vong cao ở trẻ nhất là trẻ dưới năm tuổi và sáu bệnh này đã có vaccineđặc hiệu [15] Xuất phát từ tình hình thực tiễn và kinh nghiệm của những nămchưa triển khai CTTCMR mà các nước có thể khống chế một số bệnh nguyhiểm và cả những bệnh được thanh toán trên thế giới Từ những quan điểmphòng bệnh cho trẻ em cũng như lợi ích về knh tế nên WHO đã đề xuấtCTTCMR năm 1974 [11] và ưu tiên cho đối tượng trẻ em dưới 5 tuổi

Thực hiện chủ trương của WHO, các nước trên thế giới đã tiến hành tiêmchủng cho trẻ em và đạt được tỷ lệ ngày càng cao Đặc biệt ở các nước pháttriển tỷ lệ tiêm chủng đạt rất cao và đã thanh toán dứt điểm một số bệnh ( Mỹthanh toán Bại Liệt từ năm 1979, Việt Nam thanh toán Bại Liệt năm 2000,loại trừ Uốn Ván sơ sinh được công nhận tháng 12 năm 2005).[23]

Ngày càng có nhiều loại vaccine mới, hiệu quả và những bệnh có thểtiến tới thanh toán hoặc loại trừ bằng vaccine.

Bên cạnh những thành tựu đạt được CTTCMR vẫn còn phải đối mặt vớinhiều khó khan và thách thức:

Trong tình hình thế giới hiện nay, sự giao lưu giữa các nước trên thế giới

sẽ là điều kiện thuận lợi cho dịch xâm nhập trở lại các nước đã thanh toán.Uốn Ván vẫn còn là một bênh lưu hành phổ biến ở các nước đang phát triển.Sợi vẫn là bệnh có số mắc và tử vong cao ở trẻ em, hàng năm có trên 40 triệutrường hợp mắc bệnh và trên 1 triệu trường hợp tử vong do Sởi, chiếm 10%tổng số trẻ em tử vong dưới 5 tuổi Viêm gan B là bệnh có tỷ lệ mắc và mangvirut cao, đặc biệt ở Châu Á và Đông Nam Á, tỷ lệ mang dấu ấn virut Viêmgan B trong dân cư là 15% - 20%, và đâylà bệnh WHO khuyến cáo sử dụngvaccine vào đầu thế kỷ 21… Ngoài ra, hiện nay nhiều bệnh truyền nhiễm mớixuất hiện chưa có vaccine như Sars, Cúm gà, HIV, Mer Trước mắt, nhân loạiđang tập trung tìm hiểu nguyên nhân gây dịch, chủ động phòng dịch và dậpdịch bằng nhiều biện pháp tổng hợp, song không thể bỏ qua giải pháp toàndiện, triệt để nhất là sử dụng vaccine Mặt khác vẫn tiếp tục tìm kiếm cácvaccine hưu hiệu phòng chống các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễmkhác như: Sốt Dengue/ Sốt xuất huyết Dengue, Sốt rét, Ung thư, Tim mạch…[5],[12],[7],[23]

Chiến lược của các nước trong thập kỷ tới là tiếp tục đẩy mạnh việc bảo

vệ sức khỏe trẻ em bằng vaccine một cách rộng rãi Tiêm chủng bằng vaccinetrở thành phương tiện hiệu quả nhất để chủ động phòng chống bệnh tật ở thế

kỷ 21

1.3 Tình hình tiêm chủng mở rộng ở Việt Nam.

Chương trình TCMR bắt đầu được triển khai ở Việt Nam từ năm1981với sự hỗ trợ của WHO và Quỹ nhi đồng liên hợp quốc ( UNICEF), với mục

tiêu: “ Phổ cập tiêm chủng cho trẻ em dưới 1 tuổi trong cả nước được tiêmchủng đầy đủ 6 loại bệnh vào năm 1990.[11]

Giai đoạn từ năm 1980 đến 1985: làm thí điểm và mở rộng dầnCTTCMR tại một số địa phương Giai đoạn này đạt được 20,8% số trẻ dưới 1tuổi ở 20 tỉnh thành được tiêm chủng và giảm trên 40% tỷ lệ mắc 6 bệnhtruyền nhiễm ở trẻ em so với thời kỳ 1976 – 1980 [11]

Từ năm 1986 – 1990: CTTCMR triển khai trên cả nước, tiêm chủngthường xuyên thay thế tiên chủng chiến dịch Đạt được mục tiêu phổ cập tiêmchủng cho hơn 80% trẻ dưới 1 tuổi trong cả nước Tuy nhiên chất lượng tiêmchủng vẫn cần phải cố gắng

Trong giai đoạn năm 1991 – 2000: CTTCMR tiêm đủ 6 bệnh truyềnhnhiễm cho trẻ dưới 1 tuổi liên tục đạt trên 90% Năm 1997 triển khai thêm 4vaccine mới là: Viêm gan B, Tả, Thương hàn, Viêm não Nhật Bản Tháng 12năm 2000 CTTCMR hoàn thành mục tiêu thanh toán bệnh Bại Liệt Năm

1999 – 2000 tổ chức chiến dịch thí điểm tiêm mũi 2 vaccine Sởi đạt tỷ lệ99,7% đối với trẻ em dưới 10 tuổi [11]

Từ năm 2001 – 2005: CTTCMR duy trì được những thành quả và tỷ lệtiêm chủng đầy đủ 6 loại vaccine cho trẻ em đạt trên 90%, tiêm đủ liềuvaccine Uốn ván cho phụ nữ có thai đạt 80%, nũ tuổi sinh đẻ đạt trên 90% ởcác huyện có nguy cơ cao từ năm 2001 triển khai chiến dịch tiêm vaccine Sởimũi 2 cho trẻ từ 9 tháng đến 10 tuổi trên toàn quốc, 80% đối tượng vùng nguy

cơ cao được tiêm vaccine Viêm gan B, Viêm não Nhật Bản, Thương hàn vàuống vaccine Tả Năm 2002 vaccine Viêm gan B được triển khai trên 61 tỉnh,thành phố [11]

Sau 30 năm hoạt động CTTCMR đã thu được thành quả to lớn và đượcquốc tế thừa nhận là điểm sáng về công tác TCMR trong các nước đang pháttriển với kết quả: Thanh toán Bại Liệt năm 2000, loại trừ Uốn ván sơ sinh vào

tháng 12 năm 2000, số mắc Sởi từ 125176 ca/1984 chỉ còn 227 ca/2004 vàtiến tới loại trừ Sởi vào 2012 [11] Tuy nhiên vẫn còn nhiều tồn tại và tháchthức: Nhiều loại vaccine phòng chống các loại bệnh truyền nhiễm phổ biến vànguy hiểm ở trẻ em chưa được triển khai trong CTTCMR như Rotavirut,Rubella, Quai bị, Hib…Mặc dù áp lực bệnh tật của những bệnh này ở ViệtNam rất rõ rệt Kinh phí TCMR của nhà nước đầu tư còn hạn hẹp, đội ngũ cán

bộ làm công tác TCMR bị thay đổi nhiều, thiếu cán bộ y tế thôn bản, lương vàphụ cấp chưa hợp lý, chưa khuyến khích được người làm công tác này [11]

Sự lơ là trong công tác TCMR sẽ tạo điều kiện cho bệnh phát triển đặc biệtvùng núi, khó khăn

1.4 Tình hình tiêm chủng mở rộng tại Hà Nội

Hà Nội là thủ đô, đồng thời là trung tâm về văn hóa, kinh tế, chính trị của

cả nước, là thành phố đứng đầu Việt Nam về diện tích tự nhiên và đứng thứ 2 vềdiện tích đô thị sau TP HCM, Hà Nội đứng thứ 2 về dân số với hơn 7 triệungười Nằm giữa đồng bằng Sông Hồng, Hà Nội tiếp giáp với các tỉnh TháiNguyên, Vĩnh Phúc ở phía Bắc, Hà Nam, Hòa Bình ở phía Nam, Bắc Giang,Bắc Ninh và Hưng Yên ở phía đông, Hòa Bình cùng Phú Thọ ở phía Tây

Năm 1979 CTTCMR được triển khai thí điểm tại 2 quận của Hà Nội là Trạm

y tế số 4 Hoàn Kiếm và xã Tứ Hiệp huyện Thanh Trì với mục tiêu giảm tỷ lệmắc và chết do 6 bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ em, sau 4 năm triển khaiCTTCMR đã chính thức hoạt động vào năm 1983 CTTCMR Hà Nội cũng gặthái được những thành quả đáng khích lệ góp phần làm giảm tỷ lệ mắc và chết

ở các bệnh truyền nhiễm có vaccine phòng bệnh

Tháng 8 năm 2008 thực hiện nghị quyết số 15 của Quốc hội về việc mởrộng địa giới hành chính của thủ đô Hà Nội, các chương trình hoạt động y tếtrong đó có CTTCMR có khối lượng công việc tăng lên do địa bàn được mởrộng ( từ 232 xã phường/ 14 quận huyện lên 577 xã phường/ 59 quận huyện),

đối tượng phục vụ nhiều hơn, mạng lưới cán bộ mỏng và trải rộng Các đơn vịcủa Hà Tây cũ và Hà Nội cũ đã nghiêm túc thực hiện các quy định về sử dụngvaccine, sinh phẩm y tế ban hành theo quyết định số 23/QĐ- BYT ngày 7tháng 7 năm 2008 của Bộ y tế, vẫn duy trì hoặt động tiêm chủng mở rộng đạtkết quả tốt, tuy nhiên ở một số vấn đề kết quả vẫn chưa như mong đợi, cònnhiều thách thức đặt ra phía trước [16].

1.4 Tiêm chủng

1.4.1 Lợi ích khi tiêm chủng và nguy cơ khi không tiêm chủng

Tiêm chủng là biênh pháp phòng bệnh chủ động cí hiệu quả tốt và ít tốnkém nhất trong cac hoạt động y tế [11]

Tiêm chủng phòng bệnh là cấn thiết cho mọi đối tượng có nguy cơnhiễm bệnh mà chưa có miễn dịch, đặc biệt là trẻ em Miễn dịch tụ động nhờkháng thể do mẹ truyền qua nhau thai chỉ tồn tại 1 thời gian thường là 6tháng Và chỉ đối với những bệnh mà cơ chế bảo vệ chủ yếu do miễn dịchdịch thể, còn với những bệnh mà chế bảo vệ là miễn dịch trung gian tế bào thì

sẽ không tác dụng, vì vậy mà trẻ vẫn có nguy cơ bị bệnh ngay từ những thángđầu tiên sau sinh Nếu trẻ không được tiêm vaccine sẽ có nguy cơ nhiễm và tửvong hặc tàn phế do bệnh truyền nhiễm gây nên [9]

Tiêm phòng cho cá nhân cũng góp phần bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng,đặc biệt cho những người không được miễn dịch, bao gồm cả trẻ chưa đếntuổi tiêm vaccine, những người không được tiêm chủng do các nhân y tế (nhưnhững bệnh bị bạch cầu cấp, AIDS ) và những người không có đáp ứng miễndịch đầy đủ với tiêm chủng Sự lan truyền mầm bệnh trong cộng đồng sẽ bịhạn chế.Tiêm chủng sẽ làm chậm lại hoặc chặn đứng các vụ dịch [7],[12]

1.4.2 Tư vấn tiêm chủng:

1.4.2.1 Các trường hợp chống chỉ định

a) Trẻ có tiền sử sốc hoặc phản ứng nặng sau tiêm chủng vắc xin lần trướcnhư: sốt cao trên 39 độ C kèm co giật hoặc dấu hiệu não/màng não, tím tái,khó thở

b) Trẻ có tình trạng suy chức năng các cơ quan (như suy hô hấp, suy tuầnhoàn, suy tim, suy thận, suy gan, …).

c) Trẻ suy giảm miễn dịch (HIV/AIDS, bệnh suy giảm miễn dịch bẩm sinh)chống chỉ định tiêm chủng các loại vắc xin sống

d) Các trường hợp chống chỉ định khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đốivới từng loại vắc xin [13],[14]

1.4.2.2 Các trường hợp tạm hoãn

a) Trẻ mắc các bệnh cấp tính, đặc biệt là các bệnh nhiễm trùng

b) Trẻ sốt ≥ 37,5OC hoặc hạ thân nhiệt ≤ 35,5OC (đo nhiệt độ tại nách).c) Trẻ mới dùng các sản phẩm globulin miễn dịch trong vòng 3 tháng trừtrường hợp trẻ đang sử dụng globulin miễn dịch điều trị viêm gan B

d) Trẻ đang hoặc mới kết thúc liều điều trị corticoid (uống, tiêm) trong vòng

14 ngày

đ) Trẻ sơ sinh có cân nặng dưới 2000g

e) Các trường hợp tạm hoãn tiêm chủng khác theo hướng dẫn của nhà sảnxuất đối với từng loại vắc xin.[13],[14]

1.4.3 kỹ thuật tiêm chủng:

Bước 1: Rửa tay bằng nước sạch và xà phòng

Bước 2: Kiểm tra lọ/ống vắc xin: loại vắc xin/dung môi, tình trạng củalọ/ống, màu sắc, nhãn, chỉ thị nhiệt độ, hạn sử dụng Đưa cho ngườiđược tiêm chủng hoặc cha, mẹ, người giám hộ của trẻ xem lọ vắc xintrước khi tiêm chủng

Bước 3: Lắc lọ vắc xin

Bước 4: Mở lọ/ống vắc xin

Bước 5: Đâm kim tiêm vào và dốc ngược lọ vắc xin lên để lấy vắc xin Bước 6: Lấy đủ liều tiêm đối với từng loại Lấy 0,5ml vắc xin hoặc 0,1ml đối với vắc xin BCG

Bước 7: Đẩy pít tông đuổi khí trong bơm tiêm

Bước 8: Tiêm vắc xin thực hiện 5 đúng (Đúng người được chỉ định tiêmchủng, đúng vắc xin, đúng liều, đúng đường dùng, đúng thời điểm)

Lưu ý:

• Sử dụng một bơm kim tiêm vô trùng cho mỗi lần pha hồi chỉnh

• Sử dụng 1 bơm kim tiêm vô trùng còn hạn sử dụng cho mỗi mũi tiêm

• Khi lấy vắc xin vào bơm tiêm không chạm vào nút cao suvà/hoặc kim tiêm, không để kim tiêm chạm vào bất cứ thứ gì

• Không lấy không khí vào bơm tiêm trước khi hút vắc xin

• Khi dùng bơm tiêm tự khóa không kéo pít tông lại phía sau đểxem có máu không

• Bỏ bơm kim tiêm vào hộp an toàn ngay sau khi dùng, không đậylại nắp kim [13],[14]

Bảng 1.1 Đường tiêm, liều lượng, vị trí tiêm của từng loại vắc xin trong TCMR [14]

BCG 0,1ml Tiêm trong da Phía trên cánh tay tráiDPT 0,5ml Tiêm bắp 1/3 giữa mặt ngoài đùiViêm gan B 0,5ml Tiêm bắp 1/3 giữa mặt ngoài đùiDPT-VGB-Hib 0,5ml Tiêm bắp 1/3 giữa mặt ngoài đùi

Sởi 0,5ml Tiêm dưới da Phía trên cánh taySởi - rubella 0,5ml Tiêm dưới da Phía trên cánh tayUốn ván 0,5ml Tiêm bắp Phía trên cánh tay, vị trí

cơ deltaViêm não Nhật

Bản

0,5ml (trẻ từ 1đến

3 tuổi)1ml (trẻ >3 tuổi)

Tiêm dưới da Phía trên cánh tay

Thương hàn 0,5ml Tiêm bắp Phía trên cánh tay

• Không tiêm quá 1 liều của cùng 1 loại vắc xin trong cùng thời gian

• Nếu nơi tiêm chảy máu dùng bông khô sạch ấn vào nơi tiêm

• Không chà mạnh vào chỗ vừa tiêm.

1.4.4 Qui trình tiêm chủng

- Thông báo các vắc xin trẻ được tiêm chủng trong lần này để phòngđược bệnh gì

- Hướng dẫn cách theo dõi, chăm sóc trẻ sau tiêm chủng:

+ Cần được ở lại theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng

+ Cần được theo dõi tại nhà trong vòng 24 giờ như để ý đến trẻ nhiềuhơn, cho bú hoặc cho uống nhiều hơn, không đắp bất cứ thứ gì lên vị trí tiêm

- Giải thích những phản ứng có thể xảy ra sau tiêm chủng như:

+ Sốt (<39ºC), đau tại chỗ tiêm, quấy khóc, sưng nhẹ tại vị trí tiêm đây là các phản ứng thông thường và nó cho thấy đứa trẻ đáp ứng lại đối vớivắc xin Các phản ứng sẽ tự khỏi trong vòng 1 ngày

+ Các tai biến nặng sau tiêm chủng như sốc phản vệ và một số tai biếnnặng khác tuy rất hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra tùy từng loại vắc xin

+ Cần đưa NGAY trẻ tới cơ sở y tế nếu phản ứng kéo dài hơn một ngàyhoặc phản ứng trở nên nghiêm trọng hơn như trẻ sốt cao, co giật hay có bất cứnhững biểu hiện khác thường như quấy khóc kéo dài, tím tái, khó thở, bỏ bú

- Hẹn ngày tiêm chủng tiếp theo [13],[14]

1.4.5 Lịch tiêm chủng cho trẻ em