TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÁI MỘ QUẬN LONG BIÊN – THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÁI MỘ QUẬN LONG BIÊN – THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG TÍCH HỢP Đổi mới PPDH, đặc biệt là tổ chức dạy học theo hướng tích hợp ở là yêu cầu tất yếu ở các trường THCS hiện nay, đó cũng là một nhiệm vụ quản lý của Hiệu trưởng. Nhưng phải căn cứ vào các cơ sở khoa học quản lý và yêu cầu chung của tổ chức dạy học theo hướng tích hợp; Mặt khác, căn cứ vào đặc điểm hoạt động chỉ đạo của Hiệu trưởng trường THCS; căn cứ vào những thuận lợi và khó khăn hiện nay trong tổ chức dạy học theo hướng tích hợp ở các nhà trường THCS để từ đó đề xuất các biện pháp quản lý cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế. Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực tiễn, chúng tôi đã đề xuất sáu biện pháp tổ chức dạy học theo hướng tích hợp, đó là: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lí và giáo viên về sự cần thiết và tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp; Giám sát chặt chẽ việc thực hiện kế hoạch dạy học của giáo viên; Tích cực bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên theo định hướng dạy học tích hợp; Tăng cường kiểm tra, đánh giá giờ dạy của giáo viên theo yêu cầu dạy học tích hợp; Thường xuyên kiểm tra việc sinh hoạt tổnhóm chuyên môn của giáo viên; Từng bước đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu dạy học tích hợp.. Những biện pháp đề xuất này đã được kiểm chứng qua khảo nghiệm. Đại bộ phận chuyên gia được hỏi bày tỏ sự đồng tình và khẳng định sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Nếu áp dụng tốt những biện pháp này sẽ từng bước ổn định và nâng cao chất lượng dạy và học ở từng trường nói riêng và cả nước nói chung, thúc đẩy công cuộc đổi mới giáo dục một cách căn bản và toàn diện theo tinh thần Nghị quyết của Đại hội Đảng XII đã đề ra

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ ÁI MỘ QUẬN LONG BIÊN – THÀNH PHỐ HÀ NỘI

THEO HƯỚNG TÍCH HỢP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8140114

Học viên: Ngô Thị Thúy Anh

Người hướng dẫn khoa học: TS TRẦN THỊ HOÀI

HÀ NỘI – 2018

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT( Cần bỏ bớt chữ viết tắt để

giảm tỉ lệ sao chép)

Bảng 2.3 Kết quả đánh giá của CBQL, GV về kết quả dạy học

tại trường THCS Ái Mộ - quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 61

Bảng 2.4 Kết quả đánh giá về tổ chức dạy tích hợp tại trường

THCS Ái Mộ - quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 62

Bảng 2.5 Kết quả khảo sát về việc kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập của học sinh tại trường THCS Ái Mộ - quận Long

Biên-thành phố Hà Nội

Trang 63

Bảng 2.6 Kết quả khảo sát về mức độ học sinh thực hiện các nội

dung hoạt động học tập tại trường THCS Ái Mộ - quận Long

Biên- thành phố Hà Nội

Trang 64

Bảng 2.7 Kết quả khảo sát về việc sử dụng thiết bị dạy học tại

trường THCS Ái Mộ - quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 66

Bảng 2.8 Kết quả khảo sát học sinh về CSVC, trang thiết bị của

trường THCS Ái Mộ - quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 67

Bảng 2.9 Kết quả khảo sát CBQL, GV về việc sinh hoạt

tổ/nhóm chuyên môn của giáo viên tại trường THCS Ái Mộ

-quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 68

Bảng 2.10 Kết quả khảo sát về việc sử dụng thiết bị dạy học tại

trường THCS Ái Mộ - quận Long Biên- thành phố Hà Nội

Trang 70

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp Trang 101Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp Trang 103

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thế kỉ 21 tới đem theo những luồng gió mới và đưa đất nước ta bước vàothời kỳ hội nhập khoa học – kỹ thuật với thế giới Những diễn biến của tình hìnhphát triển trên thế giới về khoa học – công nghệ hiện đại đã đặt ra cho nước tanhững thời cơ cũng như thách thức mới Một trong những lĩnh vực chịu tác độngsâu sắc của bối cảnh hội nhập là GD&ĐT Vì thế GD&ĐT phải có những đổi mới

để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ươngkhóa XI của Đảng đã ban hành Nghị quyết 29-NQ/TƯ ngày 4/11/2013 về đổi mớicăn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đạihóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhậpquốc tế Nghị quyết khẳng định “ Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu

tư cho giáo dục là đầu tư phát triển Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao dântrí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủyếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống, tri thức pháp luật và ý thức côngdân”

Tiếp theo, Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28 tháng 11 năm 2014 về đổimới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông cũng nêu rõ: “ Mục tiêu giáodục phổ thông là tập trung phát triển trí tuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, nănglực công dân, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho họcsinh Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng giáo dục lý tưởng, truyềnthống văn hóa, lịch sử, đạo đức, lối sống, ngoại ngữ, tin học, năng lực và kỹ năngthực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn” Mục tiêu và mục đích của nền giáodục là hình thành và phát triển nhân cách cho người học nhằm đáp ứng nhu cầuphát triển của thời đại

Theo đó, một trong những giải pháp thực hiện nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện giúp học sinh hình thành năng lực, kỹ năng và biết vận dụng kiến thứcvào cuộc sống để giải quyết các vấn đề thực tiễn được đặt ra là hoạt động dạy họctheo hướng tích hợp

Ngoài lợi ích từ việc làm cho người học hiểu đúng bản chất của sự vật hiệntượng trong chỉnh thể của nó, dạy học theo hướng tích hợp còn là một cách thứchữu hiệu trong việc sử dụng kiến thức liên môn theo đặc trưng của từng nhóm bộmôn mà không phải sử dụng quá nhiều đầu sách, nhiều bộ môn khiến cho ngườihọc không phải chịu áp lực lớn về việc học mà vẫn phù hợp với xu thế tinh lọckiến thức trong giáo dục phổ thông hiện đại Đó là cách tổng hợp các kiến thứcgần nhau, liên quan với nhau sẽ được tích hợp vào cùng một môn học (Ví dụ:Nhóm kiến thức Khoa học xã hội gồm các môn: Lịch sử- Địa lý…) Sự tích hợpnày sẽ làm rõ được sự gắn kết giữa các kiến thức, đồng thời tránh được sự trùnglặp không cần thiết về nội dung của các “môn học” Nói cách khác, dạy học tíchhợp giúp giảm tải được kiến thức không thực sự phù hợp với mục đích giáo dục, để

có điều kiện tăng kiến thức phù hợp và giúp người học có khả năng tổng hợp kiếnthức Dạy học tích hợp là một phương thức giáo dục tiên tiến góp phần đắc lựcvào giáo dục toàn diện Đặc biệt kì diệu là khi mỗi sự vật, hiện tượng này đượcnhìn nhận trong mối quan hệ hữu cơ với các sự vật, hiện tượng khác thì sẽ khơidậy được cảm hứng tìm tòi, khám phá của người học và đem lại hiệu quả học tậpcao hơn

Với việc xác định vai trò to lớn của dạy học theo định hướng tích hợp, đòihỏi người quản lý nhà trường phải chú trọng hơn đến việc tổ chức hoạt động dạyhọc theo định hướng tích hợp Và ngành giáo dục quận Long Biên nói chung,trường THCS Ái Mộ nói riêng đã và đang triển khai khá hiệu quả việc tổ chức hoạtđộng dạy học tích cực trên

Quận Long Biên là một đơn vị hành chính trẻ mới được thành lập năm 2006,trên cơ sở tách một phần đất tự nhiên và dân số của huyện gia Lâm, quận nằm giữa

tả ngạn sông Hồng và hữu ngạn sông Đuống Chưa hết, địa danh Long Biên còn làmột vùng đất nổi tiếng, gắn với biết bao nhân vật và sự kiện lịch sử từ thời hai BàTrưng Cùng với các truyền thống tốt đẹp ấy, giáo dục của Long Biên cũng rất khởisắc bởi với tư duy đổi mới của lãnh đạo Quận và xác định tầm quan trọng của giáodục, hệ thống giáo dục của Quận được đầu tư lớn, đồng bộ, hiện đại về cơ sở vậtchất Đây cũng là một trong những điều kiện tiên quyết giúp ngành giáo dục quậnnhà phát triển không ngừng

Cùng với bề dày lịch sử của quận nhà, trường THCS Ái Mộ vốn được thànhlập từ năm 1978 nằm trên địa bàn thị trấn Gia lâm nay là phường Ngọc Lâm vớidiện tích 5995m2 gồm 32 phòng học, một nhà giáo dục thể chất, đủ các phòng chứcnăng,khu hiệu bộ, khu sân chơi gần 2500m2 Trường đã được công nhận nhàtrường chuẩn Quốc gia từ tháng 11/2010 Với truyền thống dạy tốt, học tốt, có uytín cao, đội ngũ giáo viên đoàn kết, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ vững vàng.Đến nay, thầy và trò nhà trường trong 39 năm qua đã đạt được những thành tíchđáng ghi nhận Trong đó, nổi bật là chất lượng giáo dục toàn diện đã được khẳngđịnh trong nhiều năm qua Để có kết quả đáng tự hào đó, không thể không kể đếncông tác quản lý hoạt động dạy học tại trường theo định hướng dạy học tích hợp

đã được lãnh đạo nhà trường đặc biệt chú trọng, quan tâm Nhà trường đã quántriệt yêu cầu về nội dung tổ chức các hoạt động dạy học theo định hướng dạy họctích hợp trở thành nội dung chính trong thi đua dạy và học Mặc dù vậy, công tácquản lý hoạt động dạy học theo định hướng dạy học tích hợp nhà trường cũng cầnphải được đầu tư đúng mức hơn nhằm đáp ứng xu hướng đổi mới giáo dục của thời

kỳ hội nhập

Qua những năm công tác tại trường THCS Ái Mộ, tác giả nhận thấy việctìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường theo định hướngdạy học tích hợp là cần thiết và phù hợp với thực tiễn Từ đó đề xuất những biệnpháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượng dạy học theo hướng tích hợp của nhàtrường là một vấn đề cấp thiết.

Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu vấn đề: “ Tổ chức hoạt động dạy học tại trường trung học cơ sở Ái Mộ Quận Long Biên - thành phố Hà Nội theo hướng tích hợp ”

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về công tác quản lý của ban giám hiệu đối vớihoạt động dạy học theo hướng dạy học tích hợp và thực trạng quản lý hoạt độngdạy học ở trường trung học cơ sở Ái Mộ theo hướng tích hợp, đề xuất một số biệnpháp quản lý nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động dạy học theo hướngtích hợp cho học sinh trong nhà trường trung học cơ sở Ái Mộ thuộc quận LongBiên, thành phố Hà Nội

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: CBQL, GV và học sinh trường THCS Ái Mộquận Long Biên, thành phố Hà Nội

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức hoạt động dạy học tại trường THCS Ái

Mộ theo hướng tích hợp

4 Giả thuyết khoa học

Thực hiện chủ trương dạy học tích hợp trong các môn học, công tác quản lýhoạt động dạy học tại trường THCS Ái Mộ theo định hướng dạy học tích hợp đã cónhững chuyển biến tích cực Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều bất cập, hạn chế do một

số nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động vào hoạt động này, trong đó cócông tác quản lý nói chung và tổ chức hoạt động dạy học theo định hướng tích hợp

nói riêng Nếu đề xuất các biện pháp quản lý của người quản lý đối với hoạt độngdạy học theo định hướng tích cực một cách hợp lý và thiết thực thì sẽ nâng cao hơnnữa chất lượng dạy học tại nhà trường THCS Ái Mộ đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục hiện nay với định hướng dạy học theo hướng tích hợp.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo định hướngdạy học tích hợp trong trường THCS Ái Mộ quận Long Biên – Thành phố Hà Nội

5.2 Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy họctrong nhà trường THCS Ái Mộ theo định hướng dạy học tích hợp

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tíchhợp nhằm nâng cao hứng thú, chất lượng dạy học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục tại trường THCS Ái Mộ

6 Phạm vi nghiên cứu đề tài

6.1 Giới hạn đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học gồm hai nội dung: Quản lý hoạt động dạy củagiáo viên và quản lý hoạt động học của học sinh, đề tài chỉ tập trung nghiên cứuviệc tổ chức hoạt động dạy của giáo viên trường THCS Ái Mộ theo hướng dạy họctích hợp

6.2 Chủ thể quản lý

Tham gia vào công tác quản lý hoạt động dạy học cho học sinh THCS cónhiều cấp quản lý như Giám đốc Sở giáo dục, Hiệu trưởng, hiệu phó, giáo viên bộmôn, phụ huynh học sinh … tuy nhiên đề tài tập trung nghiên cứu về biện pháp tổchức của hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học của giáo viên theo hướng tíchhợp Đề tài nghiên cứu theo hướng tiếp cận nội dung quản lý, tức là nghiên cứu cácnội dung tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp

6.3 Khách thể khảo sát

- Cán bộ quản lý trường THCS Ái Mộ

- Tổ trưởng chuyên môn, giáo viên trường THCS Ái Mộ

- Số lượng khảo sát: 03 CBQL, 62 giáo viên, 434 học sinh

6.4 Giới hạn thời gian lấy số liệu

Đề tài sử dụng các số liệu thống kê về giáo dục của trường THCS Ái Mộ từnăm học 2014 – 2015 đến năm học 2016 – 2017

7 Phương pháp nghiên cứu

Nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ nghiên cứu trong phạm vi giới hạn đề tàinêu trên, tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận:

Phương pháp này được sử dụng nhằm phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa vàkhái quát hóa các vấn đề lý luận từ các văn bản, tài liệu, Nghị quyết của Đảng,Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo và Phòng giáo dụcQuận Long Biên về quản lý hoạt động dạy học theo định hướng dạy học tích hợp

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết

Xây dựng hệ thống các câu hỏi, các phiếu trưng cầu ý kiến dành cho cán bộquản lý, giáo viên về hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học theo địnhhướng dạy học tích hợp

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý và giáo viên nhằm tìm hiểu

kỹ hơn về thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học tại trườngTHCS Ái Mộ - Long Biên theo hướng dạy học tích hợp nhằm đưa ra những kếtluận về thực trạng của vấn đề

7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Bằng một số thuật toán của toán học thống kê áp dụng trong nghiên cứu giáodục, phương pháp này được sử dụng với mục đích xử lý các kết quả điều tra, phântích kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương phápđiều tra

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo vàphụ lục, luận văn gồm có ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức hoạt động dạy học tại trường THCS theohướng tích hợp

Chương 2: Thực trạng tổ chức hoạt động dạy học tại trường THCS Ái Mộtheo hướng tích hợp

Chương 3: Các biện pháp tổ chức hoạt động dạy học tại trường THCS Ái

Mộ quận Long Biên – thành phố Hà Nội theo hướng tích hợp

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG

DẠY HỌC TẠI TRƯỜNG THCS THEO ĐỊNH HƯỚNG

TÍCH HỢP.

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề ( Phần viết tổng quan cần có các trích dẫn liên tục)

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Tích hợp là một trong những xu hướng mới của lí luận dạy học và đangđược nhiều nước trên thế giới quan tâm thực hiện Nó cũng là xu hướng dạy họcchung của nhiều quốc gia có trình độ dạy học tiên tiến như Pháp, Anh, Hoa KỳTrung Quốc, Phillipin Tại Phillipin cuốn giáo trình được biên soạn có tên Fusion(sự hoà kết, sự hợp nhất) trong đó phối kết hợp nhiều kiến thức, kĩ năng để pháthuy sức mạnh tổng hợp đồng bộ của các phân môn trong tình huống nhận thứccũng như trong tình huống thực tiễn Các phân môn đều hướng tới mục tiêu chung

là hình thành, rèn luyện những kĩ năng quan trọng trong thu nạp thông tin( nên cótrích dẫn) và cung cấp thông tin Trong chương trình cải cách giáo dục của một sốnước, quan điểm tích hợp được ghi rõ trong chương trình như là một yêu cầu bắtbuộc

Theo thống kê của Unesco, từ năm 1960 đến năm 1974 có 208 chương trìnhmôn khoa học thể hiện quan điểm tích hợp ở những mức độ khác nhau từ liên môn,kết hợp đến tích hợp hoàn toàn theo chủ đề.( cần có trích dẫn)

Tháng 9 – 1968, Hội đồng liên quốc gia về giảng dạy khoa học đã tổ chứcHội nghị tích hợp việc giảng dạy các khoa học để đưa ra các lý do phải dạy họctích hợp các khoa học, dạy học tích hợp là gì, cách thức dạy học tích hợp và nhữngtriển vọng của dạy học tích hợp, trong đó có nêu ra rằng: Tích hợp không chỉ diễn

ra ở nội dung mà còn tích hợp cả ở phương pháp lẫn các kĩ năng, kĩ xảo cần hình

thành ở người học Tích hợp không chỉ ở một ngành học nào mà là liên ngành.Tích hợp không chỉ ở một bậc học nào mà ở tất cả các bậc học.( Cần có trích dẫn)

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Trong những năm đầu thế kỷ XXI, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của côngnghệ thông tin, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và đổimới nội dung, phương pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà giáo dục học, tâm lý học

đã đi sâu nghiên cứu các vấn đề về đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theohướng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với đời sống thực tiễn sản xuất, vấn

đề lấy học sinh làm trung tâm; đều tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạtđộng của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Đối với lĩnh vực quản lý giáo dục cũng đã có nhiều công trình nghiên cứuchủ yếu về mặt lý luận như quản lý và các chức năng quản lý, về tiêu chuẩn và cácchức năng cần có của người quản lý, về vai trò của hiệu trưởng và đội ngũ CBQL,

về sự liên hệ giữa khoa học quản lý và các khoa học khác Cũng có những côngtrình nghiên cứu về chân dung người cán bộ quản lý nhà trường Trong các côngtrình đó, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý trong việc thực hiện mục tiêugiáo dục Có thể nhắc đến một số đề tài:

Tác giả Đào Trọng Quang với bài “ Biên soạn sách giáo khoa theo quanđiểm tích hợp, cơ sở lý luận và một số kinh nghiệm” Tác giả đã đề cập tới bảnchất của sư phạm tích hợp, quan điểm tích hợp, một số nguyên tắc chủ đạo và một

số kỹ thuật của tích hợp [30]

Tác giả Đỗ Ngọc Thống đã nêu một hệ thống quan điểm tích hợp và dạy họctheo hướng tích hợp, đã nhấn mạnh sự khác biệt giữa cộng gộp kiến thức và tíchhợp kiến thức trong cuốn “Đổi mới dạy và học Ngữ văn ở THCS” [33]

Tác giả Trần Viết Thụ trong công trình nghiên cứu “Vận dụng nguyên tắcliên môn khi dạy các vấn đề văn hóa trong SGK trong lịch sử THPT” đã vận dụng

kiến thức văn học, địa lý, chính trị vào giảng dạy bộ môn lịch sử theo quan điểmliên môn [34]

Tác giả Lê Trọng Sơn với công trình “Vận dụng tích hợp giáo dục dân sốqua dạy học phần sinh lý người ở lớp 9 THCS” tác giả đã nhấn mạnh việc tích hợpdân số vào môn Sinh học 9 là thích hợp với nội dung cũng như độ tuổi của họcsinh [32]

Tác giả Đoàn Thị Thùy Dương trong luận văn thạc sĩ với đề tài “ Rèn luyệnthao tác lập luận và so sánh cho học sinh lớp 11 theo quan điểm tích hợp và tíchcực” đã nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn của thao tác lập luận

so sánh để đề xuất cách thức tổ chức dạy học theo hướng tích hợp trong dạy vănnghị luận.[9]

Các tác giả đã nghiên cứu hoạt động dạy học theo hướng tích hợp ở các nhàtrường, đồng thời giúp cho tác giả luận văn định hướng nghiên cứu đề tài củamình

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm dạy học

- Dạy học được hiểu là một hình thức đặc biệt của giáo dục (nghĩa rộng),xem như là một trường hợp riêng của nó (của giáo dục) Dạy học là con đường đặcbiệt quan trọng trong mối quan hệ biện chứng và phối hợp với các con đường, cáchoạt động khác trong quá trình giáo dục để thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụgiáo dục đặt ra [35; tr.15]

- Dạy học là một quá trình truyền thụ, tổ chức nhận thức kiến thức, kinhnghiệm xã hội và nghề nghiệp cho người học nhằm hình thành và phát triển nhâncách nói chung và nhân cách nghề nghiệp nói riêng Dạy học bao hàm trong nó sựhọc và sự dạy gắn bó với nhau, trong đó sự dạy không chỉ là sự giảng dạy mà còn

là sự tổ chức, chỉ đạo và điều khiển sự học [23; tr.23]

- Dạy học là một mặt của quá trình dạy và học do người giáo viên thực hiệntheo nội dung, chương trình đào tạo đã định nhằm giúp người học đạt được cácmục tiêu học tập theo từng bài học hoặc toàn khóa đào tạo Hoạt động dạy họckhông chỉ hướng đến yêu cầu truyền thụ kiến thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo vàthái độ nghề nghiệp đúng đắn ở người học mà còn góp phần phát triển tính tích cực

và tổ chức các hoạt động học tập của học sinh [23;tr.23]

- Dạy là hoạt động của giáo viên, không chỉ là hoạt động truyền thụ cho họcsinh những nội dung đáp ứng được các mục tiêu đề ra, mà còn hơn nữa là hoạtđộng giúp đỡ chỉ đạo và hướng dẫn học sinh trong quá trình lĩnh hội Chỉ khi nàonắm bắt được các điều kiện bên trong (hiểu biết, năng lực, hứng thú,…) của họcsinh thì giáo viên mới đưa ra được những tác động sư phạm phù hợp để hoạt độnghọc đạt được kết quả mong muốn.[26;tr.28]

Tóm lại “Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong những con đường để thực hiện mục đích giáo dục Dạy học là hoạt động phối hợp của hai chủ thể đó là giáo viên và học sinh Dạy và học là hai hoạt động được thực hiện đồng thời với cùng một nội dung và hướng tới cùng một mục đích Phải khẳng định rằng, nếu hai hoạt động này bị tách rời sẽ lập tức phá vỡ hoạt động dạy học Học tập không có giáo viên trở thành tự học, giảng dạy không có học sinh trở thành độc thoại”.

* Chức năng của việc dạy học

Hoạt động dạy gồm hai chức năng truyền đạt và điểu khiển, luôn luôn tácđộng và thống nhất với nhau Dạy phải xuất phát từ logic khoa học của khái niệm

và logic sư phạm của tâm lý học lĩnh hội Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn, ở

đó các thành tố của nó luôn luôn tương tác với nhau theo những quy luật riêng,thâm nhập vào nhau, quy định lẫn nhau để tạo nên một sự thống nhất biện chứng

+ Giữa dạy với học

+ Giữa truyền đạt với điều khiển trong dạy.

+ Giữa lĩnh hội với tự điều khiển trong học

Nội dung dạy học là điểm xuất phát của dạy và lại là điểm kết thúc của học.Quá trình dạy học là hoạt động cộng đồng hợp tác giữa các chủ thể: thày - cá thểtrò, trò - trò trong nhóm, thày - nhóm trò Sự tương tác theo kiểu cộng đồng hợptác giữa dạy và học là yếu tố duy trì và phát triển sự thống nhất toàn vẹn của quátrình dạy học, nghĩa là của chất lượng dạy học Dạy tốt, học tốt chính là bảo đảmđược ba phép biện chứng (ba sự thống nhất) nói trên trong hoạt động cộng tác Đó

là sự thống nhất của điều khiển, bị điều khiển và tự điểu khiển, có sự đảm bảo liên

hệ nghich thường xuyên bền vững

- Cái khác nhau của các quan niệm dạy học nằm ở chỗ đã nhấn mạnh hơnyếu tố nào trong các chức năng của dạy và học Theo quan niệm truyền thống nhấnmanh chức năng truyền đạt của việc dạy và chức năng lĩnh hội của việc học màchưa chú ý thích đáng chức năng điều khiển quá trình nhận thức, quá trình lĩnh hộicủa người học của việc dạy học và tính tích cực, chủ động tự điều khiển quá trìnhnhận thức của người học trong quá trình học của mình Ngược lại theo quan niệm

về việc dạy học, người ta rất coi trọng yếu tố điều khiển sư phạm của giáo viên, ởđây vai trò của giáo viên đã có sự thay đổi, người giáo viên phải biết gợi mở,hướng dẫn, dạy cho người học cách tìm kiếm và xử lí thông tin, từ đó vận dụngchúng Tuy nhiên, muốn được như vậy cần coi trọng môi trường cộng tác giữa việcdạy và việc học và người học phải biết tự điều khiền quá trình nhận thức của mìnhthông qua việc tích cực, chủ động, tự lực chiếm lĩnh lấy nội dung học với sự hỗ trợcủa người dạy.[ 26;tr.34]

- Trong hoạt động học, người ta đã thấy được tính thống nhất của hai chứcnăng vừa thu nhận kiến thức vừa kết hợp với sự tự điều khiển kiến thức của mình

Để hoạt động học thu được kết quả tốt người học không chỉ thu nhận kiến thức mới

mà còn phải tích cực, tự điều khiển nhận thức của mình, tức là người học phải tíchcực, chủ động, sáng tạo tìm tòi kiến thức mới Có như vậy thì quá trình tự thu nhậnkiến thức của người học mới thu được kết quả cao nhất và hoạt động học sẽ diễn ramột cách tích cực.[ 23;tr.24]

* Bản chất của hoạt động học

Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập, chủ thể có ý thức, chủ động, tíchcực và sáng tạo trong nhận thức và rèn luyện nhân cách Mọi hoạt động đều có ýthức Việc học tập càng phải có ý thức Người học phải xác định được mục đíchhọc tập, có động cơ và thái độ học tập đúng, có kế hoạch học tập chủ động và luôntích cực thực hiện tốt kế hoạch đó Tích cực học tập thể hiện ở cả hai mặt: chuyêncần và tính sâu sắc trong các hoạt động trí tuệ Cách học tích cực thể hiện trongviệc tìm hiểu, xử lý thông tin và vận dụng chúng vào việc giải quyết các nhiệm vụhọc tập vào thực tiễn cuộc sống, thể hiện trong sự tìm tòi khám phá vấn đề mớibằng phương pháp mới, cái mới không phải là sự sao chép mà là sự sáng tạo củamỗi cá nhân

Mặc dù học sinh là chủ thể của hoạt động học là chủ thể tích cực trong nhậnthức, rèn luyện và tu dưỡng bản thân, tuy nhiên học sinh còn là đối tượng giảngdạy và giáo dục của thầy giáo, là người phải tiếp thu sự chỉ dẫn dạy bảo từ phíathầy giáo Người học quyết định chất lượng học tập của mình[ 35; tr.22]

* Mối quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò

- Hoạt động dạy và hoạt động học là hai mặt của một quá trình luôn gắn bókhông tách rời nhau, tác động qua lại bổ sung cho nhau, thống nhất biện chứng vớinhau, quyết định lẫn nhau, thâm nhập vào nhau tạo thành một hoạt động chungnhằm giúp cho người học phát triển trí tuệ, góp phần hoàn thiện nhân cách

- Quá trình dạy học là chuỗi liên tiếp các hoạt động dạy của giáo viên vàhoạt động học của học sinh Hai hoạt động này đan xen, hỗ trợ nhau cùng phát

triển, luôn luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau, giáoviên thể hiện vai trò chủ đạo hướng học sinh vào những hoạt động có mục đích vànội dung cụ thể

- Mỗi hành động thao tác của giáo viên được nối tiếp bằng các hành động,thao tác của học sinh, nhờ sự nối tiếp đó mà hoạt động dạy và hoạt động học đượcđược kết hợp nhuần nhuyễn với nhau Tuy nhiên hai hoạt động này phải được diễn

ra trong môi trường kinh tế – xã hội với những hoàn cảnh, tình huống và thời giannhất định và được kiểm tra đánh giá kết quả cụ thể

- Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thểhiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương phápcủa hoạt động dạy và hoạt động học

- Phân tích mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, chúng ta cóthể đi đến kết luận: Hoạt động học, trong đó có hoạt động nhận thức của học sinh

có vai trò quyết định kết quả dạy học Để hoạt động học có kết quả thì trước tiênchúng ta phải coi trọng vai trò người giáo viên, giáo viên phải xuất phát từ lôgíccủa khái niệm khoa học, xây dựng công nghệ dạy học, tổ chức tối ưu hoạt độngcộng tác của dạy và học, thực hiện tốt các chức năng của dạy cũng như của học,đồng thời bảo đảm mối liên hệ với học sinh thường xuyên, bền vững Vì vậy, muốnnâng cao mức độ khoa học của việc dạy học ở trường phổ thông thì người hiệutrưởng phải đặc biệt chú ý hoàn thiện hoạt động dạy của giáo viên; hỗ trợ cho họtrong quá trình dạy sẽ hình thành và phát triển ở học sinh các phương pháp, cáchthức phát hiện lại các thông tin học tập Đây là khâu cơ bản để tiếp tục hoàn thiện

tổ chức hoạt động học của học sinh.[ 38;tr.30]

1.2.2 Khái niệm tích hợp

Tích hợp (tiếng Anh: Integration) có nguồn gốc từ tiếng Latinh, với nghĩaxác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất trên cơ sở những bộ phận riêng

lẻ ( Cần phải bổ sung trích dẫn)

Integration (n)/ integrate (v) trong tiếng Anh có nghĩa là hợp lại thành một

hệ thống thống nhất, sự bổ sung thành thể thống nhất, sự hợp nhất, sự hòa hợp vớimôi trường, (tiếng Anh – Mỹ còn có nghĩa sự hòa hợp chủng tộc, sự mở rộng chomọi chủng tộc) ( Cần phải bổ sung trích dẫn từ điển )

Trong tiếng Việt, tích hợp được ghép từ hai từ tích và hợp Tích: (danh từ) làkết quả của phép nhân; (động từ): dồn góp từng ít cho thành số lượng đáng kểHợp:(danh từ): tập hợp mọi phần tử của các tập hợp khác; (động từ): gộp chung;(tính từ): không mâu thuẫn, đúng với đòi hỏi Tích hợp: lắp ráp, kết nối các thànhphần của một hệ thống theo quan điểm tạo nên một hệ thống toàn bộ [37; tr 981)

Tác giả ? “Tích hợp giáo dục là quá trình học sinh dưới sự chỉ đạo của giáoviên thực hiện việc chuyển đổi liên tiếp các thông tin từ ngôn ngữ của một mônhọc sang ngôn ngữ môn học khác mà nhờ quá trình đó học sinh nắm vững kiếnthức, hình thành khái niệm, phát triển các phẩm chất cá nhân”.[8; tr.45]

Tác giả ? “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiếnthức (khái niệm) thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, dựatrên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn họcđó” [6; tr.7]

Như vậy, tích hợp có thể hiểu là sự kết hợp, sự hợp nhất, sự hòa nhập các bộphận, các phần tử khác nhau thành một thể thống nhất

Quan điểm tích hợp trong dạy học thường được thể hiện ở các khía cạnh sau:

- Tích hợp nhiều kĩ năng trong một môn học

- Tích hợp kiến thức các môn học khác qua môn học đang dạy

- Tích hợp chương trình chính khoá và ngoại khoá

- Tích hợp kiến thức lí thuyết và thực tiễn

- Tích hợp những kiến thức, kĩ năng, thái độ cần được dạy trong tất cả cácmôn học, bao gồm khả năng sử dụng ngôn ngữ, tình cảm với gia đình, quê hương,đất nước, những hiểu biết cơ bản về môi trường, khoa học, năng lực suy nghĩ vànăng lực tìm tòi, nghiên cứu…

1.2.3 Dạy học theo hướng tích hợp

Theo Từ điển Giáo dục học: Dạy học tích hợp là hành động liên kết các đốitượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khácnhau trong cùng một kế hoạch dạy học

Dạy học tích hợp là hoạt động dạy học đòi hỏi nhiều sự đầu tư của GV chomỗi bài dạy, không chỉ về kiến thức, về PP mà còn cả về hoạt động tìm hiểu HS

GV cần biết HS đã được trang bị những kiến thức gì trước khi học một bài cụ thể,

HS cần được học cái gì trong bài học này, làm thế nào để HS có thể hứng thú vớikiến thức mới ấy, phương pháp GV đưa ra có phù hợp với đối tượng HS chưa

Về mặt nội dung, dạy học tích hợp cần bắt đầu từ việc dạy những kiến thức

cơ bản nhất và hữu dụng nhất Kiến thức dù ở thời đại nào cũng sẽ nhanh chóng trởnên lạc hậu nếu không được thường xuyên bổ sung cập nhật, trong khi đó thời gian

HS học trong nhà trường phổ thông lại có hạn cho nên nhà trường không thể dạy

HS theo lối “nhồi nhét” kiến thức Việc trang bị cho HS những kiến thức cơ bản vàcùng với nó là PP học tập khoa học là rất cần thiết để giúp HS có khả năng tự học,

tự làm giàu thêm tri thức của bản thân

Về mặt PP, dạy học tích hợp dựa trên cơ sở vận dụng những gì HS đã biết

để hướng dẫn HS tiếp cận một kiến thức mới, tức là dạy HS cách chiếm lĩnh kiếnthức Muốn khơi gợi được thái độ học tập chủ động của HS, GV cần tạo ra đượcnhững vấn đề có sự mâu thuẫn giữa cái đã biết và cái chưa biết, sau đó dẫn dắt HS

tìm câu trả lời cho cái chưa biết Khi tham gia vào hoạt động học tập, HS cùng lúcphải thực hiện nhiều thao tác: quan sát, phân tích, nêu nhận xét…và nhiều kĩ năngnhư: cách ứng xử khi làm việc với tập thể, cách tranh luận, bày tỏ ý kiến, huy độngkiến thức đã biết về môn học hoặc những kiến thức có liên quan để giải quyết vấn

đề, … Còn GV có vai trò là người hướng dẫn, điều chỉnh, nhận xét để giúp HSnhận ra vấn đề (về kiến thức, về cách thức làm việc, về thái độ cần có khi tham giathảo luận…)

1.2.4 Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp

1.2.4.1 Dạy và học qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh.

Trong phương pháp dạy học tích cực, người học - đối tượng của hoạt động

"dạy", đồng thời là chủ thể của hoạt động "học" - được cuốn hút vào các hoạt độnghọc tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự khám phá những điềumình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viênsắp đặt Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, người học trực tiếpquan sát, thảo luận, làm thí nghiệm, giải quyết vấn đề đặt ra theo cách suy nghĩ củamình, từ đó nắm được kiến thức kĩ năng mới, vừa nắm được phương pháp "làm ra"kiến thức, kĩ năng đó, không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được bộc lộ vàphát huy tiềm năng sáng tạo

Dạy theo cách này thì giáo viên không chỉ giản đơn truyền đạt tri thức màcòn hướng dẫn hành động Chương trình dạy học phải giúp cho từng học sinh biếthành động và tích cực tham gia các chương trình hành động của cộng đồng

1.2.4.2 Dạy và học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.

Phương pháp tích cực xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinhkhông chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạyhọc Trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh - với sự bùng nổ thông tin, khoahọc, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão - thì không thể nhồi nhét vào đầu óc

học sinh khối lượng kiến thức ngày càng nhiều Phải quan tâm dạy cho học sinhphương pháp học ngay từ bậc Tiểu học và càng lên bậc học cao hơn càng phảiđược chú trọng.

Trong các phương pháp học thì cốt lõi là phương pháp tự học Nếu rèn luyệncho người học có được phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý chí tự học thì sẽ tạo cho

họ lòng ham học, khơi dậy nội lực vốn có trong mỗi con người, kết quả học tập sẽđược nhân lên gấp bội Vì vậy, ngày nay người ta nhấn mạnh mặt hoạt động họctrong quá trình dạy học, nỗ lực tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang tựhọc chủ động, đặt vấn đề phát triển tự học ngay trong trường phổ thông, không chỉ

tự học ở nhà sau bài lên lớp mà tự học cả trong tiết học có sự hướng dẫn của giáoviên

1.2.4.3 Tăng cường học tập cá thể, phối hợp với học tập hợp tác.

Trong một lớp học mà trình độ kiến thức, tư duy của học sinh không thểđồng đều tuyệt đối thì khi áp dụng phương pháp tích cực buộc phải chấp nhận sựphân hóa về cường độ, tiến độ hoàn thành nhiệm vụ học tập, nhất là khi bài họcđược thiết kế thành một chuỗi công tác độc lập

Áp dụng phương pháp tích cực ở trình độ càng cao thì sự phân hóa này cànglớn Việc sử dụng các phương tiện công nghệ thông tin trong nhà trường sẽ đápứng yêu cầu cá thể hóa hoạt động học tập theo nhu cầu và khả năng của mỗi họcsinh

Tuy nhiên, trong học tập, không phải mọi tri thức, kĩ năng, thái độ đều đượchình thành bằng những hoạt động độc lập cá nhân Lớp học là môi trường giao tiếpthầy - trò, trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con đườngchiếm lĩnh nội dung học tập Thông qua thảo luận, tranh luận trong tập thể, ý kiếnmỗi cá nhân được bộc lộ, khẳng định hay bác bỏ, qua đó người học nâng mình lên

một trình độ mới Bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm sống củangười thầy giáo.

Trong nhà trường, phương pháp học tập hợp tác được tổ chức ở cấp nhóm,

tổ, lớp hoặc trường Được sử dụng phổ biến trong dạy học là hoạt động hợp táctrong nhóm nhỏ 4 đến 6 người Học tập hợp tác làm tăng hiệu quả học tập, nhất làlúc phải giải quyết những vấn đề gay cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợpgiữa các cá nhân để hoàn thành nhiệm vụ chung Trong hoạt động theo nhóm nhỏ

sẽ không thể có hiện tượng ỷ lại; tính cách năng lực của mỗi thành viên được bộc

lộ, uốn nắn, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức, tinh thần tương trợ Mô hình hợptác trong xã hội đưa vào đời sống học đường sẽ làm cho các thành viên quen dầnvới sự phân công hợp tác trong lao động xã hội

Trong nền kinh tế thị trường đã xuất hiện nhu cầu hợp tác xuyên quốc gia,liên quốc gia; năng lực hợp tác phải trở thành một mục tiêu giáo dục mà nhàtrường phải chuẩn bị cho học sinh

1.2.4.4 Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò.

Trong dạy học, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận địnhthực trạng và điều chỉnh hoạt động học của trò mà còn đồng thời tạo điều kiệnnhận định thực trạng và điều chỉnh hoạt động dạy của thầy

Trước đây, giáo viên giữ độc quyền đánh giá học sinh Trong phương pháptích cực, giáo viên phải hướng dẫn học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá để tựđiều chỉnh cách học Liên quan với điều này, giáo viên cần tạo điều kiện thuận lợi

để học sinh được tham gia đánh giá lẫn nhau Tự đánh giá đúng và điều chỉnh hoạtđộng kịp thời là năng lực rất cần cho sự thành đạt trong cuộc sống mà nhà trườngphải trang bị cho học sinh

Theo hướng phát triển các phương pháp tích cực để đào tạo những conngười năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội, thì việc kiểm tra, đánh giákhông thể dừng lại ở yêu cầu tái hiện các kiến thức, lặp lại các kĩ năng đã học màphải khuyến khích trí thông minh, óc sáng tạo trong việc giải quyết những tìnhhuống thực tế.

Với sự trợ giúp của các thiết bị kĩ thuật, kiểm tra đánh giá sẽ không còn làmột công việc nặng nhọc đối với giáo viên, mà lại cho nhiều thông tin kịp thời hơn

để linh hoạt điều chỉnh hoạt động dạy, chỉ đạo hoạt động học

Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn đóngvai trò đơn thuần là người truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành người thiết kế,

tổ chức, hướng dẫn các hoạt động độc lập hoặc theo nhóm nhỏ để học sinh tự lựcchiếm lĩnh nội dung học tập, chủ động đạt các mục tiêu kiến thức, kĩ năng, thái độtheo yêu cầu của chương trình Trên lớp, học sinh hoạt động là chính, giáo viên có

vẻ nhàn nhã hơn nhưng trước đó, khi soạn giáo án, giáo viên đã phải đầu tư côngsức, thời gian rất nhiều so với kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện bàilên lớp với vai trò là người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài trong cáchoạt động tìm tòi hào hứng, tranh luận sôi nổi của học sinh Giáo viên phải có trình

độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ sư phạm lành nghề mới có thể tổ chức, hướngdẫn các hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiến của giáoviên

1.3 Hoạt động dạy học tại trường trung học cơ sở theo hướng tích hợp

1.3.1 Vị trí, nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học cơ sở

Điều 2 và Điều 3 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổthông và trường phổ thông có nhiều cấp học, Ban hành kèm theo Thông tư số:12/2011/TT-BGDĐT ngày 23/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyđịnh:[5]

Điều 2 Vị trí của trường trung học trong hệ thống giáo dục quốc dân

Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốcdân Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng

Điều 3 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường trung học

Trường trung học có những nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:

1 Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu,chương trình giáo dục phổ thông dành cho cấp THCS và cấp THPT do Bộ trưởng

Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công khai mục tiêu, nội dung các hoạt độnggiáo dục, nguồn lực và tài chính, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục

2 Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật

3 Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trường; quản lýhọc sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

4 Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công

5 Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục Phốihợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục

6 Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy địnhcủa Nhà nước

7 Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội

8 Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục

9 Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.3.2 Xác định mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học bám sát vào quan điểm tích hợp.

1.3.2.1 Mục tiêu của giáo dục trung học cơ sở

“Giáo dục THCS nhằm giúp HS củng cố và phát triển những kết quả củagiáo dục tiểu học; có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban

đầu về kỹ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học THPT trung cấp, học nghề hoặc đivào cuộc sống lao động” [21, tr.75].

Xác định đúng đắn mục tiêu giáo dục trong từng thời kỳ phát triển của đấtnước có vai trò, ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thành các mục tiêu xã hội vàthúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Mục tiêu giáo dục như là một phần định hướng,chỉ đường cho các khuôn mẫu phát triển và làm nền tảng cho sự vận động của tìnhhình hiện tại đến tương lai

Để nền giáo dục Việt Nam phát triển ngày càng mạnh mẽ hơn thì việc pháthuy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững Khibước vào thời kỳ mới, Đảng và Nhà nước ta đã xác định: Mục tiêu chủ yếu là thựchiện giáo dục toàn diện; đức dục; trí dục; thể dục; mỹ dục ở tất cả các bậc học.Ngoài ra các mục tiêu cụ thể nhằm xác định nhằm thực hiện phổ cập giáo dục tiểuhọc trong cả nước năm 2000, phổ cập giáo dục THCS năm 2010, phổ cập bậc trunghọc năm 2020

Giáo dục THCS bảo đảm phần lớn thanh, thiếu niên trong độ tuổi phổ cậpgiáo dục ở thành thị và vùng nông thôn có đủ kiến thức để học THPT, trung cấpchuyên nghiệp hoặc đào tạo nghề Từ đó, tạo điều kiện cho mọi người, ở mọi lứatuổi được học tập thường xuyên, học tập suốt đời

Để xác định mục tiêu dạy học cho từng bài học, từng tiết dạy cụ thể, GV cầnbám sát vào mục tiêu chung và theo quan điểm đổi mới, trong đó có mục tiêu dạyhọc theo hướng tích hợp

1.3.2.2 Nội dung giáo dục trung học cơ sở.

Khoản 1, Điều 24 Luật Giáo dục quy định: Nội dung GD phổ thông phảiđảm bảo tính phổ thông, cơ bản, toàn diện, hướng nghiệp và hệ thống:

Gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của HS, đápứng mục tiêu giáo dục ở mỗi bậc học, cấp học

Nội dung giáo dục THCS phải củng cố, phát triển những nội dung đã học ởbậc tiểu học, đảm bảo cho HS có những kiến thức phổ thông cơ bản về Tiếng việt,Toán, Lịch sử dân tộc; kiến thức khác về khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, phápluật, tin học, ngoại ngữ; có những hiểu biết tối thiểu về kỹ thuật và hướng nghiệp.

Trong giai đoạn mới của đất nước, việc đổi mới nội dung giáo dục cho phùhợp là một việc rất cần thiết Đổi mới nội dung giáo dục nhằm loại bỏ những nộidung không thiết thực, bổ sung những nội dung cần thiết theo hướng đảm bảo kiếnthức cơ bản cập nhật với tiến bộ của khoa học công nghệ, tăng nội dung khoa học-công nghệ ứng dụng, tăng cường giáo dục kỹ thuật tổng hợp và năng lực thực hành

ở bậc phổ thông, tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng đạo đức, lòngyêu nước, chủ nghĩa Mác- Lênin, đưa việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh vàonhà trường phù hợp với từng lứa tuổi trong mỗi bậc học, coi trọng hơn nữa cácmôn khoa học xã hội- nhân văn, nhất là Tiếng Việt, lịch sử dân tộc, địa lý và vănhóa Việt Nam

Như vậy, nội dung của đổi mới giáo dục THCS phải mang tính chất phổthông, cơ bản, toàn diện và hướng nghiệp, gắn với thực tiễn cuộc sống, phù hợpvới sự phát triển về tâm sinh lý HS Do đó GV cần phải đưa vào mỗi bài dạy cácnội dung dạy tích hợp sao cho phù hợp

1.3.2.3 Chương trình giáo dục trung học cơ sở.

Điều 24 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông vàtrường phổ thông có nhiều cấp học, Ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 23/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định Chươngtrình giáo dục:[5]

1 Trường trung học thực hiện chương trình giáo dục, kế hoạch dạy học do

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; thực hiện kế hoạch thời gian năm

học theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo phù hợp với điều kiện cụ thể củađịa phương.

2 Căn cứ chương trình giáo dục và kế hoạch thời gian năm học, nhà trườngxây dựng kế hoạch và thời khoá biểu để điều hành hoạt động giáo dục, dạy học

4 Học sinh khuyết tật học hòa nhập được thực hiện kế hoạch dạy học linhhoạt phù hợp với khả năng của từng cá nhân và Quy định về giáo dục hòa nhậpdành cho người khuyết tật

1.3.3 Xây dựng chương trình, kế hoạch và giáo án dạy học theo hướng tích hợp trong trường trung học cơ sở

1.3.3.1 Xây dựng phân phối chương trình, kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

- Trên cơ sở khung chương trình giáo dục cấp THCS do Bộ GD&ĐT banhành, nhà trường chỉ đạo các tổ chuyên môn tổ chức cho giáo viên thảo luận về cácnội dung tích hợp ở từng bộ môn, trong từng bài cần phải dạy theo hướng tích hợp

và các nội dung dạy tích hợp cần được đưa vào mỗi bài học; đồng thời hướng dẫngiáo viên xây dựng phân phối chương trình, kế hoạch dạy học theo hướng tích hợpsao cho phù hợp với điều kiện thực tiễn Tổ chuyên môn góp ý, chỉnh sửa và thốngnhất nội dung phân phối chương trình, kế hoạch dạy học của từng môn, khối lớptrong năm học trình Hiệu trưởng phê duyệt để triển khai thực hiện

- Xây dựng các nội dung tích hợp của mỗi bài dạy, mỗi chủ đề dạy học củatừng môn dạy sao cho phù hợp thực tiễn và đảm bảo yêu cầu đề ra Cần đưa cácnội dung dạy học tích hợp về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh, giáo dục pháp luật, giáo dục giá trị sống, kỹ năng sống, giáo dục trật tự antoàn giao thông, bảo vệ môi trường, giáo dục di sản, phòng chống tham nhũng,…vào trong các bài dạy

1.3.3.2 Soạn giáo án giảng dạy theo hướng tích hợp ở trường THCS

- Trước hết, tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên cách soạn giáo án theohướng tích hợp, cách thiết kế và đưa các nội dung dạy tích hợp vào trong giáo ánsao cho phù hợp với từng bài học

- Giáo viên đưa các nội dung cần dạy tích hợp của từng bài dạy đã được xâydựng trong phân phối chương trình, kế hoạch dạy học vào soạn trong giáo án lênlớp

1.3.4 Giám sát, kiểm tra kết quả dạy học theo hướng tích hợp của thầy và trò

- Giám sát việc thực hiện dạy học tích hợp của thầy: Hoạt động dạy học theohướng tích hợp phải được thể hiện bằng kế hoạch dạy học của cá nhân dựa trên kếhoạch chung của tổ nhóm chuyên môn Hằng tuần, hằng tháng, tổ trưởng, tổ phóchuyên môn và BGH phải có kế hoạch dự giờ, thăm lớp nhằm kiểm tra việc thựchiện các giờ dạy tích hợp của GV theo kế hoạch đã đề ra

- Tổ chuyên môn, BGH tiến hành kiểm tra việc thực hiện kế hoạch dạy họctích hợp của GV để tránh việc thực hiện mang tính hình thức Có thể kiểm tra định

kỳ, kiểm tra đột xuất, kiểm tra thông qua kết quả học tập của học sinh

1.3.5 Các điều kiện cần và đủ cho việc tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tích hợp

Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho giảng dạy là điều kiện rất quan trọng đểnâng cao chất lượng dạy học Cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ, hiện đại và phù hợpvới hình thức tổ chức và phương pháp giảng dạy sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho giáoviên đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức tốt các hoạt động chuyển giao nhiệm

vụ học tập, tạo cho người học sự hứng thú trong học tập, góp phần tích cực nângcao chất lượng đào tạo Vì vậy, QL cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho DH lànhiệm vụ quan trọng, không thể thiếu được trong hoạt động QL dạy học và QL nhà

trường Đối với trường THCS, quản lý cơ sở vật chất cho giảng dạy môn học, baogồm:

1.3.6.1 Hoạt động giảng dạy của giáo viên

Hiệu trưởng trường THCS có trách nhiệm phân công nhiệm vụ giảng dạy vàkiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ đối với giáo viên trong trường, nắm bắt đượctrình độ, năng lực của giáo viên, đồng thời việc phân công nhiệm vụ cho giáo viênphải phù hợp với chuyên môn, chức vụ quản lí, tạo điều kiện để giáo viên hoànthành tốt nhiệm vụ của mình

- Phân công giảng dạy cho giáo viên thực chất là công tác tổ chức và côngtác cán bộ, Ban giám hiệu cần thấu đáo ưu điểm, khuyết điểm, năng lực, hoàncảnh của từng giáo viên để phân công đúng năng lực sở trưởng của từng người,tạo niềm tin cho chính bản thân mỗi giáo viên trong nghề nghiệp Từ đó giáo viên

sẽ tự khẳng định mình bằng cách cố gắng hoàn thành nhiệm vụ Trong thời đạicông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì đội ngũ giáo viên phải không ngừngnâng cao năng lực giảng dạy để từng bước cải tiến phương pháp phù hợp với thờiđại Trong tình hình đội ngũ giáo viên hiện nay, chất lượng về chuyên môn, nghiệp

vụ không đồng đều vì vậy Ban giám hiệu cần phải cân nhắc kỹ càng khi phân cônggiảng dạy cho từng giáo viên

- Phân công giảng dạy là một việc làm hết sức quan trọng bởi nó thu hút sựchú ý của giáo viên Vì vậy khi Ban giám hiệu phân công sử dụng đúng người,đúng việc sẽ mang lại kết quả khả quan, ngược lại sẽ nảy sinh nhiều vấn đề phứctạp về mặt tư tưởng tình cảm từ đó ảnh hưởng không tốt đến các mặt hoạt động củanhà trường

1.3.6.2 Hoạt động tổ chức kế hoạch bài dạy của giáo viên

- GV tìm hiểu học sinh lớp mình giảng dạy về kết quả học tập, giáo dục, thái

độ và phong trào học tập, tu dưỡng của lớp, đặc điểm tâm lý chung của lớp và củanhững học sinh cá biệt, phong cách sư phạm của người giáo viên đã và đang giảngdạy ở lớp đó Trên cơ sở đó mà đề ra những yêu cầu hợp lý đối với họ

- GV nghiên cứu kỹ chương trình, nội dung tài liệu học tập, trên cơ sở đó đểthu thập, lựa chọn tài liệu cho từng tiết học, phương pháp, phương tiện dạy học vànhững hình thức dạy học thích hợp

- GV tìm hiểu những phương tiện dạy học có ở trường để tiến hành tạo nênnhững phương tiện mới; những tài liệu, sách báo trong tủ sách nhà trường để có kếhoạch cùng với học sinh xây dựng nên tủ sách của lớp Qua đó mà có những dựđịnh đổi mới phương pháp dạy học

- Với những tài liệu hướng dẫn của các cơ quan quản lý giáo dục và với sựnghiên cứu, tìm hiểu nêu trên mà mỗi giáo viên, tập thể nhóm giáo viên xây dựng

kế hoạch dạy học theo từng chương mục cả năm học hay từng học kỳ của mình

- Việc chuẩn bị trực tiếp lên lớp bao gồm việc phân tích nội dung sách giáokhoa, soạn giáo án và chuẩn bị những điều kiện cho việc lên lớp:

+ Phân tích về mặt khái niệm bao gồm: Việc xác định cấu trúc những trithức, nghĩa là việc xem xét những khái niệm cơ bản nào với những dấu hiệu đặctrưng của chúng và những khái niệm thứ yếu; mức độ phức tạp của những kháiniệm đó; định rõ những tri thức phải biết, cần biết và những tri thức nên biết

+ Phân tích về mặt logic: Là việc xác định trình tự, cách trình bày nhữngkhái niệm, phải xác định mặt mâu thuẫn của thông tin, ví dụ như sự kiện khôngtương ứng với quy luật, khái niệm đã biết

+ Phân tích về mặt tâm lý: Bao gồm việc xác định tính vấn đề của tài liệuhọc tập, có thể tạo nên tình huống có vấn đề và chúng có thể tác động đến mặt cảmxúc của học sinh

- Về việc soạn giáo án: Giáo viên cần dựa trên kế hoạch dạy học theochương mục, nội dung sách giáo khoa, trình độ tri thức của học sinh và những điềukiện tiến hành bài dạy cụ thể mà xây dựng kế hoạch tiến hành từng kế hoạch cụ thể

1.3.6.3 Hoạt động giờ dạy của giáo viên

Thiết kế, tổ chức, hướng dẫn HS thực hiện các hoạt động học tập với cáchình thức đa dạng, phong phú, có sức hấp dẫn phù hợp với đặc trưng của bài học,với đặc điểm và trình độ của HS với điều kiện cụ thể của lớp, của trường và địaphương

Động viên, khuyến khích, tạo cơ hội và điều kiện cho HS được tham gia mộtcách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình khám phá và lĩnh hội kiến thức;chú ý khai thác vốn kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng đã có của HS; tạo niềm vui,hứng khởi nhu cầu hành động, và thái độ tự tin trong học tập cho HS; giúp các emphát triển tối đa năng lực, tiềm năng

Thiết kế và hướng dẫn HS thực hiện các dạng câu hỏi, bài tập phát triển tưduy và rèn luyện kỹ năng; hướng dẫn sử dụng các thiết bị, đồ dùng dạy học; tổchức có hiệu quả các giờ thực hành; hướng dẫn HS có thói quen vận dụng kiếnthức đã học vào giải quyết các vấn đề trong thực tiễn

Sử dụng các PP và hình thức tổ chức dạy học một cách hợp lý, hiệu quả, linhhoạt phù hợp với đặc trưng của các cấp, môn học, nội dung tính chất của bài học;

đặc điểm và trình độ HS; tính chất của bài học; đặc điểm và trình độ học sinh; thờilượng dạy học và các điều kiện dạy học cụ thể của trường, địa phương.

1.3.6.4 Hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích hợp

Muốn đổi mới cách học, phải đổi mới cách dạy Cách dạy quyết định cáchhọc, tuy nhiên thói quen học tập thụ động của HS cũng ảnh hưởng đến cách dạycủa thầy Mặt khác, cũng có trường hợp HS mong muốn được học theo TC nhưng

GV chưa đáp ứng được Do vậy, GV cần được bồi dưỡng, phải kiên trì cách dạytheo PPDH tích cực, tổ chức các hoạt động nhận thức từ đơn giản đến phức tạp, từthấp đến cao, hình thành thói quen cho HS Trong đổi mới PPDH phải có sự hợptác của thầy và trò, sự phối hợp hoạt động dạy với hoạt động học thì mới có hiệuquả PPDH tích cực hàm chứa cả PP dạy và PP học

1.3.6.5 Hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn của giáo viên

- Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếutrong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng caochất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ýtưởng Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinhnghiệm của mình Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, cóthay đổi và phải có chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện

- Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều

lệ trường THCS, THPT (2 tuần/lần - Thời gian do hiệu trưởng quy định và tùy yêucầu về tính chất, nội dung công việc)

- Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránhviệc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc và/hoặc mang tính hành chính);

+ Có kế hoạch tổ chức cho GV học tập, nắm vững các mục tiêu, nội dungchương trình, SGK, quy chế chuyên môn, các nguyên tắc về dạy học tích hợp

+ Tổ CM sinh hoạt theo đúng quy định của Điều lệ trường THCS

+ Xây dựng kế hoạch thực hiện những mục tiêu chuyên môn mà nhà trường

đã giao cho tổ

+ Đổi mới chất lượng sinh hoạt của tổ, nhóm chuyên môn như: tổ chức cáchoạt động thảo luận nhóm, thảo luận nhóm, tổ GV về nội dung, phương pháp, hìnhthức tổ chức dạy học tích hợp đối với từng môn học, từng chương, từng bài học

1.3.6.6 Hoạt động bồi dưỡng giáo viên

Bao gồm các nội dung:

- Bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức, tư tưởng chính trị (yêu nước, yêuchủ nghĩa xã hội, chấp hành luật pháp nhà nước, quy định của ngành, thực hiệnnhiệm vụ chức năng của người GVTH; yêu nghề, thương yêu tôn trọng và đối xửcông bằng với học sinh; có tinh thần trách nhiệm trong công tác, có ý thức tổ chức

kỷ luật, có đạo đức, lối sống lành mạnh, có tinh thần hợp tác; có tinh thần tự học,phấn đấu nâng cao trình độ chính trị, chuyên môn nghiệp vụ

- Bồi dưỡng để cập nhật và nâng cao kiến thức (có kiến thức khoa học cơbản để dạy các môn học trong chương trình tiểu học; có kiến thức cơ bản về Tâm

lý học sư phạm và trẻ em, Giáo dục học và phương pháp dạy học các bộ môn ở tiểuhọc; có hiểu biết về những chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước đối vớikinh tế, văn hoá, xã hội và giáo dục, có kiến thức phổ thông về những vấn đề xãhội như: môi trường, dân số, an ninh quốc phòng, an toàn giao thông, quyền trẻ

em, y tế học đường, phòng chống ma tuý và các tệ nạn xã hội; có hiểu biết về tìnhhình chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội của địa phương nơi trường đóng

+ Bồi dưỡng về kỹ năng sư phạm (kỹ năng giáo dục, dạy học, tổ chức) Cụthể: biết lập kế hoạch bài học, tổ chức hoạt động dạy học theo hướng đổi mớiphương pháp dạy học nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu của bài học; biết làmcông tác chủ nhiệm lớp và tổ chức các hoạt động giáo dục như sinh hoạt tập thể,hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động của Đội Thiếu niên và Sao Nhi đồng; biết

giao tiếp, ứng xử với học sinh, cha mẹ học sinh, đồng nghiệp và cộng đồng, … biếtlập hồ sơ, lưu giữ và sử dụng hồ sơ vào việc giảng dạy và giáo dục học sinh.

1.3.6.7 Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Đánh giá kết quả thành tích học tập của học sinh là khâu không thể thiếutrong quá trình dạy học Đánh giá có quan hệ hữu cơ với quá trình dạy học Đánhgiá là động lực thúc đẩy tích cực hoạt động dạy học và là công cụ đo trình độngười học Qua đánh giá giúp cho các nhà quản lí điều chỉnh, cải tiến nội dungchương trình, kế hoạch dạy học đồng thời giúp giáo viên luôn đổi mới nội dung,phương pháp dạy học Những yêu cầu cơ bản của việc đánh giá kết quả học tập củahọc sinh gồm:

- Đảm bảo việc đánh giá là đánh giá kết quả đạt được mục tiêu giáo dục.Đây là yêu cầu cơ bản nhất và quan trọng nhất của đánh giá kết quả học tập củahọc sinh và đó chính là độ giá trị của đánh giá Không đạt yêu cầu này thì coi như

cả quá trình đánh giá là không đạt

- Đảm bảo tính khách quan Yêu cầu đảm bảo tính khách quan của đánh giákết quả học tập của học sinh vừa đòi hỏi kết quả đánh giá, phải phản ánh đúng kếtquả lĩnh hội kiến thức và kỹ năng của học sinh vừa đòi hỏi kết quả đánh giá khôngphụ thuộc vào ý muốn chủ quan của những người đánh giá Thực hiện được yêucầu này không những nhằm thu được những thông tin phản hồi chính xác mà cònđảm bảo được sự công bằng trong đánh giá, vốn là một trong những yêu cầu có ýnghĩa giáo dục và xã hội to lớn

- Đảm bảo tính công khai Đảm bảo tính công khai trong đánh giá kết quảhọc tập của học sinh từ khâu chuẩn bị tiến hành đến khâu công bố kết quả khôngnhững có ý nghĩa giáo dục mà còn có ý nghĩa xã hội, thể hiện tính dân chủ cũngnhư góp phần hạn chế tiêu cực trong giáo dục

1.3.6.8 Hoạt động sử dụng thiết bị dạy học

Cùng với cơ sở vật chất trường, lớp học thì TBDH đầy đủ là một trongnhững điều kiện quyết định thành công của việc đổi mới phương pháp dạy học.Nhất là việc sử dụng TBDH sẽ tránh được tình trạng truyền thụ kiến thức mộtchiều; tạo động lực khuyến khích tư duy sáng tạo của đội ngũ giáo viên và họcsinh, bồi dưỡng năng lực tự học, phát triển năng lực thực hành Có được cácTBDH thích hợp, người giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trongcông tác giảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng

và hấp dẫn hơn, tạo ra cho học sinh những tình cảm tốt đẹp với môn học

1.4 Tổ chức hoạt động dạy học tại trường trung học cơ sở theo hướng tích hợp

1.4.1 Tổ chức chương trình dạy học

Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch theo mục tiêu,chương trình, nội dung được quy định tại điều 27 Luật Giáo dục năm 2005.Chương trình dạy học là văn bản pháp luật của Nhà nước do Bộ GD&ĐT banhành, quy định nội dung, phương pháp, hình thức dạy học các môn, thời gian dạyhọc từng môn nhằm thực hiện yêu cầu, mục tiêu cấp học; Là căn cứ pháp lý tiếnhành chỉ đạo hoạt động dạy học của nhà trường Đây cũng là căn cứ pháp lý đểhiệu trưởng quản lý giáo viên theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT

Chương trình quy định nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy họccác môn, thời gian dạy học từng môn học thực hiện mục tiêu cấp học

Chương trình dạy học là căn cứ pháp lý để nhà trường và giáo viên tiến hànhcông tác giảng dạy thống nhất trong cả nước, học sinh tiến hành học tập theo yêucầu chung Giáo viên cần nghiên cứu nắm vững chương trình môn học mà mìnhphụ trách Đồng thời cũng tìm hiểu, nghiên cứu chương trình các môn có liên quan

để có thể thiết lập kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp

1.4.2 Tổ chức phân công giảng dạy cho giáo viên ( Cần chú ý nói đến nội dung tích hợp)

- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cảnăm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động kháctheo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đàotạo và kế hoạch năm học của nhà trường;

- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạybồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;

- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy họcđúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạngiảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạybồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết

bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theophân phối chương trình, chuẩn kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận cácbài soạn khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mớiphương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinhgiỏi, phụ đạo học sinh yếu kém );

- Tổ chức, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thựchiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chươngtrình, chuẩn kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quyđịnh; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ );

- Dự giờ giáo viên theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);

- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỷluật giáo viên

1.4.3 Tổ chức việc chuẩn bị kế hoạch bài dạy của giáo viên ( bổ sung nội dung tích hợp)

Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp cần phải đảm bảocác yêu cầu chủ yếu sau đây:

- Đảm bảo nội dung kiến thức quy định của chương trình từng môn học,không giảm nhẹ, không nâng cao, mở rộng hơn so với yêu cầu chương trình

- Coi trọng tất cả các môn học, bảo đảm phân phối chương trình: số tiết học,

số bài học và trình tự thực hiện với những quy định về ôn tập, kiểm tra,

Để làm tốt vấn đề này hiệu trưởng cần:

- Hiểu nguyên tắc, cấu trúc chương trình của từng môn học, các nội dungcần dạy tích hợp phù hợp với phạm vi kiến thức chung

- Nắm vững phương pháp và hình thức tổ chức dạy học theo hướng tích hợp

và đặc trưng của bộ môn, từ đó có kế hoạch chuẩn bị những phương tiện dạy họcphù hợp

- Chỉ đạo tổ chuyên môn thảo luận những vấn đề nảy sinh trong thực tiễngiảng dạy theo hướng tích hợp, những vấn đề mới nảy sinh trong chương trình đểthống nhất thực hiện trong cả năm

- Nhà trường theo dõi, nắm tình hình thực hiện chương trình dạy học của GVthông qua: Sổ ghi đầu bài, sổ báo giảng, giáo án, thời khóa biểu, qua phản ánh củaphụ trách chuyên môn, của tổ chuyên môn để có kế hoạch điều chỉnh thời gian họccho hợp lý, đảm bảo không bị cắt xén chương trình

1.4.4 Tổ chức giờ dạy của giáo viên

Nhà quản lý chỉ đạo hoạt động giảng dạy theo hướng tích hợp của giáo viênthông qua ba hướng: Một là chỉ đạo trực tiếp; hai là thông qua việc chỉ đạo hoạtđộng tổ chuyên môn; ba là phối hợp các tổ chức xã hội Tuy nhiên, để đảm bảotính nghiêm minh, sự nhất quán trong dạy học theo hướng tích hợp và để nâng cao

chất lượng dạy học, trong nhiều trường hợp nhà quản lý cần phổ biến và tác độngtrực tiếp đến từng giáo viên về những vấn đề cơ bản và quan trọng nhất Quản lýhoạt động giảng dạy theo hướng tích hợp của GV được thực hiện thông qua một sốhình thức sau:

- Thông qua trực ban để quản lý nền nếp trong các buổi học

- Tổ chức dự giờ, thăm lớp để nắm bắt thực trạng dạy học theo hướng tíchhợp và tổ chức rút kinh nghiệm giờ dạy

- Thông qua báo cáo của các tổ chuyên môn và để nắm bắt thông tin vềHĐDH theo hướng tích hợp của GV

- Thông qua giáo án của giáo viên để nắm bắt việc soạn bài theo hướng tíchhợp

Để thực hiện nghiêm túc dạy học theo hướng tích hợp, cần xây dựng và quyđịnh rõ chế độ thực hiện; kiểm tra việc thực hiện theo thời khóa biểu, dự giờ nhằmkiểm soát các giờ dạy của GV, duy trì nền nếp dạy học; điều khiển nhịp nhàng tạonên bầu không khí sư phạm hài hòa trong nhà trường

1.4.5 Tổ chức việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học ( bổ sung nội dung tích hợp)

Về mặt lý luận, muốn nâng cao chất lượng dạy học ở các trường THCS thìcần phải có những biện pháp tích cực trong chỉ đạo thực hiện đổi mới PPDH Đểchỉ đạo đổi mới PPDH thành công, người quản lý cần tập trung vào những nộidung chủ yếu sau:

-Xây dựng kế hoạch năm học

- Hoàn thiện tổ chức thực hiện kế hoạch năm học

- Nâng cao nhận thức về sự cấp thiết phải đổi mới PPDH cho đội ngũ giáoviên, cán bộ quản lý các trường THCS

- Tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho GV thôngqua nhiều hình thức tổ chức, có kiểm tra đánh giá kết quả bồi dưỡng.

- Tạo ra các yếu tố tác động đến người dạy và người học

- Bổ sung và tăng cường các điều kiện thuận lợi cho sự đổi mới PPDH

- Làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục

- Quản lý hoạt động dạy học theo hướng đổi mới PPDH theo cách tiếp cận

- Hiệu trưởng chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng ứng dụngcông nghệ thông tin vào trong dạy học

- Chỉ đạo bồi dưỡng nâng cao năng lực công nghệ thông tin cho giáo viên

- Chỉ đạo giáo viên ứng dụng phần mềm để thiết kế bài giảng điện tử

- Tổ chức thao giảng báo cáo kinh nghiệm trong dạy học bằng ứng dụngcông nghệ thông tin

- Hiệu trưởng chỉ đạo đầu tư sử dụng tối đa các điều kiện phục vụ cho hoạtđộng dạy học và đổi mới phương pháp dạy học

- Phát huy tiềm lực của đội ngũ giáo viên

- Tăng cường và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật thất thiết bị dạy học

- Xây dựng môi trường học tập tích cực tương tác đa thông tin cho ngườihọc.

- Hiệu trưởng chỉ đạo cách đổi mới cách tổ chức, quản lý nhằm tối ưu hóaquá trình dạy học

- Hướng dẫn tổ chuyên môn quản lý chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học

để nâng cao chất lượng dạy

- Tăng cường kiểm tra giám sát hoạt động đổi mới phương pháp dạy học củagiáo viên

- Đáng giá chất lượng dạy học theo hướng tăng cường tính chủ động sángtạo của học sinh

- Hiệu trưởng chỉ đạo đổi mới phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả họctập của học sinh

- Đáng giá năng lực tự học và khả năng sáng tạo của người học

- Đánh giá sản phẩm của học sinh thông qua hoạt động học tập thực hành

1.4.6 Tổ chức sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn của giáo viên

- Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếutrong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng caochất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt Tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ýtưởng Do vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinhnghiệm của mình Nội dung sinh hoạt Tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, cóthay đổi và phải có chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện

- Thông qua sinh hoạt chuyên môn để thảo luận, đánh giá, thống nhất địnhhướng nội dung, phương pháp giảng dạy các bài học, có thể góp ý các tiết dạy dựgiờ thao giảng đồng nghiệp để học hỏi lẫn nhau, rút kinh nghiệm để nâng cao trình

độ chuyên môn, tay nghề