PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG Từ các kết quả nghiên cứu thu được, có thể rút ra các kết luận sau: Bạo lực học đường là dùng sức mạnh, quyền lực, lời nói, thái độ để làm tổn thương, xâm hại tới thể chất cũng như tinh thần của đối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành, có nhiều biến đổi về tâm,sinh lý làm ảnh hưởng đến hành vi BLHĐ ở các em. Cộng đồng (community) được hiểu theo nghĩa chung nhất là: “một cơ thể sốngcơ quantổ chức nơi sinh sống và tương tác giữa cái này với các khác” . Cộng đồng là hình thức chung sống trên cơ sở sự gần gũi của các thành viên về mặt cảm xúc, hướng tới sự gắn bó đặc biệt mật thiết (gia đình, tình bạn CĐ yêu thương) được chính họ tìm kiếm và vì thế được con người cảm thấy có tính cội nguồn. Và CĐ được xem là một trong những khái niệm nền tảng nhất của xã hội học, bởi vì nó mô tả những hình thức quan hệ và quan niệm về trật tự, không xuất phát từ các tính toán lợi ích có tính riêng lẻ và được thỏa thuận theo kiểu hợp đồng mà hướng tới một sự thống nhất về tinh thần tâm linh bao quát hơn và vì thế thường cũng có ưu thế về giá trị. Các kết quả nghiên cứu thực trạng cho thấy: Ở các trường THCS huyện Kiến Thụy, tỷ lệ số vụ học sinh gây bạo lực học đường có chiều hướng gia tăng. Trước đây bạo lực học đường chỉ xảy ra bình thường với các hình thức đơn giản như các hành động chửi bới hay xúc phạm lăng mạ, xỉ nhục hoặc chà đạp nhân phẩm,làm tổn thương về mặt tinh thần con người bằng những lời nói. Hoặc một hình thức khác là đánh đập tra tấn trực tiếp lên thân thể khiến sức khỏe bị tổn hại, và việc bạo lực chỉ xảy ra qua các hành động đấm đá hoặc gậy gộc. nhưng hiện nay hình thức bạo lực học đường lại táo bạo hơn nhiều với những hung khí như dao kéo khiến khả năng thương tích lớn hơn gây ra xây xát, chảy máu, tinh thần hoảng loạn, chấn động tâm lý…

PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

DANH MỤC CÁC CỤM TỪ, TỪ VIẾT TẮT

1 ATGT An toàn giao thông

16 UBND Ủy ban nhân dân

17 XHHGD Xã hội hóa giáo dục

MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CỤM TỪ, TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8.Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 9

1.2 Phòng chống bạo lực học đường 11

1.2.1 Phòng chống 11

1.2.2 Bạo lực học đường 17

1.2.3 Các hình thức bạo lực học đường 19

1.2.4.Hậu quả của bạo lực học đường 21

1.3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 23

1.3.1 Khái niệm 24

1.3.2 Các lực lượng cộng đồng cần phối hợp trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 27

1.3.3 Mục đích phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng

chống bạo lực học đường tại các trường THCS 31

1.3.4 Nội dung phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS 32

1.3.5 Hình thức phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường Trung học cơ sở 33

1.3.6 Đánh giá kết quả phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS 34

1.4 Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở34 1.4.1 Các yếu tố thuộc về nhà trường 34

1.4.2 Các yếu tố thuộc về cộng đồng, xã hội 35

Tiểu kết chương 1 38

CHƯƠNG 2 - THỰC TRẠNG PHỐI HỢP VỚI CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN KIẾN THỤY THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 39

2.1 Khái quát chung về khảo sát thực trạng 39

2.1.1 Mục đích khảo sát 39

2.1.2 Nội dung khảo sát 39

2.1.3 Khách thể và địa bàn khảo sát 39

2.1.4 Cách thức khảo sát 40

2.1.5 Cách xử lý số liệu 40

2.2 Thực trạng bạo lực học đường tại các trường Trung học cơ sở huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng 41

2.2.1 Tình hình chung: 41

2.2.2.Thái độ của học sinh Trung học cơ sở đối với hành vi bạo lực học đường 42

2.2.3 Đánh giá của CBQL, giáo viên về bạo lực học đường tại các

trường Trung học cơ sở huyện Kiến Thụy , thành phố Hải Phòng 44

2.3 Thực trạng phòng chống bạo phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng 47

2.4 Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng 47

2.4.1 Thực trạng các lực lượng tham gia phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh trung học cơ sở 47

2.4.2 Thực trạng nội dung phối hợp với lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 49

2.4.3 Thực trạng biện pháp phối hợp với lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 50

2.4.4 Thực trạng hình thức phối hợp với lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 53

2.4.5 Thực trạng đánh giá kết quả phối hợp lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 55

2.5 Đánh giá chung về thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS 56

2.5.1 Những ưu điểm 56

2.5.2 Những hạn chế 57

2.5.3 Nguyên nhân những hạn chế 57

Tiểu kết chương 2 59

Chương 3 61

BIỆN PHÁP PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN KIẾN THỤY, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 61

3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 61

3.1.1 Nguyên tắc tự nguyện 61

3.1.2.Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lý 61

3.1.3 Nguyên tắc phù hợp, hiệu quả 61

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ và hệ thống 62

3.2 Các biện pháp cụ thể 62

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho các lực lượng trong và ngoài ngành giáo dục về tầm quan trọng của việc phòng chống bạo lực học đường 62

3.2.2 Phát huy vai trò chủ trì của nhà trường trong phòng chống bạo lực học đường 65

3.2.3 Giáo dục nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình trong việc phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở 67

3.2.4 Phối hợp đồng bộ các lực lượng giáo dục: nhà trường, gia đình và xã hội trong phòng chống hành vi bạo lực học đường 69

3.2.5 Xây dựng bản cam kết phối hợp giữa nhà trường với các đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội trong phòng chống hành vi bạo lực học đường.75 3.2.6 Huy động, sử dụng hợp lý các nguồn lực cộng đồng vào việc phòng chống bạo lực học đường 78

3.2.7 Tăng cường kiểm tra, đánh giá hoạt động của các lực lượng trong phòng chống bạo lực học đường 80

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 81

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 83

Tiểu kết chương 3 86

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Khuyến nghị 89

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số vụ bạo lực học đường của các trường 41

trong 3 năm học gần đây 41

Bảng 2.2: Thái độ của học sinh đối với các hành vi bạo lực học đường 42

Bảng 2.3: Thái độ của học sinh khi bị bạo hành 43

Bảng 2.4: Phản ứng của học sinh đối với hành vi bạo lực học đường 43

Bảng 2.5: Những dấu hiệu nhận biết học sinh có nguy cơ 45

bạo lực học đường 45

Bảng 2.6: Đánh giá về nguyên nhân của hành vi bạo lực học đường 45

Bảng 2.7: Phản ứng của các nhà quản lý giáo dục và thầy cô giáo đối với hành vi bạo lực học đường 46

Bảng 2.8: Đánh giá của cán bộ các cơ quan, Ban, Ngành, Đoàn thể; giáo viên; phụ huynh về mức độ quan trọng của các lực lượng giáo dục tham gia phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 48

Bảng 2.9: Thực trạng nội dung phối hợp của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 49

Bảng 2.10: Đánh giá về mức độ thực hiện biện pháp phối hợp với lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 50

Bảng 2.11: Kết quả của các biện pháp phối hợp với các tổ chức xã hội 52

Bảng 2.12: Thực trạng hình thức phối hợp của các lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 54

Bảng 2.13 Đánh giá kết quả về mức độ phối hợp lực lượng cộng đồng trong phòng ngừa bạo lực học đường tại các trường THCS 55

Bảng 3.1 Kết quả kiểm chứng về mức độ cần thiết của các biện pháp 83

Bảng 3.2 Kết quả kiểm chứng về tính khả thi của các biện pháp 84

ra khá phổ biến ở lứa tuổi thiếu niên (học sinh trung học cơ sở) Theo thống kêcủa Bộ Công An, năm 2012, cả nước xảy ra 8.820 vụ vi phạm pháp luật do13.300 trẻ em chưa thành niên gây ra, trong đó độ tuổi từ 14-16 tuổi chiếm31,9% Tội phạm ở lứa tuổi học sinh THCS chiếm 41,8%, sau đó là THPT.Theo báo cáo của ban chỉ đạo đề án: “Đấu tranh phòng, chống tội phạm xâmhại trẻ em và tội phạm trong lứa tuổi chưa thành niên” của Bộ Công An, trongvòng 6 năm (2007-2013) cả nước xảy ra 63.600 vụ án hình sự do trẻ vị thànhniên gây ra, với 94.300 đối tượng là trẻ phạm tội, tăng gần 4.300 vụ án do với 6năm trước Trong tổng số 94.300 tội phạm vị thành niên, số trẻ dưới 14 tuổichiếm 13%, trẻ từ 14 đến 16 tuổi phạm tội chiếm tới 34%.

Học sinh ở độ tuổi trung học cơ sở là một giai đoạn phát triển rất quantrọng trong cuộc đời của mỗi cá nhân, trong đó diễn ra sự phát triển mạnh mẽnhưng không đều về mọi mặt Sự phát triển về mặt sinh lý, sự xuất hiện “ý thứclàm người lớn” và sự tồn tại song song “vừa tính trẻ con, vừa tính người lớn” đãtác động rất lớn đến thái độ và hành vi của các em ở giai đoạn này Học sinhthiếu khả năng làm chủ cảm xúc, thiếu những kĩ năng ứng xử khi gặp khó khăntrong cuộc sống, sinh hoạt và học tập nên dễ nảy sinh mâu thuẫn, xung đột

có thể dẫn đến hành vi bạo lực

Bạo lực học đường gây ra những hậu quả hết sức nặng nề về thể chất vàtinh thần Về thể chất, đó là những tổn thương về cơ thể từ nhẹ đến nghiêmtrọng, có trường hợp học sinh bị tàn phế hay tử vong Về tinh thần, bạo lực họcđường gây những tổn thương lâu dài và nghiêm trọng, khiến học sinh rơi vàotrạng thái lo âu, sợ hãi, chán nản, bị tổn thương, thậm chí nhiều trường hợp rơivào trầm cảm và tự tử Bạo lực học đường đã gây ra những khó khăn và trởngại lớn ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập và sự phát triển nhân cách của họcsinh.

Để giảm thiểu thực trạng này, thì rất cần sự chung tay của các lực lượngtrong xã hội, sự phối kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội bằngcác biện pháp cụ thể có tính thực tiễn cao và thực hiện thường xuyên Tăngcường nâng cao nhận thức của một bộ phận giáo viên, phụ huynh học sinh vàtoàn xã hội về tầm quan trọng của việc giảm thiểu và ngăn chặn kịp thời tìnhtrạng bạo lực học đường

Hiện nay, công tác phối hợp các lực lượng cộng đồng ở huyện Kiến Thụythành phố Hải Phòng vẫn còn hạn chế, bởi vì còn nhiều thiếu sót trong nhậnthức và thực hiện Vấn đề đặt ra là phải làm sâu sắc hơn về lý luận và thực tiễn

ở từng địa bàn dân cư để quản lý tốt hơn công tác giáo dục học sinh trung học

cơ sở không tham gia vào các tệ nạn xã hội, nhất là vấn đề về bạo lực họcđường tại các trường THCS

Thực tế phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạolực học đường tại các trường THCS huyện Kiến Thụy vẫn còn tồn tại hai vấn

đề cơ bản cần được xem xét và giải quyết như sau Một là: công tác phối hợpgiữa các lực lượng còn rời rạc, chưa sâu Hai là: phối hợp cộng đồng tham giaphát triển giáo dục là vấn đề mới mẻ nên nhận thức về nó trong mỗi người dânnói chung và kể cả trong đội ngũ những người làm công tác giáo dục cũng chưathật đầy đủ

Xuất phát từ những lý do trên, việc lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Phối hợp với cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở huyện Kiến Thụy thành phố Hải Phòng” là cần thiết và có ý nghĩa

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng phối hợp với các lực lượngcông đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sởhuyện Kiến Thụy thành phố Hải Phòng, đề xuất các biện pháp nhằm phối hợphiệu quả với cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trườngtrung học cơ sở huyện Kiến Thụy, Hải phòng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường ở họcsinh THCS

3.2.Đối tượng nghiên cứu

Phối hợp các lực lượng công đồng trong phòng chống bạo lực học đường

tại các trường trung học cơ sở huyện Kiến Thụy

4 Giả thuyết khoa học

Ngành giáo dục và đào tạo huyện Kiến Thụy đã nhận thức và quan tâmphòng chống bạo lực học đường ở học sinh THCS Tuy nhiên, chưa có sự phốihợp hiệu quả với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực họcđường Nếu xác định rõ được cơ sở lý luận, thực trạng, cùng các hạn chế trongviệc phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tạicác trường trung học cơ sở hiện nay và đề xuất được các biện pháp giúp phối hợphiệu quả với các lực lượng cộng đồng, từ đó giúp giảm thiểu thực trạng bạo lựchọc đường tại các trường trung học cơ sở huyện Kiến Thụy, Hải Phòng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Xây dựng cơ sở lý luận về phối hợp các lực lượng cộng đồng trong

phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở;

5.2 Phân tích, đánh giá thực trạng phối hợp với các lực lượng cộng đồng

trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở huyện

Kiến Thụy, Hải Phòng

5.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm phối hợp hiệu quả các lực lượng

cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

huyện Kiến Thụy, Hải Phòng

6 Phạm vi nghiên cứu

6 1 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng phối hợp với các lực lượng cộng

đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

huyện Kiến Thụy, Hải Phòng, bao gồm: nhận thức của cộng đồng, các nội dungphối hợp, các hoạt động phối hợp, các biện pháp, hình thức phối hợp với cộngđồng

Các số liệu về sự phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống

bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở được sử dụng trong đề tài có

thời gian từ năm 2015 đến nay

6.2 Giới hạn về khách thể nghiên cứu: Đề tài chỉ tiến hành khảo sát vớiBan giám hiệu, giáo viên trung học cơ sở, phụ huynh học sinh, lực lượng công

an, đoàn thanh niên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp như: phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, kháiquát hóa lý luận để xác định các khái niệm công cụ và xây dựng khung lýthuyết cho đề tài

7.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Xây dựng hệ thống câu hỏi để điều tra cán bộ quản lý và giáo viên củacác trường THCS, cán bộ các đoàn thể, tổ chức xã hội, chính quyền địa phương,học sinh nhằm tìm hiểu:

-Thực trạng bạo lực học đường ở các trường THCS huyện Kiến Thụy,Hải Phòng

-Thực trạng phối hợp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở.

-Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến sự phối hợp giữa các lực lượng

cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ

sở

7.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Tổng kết kinh nghiệm phối hợp giữa các lực lượng cộng đồng trong

phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở.

7.4 Phương pháp chuyên gia

Trưng cầu ý kiến các chuyên gia về các nội dung như phòng chống bạolực học đường, kinh nghiệm phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở và thu thập các thông

tin từ các chuyên gia về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất

7.5 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng thống kê toán học để xử lý và phân tích số liệu điều tra

8.Cấu trúc của luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận- khuyến nghị, phụ lục và tài liệu tham khảo,luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phối hợp các lực lượng cộng đồng trong

phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở;

Chương 2: Thực trạng phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở huyện Kiến Thụy, Hải

Phòng

Chương 3: Các biện pháp phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng

chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở huyện Kiến Thụy, Hải

Phòng

Chương 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỐI HỢP CÁC LỰC LƯỢNG CỘNG ĐỒNG TRONG PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG

TẠI CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Hiện nay, trên thế giới tình trạng bạo lực học đường diễn ra ngày càngnghiêm trọng Bạo lực học đường đã và đang trở thành tâm điểm quan tâm củanhiều nhà khoa học trên thế giới Các công trình nghiên cứu hiện có tập trung ởnhững hướng cơ bản sau:

Một là: Hướng nghiên cứu về nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường

để xác định chiến lược giảm thiểu và ngăn chặn hành vi bạo lực.

Amal Sedky Witer - chuyên gia tâm lý hàng đầu của Mỹ đưa ra ý kiếnrằng: “Từ năm 1960 đến nay, đã có nhiều chương trình nghiên cứu tình trạngbạo lực học đường Kết quả nghiên cứu cho thấy: những cảnh bạo lực trên phimảnh có tác động nhất định đến người lớn và trẻ em Khi nào còn phô diễn nhữngcảnh bạo lực thì con em chúng ta sẽ lãnh đủ, ngay cả trong trường học

Trong gia đình, trẻ chứng kiến những cảnh bạo lực thì khi lớn lên, chúngcũng thường dùng bạo lực để giải quyết những vấn đề của mình Chúng ta đangsông trong một giai đoạn mà bạo hành rất phổ biến”

Ở Đức, từ sau vụ tấn công ở thành phố Erfurt năm 2002, quy định về độtuổi được phép sử dụng súng cho các mục đích giải trí, thể thao tăng thêm 3năm nữa, lên mức 21 tuổi Các chuyên gia tâm lý người Đức cho rằng, nguyênnhân chính dẫn đến các vụ bạo lực học đường là vì các em bị ức chế tâm lý dosức ép phải đạt kết quả cao trong học tập và phải tham gia một khối lượng lớncác hoạt động ngoại khóa Ngoài ra, hình ảnh bạo lực trên phim, các cuộc đọsúng trong game, các tin tức liên quan đến tệ nạn xã hội cũng trực tiếp tác độngđến tâm lý học sinh

Bernad Holthusen, một nhà nghiên cứu về ngăn ngừa tội phạm tại Việnnghiên cứu thanh niên tại Munich cho rằng, những hình ảnh bạo lực, game bạo

lực tràn lan là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng phạm tộicủa trẻ vị thành niên Việc tiếp xúc với bạo lực gia đình, bạo lực trường học vàcác loại thuốc gây nghiện chính là nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng bạolực học đường ngày càng một gia tăng, đặc biệt là nạn bạo lực tình dục trongtrường học.

Welch và Sheridan (1995) xác định các nhân tố rủi ro là các điều kiệnhoặc tình huống có liên quan đến sự xuất hiện các hành vi bạo lực hay chốngđối xã hội của trẻ em Những trẻ có nguy cơ có hành vi bạo lực là những trẻ vìđiều kiện kinh tế, văn hóa, thể chất, y tế mà bị từ chối hoặc chỉ có cơ hội vànguồn lực tối thiểu trong các điều kiện sống; thất bại trong việc trở thành mộtthành viên có ý nghĩa của cộng đồng

Mối cá nhân có một mức độ nhất định rủi ro trong cuộc sống nhưng sốlượng, kiểu loại, thời gian kéo dài của rủi ro cũng như mức độ trầm trọng củarủi ro đó có thể ảnh hưởng đến toàn bộ sự phát triển của cá nhân Các yếu tố rủi

ro có thể chia thành hai nhóm: Các yếu tố bên trong (cá nhân) và yếu tố bênngoài ( gia đình, trường học, cộng đồng, nhóm bạn cùng tuổi ) (Catalano,Loeber & Mc Kiney 1999, Hawkin et all 2000)

Môi trường gia đình có liên quan đến bạo lực học đường: Báo cáo củaQuỹ quyền hiến pháp cho rằng bạo lực trong gia đình, tình trạng nghiện rượucủa cha mẹ, lạm dụng thể chất và lạm dụng tình dục có thể dẫn đến bạo lực họcđường như là sự di chuyển bạo lực từ môi trường này sang môi trường khácthông qua việc trẻ em coi bạo lực là hành động chấp nhận được Kỷ luật thô bạocủa cha mẹ cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến hành vi bạo lực ở trẻ em Môhình tương tác xã hội của Gerld - Patterson giải thích hành vi bạo lực bằng mốiliên hệ giữa việc cưỡng bức ở mẹ với phản ứng của trẻ và sự hình thành hành vihung hãn Lý thuyết kiểm soát của Hirschi (1969) cho rằng trẻ có sự gắn bókém với cha mẹ sẽ có nguy cơ thực hiện hành vi bạo lực nhiều hơn cả ở trong

và ngoài trường học Một số yếu tố thuộc về gia đình như cha mẹ phạm tội,giáo dục cưỡng bức của gia đình, thiếu sự quan tâm của cha mẹ, mâu thuẫn gia

đình, ngược đãi hoặc không thể chấp nhận đối với trẻ là các yếu tố rủi ro có thểdẫn tới hành vi bạo lực (Parterson, Fortgat &Miler 1998)

Môi trường xã hội gần gũi: cộng đồng xã hội nơi trẻ em sinh sống cũngđược coi là có liên quan đến hành vi bạo lực Các cộng đồng với tỷ lệ phạm tộicao, cách ứng xử bạo lực phổ biến có thể dạy trẻ các hành vi hung hãn Việctiếp xúc của trẻ với bạn bè hung hãn cũng góp phần gia tăng các hành vi bạolực

Môi trường học đường : Flnnery (1997) liệt kê một loạt các yếu tố rủi ro

có thể gây ra bạo lực học đường như: tỷ lệ học sinh trên giáo viên cao, trườnghọc có nhiều tiền sự bạo lực, trường học tại đô thị, quản lý không nhất quán.Việc bỏ qua các hành vi bạo lực của học sinh từ phía giáo viên có thể coi như

sự thừa nhận “quyền” của học sinh tự giải quyết vấn đề bằng bạo lực (Furlong

& Morrison, 2000) Theo Hischi, sự gắn bó với bạo lực học đường cũng có liênquan đến nguy cơ bạo lực học đường Có sự tương quan nghịch giữa kết quảhọc tập với hành vi chống đối và bạo lực Sự tương tác trong trường học cũng làyếu tố cần quan tâm Nghiên cứu cho thấy giáo viên tương tác với học sinh cónguy cơ cao (có hành vi bạo lực) ít hơn 2 lần so với các học sinh khác và giáoviên cũng “ra lệnh” mang tính tiêu cực nhiều hơn đối với các đối tượng này(Wehby at all 1993)

Nghiên cứu của Qing Li đã đề xuất mô hình lý thuyết về bắt nạt và bạolực học đường với 5 yếu tố: Thể chất, xã hội, xúc cảm, các biến số bạo lực họcđường khác và vcacs nhóm yếu tố như: lực học, sự thành công trong học tập.Nghiên cứu thực trạng để kiểm định mô hình lý thuyết được tiến hành ở họcsinh lớp 7 đến lớp 12 một số trường ở Trung Âu và cho thấy có mối liên hệgiữa các biến số đó Tần xuất bỏ học, việc dừng học cũng là các chỉ báo chohành vi bạo lực

Hai là: Hướng nghiên cứu về các giải pháp phòng chống bạo lực học đường

Các nghiên cứu của Bilchik (1997); Dodge (1999); Hawkin (2000) chothấy ngăn chặn mới là biện pháp tốt nhất để làm giảm tần suất của các hành vichống đối xã hội và hành vi bạo lực các chiến lược ngăn chặn có thể được đặt

ra như là:

- Chiến lược cấp xã hội: giảm truyền thông bạo lực như phim ảnh hànhđộng, đánh nhau, các trò chơi bạo lực ; thay đổi điều kiện văn hóa xã hội cóthể gây bạo lực;

- Chiến lược nhà trường: bao gồm các biện pháp ngăn ngừa và can thiệptại nhà trường như tổ chức học tập hợp tác, đề cao những ứng xử tốt, hành độngđẹp, tương thân, tương ái Nâng cao kỹ năng phát hiện và xử lý sớm cho giáoviên, huấn luyện kỹ năng xã hội cho trẻ có nguy cơ

- Chiến lược hướng tới gia đình: làm giảm tính hung hãn của trẻ với sựtham gia của người mẹ

- Chiến lược cá nhân: hướng tới hai nhóm đối tượng chính, nhóm hunghãn để giảm bớt và ngăn chặn hành vi bạo lực và nhóm nguy cơ để tăng cườngkhả năng tự bảo vệ như giải quyết xung đột và tự thảo luận nhóm

- Các hoạt động vui chơi: thiết kế nhiều trò chơi trên máy tính, rèn chohọc sinh kỹ năng chống bắt nạt trong nhà trường, trên đường phố, khuyến khíchcác em tham gia các trò chơi tập thể để tăng cường tính gắn kết với bạn bè đồngtrang lứa, xây dựng những quy tắc hành vi cho những em thường rơi vào nhữngtình thế bị bắt nạt và những em có xu hướng bạo lực để giải quyết tranh chấp,những em có tính thích trêu chọc bạn bè quá mức, )

Trên cơ sở những nghiên cứu về úng phó với bạo lực học đường trên thếgiới cho thấy vấn nạn bạo lực học đường đang là một vấn đề nóng, thu hút sựquan tâm của toàn xã hội Điều quan trọng là cần giúp thế hệ trẻ ứng phó cóhiệu quả với tình trạng này, đặc biệt là ở nước ta hiện nay

1.1.2 Ở Việt Nam

Tại Việt Nam, những nghiên cứu về phòng chống bạo lực học đườnggồm có: PGS.TS Lê Vân Anh trong bài viết: “ Nguyên nhân và giải pháp ngăn

ngừa hành vi đánh nhau ở học sinh trong nhà trường phổ thông” trong tạp chígiáo dục số 307 (tr 25-27/2013) đã nêu ra 5 dấu hiệu nguy cơ gây ra hành viđánh nhau như: cách cư xử “nội tâm” hay “biểu lộ”, một số yếu tố tâm lý cánhân, yếu tố môi trường gia đình, yếu tố môi trường xung quanh hay cộngđồng Ông cũng đưa ra 4 hình thức bạo lực: bạo lực thân thể, bạo lực tình dục,bạo lực xã hội và bạo lực tình cảm, lời nói Từ đó, tác giả đề xuất nguyên nhân

và đưa ra một số giải pháp

- Tác giả Trần Quốc Thành trong bài viết: “Các biểu hiện của văn hóahọc đường ở trường phổ thông” tại Hội thảo của Hội Khoa học tâm lý - giáodục Việt Nam năm 2009, đã góp phần nhận biết, đánh giá được hành vi của trẻđồng thời để chúng ta đối chiếu sự phù hợp của các hành vi đó

- Tác giả Lê Vân Anh, trong đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ năm2013: “Giải pháp ngăn ngừa các hành vi bạo lực học đường trong học sinhTHPT”, Viện khoa học giáo dục Hà Nội

Tại hội thảo: “Phòng chống bạo lực trong nhà trường” do Sở giáo dục đào tạo TP Hồ Chí Minh tổ chức ngày 09/4/2010, tác giả Đinh Phương Duy chorằng: “Các giá trị xã hội đang thay đổi Thế hệ trẻ chưa được giáo dục một cáchbài bản, đồng bộ nên một bộ phận không nhỏ bị khủng hoảng, tiếp thu nhữnggiá trị ảo không đúng với chuẩn mực của xã hội” Ông cho rằng biện pháp tốtnhất để “tiêu diệt” tận gốc nạn bạo lực học đường cần thiết phải kết hợp giáodục gia đình, nhà trường, xã hội Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bài bản tâm sinh

-lý lứa tuổi học sinh ngày nay

Tác giả Nguyễn Bích Hồng cho rằng: “Các bậc phụ huynh cần quan tâmđến co và trực tiếp bảo vệ con mình bằng cách trang bị cho các em có đượcnhững kỹ năng sống cơ bản Cha mẹ phải là người thầy đàu tiên của trẻ” Cũngtheo tác giả Nguyễn Bích Hồng thì tránh đưa trẻ quá cá biệt vào các trung tâmgiáo dưỡng vì “cần nhìn thẳng vào vấn đề để thấy rằng chúng ta cần cảm hóachứ không phải trừng phạt”

Theo ý kiến của ông Lê Ngọc Trung: “Nhà trường cần phải năm đượcdanh sách các học sinh cá biệt có nguy cơ gây bạo lực để thường xuyên chia sẻ,giáo dục các em Gia đình cần làm bản cam kết giáo dục nghiêm chỉnh con emmình tại nhà Những gia đình có con em vi phạm cần thiết phải xử lý hànhchính [9].

Một cuộc khảo sát do khoa xã hội học, trường Đại học Khoa học Xã hội

và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện vào năm 2008 tại 2 trườngthuộc Quận Đống Đa (Hà Nội) về trình trạng bạo lực ở nữ sinh đã cho thấynhiều kết quả đáng lo ngại Cụ thể, có đến 96,7% số học sinh trong mẫu đượchỏi cho rằng, ở trường các em có xảy ra hiện tượng nữ sinh đánh nhau Khảosát cho thấy, có những lý do rất đơn giản nhưng cũng là cớ gây ra xung đột, nhưkhông ưa thì đánh (24%); bị khiêu khích thì đánh (16%); đánh vì lý do tình cảm(13,3%) Về phương tiện sử dụng phương tiện đánh nhau, có 1/3 không sử dụngphương tiện nào, các em có thể túm tóc, cào cấu, xé áo và lăng nhục… còn một

số trường hợp lại sử dụng điện thoại di động để ghi hình vụ hành hung, sau đóđưa lên mạng Internet như là cách để làm nhục nạn nhân và thậm chí là để khoethành tích của mình Khảo sát này cũng đặc biệt quan tâm tới thái độ của cha

mẹ khi con cái có hành vi bạo lực, bởi điều này có ảnh hưởng quan trọng tớidiễn biến tâm lý và việc điều chỉnh hành vi của các em…[2; tr48-49]

Như vậy, các công trình nghiên cứu đều nhấn mạnh phòng chống bạo lựchọc đường là vấn đề có tính thời sự và vô cùng cấp thiết Những nghiên cứunày chỉ ra bản chất, nguyên nhân, hậu quả của bạo lực học đường và cơ sở tâm

lý của hành vi ứng phó Tuy nhiên còn thiếu những nghiên cứu đi sâu vào vấn

đề phối hợp các lực lượng cộng đồng nhằm phòng chống bạo lực học đườngcho học sinh

Hướng tiếp cận thứ nhất coi như là sự phòng vệ của cái tôi Theo hướngnày, được hiểu là cách thức tự vệ tâm lý, được sử dụng để làm giảm căng thẳng(United Nations1996 ) [26] Hiệu quả của sự phòng vệ được đánh giá dựa trêntính hiệu quả của những phản ứng đáp trả của cá nhân Ở đây, phòng chốngđược đồng nhất với kết quả của nó Hơn thế nữa, với việc xem phòng chốngnhư hệ thống phòng vệ mà mục đích của người sử dụng là hạn chế sự căngthẳng, thì mọi nỗ lực của con người tập trung vào việc làm giảm căng thẳng hơn

là giải quyết vấn đề

Hướng tiếp cận thứ hai, các tác giả xem khai niệm như là đặc điểm riêngbiệt, là thuộc tính nhân cách của cá nhân trước các tình huống khó khăn Cáchtiếp cận này được phản ánh trong các nghiên cứu của Moos, xem ứng phó như

là một khuynh hướng tương đối ổn định của cá nhân nhằm đáp ứng lại nhữngtình huống khó khăn theo một cách thức nhất định Tuy nhiên, tính ổn định củacác cách thức ứng phó có thể khẳng định bằng thực nghiệm Hơn thê, các nhànghiên cứu đã phát hiện ra rằng, con người có khuynh hướng đáp lại những tìnhhuống khác nhau theo những cách khác nhau, nên các phương pháp đo lườngnét riêng biệt của cá nhân thường ít có khă năng dự báo việc sử dụng các cáchứng phó

Hướng tiếp cận thứ ba tính đến những đòi hỏi riêng biệt của các loại hoàncảnh cụ thể và mô tả các cách con người đáp lại những tình huống riêng biệt đó(Felton và Revenson, 1984) Khái niệm được xem xét ở góc độ này không liênquan đến quá trình phòng vệ cũng như các đặc điểm riêng biệt của cá nhân màtùy thuộc vào hoàn cảnh, do hoàn cảnh quyết định Các phê phán cách tiếp cậnnay tập trung vào sự thiếu khả năng khái quát hóa của các chiến lược ứng phóvới các hoàn cảnh khác nhau

Hướng tiếp cận thứ tư là của Lazarus và Folkman (1984), theo đó phòngchống được xem như là một quá trình năng động của chủ thể Đó là những nỗlực của cá nhân, bao gồm cả hành động bên ngoài và tâm lý bên trong nhằmgiải quyết những tình huống gây mệt mỏi hoặc vượt quá khả năng của cá nhân,

buộc cá nhân phải nỗ lực để giải quyết Lý thuyết tập trung vào hai cấp độ của

sự đánh giá trong quá trình ứng phó Ở cấp độ đầu tiên, cá nhân đánh giá liệu sựkiện xảy ra có gây khó khăn cho cuộc sống của mình hay không Cấp độ thứ hailiên quan đến việc kiểm tra những kinh nghiệm phòng chống đã có để vận dụngvào giải quyết tình huống Ví vậy, phòng chống là một quá trình năng động phụthuộc vào cả những đòi hỏi của môi trường và đặc trưng của cá nhân

Theo A.Adler, tương ứng với đường đời của con người, có thể coi là sựtổng hợp những mục đích có ý nghĩa và cách đạt được chúng, được xác địnhnhư sự thống nhất giữa những đặc điểm nhân cách, tâm thế và hoạt động hàngngày Tương ứng với hoàn cảnh, như một thời khắc của cuộc đời, có thể coiphòng chống như một sự thay đổi phong cách sống theo hoàn cảnh

Như vậy, trong cách hiểu về hành vi phòng chống có thể thấy nổi lên vaitrò của hoàn cảnh, của tình huống nhất định cũng như vai trò của chính chủ thểcủa hành vi ứng phó Ở đay, hoàn cảnh cũng có một cách hiểu nhất định, đó làhoàn cảnh tâm lý của cá nhân, diễn ra có ý nghĩa với cá nhân, mang nghĩatương đối đặc thù chứ không phải hoàn cảnh xã hôi chung Hoàn cảnh - đó làmột trường các sự kiện của thế giới nội tâm Chúng có ý nghĩa khác nhau trongtoàn bộ đường đời của chủ thể, bao gồm từ những sự kiện sống đến những thóiquen trong sinh hoạt hàng ngày Hoàn cảnh bao gồm một khối phức tạp nhữngtương tác của chủ thể, nó được xác định bởi hành vi trước đó của chính chủ thể

và đưa ra những hệ quả tương lai trong đó gồm cả những yêu cầu mới đối vớichủ thể cũng nhu hoàn cảnh

Trên cơ sở những cách tiếp cận nghiên cứu trên, theo chúng tôi: “ phòngchống là một quá trình năng động của chủ thể, bao gồm nỗ lực tâm lý bên trong

và những hành dộng bên ngoài nhằm giải quyết những tình huống khó khăn, đểtồn tại và phát triển”

Trong khái niệm này, chúng tôi cho rằng:

- Là quá trình cá nhân tập trung vào những gì cá nhân làm khi đối mặtvới một tình huống khó khăn cụ thể

- Là một chuỗi các tương tác giữa con người với môi trường, vì thế,phòng chống không phải là hành vi chỉ xảy ra một lần mà là một loạt nhữngphản ứng tương hỗ, xuất hiện qua thời gian Những yếu tố bên trong và bênngoài đều có thể ảnh hưởng tới hành vi ứng phó.

- Là một phạm trù tâm lý học, co phạm vi rộng lớn, bao hàm trong nó cảmặt nhận thức, thái độ và hành vi

- Hành vi này có thể mang lại cảm giác vừa lòng, thoải mái hoặc gây lêncăng thẳng chứ không phải chỉ là sự thích nghi

Như vậy, phòng chống là một quá trình liên tục của cá nhân nhằm đươngđầu và đối mặt với những khó khăn nảy sinh Phòng chống không phải là mộtquá trình tự động mà đòi hỏi sự nỗ lực lớn của bản thân để kiểm soát và quản lýhoàn cảnh Khi thực hiện một hành động, cá nhân phải hy động những nỗ lựctâm lý bên trong và hành động bên ngoài:

- Những nỗ lực tâm lý bên trong: thể hiện khả năng cá nhân nhận thứcđược vấn đề, đánh giá được sự liên quan hay không liên quan đên cá nhân, mức

độ nghiêm trọng hay ít nghiêm trọng của hoàn cảnh đang diễn ra Trên cơ sở

đó, cá nhân huy động sự tham gia của các yếu tố tâm lý như: khả năng suy nghĩnhận thức vấn đề, khả năng làm chủ cảm xúc, khả năng sử dụng các kiến thức,

kỹ năng và kinh nghiệm để giải quyết vấn đề

- Những nỗ lực tâm lý bên ngoài: bao gồm khả năng huy động và sửdụng những điều sẵn có của bản thân để biến thành hành động, giả quyết vấn

đề, vượt qua khó khăn Đồng thời đó còn là cách cá nhân sử dụng các nguồn lựcbên ngoài (như tìm kiếm sự hỗ trợ, kêu goi sự giúp đỡ, tranh thủ sự ủng hộ) đểphối hợp, giúp cá nhân vượt qua khó khăn có hiệu quả

Ý nghĩa về mặt tâm lý của phòng chống chính là giúp cá nhân thích ứngnhanh chóng với những yêu cầu của hoàn cảnh để nắm bắt, cải tiến và làm chủchúng, vượt qua hoặc thích ứng với những khó khăn của hoàn cảnh Ứng phóbảo vệ sức khỏe thể chất và tâm lý cho con người, làm thỏa mãn các quan hệ xãhội của cá nhân Đứng trước khó khăn, con người biết lựa chọn và áp dụng

những kiểu ứng phó phù hợp, có hiệu quả, tích cực sẽ có lợi cho sự phát triển cánhân.

1.2.1.2 Phân loại phòng chống:

Có nhiều cách phân loại phòng chống, việc phân loại tùy thuộc vào đốitượng và mục đích của từng tác giả Có thể chia nghiên cứu về ứng phó thành cáchướng như sau:

- Phân loại theo hướng tập trung của phòng chống: phòng chống tậptrung vào tình huống có vấn đề và phòng chống tập trung vào cảm xúc(Compas, Connor, Smith, Saltzmal, Thomsen và Wodworth, 2001) [12] Nhìnchung, phòng chống tập trung vào tình huống có vấn đề được xem là hiệu quảhơn so với phòng chống tập trung vào cảm xúc Sự khác biệt giữa hai chiếnlược này là: phòng chống tập trung vào giải quyết vấn đề với mục tiêu là đốidiện trực tiếp với vấn đề, còn phòng chống tập trung vào điều hòa cảm xúc vớimục tiêu là giảm nhẹ sự khó chịu do khó khăn , căng thẳng gây ra

- Phân loại theo hiệu quả phòng chống: Phòng chống thiết thực và phòngchống không thiết thực

Căn cứ vào tính hiệu quả và ảnh hưởng của cách phòng chống đối vớicon người, I.Seiffge-F.Krenke và các cộng sự (2011) đã chia phòng chốngthanh nhóm lớn: phòng chống thiết thực cà phòng chống không thiết thực.Phòng chống thiết thực về cơ bản giúp cho chủ thể giải quyết được những vấn

đề xảy ra, làm chủ tình thế, mang đến cho họ niềm tin, hi vọng và những cảmxúc dương tính Ngược lại, phòng chống không thiết thực không những khônggiải quyết được những vấn đề xảy ra mà còn chịu tác động tiêu cực của tìnhhuống đó

- Phân loại theo các chiến lược phòng chống: Chiến lược phòng chống vềnhận thức, chiến lược phòng chống về hành vi và chiến lược phòng chống về hỗtrợ xã hội

Với chiến lược phòng chống về nhận thức chủ thể có thể phòng chốngvới những tác nhân gây stress hoặc với cảm xúc của chính mình bằng cách giải

quyết vấn đề, tự nói chuyện (self - talk) và tái nhận định (reappraisal) Giảiquyết vấn đề bao gồm việc phân tích tình huống để đề ra hành động khả thi,đánh giá những hành động đó và lựa chọn kế hoạch hành động hữu hiệu (Janis,Mann, 1977) Tự nói chuyện một mình nghĩa là sử dụng chỉ những câu nói hoặc

ý nghĩa thầm kín của chính mình được dùng để hướng dẫn chính mình phòngchống với tình huống cùng những khuấy động cảm xúc kèm theo nó Tái nhậnđịnh gồm việc giảm bớt tác động của sự kiện bằng cách thay đổi cách diễn giải

sự kiện Nói cách khác, sự kiện sẽ được gán cho một ý nghĩa khác

Chiến lược phòng chốngvề hành vi bao gồm 4 loại đáp ứng: tìm hiểuthông tin (Seeking information), hành động trực tiếp (direct action), kiềm chếhành động (inhibiting action) và quay sang người khác (turning to others) Tìmkiếm thông tin là thu thập dữ liệu về bản chất của tác nhân gây khó khăn và vềcác chiến lược phòng chống khả thi Hành động trực tiếp là công khai các đápứng bằng lời nói hoặc hành động nhằm làm thay đổi tác nhân Kiềm chế hànhđộng là không làm một điều gì đó nhằm làm giảm khó khăn trong tình huốngphải đối mtj Quay sang người khác nhấn mạnh vào bản chất tích cực và tương

hỗ của chiến lược ứng phó này Mối tương quan giữa bản thân chúng ta vànhững người khác tạo nên nguồn lực quan trọng để ứng phó với tình huống khókhăn Chúng ta có thể nhận được sự hỗ trợ vật chất, tinh thần và thông tin từnhững người khác

Hỗ trợ xã hội cũng có thể điều chỉnh khó khăn bằng hai cách Thứ nhất,

sự hỗ trợ bên ngoài để phòng ngừa khó khăn Thứ hai, hỗ trợ xã hội để làmgiảm bớt những ảnh hưởng tiêu cực của tình huống khi nó đã xuất hiện

- Các cách phân loại khác:

+ Nghiên cứu của Lazarus và Folkman đã chỉ ra 8 chiến lược khác nhau,

đó là: sẵn sàng đương đầu, tìm kiếm chỗ dựa xã hội, giải quyết vấn đề có kếhoạch, kiểm soát bản thân, giữ khoảng cách, đánh giá lại những mặt tích cực,chấp nhận trách nhiệm và lảng tránh

+ Frydenberg và các cộng sự (2004) chia ứng phó thành 3 loại: giải quyếtvấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ từ người khác và kiểu phòng chống không có lợi.Trong khi các kiểu phòng chốngthứ nhất và thứ hai gắn với quá trình tích cực,thì kiểu phòng chống thứ ba được xem như quá trình tiêu cực.

1.2.2 Bạo lực học đường

Trên thế giới có rất nhiều quan niệm khác nhau về bạo lực Theo quanđiểm của tổ chức Ytế thế giới: “ Bạo lực là việc đe dọa hay dùng sức mạnh thểchất, hay quyền lực đối với bản thân, người khác hoặc đối với nhóm người haymột cộng đồng người mà gây ra hay làm gia tăng khả năng gây ra tổn thương,

tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển hay gây ra sự mất mát”

Văn phòng điều tra liên bang của Mỹ (FBI) định nghĩa: “Bạo lực họcđường là một hành vi xã hội không thể chấp nhận được dao động từ gây hấn tớibạo lực mà có thể đe dọa hoặc làm hại người khác”

Trung tâm Phòng chống bạo lực học đường tại Sở Tư pháp và ngăn ngừatội phạm thành niên Bắc Carolina định nghĩa: “ Bạo lực học đường là bất cứhành vi vi phạm nhiệm vụ giáo dưỡng của trường học hoặc gây nguy hiểm chonhà trường”

Theo trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): “Bạo lực học đường là một dạng của bạo lực thanh thiếu niên trong việc sử dụng

có mục đích vũ lực hay quyền lực chống lại người khác, nhóm khác và cộngđồng: hành động có xu hướng gây tổn thương về thực thể hoặc tâm lý Bạo lực

ở thanh, thiếu niên thường xuất hiện ở lứa tuoi từ 10-24, tuy vậy, nó có thể bắtđầu từ những năm đầu đời”

Theo tác giả Nguyễn Văn Lượt, khoa tâm lý trường Đại học Khoa học xãhội và nhân văn Hà Nội, “Bạo lực học đường là một dạng hành vi lệch chuẩncủa học sinh” Có hai loại bạo lực học đường là loại thụ động và loại chủ động[11]:

- Loại thụ động: là những hành vi của học sinh bị sai lệch do các em nhậnthức không đầy đủ hoặc nhận thức sai chuẩn mực, nội quy, quy tắc của trường

lớp hay bị bạn bè rủ rê Loại hành vi này không đáng lo ngai vì có thể giáodục, cung cấp thông tin đúng đến học sinh để từ đó các em có nhận thức đúng

và có hành vi đúng

- Loại chủ động: là những hành vi mà cá nhân mặc dù biết rõ nhứng quytắc, chuẩn mực đạo đức của nhà trường, xã hội nhưng vẫn cố ý làm Đối vớiloại bạo lực học đường này, việc khắc phục gặp nhiều khó khăn, đòi hỏi cần có

sự kiên trì, nhẫn nại của cha mẹ, thầy cô, nhà trường và xã hội

Tác giả Bùi Thị Hồng cho rằng: “Bạo lực học đường là những hành vi sai lệch vừa có tính thụ động vừ có tính chủ động của học sinh trong môi trường học đường hoặc những hành vi bạo lực giữa giáo viên với học sinh và ngược lại, giữa học sinh với nhau gây tổn hại nghiêm trọng tới tính mạng, danh

dự và nhân phẩm của người bị hại”.

Tác giả Phan Mai Hương (Viện Tâm lý học) quan niệm: “Bạo lực họcđường là thuật ngữ để chỉ những hành vi bạo lực trong môi trường học đường,hoặc những hành vi bạo lực của lứa tuổi học đường Bao gồm trong thuật ngữnày là hàng loạt các hành vi bạo lực với các mức độ khác nhau, từ không có lờiđến có lời, từ hành động đơn giản đến những hành động thù địch, gây hấn, pháphách, gây tổn thương thậm chí tổn hại đến người khác”

Bạo lực học đường là hệ thống xâu chuỗi lời nói, hành vi mang tính miệtthị, đe dọa, khủng bố người khác (thường xảy ra giữa trò với trò, giữa thầy vớitrò hoặc ngược lại) để lại thương tích trên cơ thể, thậm chí dẫn đến tử vong, đặcbiệt là gây tổn thương đến tư tưởng, tình cảm, tạo cú sốc về tâm lý cho nhữngđối tượng trực tiếp tham gia vào quá trình giáo dục trong nhà trường, cũng nhưđối với những người quan tâm đế sự nghiệp giáo dục

Bạo lực học đường là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấpcông lý, đạo lý, xúc phạm, trấn áp người khác gây nên những tổn thương về mặttinh thần và thể xác diễn ra trong phạm vị trường học

Xét dưới góc độ văn hóa: Bạo lực học đường là một hiện tượng phản vănhóa, thể hiện sự coi thường luật pháp, nội quy trường học, đi ngược lại với các

truyền thống văn hóa tốt đẹp trong nhà trường và xã hội Bạo lực học đường là

hệ quả của sự “ô nhiễm” môi trường giáo dục, không chỉ trong các nhà trường

mà cả trong đời sống xã hội

Xét dưới góc độ giáo dục: Bạo lực học đường là sự phản ánh kết quả giáodục không như mong muốn, là “thước đo” gián tiếp cho thây hiệu quả và chấtlượng giáo dục ngược chiều so với mục tiêu giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáodục nhân cách, văn hóa ứng xử

Bạo lực học đường là hệ thống các thái độ, hành vi gây tổn thương về thểchất, tinh thần xảy ra trong môi trường học đường, giữa thầy với trò và ngượclại, giữa trò với trò

Tóm lại, qua các khái niệm trên, chúng tôi cho rằng: “Bạo lực học đường

là dùng sức mạnh, quyền lực, lời nói, thái độ để làm tổn thương, xâm hại tới thể chất cũng như tinh thần của người khác trong phạm vi nhà trường, giữa học sinh với giáo viên hay giữa học sinh với học sinh”.

Từ khái niệm này cho thấy, Bạo lực học đường có thể xảy ra giữa họcsinh với học sinh, giữa thầy cô với học sinh Trong đề tài này, chúng tôi chỉ tậptrung nghiên cứu về bạo lực học đường xảy ra giữa học sinh với học sinh

1.2.3 Các hình thức bạo lực học đường

Có rất nhiều cách phân loại bạo lực học đường:

- Căn cứ theo hình thức của bạo lực ta có các loại bạo lực trực tiếp, bạo

lực gián tiếp, bạo lực công nghệ

- Căn cứ theo chức năng của bạo lực ta có thể chia thành 2 loại: bạo lực

thụ động, bạo lực chủ động

-Theo chiến dịch “Trường học thân thiện” chống bạo lực đối với trẻ em

do tổ chức phi chính phủ quốc tế Plan phối hợp với Bộ lao động thương binh và

xã hội thực hiện năm 2008, bạo lực học đường bao gồm:

+Trừng phạt thân thể

+Xâm hại tình dục

+Bắt nạt, xâm hại bằng lời nói và tinh thần

+BL băng đảng và sử dụng vũ khí

+BL về kinh tế

-Tác giả Hoàng Trung Học cùng nhóm các nhà nghiên cứu thuộc trườngĐại học sư phạm quốc gia Matxcova [13] khi phân tích hành vi cố ý gây thươngtích ở thanh thiếu niên phân chia làm 3 hình thức bạo lực học đường căn sứtheo đối tượng bị tổn thương do hành vi bạo lực, 3 loại bạo lực học đường baogồm:

- Bạo lực thể chất: gồm tất cả các hành vi bạo lực gây ra những tổnthương trực tiếp, chủ yếu về thể chất cho người bị hại

- Bạo lực tinh thần: gồm tất cả các hành vi bạo lực để lại những tổn hạitinh thần cho người bị hại

- Bạo lực hỗn hợp: là hình thức bạo lực để lại cả những hậu quả nghiêmtrọng về thể chất và tinh thần cho người bị hại

Như vậy, từ phân tích các loại bạo lực học đường như trên, trong luậnvăn này, chúng tôi tập trung nghiên cứu những loại bạo lực học đường phổ biếnsau:

Bạo lực thể chất: là những hành vi sử dụng sức mạnh cơ bắp (chân tay,

thân thể) hoặc công cụ, vũ khí làm tổn hại đến người khác về mặt cơ thể: tát,đấm, đá, giật tóc, đánh đập bằng gậy, roi

Bạo lực tinh thần: là những hành vi đe dọa gay tổn thương về mặt tinh

thần cho người bị hại: chửi, mắng, nói xấu, lăng mạ, la hét, dọa nạt làm chongười bị bạo lực mệt mỏi, lo hãi, ảnh hưởng đến sưc khỏe tinh thần

Bạo lực về tình dục: là việc buộc người khác tham gia vào các hành vi

tình dục không mong muốn Có thể nhiều hình thức như: làm nhục bằng lời nóivới các từ mang tính chất tình dục; tiếp xúc với những cảnh tình dục; đụngchạm vào bất cứ chỗ nào trên cơ thể bạn mà đối tượng không muốn; đưa ranhững bình luận về tình dục không được yêu cầu hay những nhận xét khêu gợi;cưỡng ép làm hoặc quan hệ tình dục; cưỡng ép xem sách báo, phim anh khiêu

dâm Có thể nói đây là loại bạo lực làm tổn thương nghiêm trọng đến thể chất,tinh thần đối với học sinh.

Bạo lực về kinh tế: có thể được biểu hiện dưới nhiều hình thức như: trấn

lột tiền hoặc tài sản có giá trị, chiếm đoạt các vật dụng của bạn bè; yêu cầu,hăm dọa phải cống nộp tiền bạc hay tài sản khác có giá trị; cố ý hủy hoại hoặclàm hỏng các vật dụng của người khác

1.2.4.Hậu quả của bạo lực học đường

Ảnh hưởng đến bản thân học sinh: Cả nạn nhân và người thực hiện hành

vi bạo lực đề chịu hậu quả từ hành vi bạo lự học đường Nhiều vụ bạo lực họcđường gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác, nhẹ có thể là nhữngvết trầy xước hoặc phải vào bệnh viện Tồi tệ hơn, có không ít vụ bạo lực họcđường đã cướp đi sinh mạng của nhiều học sinh vô tội, đẻ lại những thiệt thòi

và đau đớn cho bản thân và gia đình

Những đứa trẻ bị bạo lực, nhất là bạo lự về tinh thần, bạo lực về ngônngữ thường cảm thấy tổn thương, chán nản, lo âu, suy sụp Sự sợ hãi hoặc nỗi

ám ảnh làm thế nào để đối phó với những kẻ bắt nạt có thể khiến trẻ bị stress.Thậm chí, tình trạng này có thể kéo dài suốt đời, các em không dám ra ngoàikhi một mình, sợ đám đông, không tập trung vào học hành

Theo một số nghiên cứu ở Mỹ, những em bị bắt nạt thường bị cô lập nênkhông muốn đến trường vì bạn bè khác xa lánh do không muốn “cùng nhómvới kẻ đáng ghét” hoặc cùng nhóm với “kẻ yếu thế” để bản thân cũng có thể trởthành nạn nhân bị bắt nạt Tình trạng bị bắt nạt kéo dài, ngoài ảnh hưởng xấuđến học tập, còn có tác hại rất lớn đến sự phát triển của các em, cả về mặt xãhội lẫn cảm xúc [15] Các em rất dễ bị trầm cảm và luôn cóa cảm giác thấpkém, những điều sẽ gây ra khó khăn cho cuộc sống của các em ngay cả lúc đãtrưởng thành

Kể cả những trẻ chỉ chứng kiến chứ không tham gia hành vi bạo lực cũng

bị ảnh hưởng Chứng kiến những hành vi bạo lực khiến các em cảm thấy sợ hãi,

và nếu thấy những kẻ gây ra bạo lực không bị trừng phạt thì những em chứng

kiến cũng có thể hùa theo số đông, ủng hộ hành vi này, và có nhiều khả năngtrở thành kẻ có hành vi bạo lực trong tương lai Những cuộc thăm dò ở Mỹ đãcho thấy rằng những em chứng kiến mà im lặng thì 33% cảm thấy giận dữnhưng bất lực, chjo rằng lẽ ra các em nên làm gì đó nhưng đã không dám làm,24% cho rằng việc đó chẳng liên quan gì đến các em Điều này kéo dài và lặplại tạo nên một nhóm người vô cảm trước những bất công hây nỗi đau củangười khác [15].

Nhiều nghiên cứu thực hiện ở các nước Bắc Mỹ, một số nước Châu Âu

và Châu Á cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa hành vi thường xuyên bắt nạtngười khác ở thời niên thiếu của một cá nhân với những hành vi phạm pháphoặc thiếu khả năng duy trì những mối quan hệ tốt sau này khi trưởng thành[15] Đồng thời, một em học sinh bị bắt nạt thường xuyên có thể đi đến tự tửhoặc nổi loạn để trả thù

Nghiêm trọng hơn là hậu quả của những hành vi bạo lực tình dục Khôngchỉ tổn thương về thể chất, mà tổn thương về tinh thần cũng rất khó khắc phục.Khủng hoảng tâm lý, suy sụp tinh thần, hoảng loạn, có xu hướng tự tử, nhậnthức lệch lạc về giới tính, ác cảm về vấn đề tình bạn - tình yêu hay nhận thứcsai lầm về cuộc sống, muốn trả thù đời, hoặc đi tìm sự lãng quên trong những tệnạn khác là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng Tổn hại từ bạo lực tình dục ảnhhưởng lâu dài, dai dẳng, mà khi tuổi nhỏ, các em chưa hình dung được hết Đếnkhi lập gia đình, trưởng thành thì nỗi ám ảnh này vẫn còn đeo bám, gây bấthạnh cho cuộc sống cá nhân

Những hậu quả mà bạo lực học đường gây ra kể cả thể xác hay tinh thầncũng đều trực tiếp ảnh hưởng đến công việc học tập cũng như tương lai của họcsinh nếu không được can thiệp kịp thời Với những ảnh hưởng về mặt sức khỏecùng với tâm lý lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, học sinh không thể hạo tập để đạtkết quả tốt nhất Thậm chí, sự căng thẳng quá mức về mặt tâm lý có thể buộchọc sinh kết thúc việc học của imhf, cung có thể gây ra hành vi bạo lực họcđường mà phải nhận kỷ luật đuổi học Từ đó, tương lai rẽ sang hướng khác

không mấy khả quan Đặc biệt, những đứa trẻ có hành vi bạo lực, lạm dụngquyền hành khi nhỏ, lớn lên có thể mắc phải những hành vi tội ác nhiều hơnnhững đứa trẻ khác Trẻ em bị ảnh hưởng bởi bạ lự học đường dù ở vai trò nàocũng đều có nguy cơ lạm dụng rượu, thuốc lá và và các loại ma túy.

Ảnh hưởng đến gia đình: Những hành vi bạo lực học đường của học sinh

gây xáo trộn cuộc sống gia đình khiến cha mẹ lo lắng, bất hòa, sợ hãi Thôngthưởng, khi con cái gây ra bạo lực học đường, cha mẹ sẽ la mắng, trách móc,thậm chí là đánh đập con Cha mẹ đổ lỗi cho nhau trách nhiệm giáo dục con cái.Hiện nay, bạo lực học đường diễn ra ngày càng phổ biến và công khai khiếnphụ huynh hoang mang và lo lắng khi cho con tới trường Như vậy, bạo lực họcđường gây ra những mâu thuẫn lớn hoặc âm ỷ ảnh hưởng đến bầu không khítrong gia đình

Ảnh hưởng đến nhà trường và xã hội: Bạo lực học đường có ảnh hưởng

sâu sắc tới nhà trường và xã hội Môi trường an toàn nơi trường học bị phá vỡ,làm rối loạn trật tự trường học, gây tâm lý lo lắng, hoang mang cho học sinh,khiến các em không yên tâm học tập Vì vậy, chất lượng dạy , học của cả thầy

và trò cũng bị ảnh hưởng

Bạo lực học đường cũng ảnh hưởng tới các giá trị truyền thống tốt đẹpcủa người Việt Nam, gây mất trật tự an toàn, ảnh hưởng xấu đến vă háo xã hội,làm tăng tỉ lệ bạo lực nói chung trong xã hội, làm xói mòn những truyền thốngtốt đẹp, những giá trị về sự hòa hiếu, tương thân, tương ái của dân tộc ta Bêncạnh đó, bạo lực học đường tràn lanvaf hậu quả tiêu cực của nó đang khiến cho

xã hội phải tìm ra các giải pháp giải quyết vấn đề, làm hao tổn vật lực, tài lựccủa xã hội Như vậy, hiện tượng bạo lực học đường nhìn qua tưởng chừng nhưmột hiện tượng với những ảnh hưởng hạn chế chí diễn ra trong nhà trường,nhưng thực chất đang lan tỏa và có ảnh hưởng sau xã đến mọi mặt của đời sống

xã hội

1.3 Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

1.3.1 Khái niệm

*/ Cộng đồng:

Cộng đồng (community) được hiểu theo nghĩa chung nhất là: “một cơ thểsống/cơ quan/tổ chức nơi sinh sống và tương tác giữa cái này với các khác”[50] Trong khái niệm này, điều đáng chú ý, được nhấn mạnh: CĐ là “cơ thểsống”, có sự “tương tác” của các thành viên Tuy nhiên, các nhà khoa học,trong khái niệm này không chỉ cụ thể “cái này” với “cái khác” là cái gì, con gì

Đó có thể là các loại thực vật, cũng có thể là các loại động vật, cũng có thể làcon người - CĐ người

Cộng đồng là hình thức chung sống trên cơ sở sự gần gũi của các thànhviên về mặt cảm xúc, hướng tới sự gắn bó đặc biệt mật thiết (gia đình, tình bạn

CĐ yêu thương) được chính họ tìm kiếm và vì thế được con người cảm thấy cótính cội nguồn Và CĐ được xem là một trong những khái niệm nền tảng nhấtcủa xã hội học, bởi vì nó mô tả những hình thức quan hệ và quan niệm về trật

tự, không xuất phát từ các tính toán lợi ích có tính riêng lẻ và được thỏa thuậntheo kiểu hợp đồng mà hướng tới một sự thống nhất về tinh thần - tâm linh baoquát hơn và vì thế thường cũng có ưu thế về giá trị

Cộng đồng người có tính đa dạng, tính phức tạp hơn nhiều so với các CĐsinh vật khác Trong đời sống xã hội, khái niệm CĐ có nhiều tuyến nghĩa khácnhau đồng thời CĐ cũng là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa họckhác nhau: xã hội học, dân tộc học, y học…

Khi nói tới CĐ người, người ta thường quy vào những “nhóm xã hội” cócùng một hay nhiều đặc điểm chung nào đó, nhấn mạnh đến đặc điểm chungcủa những thành viên trong CĐ

Theo quan điểm Mác - Lênin, CĐ là mối quan hệ qua lại giữa các cánhân, được quyết định bởi sự CĐ hóa lợi ích giống nhau của các thành viên vềcác điều kiện tồn tại và hoạt động của những người hợp thành CĐ đó, bao gồmcác hoạt động sản xuất vật chất và các hoạt động khác của họ, sự gần gũi các cá

nhân về tư tưởng, tín ngưỡng, hệ giá trị chuẩn mực cũng như các quan niệm chủquan của họ về các mục tiêu và phương tiện hoạt động.

Quan niệm về CĐ theo quan điểm trên là quan niệm rất rộng, có tính kháiquát cao, mang đặc thù của kinh tế - chính trị Dấu hiệu đặc trưng chung củanhóm người trong CĐ này chính là “điều kiện tồn tại và hoạt động”, là “lợi íchchung”, là “tư tưởng”, “tín ngưỡng”, “giá trị”chung…Thực chất đó là CĐ mangtính giai cấp, ý thức hệ

Xuất phát từ tiếng La tinh, “Cộng đồng” - communis có nghĩa là “chung/công cộng/được chia sẻ với mọi người hoặc nhiều người” Đặc điểm/ dấu hiệuchung của CĐ này chính là đặc điểm để phân biệt nó với CĐ khác

Dấu hiệu/đặc điểm để phân biệt CĐ này với CĐ khác có thể là bất cứ cái

gì thuộc về con người và xã hội loài người, màu da, đức tin, tôn giáo, lứa tuổi,ngôn ngữ, nhu cầu, sở thích nghề nghiệp… nhưng cũng có thể là vị trí địa lýcủa khu vực (địa vực), nơi sinh sống của nhóm người đó như làng, xã,quận/huyện, quốc gia, châu lục… Những dấu hiệu này chính là những ranh giới

để phân chia CĐ

Theo từ điển xã hội học của Harper Collins, CĐ được hiểu là “mọi phứchợp các quan hệ xã hội được tiến hành trong lĩnh vực cụ thể, được xác định vềmặt địa lý, hàng xóm hay những mối quan hệ mà không hoàn toàn về mặt cưtrú, mà tồn tại ở một cấp độ trừu tượng hơn”

Tóm lại, qua những phân tích trên, theo chúng tôi, trong đời sống xã hội,

CĐ là một danh từ chung chỉ tập hợp người nhất định nào đó với hai dấu hiệuquan trọng: 1/ họ cùng tương tác với nhau; 2/ họ cùng chia sẻ với nhau (cóchung với nhau) một hoặc một vài đặc điểm vật chất hay tinh thần nào đó

*/ Phối hợp các lực lượng cộng đồng

Phối hợp là hoạt động cùng nhau của hai hay nhiều cá nhân, tổ chức để

hỗ trợ cho nhau thực hiện một công việc chung

Phối hợp các lực lượng cộng đồng là quá trình vận động (động viên,khuyến khích, thu hút) và tổ chức

*/ Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường

Phối hợp các lực lượng cộng đồng trong phòng chống BLHĐ cho họcsinh THCS được hiểu là sự hợp tác , trao đổi, cùng thống nhất hành động và hỗtrợ nhau thực hiên nhiệm vụ phòng chống BLHĐ cho học sinh THCS giữa cáclực lượng ở trong và ngoài nhà trường Công tác phối hợp các lực lượng xã hộitrong đè tài này được giới hạn là nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả củacông tác giáo dục phòng chống BLHĐ cho học sinh THCS

Phối hợp nhà trường với LLCĐ là một yêu cầu không thể thiếu đượctrong quá trình giáo dục nhân cách cho học sinh mọi cấp học nói chung Thôngqua hoạt động giáo dục, học sinh sẽ tiếp thu được những tri thức trong sách vở

và trong giờ học trên lớp Đồng thời hoạt động này còn là điều kiện giúp họcsinh có cơ hội giao lưu với nhau và dân hình thành nên các mối quan hệ xã hội

để qua đó các em tự khẳng định mình với tư cách là chủ thể tích cực của xã hội

Một cách tổng quát nhất có thể hiểu huy động cộng đồng là một cáchthực hiện XHHGD và nó có những đặc điểm cơ bản như sau:

Sức mạnh tổng hợp của các ngành có liên quan đến giáo dục được huyđộng vào việc phát triển sự nghiệp giáo dục Sự huy động này không phải nhấtthời mà thường xuyên, theo một cơ chế vận hành xác định, được xây dựng từcấp trung gian đến địa phương trên cơ sở một chiến lược phát triển giáo dục lâudài cho cả nước cũng như cho mỗi địa phương, mỗi địa bàn dân cư nhất định

Các lực lượng xã hội của cộng đồng được huy động tham gia vào côngtác giáo dục Các lực lượng xã hội đó có thể tham gia rộng rãi vào nhiều lĩnhvực hoạt động giáo dục với nhiều hình thức phong phú và đa dạng

Các lực lượng xã hội được huy động vào đa dạng hoá các hình thức giáodục và các loại hình nhà trường Việc mở rộng các hình thức giáo dục phi chínhqui bên cạnh hình thức giáo dục chính qui, phát triển các loại hình trường báncông dân lập tư thục bên cạnh trường công lập, nhằm mở ra khả năng huy độngnhiều lực lượng xã hội tham gia vào công tác GD, tạo điều kiện cho GD phát

triển mạnh mẽ hơn, thực hiện có hiệu quả hơn nhiệm vụ "nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài".

Mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác tiềm năng về nhân lực, vật lực, tàilực trong xã hội, phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nhân dân,tạo điều kiện cho GD phát triển

*/ Trường Trung học cơ sở

Trường trung học cơ sở là một môi trường mới rất khác biệt, các emđược tiếp xúc với nhiều môn học nội dung trừu tượng, sâu sắc và phong phúhơn, do đó đòi hỏi các em phải có sự thay đổi về cách học

Sự thay đổi về phương pháp dạy học và hình thức học tập khá khác biệt

so với tiểu học cũng là những trở ngại đối với học sinh THCS

Đối tượng học sinh của trường THCS là đối tượng được cho là tháchthức đối với giáo viên cũng như các nhà giáo dục.Với độ tuổi từ 11-15, đây làthời kì chuyển tiếp từ tuổi thơ sang tuổi trưởng thành và được phản ánh bằngcác tên gọi khác nhau như: “thời kỳ quá độ”, “tuổi khó bảo”, “tuổi khủnghoảng”, “tuổi bất trị”……

Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, các em đangtách dần khỏi thời thơ ấu để tiến sang giai đoạn phát triển cao hơn tạo lên nộidung cơ bản và sự khác biệt trong mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, tinh thần,đạo đức

Trong giai đoạn phát triển của con người lứa tuổi thiếu niên có một vị trí

và ý nghĩa vô cùng quan trọng, hoạt động thần kinh cấp cao của mỗi thiếu niêncũng có những nét riêng biệt Quá trình hưng phấn chiếm ưu thế rõ rệt dẫn đênthiếu niên không làm chủ được cảm xúc của mình, không kìm chế được xúcđộng mạnh Các em dễ bị kích động, đễ bực tức ,cáu gắt ,mất bình tĩnh…

1.3.2 Các lực lượng cộng đồng cần phối hợp trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường trung học cơ sở

Lực lượng tham gia phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS

bao gồm lực lượng giáo dục nhà trường (tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trong

nhà trường ), lực lượng giáo dục gia đình (cha mẹ, ông bà, anh chị em, người thân)

và các tổ chức xã hội như: tổ chức đoàn thể như: hội phụ nữ, Đội thiếu niên, Đoànthanh niên, tổ dân phố, cộng đồng dân cư, chính quyền địa phương, …Các lực lượngphối hợp thống nhất, chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau trong công tác phòng chống

bạo lực học đường

Các lực lượng giáo dục có vai trò rất quan trọng trong xã hội hóa giáodục THCS Chính các lực lượng giáo dục và toàn bộ cộng đồng đã tạo ra môitrường giáo dục lành mạnh để thu hút học sinh, tham gia giáo dục toàn diệnnhân cách của học sinh và nâng cao hiệu quả giáo dục Học sinh bạo lực họcđường có thể do nhiều nguyên nhân mà trong đó có nhiều nguyên nhân từ phía

xã hội Do đó, cần phải huy động toàn xã hội, từ tổ chức Đảng, chính quyền,đoàn thể đến cá nhân tham gia vào việc xây dựng môi trường xã hội lành mạnh.Phát triển kinh tế xây dựng cơ sở hạ tầng, tạo việc làm, nâng cao chất lượngcuộc sống, đề cao giá trị xã hội chân chính, xây dựng nếp sống văn minh, tạo

dư luận đúng đắn về giá trị học vấn, về động cơ thái độ học tập Sự phối hợptrên không đơn thuần là một hành động hỗ trợ nhất thời mà phải được xác địnhtrong một môi trường dài hạn, được xây dựng trên cơ sở chiến lược con ngườinói chung và mục tiêu giáo dục của cấp học nói riêng trên một địa bàn dân cưnhất định Sự huy động các lực lượng xã hội sẽ tạo được môi trường xã hội cầnthiết cho công tác xã hội hóa giáo dục Từ đó, có thể xác định trách nhiệm củanhà trường, gia đình và xã hội như sau:

* Nhà trường trung học cơ sở: chịu trách nhiệm chính trong các hoạt động huy

động cộng đồng, cụ thể:

Nhà trường căn cứ vào Điều lệ tổ chức và hoạt động của nhà trường đểthành lập Ban chỉ đạo tổ chức thực hiện huy động cộng đồng và các cơ cấu tổchức phù hợp để quản lý hoạt động tham gia của các lực lượng giáo dục Nhàtrường chủ động phối hợp với Công an xã, Hội đồng đội xã, Đoàn thanh niên

xã, Hội phụ nữ,

Ban đại diện cha mẹ học sinh, các tổ chức, đoàn thể giáo dục học sinh;phối hợp với ngành y tế xã và các tổ chức xã hội chăm lo sức khoẻ cho học sinh

và tạo môi trường cảnh quan nhà trường Xanh - Sạch - Đẹp

Xây dựng và thực hiện kế hoạch tham gia, cơ chế phối hợp và cam kếtgiữa nhà trường với các cấp chính quyền địa phương, đại diện các tổ chức xãhội và cá nhân tại địa phương để chăm lo cho sự phát triển nhà trường, chăm locho hoạt động học tập của học sinh Trong đó, nhà trường giữ vai trò nòng cốt,

có trách nhiệm quản lý sự tham gia của các lực lượng xã hội vào hoạt động giáodục của nhà trường và chủ trì việc sử dụng các nguồn lực phục vụ hoạt độngcủa nhà trường Trong việc hạn chế học sinh bỏ học, nhà trường luôn đóng vaitrò nòng cốt, có trách nhiệm huy động, điều phối sự tham gia của cộng đồngvào việc hạn chế, khắc phục tình trạng bạo lực học đường của học sinh

* Gia đình: Gia đình/cha mẹ học sinh là nơi thế hệ trẻ được chăm lo cả

về thể chất, trí tuệ, đạo đức; là môi trường giáo dục đầu tiên và có tầm quan

trọng quyết định việc hình thành nhân cách của trẻ Giáo dục nhà trường, xã hội

là môi trường giáo dục rất quan trọng, song vai trò của nó chỉ có thể phát huymột cách có hiệu quả, khi lấy giáo dục gia đình làm cơ sở Vì vậy, gia đình vàcha mẹ học sinh cần phối hợp cùng nhà trường giáo dục học sinh cả về tri thức,đạo đức, động cơ, thái độ học tập, điều kiện học tập để học sinh học tập tốt nhấttrong điều kiện còn nhiều khó khăn của các gia đình Đồng thời, gia đình cũngphải phối hợp với nhà trường để quản lý học sinh, kịp thời cùng nhà trường uốnnắn, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực, nguy cơ dẫn đến bạo lực học đườnghoặc những hành vi không phù hợp chuẩn mực khác

* Các đoàn thể, tổ chức trong trường và cộng đồng: Công đoàn tuyên truyền, cung cấp thông tin sâu rộng tới cán bộ, giáo viên trong nhà trường, các

lực lượng xã hội để mọi người nhận thức đúng về vị trí, vai trò và tầm quantrọng của huy động cộng đồng tham gia phát triển nhà trường Qua đó nhậnthức rõ trách nhiệm đối với đảm bảo giáo dục đạo đức cho học sinh khi đếntrường, hạn chế tình trạng bạo lực học đường ở học sinh THCS

Vận động, thu hút và phối hợp với các lực lượng xã hội cùng trực tiếp

tham gia công tác giáo dục học sinh trong nhà trường; tổ chức Lễ tôn vinh cácnhà hảo tâm, doanh nghiệp có nhiều đóng góp xây dựng nhà trường; thành lậpcác Hội, các tổ chức trong nhà trường tham gia vào công tác xã hội hóa giáodục, tạo môi trường giáo dục thuận lợi nhất để học sinh an tâm học tập, giáoviên an tâm công tác

Quản lý: Tham gia cùng lãnh đạo nhà trường tăng cường công tác giáo

dục, tổ chức các buổi tọa đàm về xã hội hóa giáo dục, phát động phong trào họctập và các khẩu hiệu hành động trong toàn trường Tham gia x ây dựng nề nếp,

kỷ cương trường học, tạo môi trường sư phạm thân thiện trong nhà trường Xâydựng và tổ chức thực hiện quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên;khuyến khích giáo viên tham gia đẩy mạnh đổi mới nội dung và phương phápgiảng dạy Kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chế độ, chính sách của Đảng

và Nhà nước đảm bảo quyền, lợi ích của cán bộ, giáo viên

Thực hiện chế độ đãi ngộ cho giáo viên, có những chính sách quan tâm

đến đời sống vật chất cho cán bộ, giáo viên Xây dựng quỹ hỗ trợ giáo viên có

hoàn cảnh khó khăn; vận động xây nhà công vụ, chính sách cho giáo viên.

Ngoài chế độ lương theo quy định, có thể biểu dương, khen thưởng những cán

bộ, giáo viên có thành tích trong học tập, công tác, giảng dạy bằng nhiều hìnhthức để họ yên tâm công tác

Hội khuyến học: phối hợp với nhà trường chăm lo, giúp đỡ học sinh

nghèo, có hoàn cảnh khó khăn; động viên khuyến khích học sinh giỏi bằngnhững suất học bổng, giúp các em vượt qua hoàn cảnh khó khăn để tiếp tục họctập

Mặt trận tổ quốc, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Ban đại diện cha mẹ học sinh: cùng phối hợp giáo dục học sinh tại gia đình và ngoài xã

hội trong việc quản lý việc học tập, giúp học sinh rèn luyện các kỹ năng sống,hành vi đạo đức Ngoài ra Ban đại diện cha mẹ học sinh còn vận động đóng gópkinh phí cho việc tu sửa cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị đầu tư cho giảng

dạy, hỗ trợ cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, giáo viên và khenthưởng cho học sinh, giúp đỡ học sinh nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

1.3.3 Mục đích phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS

Nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật củamỗi học sinh trong nhà trường Hạn chế đến mức thấp nhất các hành vi vi phạmpháp luật có thể xảy ra Góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trường học, xâydựng môi trường giáo dục lành mạnh, mối quan hệ thầy - trò, trò - trò ngàycàng gắn bó, thân thiết Những học sinh hư được giáo dục, sẽ bớt gánh nặngcho gia đình và xã hội, bớt đi tai họa có thể xảy ra Tích cực góp phần đảm bảotốt an ninh trật tự trong nhà trường cũng như tại địa phương

Góp phần xây dựng niềm tin của phụ huynh học sinh, gia đình học sinhtin tưởng vào nhà trường, có mối quan hệ gắn bó, có trách nhiệm cùng phối hợpvới nhà trường, với thầy cô giáo để giáo dục học sinh ngày càng tiến bộ

Việc phòng chống bạo lực học đường góp phần tạo niềm tin trong xã hội,trật tự, an toàn xã hội được đảm bảo, giảm đi nỗi bức môi trường giáo dục thânthiện, con người thực sự được rèn luyện trở thành người có tài, có đức, có nhâncách

Huy động mọi lực lượng trong xã hội tham gia đóng góp kinh phí, cơ sởvật chất Đồng thời phát huy được sức mạnh của cộng đồng và xã hội tham giavào sự nghiệp giáo dục Tận dụng các điều kiện sẵn có của địa phương phục vụgiáo dục

Nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội trong việcgiáo dục phát triển toàn diện bản thân cho học sinh Toàn dân tham gia giáo dụcphát triển bản thân cho học sinh

Các lực lượng cộng đồng phối hợp để tham gia xây dựng chương trình,

kế hoạch hoạt động cho công tác phòng chống bạo lực học đường một cáchhoàn thiện và đầy đủ hơn

Vì vậy, sự tham gia của các lực lượng cộng đồng giúp cho học sinh thấyđược tác hại của việc gây lộn đánh nhau, có thái độ bất bình với hành động trên,đồng thời có ý thức đấu tranh với những hành vi sai trái, tích cực phát hiệnnhững biểu hiện mất đoàn kết, thông tin kịp thời với thầy cô, cha mẹ học sinh

để kịp thời ngăn ngừa không để đánh nhau xảy ra

1.3.4 Nội dung phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường THCS

Tổ chức tuyên truyền, phổ biến nâng cao nhận thức, chấp hành pháp luậtcủa người học, cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên trong cơ sở giáo dục, giađình người học và cộng đồng về mối nguy hiểm và hậu quả của bạo lực họcđường và trách nhiệm phát hiện, thông báo, tố giác và ngăn ngừa hành vi bạolực học đường vào các giờ chào cờ đầu tuần, sinh hoạt lớp, website cơ sởgiáo dục Ngăn ngừa và can thiệp kịp thời đối với các hành vi bạo lực họcđường Xây dựng, công khai kế hoạch và các kênh tiếp nhận thông tin về bạolực học đường đến tất cả cán bộ quản lý, nhà giáo, người học và gia đình ngườihọc, chính quyền địa phương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan

Lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức chấphành pháp luật của học sinh trong nội dung chương trình sách giáo khoa mới vàcác hoạt động giáo dục khác Hướng dẫn việc lồng ghép, tích hợp nội dung,kiến thức về bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện,phòng, chống bạo lực học đường vào kế hoạch giáo dục của cơ sở giáo dục

Tổ chức các diễn đàn, tọa đàm, giao lưu, hội thảo để người học được bày

tỏ kiến nghị, nguyện vọng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân Tổ chức kýcam kết phối hợp hằng năm giữa cơ sở giáo dục với gia đình người học và các

tổ chức khác trong việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thânthiện và không để xảy ra bạo lực học đường

Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộthực hiện công tác phòng chống bạo lực học đường

Tôn vinh, tuyên dương những tấm gương có thành tích xuất sắc trongcông tác phòng chống bạo lực học đường.

Tổ chức kiểm tra, giám sát tình hình thực trạng bạo lực học đường vàcông tác phòng, chống bạo lực học đường

1.3.5 Hình thức phối hợp với các lực lượng cộng đồng trong phòng chống bạo lực học đường tại các trường Trung học cơ sở

Nhà trường với các lực lượng cộng đồng bàn bạc, thống nhất nội dung,biện pháp, hình thức giáo dục học sinh

Thông qua buổi họp phụ huynh: Họp phụ huynh là một hoạt động vôcùng ý nghĩa quan trọng, là cầu nối liên lạc giữa nhà trường và gia đình nhằmthảo luận, lấy ý kiến, tìm các giải pháp phối hợp, nâng cao hiệu quả giáo dụctoàn diện đối với học sinh Thông qua các buổi họp phu huynh, cha mẹ sẽ biếtcon cái ở lớp học hành ra sao? Định kỳ hoặc thường xuyên thông báo cho phụhuynh kết quả học tập, rèn luyện của học sinh…

Tổ chức phối hợp các hoạt động giáo dục phòng chống bạo lực họcđường cho học sinh thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp: Cần phải tổchức các hoạt động theo từng chủ đề, mang nội dung giáo dục và phù hợp vớiđặc điểm tâm lí của học sinh để lôi cuốn học sinh tham gia Các hoạt động nàyđược tổ chức bởi các lực lượng xã hội giáo dục trong và ngoài nhà trường, baogồm: Chính quyền, Đoàn thể, các câu lạc bộ… như: thông qua các buổi chào cờđầu tuần, thông qua các buổi sinh hoạt lớp, thông qua các hoạt động của Đoàn,Đội, hoạt động tập thể,…

Giáo dục nhận thức cho gia đình, cộng đồng hiểu về nhiệm vụ, chức nănggiáo dục của gia đình, cộng đồng tạo điều kiện để cộng đồng nhận thức đúng vềtrách nhiệm phối hợp với nhà trường trong phòng chống bạo lực học đường

Lập kế hoạch phối hợp giữa nhà trường –gia đình – các lực lượng cộngđồng khác, tổ chức xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch, đánh giá việc thựchiện kế hoạch