Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông châu giang, thành phố phủ lý (đoạn từ quốc lộ 1a đến cầu liêm chính, thành phố phủ lý, tỉnh hà nam) (luận văn thạc sĩ)

ĐẶNG NGỌC SƠN TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG, THÀNH PHỐ PHỦ LÝ ĐOẠN TỪ QUỐC LỘ 1A ĐẾN CẦU LIÊM CHÍNH,... Hiện nay do tác động của thời gian và sự phá

ĐẶNG NGỌC SƠN

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG,

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ (ĐOẠN TỪ QUỐC LỘ 1A ĐẾN CẦU LIÊM CHÍNH,

ĐẶNG NGỌC SƠN KHÓA 2017-2019

TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN

HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG,

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ (ĐOẠN TỪ QUỐC LỘ 1A ĐẾN CẦU LIÊM CHÍNH,

THÀNH PHỐ PHỦ LÝ, TỈNH HÀ NAM)

C Q oạc vù v đô t ị 60.58.01.05

N N C S Q Y O C ÙNG À ĐÔ Ị

NG NG N O ỌC

TS LÊ XUÂN HÙNG

Nội – 2019 -

cảm chân thành nhất đến gia đình, thầy cô giáo, đồng nghiệp và những người bạn đã tạo điều kiện hỗ trợ tôi hoàn thành luận văn

Tôi cũng xin trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành đến giáo viên hướng dẫn TS Lê Xuân Hùng, người đã tận tình hướng dẫn, giảng giải, động viên khích lệ trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong hội đồng khoa học đã cung cấp những lời khuyên quý giá và những tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu luận văn của tôi

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn đến ban giám hiệu nhà trường, ban chủ nhiệm khoa sau đại học đã tạo điều kiện thuận lợi để luận văn được hoàn thành đúng thời hạn và đạt chất lượng

Một lần nữa tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất!

liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào trước đây

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Đặng Ngọc Sơn

MỤC LỤC

Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục hình ảnh

MỞ ĐẦU 1

*Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu 1

* Mục đích nghiên cứu 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

* Phương pháp nghiên cứu 3

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu 4

* Các thuật ngữ, khái niệm sử dụng trong luận văn 5

* Cấu trúc luận văn 6

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 8

CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG 8

1.1 Khái quát về cảnh quan khu vực nghiên cứu 8

1.1.1 Vị trí và phạm vi nghiên cứu 8

1.1.2 Đặc điểm lịch sử và quá trí biến đổi sông Châu Giang 9

1.1.3 Giá trị và vai trò của sông Châu Giang trong không gian cảnh quan thành phố Phủ Lý 10

1.1.4 Các nghiên cứu liên quan đến tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 11

1.2 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 17

1.2.1 Thực trạng kiến trúc công trình hai bên bờ sông 17

1.2.2 Thực trạng kết nối trong khu vực nghiên cứu 20

1.2.3 Thực trạng cảnh quan và hệ thực vật hai bên bờ sông 21

1.2.4 Thực trạng hạ tầng kỹ thuật và tiện ích đô thị hai bên bờ sông 23

1.3 Đánh giá hiện trạng và các vấn đề cần nghiên cứu giải quyết 29

1.3.1 Đánh giá hiện trạng 29

1.3.2 Các vấn đề cần nghiên cứu giải quyết 30

CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG 32 2.1 Cơ sở lý thuyết về kiến trúc cảnh quan và thiết kế đô thị 32

2.1.1.Vai trò của tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 32

2.1.2 Kiến trúc cảnh quan đô thị 32

2.1.3 Các yếu tố tạo lập kiến trúc cảnh quan 34

2.1.4 Những nhân tố chính ảnh hưởng đến tổ chức không gian KTCQ 39

2.1.5 Lý luận về thiết kế đô thị 40

2.2 Cơ sở pháp lý 45

2.2.1 Các văn bản quy phạm pháp luật 45

2.2.2 Các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy phạm 48

2.2.3 Các quyết định phê duyệt, đồ án quy hoạch, thiết kế đã được phê duyệt liên quan đến khu vực nghiên cứu 48

2.3 Các yếu tố tác động đến việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 49

2.3.1 Điều kiện tự nhiên 49

2.3.2 Yếu tố kinh tế - xã hội 52

2.3.3 Yếu tố văn hóa 55

2.3.4 Yếu tố khoa học công nghệ 56

2.4 Kinh nghiệm về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ

sông 57

2.4.1 Kinh nghiệm tại Việt Nam 57

2.4.2 Kinh nghiệm trên thế giới 61

CHƯƠNG III: TỔ CHỨC KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG 65

3.1 Quan điểm và mục tiêu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 65

3.1.1 Quan điểm 65

3.1.2 Mục tiêu 65

3.2 Nguyên tắc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan 66

3.3 Các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông 66

3.3.1 Phân vùng không gian kiến trúc cảnh quan 66

3.3.2 Giải pháp tổ chức không gian quảng trường, bến thuyền, công viên 80

3.3.3 Giải pháp về kiến trúc công trình 88

3.3.4 Giải pháp tổ chức cảnh quan 94

3.3.5 Giải pháp tổ chức giao thông 97

3.3.6 Giải pháp về tiện ích đô thị và hạ tầng kỹ thuật 99

3.4 Giải pháp tổ chức hoạt động 107

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 109

* Kết luận 109

* Kiến nghị 109 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

KCN Khu công nghiệp KTCQ Kiến trúc cảnh quan QHC Quy hoạch chung QHXDVN Quy hoạch xây dựng Việt Nam THCS Trung học cơ sở

TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TCXDVN Tiêu chuẩn xây dựng Việt Nam TTCN Tiểu thủ công nghiệp

UBND Ủy ban nhân dân VLXD Vật liệu xây dựng

DANH MỤC HÌNH ẢNH

Hình 1.21 Mặt cắt kè sông Châu Giang 25

Hình 3.10 Vị trí quảng trường 80

Hình 3.33 Hình ảnh minh họa lan can 101

MỞ ĐẦU

*Lý do lựa chọn đề tài nghiên cứu

Thành phố Phủ Lý là tỉnh lỵ của tỉnh Hà Nam Đây là trung tâm văn hóa, chính trị và kinh tế của tỉnh Hà Nam Thành phố này nằm ở vị trí cửa ngõ phía Nam của thủ đô Hà Nội và cũng là thành phố ngã ba sông hợp lưu lại là sông Đáy, sông Châu Giang và sông Nhuệ

Sông Châu Giang với vị trí địa lý chảy xuyên suốt qua trung tâm thành phố có chiều dài trên 6km được coi là tuyến cảnh quan chính của thành phố Phủ Lý Trước đây, sông Châu Giang là tuyến giao thông cho cả vùng châu thổ sông Hồng

Có thể nói mỗi đô thị thường gắn liền với một dòng sông Xuất phát từ thời xa xưa, con người có xu hướng cư trú gần các con sông để tận dụng những thuật lợi trong sinh hoạt và các hoạt động kinh tế, xã hội, văn hóa gắn liền với dòng sông Con người cư trú lâu đời và dần xây dựng nên đô thị Cuộc sống ngày càng phát triển, nhu cầu của con người cũng vì thế phát triển theo Khi cuộc sống đạt đến một mức độ nào đó, những nhu cầu vật chất tương đối đầy đủ, con người có xu thế hướng tới cái đẹp, có nhu cầu hưởng thụ cái đẹp Việc tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan không nằm ngoài quy luật đáp ứng nhu cầu đó Dòng sông là cốt lõi cho một đô thị, có thiên nhiên ưu đãi

Trong những năm gần đây, diện mạo thành phố ngày một khang trang, hiện đại Góp một phần không nhỏ vào sự thay đổi đó là hoạt động tích cực và

có hiện quả của công tác quy hoạch xây dựng Tuy nhiên việc phát triển đô thị đòi hỏi phải luôn gắn liền với yếu tố phát triển không gian đô thị, nhất là không gian mở trong đô thị và sông Châu Giang chính là điểm nối kết để phát triển đô thị Phủ Lý

Hiện nay do tác động của thời gian và sự phát triển kinh tế - xã hội thì không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông đang có nhiều biến động, các công trình kiến trúc, các không gian công cộng đang có sự hư hại, xuống cấp, bên cạnh đó các trạng thiết bị tiện ích đô thị chưa được đầu tư nâng cấp, không gian xanh chưa được đầu tư thích đáng, chính quyền địa phương cũng chưa có phương án thiết kế để cải tạo không gian kiến trúc cảnh quan hai bên

bờ sông

Đứng trước những cơ hội và thách thức đó thì đề tài nghiên cứu “Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Châu Giang, thành phố Phủ Lý (đoạn từ quốc lộ 1A đến cầu Liêm Chính, Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam)” là hết sức cần thiết Việc chọn đề tài với mong muốn đưa ra các giải pháp tổng thể, góp phần tạo dựng một trong các không gian kiến trúc cảnh quan đặc trưng, tiêu biểu của thành phố Phủ Lý, góp phần vào sự phát triển bền vững Đồng thời mang tính chất áp dụng làm cơ sở cho các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ các tuyến sông khác tại thành phố Phủ Lý

* Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, đề xuất các phương án chỉnh trang và thiết kế chi tiết tổ chức không gian hai bên bờ sông Châu Giang nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên bờ sông, tạo dựng không gian kiến trúc cảnh quan đẹp, hiện đại, thân thiện với môi trường

* Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu:

Không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Châu Giang, thành phố Phủ Lý (đoạn từ quốc lộ 1A đến cầu Liêm Chính, thành phố Phủ Lý, tỉnh

Hà Nam) như: các công trình kiến trúc, hệ thống giao thông, cây xanh, công viên, kè, vỉa hè, các trang thiết bị tiện ích đô thị…

- Phạm vi nghiên cứu: Hai bên bờ sông Châu Giang - thành phố Phủ

Lý, đoạn từ quốc lộ 1A đến cầu Liêm Chính

+ Chiều dài tuyến sông khoảng 1,9km,

+ Ranh giới từ bờ sông sang mỗi bên 20-100m,

+ Tổng diện tích nghiên cứu khoảng 43,06ha,

+ Thời gian: Nghiên cứu tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên

bờ sông Châu Giang căn cứ theo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Phủ Lý đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050

Hình 1.1: Phạm vi nghiên cứu trong điều chỉnh QHC Thành phố Phủ Lý đến năm

2030[12]

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích đánh giá và tổng hợp: phân chia cái toàn thể của đối tượng nghiên cứu thành những bộ phận, những mặt, những yếu tố cấu thành đơn giản hơn để nghiên cứu, phát hiện ra từng thuộc tính và bản chất của từng yếu tố, từ đó hiểu được bản chất của đối tượng nghiên cứu trên cơ sở

áp dụng các công cụ nghiên cứu, trong đó có ma trận S.W.O.T Phương pháp này được sử dụng chính trong đề tài nghiên cứu

- Phương pháp tiếp cận: Thiết kế đô thị một khu vực hướng tới phát triển kinh tế và du lịch xuất phát từ điều kiện và giá trị hấp dẫn, nhu cầu và khả năng chi trả của khách du lịch và người dân, điều kiện tiếp cận, điều kiện của

cơ sở hạ tầng dịch vụ

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, thu thập số liệu: Công tác điều tra thực địa có mục đích cơ bản là kiểm tra, chỉnh lý, thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên xã hội, cơ sở hạ tầng, các điều kiện có liên quan đến việc thiết

kế đô thị khu vực này, đối chiếu và lên danh mục cụ thể Sơ bộ đánh giá các yếu tố cần thiết cho việc này

- Phương pháp dự báo: Phương pháp dự báo có ý nghĩa quan trọng trong việc nghiên cứu các khu vực chức năng cùng với dự báo nhu cầu, lượng khách du lịch, người dân sử dụng tại các khu chức năng này Dự báo về khả năng đầu tư, nâng cấp các điểm diễn ra hoạt động thương mại, dịch vụ, dự báo về phát triển cơ sở hạ tầng, tốc độ phát triển của khu vực nghiên cứu

- Phương pháp so sánh đối chiếu, vận dụng kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu của các đề tài khoa học và các dự án khác có liên quan: Tìm tòi, phân tích, chọn lọc những vấn đề liên quan, kế thừa, phát triển và mở rộng

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu

- Ý nghĩa khoa học:

Nghiên cứu đề xuất các giải pháp tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan dọc hai bờ sông Châu Giang, đề xuất mô hình kiểu mẫu về không gian cũng như cảnh quan cho các khu vực khác có địa hình tương tự góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan cũng như quản lý hiệu quả không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông trong đô thị

- Ý nghĩa thực tiễn:

+ Đóng góp những giải pháp về tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan của hai bên bờ sông trong đô thị, góp phần tạo dựng hình ảnh đô thị, kết hợp hài hòa giữa phát triển kiến trúc cảnh quan đô thị với chức năng giao thông, thủy lợi của tuyến sông và tạo nên một hình ảnh đặc trưng cho đô thị Phủ Lý

+ Góp phần tạo căn cứ cho công tác quản lý, tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan bờ sông nói riêng, và xây dựng quy chế, nguyên tắc cho tổ chức và quản lý quy hoạch, kiến trúc cho các tuyến hai bên bờ sông của tỉnh

Hà Nam

* Các thuật ngữ, khái niệm sử dụng trong luận văn

- Không gian đô thị: là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc đô thị, cây xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị

- Cảnh quan đô thị: là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố,

hè, đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị

Cảnh quan đô thị bao gồm:

+ Cảnh quan thiên nhiên: địa hình, mặt nước, cây xanh, con người và động thực vật

+ Cảnh quan nhân tạo: bao gồm kiến trúc mới và cũ, đường viền đô thị hình thành hình thành bởi các quần thể kiến trúc, các không gian công cộng

và các tác phẩm nghệ thuật trong môi trường đô thị

+ Cảnh quan hoạt động: phản ánh cuộc sống hằng ngày của người dân

đô thị

- Kiến trúc đô thị: là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị

- Không gian mở: thường đóng vai trò là khu công viên quảng trường, bãi đậu xe, nút giao thông kết hợp quảng trường và cảnh quan, sân thể thao, mặt nước,… Đây là nơi diễn ra nhiều hoạt động công cộng của cư dân đô thị

- Tiện ích đô thị: là ghế ngồi nghỉ, tuyến dành cho người khuyết tật, cột đèn chiếu sáng, biển hiệu, biển chỉ dẫn

- Thiết kế đô thị: (theo TS Nguyễn Trúc Anh - Bộ Xây Dựng): là nghệ thuật thiết kế theo không gian 3 chiều ở trên một diện rộng, thiết kế đô thị liên kết quy hoạch, kiến trúc và kiến trúc phong cảnh với nhau để lấp đi những lỗ hổng tồn tại giữa chúng Thiết kế đô thị chủ yếu liên quan đến chất lượng của không gian công cộng cả về mặt xã hội cũng như không gian kiến trúc và tạo

ra những không gian đô thị mà con người có thể hưởng thụ và chiêm ngưỡng

- Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan: là tổ chức không gian chức năng trên một phạm vi rộng mà trong đó chứa đựng các mối quan hệ tương hỗ của các thành phần chức năng, hình khối của thiên nhiên và nhân tạo

- Khái niệm thẩm mỹ: thẩm mỹ là sự thống nhất đạt được thông qua các quy luật của cái đẹp và quan hệ của nó với con người Giá trị thẩm mỹ của môi trường kiến trúc cảnh quan - không thể tách ra khỏi môi trường thiên nhiên, N Khasenco đã viết trong tác phẩm "Bản chất cái đẹp Bất cứ một sự can thiệp, chinh phục thiên nhiên nào vì những lợi ích thuần tuý, thực dụng đều phá hoại không chỉ sự sống sinh học mà còn làm mất đi nguồn gốc thẩm

mỹ của thiên nhiên ban cho không gì thay thế được "

- Văn hóa: văn hóa là những ứng xử phát kiến ra, học hỏi được và lưu truyền trong xã hội Có hai loại ứng xử: ứng xử với môi trường thiên nhiên và ứng xử với môi trường xã hội

* Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận – kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nội dung của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương I: Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Châu Giang;

Chương II: Cơ sở khoa học về các giải pháp tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Châu Giang;

Chương III: Tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông Châu Giang

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CẢNH

QUAN HAI BÊN BỜ SÔNG CHÂU GIANG 1.1 Khái quát về cảnh quan khu vực nghiên cứu

1.1.1 Vị trí và phạm vi nghiên cứu

Sông Châu Giang đoạn qua thành phố Phủ Lý được giới hạn từ cầu Hồng Phú đến vị trí quy hoạch cầu trên Quốc lộ 37B, thuộc địa giới các xã, phường Phù Vân, Lam Hạ, Tiền Hải, Quang Trung, Lương Khánh Thiện, Liêm Chính, Liêm Tuyền, Đinh Xá.[12]

Đoạn sông nghiên cứu được giới hạn bởi QL1A và cầu Liêm Chính, bao gồm không gian mặt nước, không gian tiếp giáp hai bên bờ sông và lòng sông, nằm trong ranh giới 3 phường: phường Lương Khánh Thiện, phường Liêm Chính và phường Lam Hạ

+ Chiều dài tuyến sông khoảng 1,9km,

+ Ranh giới từ bờ sông sang mỗi bên 20-100m,

+ Tổng diện tích nghiên cứu khoảng 43,06ha

Phạm vi nghiên cứu: Căn cứ theo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Phủ Lý đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050

Hình 1.2: Vị trí, phạm vi nghiên cứu[12]

1.1.2 Đặc điểm lịch sử và quá trí biến đổi sông Châu Giang

Sông Châu Giang, còn gọi là sông Châu, là một con sông thuộc hệ thống sông Hồng - sông Thái Bình của miền Bắc Việt Nam, nằm trọn trong địa phận tỉnh Hà Nam, Việt Nam

Sông Châu Giang bắt nguồn từ Tắc Giang, Duy Tiên nhận hợp lưu của sông Nông Giang đến An Mông (Tiên Phong) chia thành hai nhánh: Một nhánh làm ranh giới giữa hai huyện Lý Nhân và Bình Lục, rồi chảy ra trạm bơm tưới tiêu Hữu Bị, sau đổ ra sông Hồng, một nhánh làm ranh giới giữa hai huyện Duy Tiên và Thành phố Phủ Lý, rồi đổ ra sông Đáy tại Thành phố Phủ

Lý Sông Châu Giang có tổng chiều dài hơn 30km [27]

Sông Châu Giang là phân lưu cũ của sông Hồng, nằm trong lưu vực sông Nhuệ - Đáy Sông Châu Giang nối với sông Hồng bằng hai cửa: cửa Yên Lệnh - Mạc (Duy Tiên - Lý Nhân) và cửa Hữu Bị, xã Nhân Hậu (Lý Nhân) Một đầu của sông được nối với sông Đáy tại Phủ Lý Sông Châu Giang còn được nối với sông Nhuệ ở nhánh phía Bắc, tại thị trấn Hoà Mạc, huyện Duy Tiên [27]

Trước đây, khi đường bộ chưa phát triển, sông Châu Giang là đường giao thông cho cả vùng châu thổ sông Hồng Đây chính là con đường thuỷ mà vua Lý Công Uẩn đã đi từ Hoa Lư, qua sông Đáy để ngược sông Hồng về thành Đại La và từ đó có quyết định rời kinh đô về đất có rồng bay lên năm

1010 [27]

Núi Đọi - Sông Châu từ lâu đã là biểu tượng của tỉnh Hà Nam Núi Đọi (Long Đọi Sơn) là nơi tổ chức Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (vua đi cày) từ thời vua Lê Đại Hành, có tháp, bia Sùng Thiện Diên Linh được vua Nhân Tông triều Lý dựng năm Thiên Phù Duệ Vũ thứ 2 - 1121 là di tích lịch sử rất có giá trị [27]

Do lũ sông Hồng rất lớn, đê điều trước đây tu bổ không thể kịp với sự tàn phá của thiên nhiên, sông Hồng hàng năm gây ra nhiều trận lụt cho cả vùng đồng bằng Bắc Bộ Quai Đầm (Thanh Liêm) cũng vỡ nhiều lần, phải đắp đi đắp lại, tốn rất nhiều công sức Vào đầu thế kỷ 20, người Pháp đã cho đắp đê sông Hồng chặn các cửa sông Châu Giang lại, nên sông còn được gọi

là Tắc Giang Đồng thời, theo chiều dài sông, người ta còn cho đắp ba con đập ngăn nước tại Phúc Hạ (xã Hợp Lý), Quan Trung (xã Văn Lý) và Vĩnh Trụ (xã Đồng Lý), chia sông thành 4 đoạn khác nhau và nối với nhau một cách hạn chế bằng các cống ngăn Tại cửa nối với sông Đáy, người ta cũng cho làm cống Phủ Lý ngăn nước sông Đáy chảy vào, chỉ mở khi cần thiết [27]

Từ đó đến nay, sông Châu Giang trở thành túi chứa nước được bơm ra

từ các khu vực ngập úng về mùa mưa Do vậy, nước sông không được lưu thông, lại nhận một phần nước thải sông Nhuệ từ các làng nghề, khu công nghiệp, bệnh viện nên nước sông Châu Giang bị ô nhiễm khá nặng [27]

Từ đầu thế kỷ 21, với dự án cải tạo sông Châu Giang, mở lại Tắc Giang phía Bắc nối với sông Hồng, mở cống Phúc và cống Phủ Lý dẫn nước sông Hồng về sông Đáy, nhằm phục hồi chức năng giao thông thuỷ của sông và giảm mức độ ô nhiễm của nguồn nước trả lại nét đẹp vốn có của sông Châu Giang [27]

1.1.3 Giá trị và vai trò của sông Châu Giang trong không gian cảnh quan thành phố Phủ Lý

Trong quá trình phát triển của thành phố Phủ Lý, diện mạo đô thị ngày càng khang trang, công tác tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan, trả lại vẻ đẹp cho dòng sông – tuyến cảnh quan chính của thành phố Phủ Lý cần được chú trọng Môi trường sống của Phủ Lý trong lành, chất lượng cao sẽ là bản sắc, hình ảnh của “thành phố xanh bên sông” tương lai, đồng thời cũng giải

quyết được những vấn đề mà quy hoạch trước đây chưa giải quyết được triệt

để, đó là “mở đô thị ra với dòng sông” Sông Châu Giang - là trục cảnh quan chính của thành phố và là trung tâm, nơi mở đô thị hướng về các dòng sông

để tận dụng cảnh quan thiên nhiên làm đẹp và tăng sự hấp dẫn cho đô thị; là mặt nước giữa lòng thành phố, kết nối khu đô thị lịch sử phía Nam và khu trung tâm hành chính – chính trị, giáo dục đào tạo phía Bắc

1.1.4 Các nghiên cứu liên quan đến tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông

a Sông Châu Giang trong điều chỉnh quy hoạch chung thị xã Phủ Lý đến năm 2020:

Hình 1.3: Vị trí sông Châu Giang và khu vực nghiên cứu trong QHC thị xã Phủ Lý

đến năm 2020

Năm 2003 UBND tỉnh Hà Nam đã phê duyệt đồ án QHC Thị xã Phủ

Lý đến năm 2020 Trong đồ án này, việc định hướng, khai thác sông Châu Giang chưa tương xứng với yêu cầu về những giá trị tích cực mà sông Châu Giang mang lại: về cảnh quan thiên nhiên, cảnh quan đô thị, bảo vệ sinh thái, bản sắc địa phương…, cùng với việc xác định hướng phát triển chính của đô

thị và khu vực trung tâm mới dọc theo hai bên sông Đáy, nên vai trò chủ đạo của dòng sông Châu Giang trong việc tạo lập hình ảnh của thị xã Phủ Lý cũng

đã được nhắc đến nhưng chưa được chú trọng

b Sông Châu Giang trong điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Phủ Lý đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050:

Trong đồ án điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Phủ Lý đến năm

2030 với hướng phát triển chủ đạo của quy hoạch theo hướng Bắc và hướng Đông của thành phố, được xác định là một trong những trục không gian cảnh quan chính của đô thị Phủ Lý khu vực nghiên cứu nằm ở vị trí giao thoa giữa

ba phân khu trung tâm mới được xác định theo đồ án đó là phân khu đô thị lịch sử hiện hữu, phân khu đô thị - hành chính, chính trị phức hợp mới của tỉnh và phân khu đô thị - y tế chất lượng cao

Hình 1.4: Vị trí khu vực nghiên cứu trong sơ đồ phân khu chức năng chính[12]

Trong đó, phân khu đô thị Phủ Lý hiện hữu (trung tâm lịch sử) là khu

đô thị cũ của thành phố Phủ Lý, là trung tâm hành chính - chính trị của thành phố và các hoạt động thương mại, dịch vụ, mua sắm, vui chơi giải trí được định hướng phát triển dạng mô hình đô thị nén, tập trung chỉnh trang đô thị, nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội Tạo dựng diện mạo đô

thị mới, cải tạo và xây dựng các mảng cây xanh ven sông Đáy, sông Châu Giang và sông Nhuệ kết hợp với mặt nước tạo cảnh quan không gian đẹp cho thành phố Những thay đổi này sẽ đem lại hiệu quả về kinh tế và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân trong khu trung tâm, góp phần giải quyết những bất cập của đô thị hiện nay.[12]

Điểm nhấn của khu vực là trung tâm thành phố mới có tên gọi “Trái tim xanh của Phủ Lý” ở nơi giao thoa giữa dòng sông Châu Giang với trung tâm lịch sử hiện hữu và trung tâm hành chính – chính trị mới của Tỉnh Nơi thành phố mở ra với dòng sông, đưa không gian cảnh quan ven sông vào trong đô thị và biến đó trở thành một phần không thể thiếu của Phủ Lý sinh thái tương lai.[12]

Hình 1.5: Phân khu đô thị Phủ Lý hiện hữu (trung tâm lịch sử)[12]

Phân khu đô thị - hành chính, chính trị phức hợp mới của tỉnh có tính chất là nơi làm việc, giao dịch chính của tỉnh ủy, các tổ chức chính trị xã hội

và các sở ban ngành của tỉnh Nơi tiến hành hội nghị, hội thảo, tổ chức họp báo, mít tinh, diễu hành và các hoạt động khác được định hướng mô hình trung tâm hành chính – chính trị phức hợp bao gồm các công trình hành chính, chính trị của Tỉnh; công trình văn hóa, nhà hát, bảo tàng, thư viện; công trình hỗn hợp thương mại dịch vụ, căn hộ, khách sạn, không gian quảng

trường và cây xanh mặt nước Đây sẽ là khu vực mới sống động và cởi mở, tổ chức các sự kiện lớn, lễ hội của Tỉnh và Thành phố, hoạt động liên tục cả ngày và đêm.[12]

Trục không gian điểm nhấn rộng 150m với cây xanh, vườn hoa công cộng kết hợp với tuyến cảnh quan ven sông Châu Giang với giải pháp

„‟gương nước‟‟ soi bóng các công trình văn hóa có kiến trúc đặc sắc, độc đáo, thu hút hoạt động, sự kiện và tạo sự gần gũi với người dân.[12]

Hình 1.6: Phân khu đô thị - hành chính, chính trị phức hợp[12]

Phân khu đô thị - y tế chất lượng cao nằm ở phía Nam của sông Châu Giang là phân khu động lực mới về phía Đông thành phố với các chức năng lớn liên Vùng như hệ thống Y tế chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, Trung tâm tài chính ngân hàng thương mại dịch vụ và Ga đâu mối trung chuyển đa phương tiện TOD.[12]

Hình 1.7: Phân khu đô thị - y tế chất lượng cao[12]

Quy hoạch chung xây dựng thành phố Phủ Lý và các hướng dẫn thiết

kế đô thị sẽ tập trung làm rõ các vấn đề về cấu trúc đô thị của thành phố Phủ

Lý, vấn đề bảo tồn khu phố cũ, phát triển đô thị mới và các vấn đề môi trường

đô thị, theo đó tập trung vào các nguyên tắc thiết kế đô thị cụ thể sau:

Nguyên tắc đặc trưng: xây dựng thành phố Phủ Lý có đặc trưng, đẹp, sinh động tràn đầy sức sống, xứng tầm là đô thị trọng tâm của vùng tỉnh và sẽ

là thành phố trực thuộc trung ương trong tương lai

Nguyên tắc liên tục: bảo tồn văn hóa lịch sử, cảnh quan tự nhiên như các dòng sông Đáy, Nhuệ, Châu Giang, vùng hoa sinh thái Phù Vân kết hợp với Tam Chúc, núi Đọi, các làng nghề dọc sông Châu… hình thành không gian du lịch dịch vụ hấp dẫn du khách cả nước và quốc tế

Nguyên tắc hài hòa: hình thành cảnh quan trong đó cảnh quan ven sông với không gian đô thị kết nối hài hòa

Nguyên tắc cộng đồng: hình thành khu vực trọng điểm, không gian mở đặc thù và có tính cộng đồng, phát huy được phong thổ và văn hóa khu vực

Nguyên tắc bền vững: bảo tồn cảnh quan tự nhiên, hình thành mạng lưới mặt nước và cây xanh toàn đô thị

Khu vực dọc sông Châu Giang:

Bảo tồn cảnh quan tự nhiên, các di tích văn hóa lịch sử ven sông, khai thác các yếu tố này cho phát triển du lịch dịch vụ và tạo dựng hình ảnh đô thị

Phát huy tiềm năng thiên nhiên và môi trường trù phú của các con sông cho quá trình phát triển của đô thị ven sông

Tăng cường kết nối các trọng điểm đô thị, du lịch, nông nghiệp ở hai bên sông để thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch dọc theo sông

c Sông Châu Giang trong kế Quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 khu đô thị mới Châu Giang – Green Pearl:

Hình 1.8: Sơ đồ tổ chức không gian kiến trúc cảnh quan

Khu đất lập quy hoạch nằm phía Bắc sông Châu Giang, nằm cách Hà Nội khoảng 50km về phía Bắc, cách khu công nghiệp Đồng Văn 5km, sát với khu công nghiệp Hoàng Đông, cách khu di tích Đọi Sơn 5km về phía Đông

Khu vực quy hoạch có diện tích khoảng 1010,82ha, thuộc địa phận phường Quang Trung, xã Lam Hạ thành phố Phủ Lý và các xã Tiên Tân, Tiên Hiệp, Tiên Hải, huyện Duy Tiên, được giới hạn như sau:

+ Phía Bắc giáp tuyến đường liên vùng dự kiến

+ Phía Nam giáp sông Châu

+ Phía Đông giáp đường cao tốc Hà Nội – Ninh Bình

+ Phía Tây giáp Quốc Lộ 1A và đường sắt Quốc gia

- Khu vực quy hoạch về cơ bản có tính chất:

+ Là một trong ba cực phát triển không gian của đô thị Phủ Lý, Hà Nam

+ Là trung tâm hành chính tỉnh; trung tâm dịch vụ văn phòng, tài chính, thương mại, đào tạo, văn hóa; khu nhà ở và công viên đô thị, được xây dựng hiện đại với mật độ xây dựng thấp, có hệ thống hạ tầng xã hội đồng bộ, kết hợp với cải tạo chỉnh trang khu dân cư cũ

1.2 Thực trạng không gian kiến trúc cảnh quan hai bên bờ sông

1.2.1 Thực trạng kiến trúc công trình hai bên bờ sông

Dọc theo sông Châu Giang có thể phân công trình kiến trúc theo 2 phía,

bờ Bắc và bờ Nam

a Phía bờ Nam sông Châu Giang:

- Công trình kiến trúc lớn:

+ Công trình kiến trúc có khối tích lớn nhất trong khu vực nghiên cứu

là chợ Bầu (Chợ Phủ Lý) được xây dựng mới có tổng diện tích khoảng 10.000m2 có hình thức tương đối hiện đại tuy nhiên vẫn chưa mang dáng dấp của một công trình điểm nhấn cho khu vực

Hình 1.9: Hiện trạng công trình chợ Bầu

+ Bên cạnh đó, còn có một phần công trình của chợ chưa được xây dựng hoàn thiện, để thô và xung quanh khu vực chợ Bầu còn nhiều nhà tạm, lán tôn dựng tạm, lấn chiếm vỉa hè rất thiếu thẩm mỹ và nhếch nhác

Hình 1.10: Hiện trạng khu vực xung quanh công trình chợ Bầu

- Các công trình công cộng, trường học, hình thức kiến trúc rõ nét hơn với khối tích lớn, có chiều cao từ 3-5 tầng, dạng nhà khối, sơn màu xanh nhạt,

có hình thức khiến trúc, cửa đi cửa sổ đồng bộ Khu vực này mật độ xây dựng, tầng cao, khoảng lùi và màu sắc cũng được quan tâm, thực hiện theo quy hoạch

Hình 1.11: Hiện trạng công trình trường học

- Công trình nhà ở:

+ Công trình nhà ở chủ yếu là các công trình có khối tích nhỏ, dạng nhà ống hoặc nhà cấp 4, tường xây gạch, quét vôi, sơn màu vàng nhạt, xanh, trắng hoặc để xi măng trần, cửa sổ và cửa đi không đồng bộ Các công trình này dân

tự xây dựng sát vỉa hè không theo quy hoạch với hình thức công trình, mật độ xây dựng, tầng cao, khoảng lùi không được quan tâm, vẫn còn công trình nhà tạm, khu xây dựng mới còn ít, tỷ lệ nhà kiên cố chưa cao

Hình 1.12: Hiện trạng công trình nhà ở bờ Nam

b Phía bờ Bắc sông Châu Giang:

- Công trình nhà ở:

+ Công trình nhà ở chủ yếu là nhà ở nhỏ làng xóm hiện trạng xen lẫn với một số công trình công cộng tiện ích cho người dân Khu vực này có đặc điểm kiến trúc thấp tầng từ 1-3 tầng, mật độ xây dựng rất thấp, cây xanh mặt nước đan xen với công trình, thấp thoáng hài hòa với thiên nhiên

Hình 1.13: Hiện trạng công trình nhà ở bờ Bắc

- Công tình tôn giáo, tín ngưỡng:

Một số công trình có tính lịch sử, văn hóa tôn giáo cần bảo tồn, tích hợp và nghiên cứu cải tạo trong thiết kế đô thị đảm bảo sự hài hòa tổng thể chung như:

+ Chùa Hòa Lạc,

+ Đình Chung (Mễ Nội),

+ Khu tâm linh với đền thờ liệt sỹ và 10 cô gái Lam Hạ

Hình 1.14: Hiện trạng công trình lịch sử, tôn giáo

1.2.2 Thực trạng kết nối trong khu vực nghiên cứu

Trong khu vực dọc hai bên bờ sông Châu Giang việc tập trung hoạt động của con người với mật độ cao nhất là vị trí giáp với quốc lộ 1A do có hoạt động mua bán trao đổi tại chờ Bầu

Hai bên trục đường ven sông là nơi tập trung của nhà dân, các hộ gia đình tuy nhiên có mật độ tập trung khá thấp Trục đường ven sông đóng vai trò kết nối giữa tuyến quốc lộ 1A và đường cao tốc Pháp Vân – Ninh Bình, giảm tải cho các tuyến đường khác Nhìn chung, việc tập trung mật độ sinh hoạt, hoạt động của con người trên các trục đường hai bên bờ sông Châu Giang cũng là một yếu tố ảnh hưởng đến việc tổ chức giao thông, quảng trường, vườn hoa, các không gian mở sao cho phù hợp và đáp ứng được nhu cầu sử dụng của người dân trong khu vực

Ngoài ra, các tuyến kết nối chính hai bên bờ sông Châu Giang phải kể đến hệ thống cầu Liêm Chính và cầu Châu Giang

Cầu Liêm Chính nằm ở phía đông khu vực nghiên cứu kết nối tuyến đường 68M và đường N1 mới của thành phố Phủ Lý Đây là tuyến đường trục chính để phát triển đô thị, kết nối mạng lưới giao thông quốc gia tại nút giao Liêm Tuyền nối Khu đô thị Bắc Châu Giang và khu đô thị Nam Châu Giang, kết nối khu đô thị Đại học Nam Cao với khu công nghiệp Đồng Văn Đây là tuyến đường trục Bắc Nam của đô thị, là tuyến đường động lực của tỉnh cũng như của thành phố

Cầu Châu Giang nằm ở vị trí trung tâm của khu vực nghiên cứu, tiếp nối tuyến đường Lê Công Thanh, nối liền khu trung tâm Văn hóa – Kinh tế của thành phố với khu đô thị Bắc Châu Giang và khu trung tâm hành chính mới của tỉnh Hà Nam mà khởi đầu là khu tâm linh Trục đường qua cầu Châu Giang này sẽ nối nhịp hai bờ Bắc và Nam Châu Giang, tạo động lực cho quá trình phát triển mạng lưới giao thông đô thị, tạo điều kiện và tiền đề cho quá

trình xây dựng và phát triển đô thị về phía Bắc và Đông Bắc của thành phố Phủ Lý

Sông Châu Giang là tuyến kết nối sông Đáy và sông Hồng Theo nghiên cứu tuyến sông Châu Giang có khả năng cho tàu 120-150 tấn lưu thông nhằm đáp ứng nhu cầu kết nối vận tải thủy, thúc đẩy sự phát triển Kinh

tế - xã hội của địa phương Theo Quy hoạch phát triển giao thông vận tải của tỉnh Hà Nam đến năm 2020, tuyến sông Châu Giang có vị trí quan trọng, đảm bảo cho các phương tiện thủy có tải trọng đối đa 200 tấn đi qua, giúp rút ngắn được 97km đường vận chuyển từ Phủ Lý ra sông Hồng Dòng sông đóng vai trò là một mạng lưới vận tải thủy khép kín, giảm tải cho hệ thống vận tải đường bộ đã quá tải trên tuyến quốc lộ 21, quốc lộ 1A và quốc lộ 3

Theo quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Hà Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, tuyến sông Châu Giang kết nối Phủ Lý - Duy Tiên - Lý Nhân được coi là tuyến du lịch đường sông nội tỉnh, liên kết các điểm du lịch của Phủ Lý; Các điểm du lịch của Duy Tiên như Long Đọi Sơn, Làng nghề Trống Đọi Tam; Các điểm du lịch của Lý Nhân, Bình Lục như: Đền Trần Thương, Khu du lịch tưởng niệm nhà văn liệt sỹ Nam Cao, Đình Ngọc Lũ 1.2.3 Thực trạng cảnh quan và hệ thực vật hai bên bờ sông

Cây xanh ven sông chiếm một vị trí quan trọng trong công tác thiết kế

đô thị Cây xanh được bố cục theo hai dạng: Bố trí theo mảng lớn và bố trí đơn lẻ Cây xanh được bố trí mảng lớn dạng công viên tạo nền xanh ven sông, tạo dựng cảnh quan, không gian công cộng, kết hợp với các tiện ích đô thị như ghế đá đèn chiếu sáng, đài phun nước

Hình 1.15: Hiện trạng cảnh quan

Toàn bộ cảnh quan bờ Bắc và một phần bờ Nam sông Châu Giang đoạn

từ cầu Liêm Chính trở về phía Đông có vẻ đẹp tự nhiên với cảnh quan nhà vườn xen lẫn không gian cây xanh Đây là nét đặc trưng cần gìn giữ và nâng tầm thành hình ảnh của Phủ Lý trong tương lai

Cảnh quan bờ Nam sông Châu Giang đoạn từ cầu Phủ Lý đến cầu Liêm Chính đã hình thành hệ thống kè bê tông mái đứng kết hợp đường giao thông Hình thức kè bê tông đứng thô cứng, thiếu thẩm mỹ

Trong phạm vi nghiên cứu, đoạn sông từ quốc lộ 1A đến cầu Liêm Chính chưa có không gian cây xanh lớn, khuôn viên làm nơi tập trung cho người dân tới sinh hoạt vui chơi giải trí chủ yếu là các khu vực cây xanh tự nhiên, bờ bụi tre, ngoài ra còn có các loài thự vật sống trôi nổi trên mặt nước bao gồm các loại: bèo tây, bèo cái, bèo ong, bèo tai chuột, rau muống …

Hình 1.16: Hiện trạng cây xanh tự nhiên, bờ bụi

Hai bên bờ sông Châu Giang đã trồng một vài loại cây xanh cảnh quan tuy nhiên không tô điểm được cảnh quan vì thiếu hình dáng, màu sắc của cây, hoa lá có tác dụng phối kết tạo ra phong cảnh đẹp Khu vực không có cảm giác linh động thông qua sự thay đổi của chiều cao, vỏ cây, tán lá, thân cành

Hình 1.17: Hiện trạng cây xanh cảnh quan

Nhận xét: cây xanh trong khu vực nghiên cứu rất thiếu về chủng loại,

số lượng dẫn đến không hợp lý về bố cục, không tác động tích cực đến cảnh quan môi trường

1.2.4 Thực trạng hạ tầng kỹ thuật và tiện ích đô thị hai bên bờ sông

a Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật – giao thông và đê kè

Bờ Nam sông Châu Giang đoạn từ Quốc lộ 1A đến cầu Liêm Chính đã

có hệ thống kè đứng có chiều dài khoảng 1,5km, tường kè dạng tường chắn hai lớp, kiểu sườn chống và tường trọng lực, kè hộ chân dạng lăng thể tựa

bằng đá hộc, cao trình đỉnh tường sườn +5m, kết cấu bê tông cốt thép, vỉa hè giáp kè rộng 3m,[12] tương đối hoàn chỉnh tuy nhiên do được xây dựng đã lâu nên hình thức xấu, thô cứng, thiếu thẩm mỹ, một số đoạn đã có dấu hiệu xuống cấp

Bờ Bắc sông Châu Giang đoạn từ cầu Phủ Lý đến cầu Liêm Chính đã

có hệ thống kè đứng mới được thi công có chiều dài khoảng 1,3km, tường kè dạng tường chắn kiểu sườn chống 1 lớp kết hợp kè hộ chân, cao trình tường sườn +5m, kết cấu bê tông cốt thép, vỉa hè giáp kè rộng 3m,[12] mặc dù đã được trồng và trang trí bằng một loại cây cảnh và hoa, tuy nhiên do không được chăm sóc, cắt tỉa và hình thức chưa đẹp mắt

Tuy nhiên tại bờ Nam sông Châu Giang vẫn còn một đoạn đường chưa được giải phóng và thi công, hiện trạng vẫn là đường đất và bờ bụi cản trở giao thông và tính xuyên suốt cho tuyến đường Theo đồ án quy hoạch chung thành phố Phủ Lý, đoạn đường này sẽ được đấu nối trực tiếp vào đường Xuân Diệu hiện trạng, và được cải tạo nâng cấp đoạn qua trại tạm giam công an tỉnh

Hà Nam để tuyến đường được liên tục, đảm bảo giao thông cho toàn tuyến cũng như cho người dân

Hình1.20: Hiện trạng vị trí đường chưa thi công tại bờ nam sông Châu Giang

Nhận xét: Tuyến đê kè hai bên bờ sông Châu Giang tuy có tác dụng chống sạt lở bờ cũng như chống ngập nhưng do hình thức là kè đứng, không kết hợp với cảnh quan và đường dạo, kiến trúc trang trí kè đơn điệu, thuần chất thủy lợi tạo nên những hạn chế trong quá trình tổ chức không gian như: chất liệu bê tông thô, thiếu mảng cỏ, cây xanh, kiến trúc nhỏ trang trí tạo nên

sự phân cách không gian Ngoài ra kè quá cao, khó tiếp cận không gian mặt nước và tổ chức tuyến đi bộ ven sông

Hình1.21: Mặt cắt kè sông Châu Giang[12]

b Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật – hệ thống cầu qua sông

Các cây cầu bắc qua dòng sông Châu Giang cũng được đánh giá là một trong những điểm nhấn kết nối cảnh quan hai bên sông

Những cây cầu đang sử dụng trong khu vực nghiên cứu phần lớn đều

có chất lượng tốt và có hình thức phù hợp với cảnh quan môi trường do được xây mới là cầu Châu Giang và cầu Liêm Chính Tuy nhiên còn tồn tại cầu Phủ

Lý trên Quốc lộ 1A có kiến trúc chưa phù hợp và tình trạng đang xuống cấp cũng như không đảm bảo lưu thông, cần được cải tạo hoặc xây dựng lại để tạo dựng bộ mặt đô thị cũng như đảm bảo vận tải thủy và du lịch trên sông Trong phạm vi nghiên cứu có những yếu tố về hạ tầng cần xem xét nhằm nâng cấp tuyến đường thủy trên sông Châu Giang không chỉ cho phát triển công nghiệp vật liệu xây dựng mà còn cả cho du lịch dịch vụ như: Công trình đầu mối thủy lợi, Cầu Phủ Lý cùng với đường sắt Bắc Nam đi qua, các khu vực thoát nước

từ kênh, hồ ra sông

Hình 1.22: Hiện trạng hệ thống cầu qua sông Châu Giang

c Hiện trạng tiện ích đô thị hai bên bờ sông

- Vỉa hè, gạch ốp lát:

+ Tại bờ Nam sông Châu Giang một bên vỉa hè đã được lát gạch, tuy nhiên do quá trình thi công không đồng bộ, chưa có được chất liệu, hình dáng, màu sắc phù hợp với ý tưởng cảnh quan chung, mới được xây dựng đáp ứng những công năng tối thiểu Sau một thời gian sử dụng tại một số vị trí, vỉa hè

và gạch ốp lát bị xuống cấp, bên phía nhà dân chưa được bố trí lát đá vỉa hè, chỉ để trần dạng bê tông làm mất mỹ quan đô thị

Đoạn từ quốc lộ 1A đến cầu Châu Giang, lan can được thiết kế cao khoảng 1,2m, làm bằng chất liệu thép có hoa văn trang trí, tuy nhiên hình thức

có phần cũ kỹ, lạc hậu, cột được ốp đá đen tuy nhiên tại đây phần lớn đá ốp

đã bị xuống cấp do không được tu bổ, chỉnh trang

Đoạn từ cầu Châu Giang đến cầu Liêm Chính, phần lan can tường rào được xây và ốp gạch đỏ, có hình thức thô cứng, cộng thêm cũng đã xuống cấp tại một số đoạn, gây mất mỹ quan

Hình 1.23: Hiện trạng vỉa hè, bồn hoa và đèn chiếu sáng bờ Nam sông Châu Giang

+ Tại khu vực bờ Bắc sông Châu Giang, do mới được đầu tư xây dựng, nên vỉa hè, bồn hoa, gach lát đã có sự đồng bộ, tuy nhiên hình thức còn chưa đẹp

- Đèn chiếu sáng:

+ Hệ thống đèn đi bộ trang trí đã được bố trí tại hai bờ sông, đèn có phần chân đế và phần thân cột bằng sắt, gồm 4 bóng, đã phần nào đáp ứng được nhu cầu chiếc sáng ban đêm cho hai bên bờ sông Tuy nhiên do được đầu tư xây dựng không đồng bộ nên có sự khác biệt nhất định về hình dáng cũng như màu sắc của hai bên bờ sông Châu Giang và một phần đèn bên bờ Nam sông Châu Giang đã có dấu hiệu xuống cấp

Hình 1.24: Hiện trạng vỉa hè, bồn hoa và đèn chiếu sáng bờ Bắc sông Châu Giang

Nhìn chung các tiện ích đô thị hiện đại chưa được chú trọng đưa vào khai thác sử dụng Thực trạng hai bên bờ sông các tiện ích đô thị còn rất nghèo nàn

Các tiện ích còn thiếu nhiều như ghế ngồi, thùng rác, các thiết bị giao tiếp thị giác như biển báo, biển quảng cáo, ký, tín hiệu phục vụ giao thông chưa có

Tác phẩm nghệ thuật tạo hình: Hiện duy nhất chỉ có hàng rào bên bờ sông đoạn từ quốc lộ 1A đến cầu Châu Giang là có tạo hình, còn lại trong khu vực nghiên cứu chưa có tác phẩm nghệ thuật tạo hình nào như: tranh, tượng phù điêu, chữ viết…

Các trang thiết bị trên trục đường gồm có: đèn trang trí, đèn chiếu sáng, bồn hoa hình thức đơn điệu nghèo nàn, vật liệu sử dụng rẻ tiền, chưa đóng góp đầy đủ cho mỹ qua tuyến song nói riêng cũng như thành phố Phủ Lý nói chung Đại bộ phận người dân chưa có thói quen sử dụng tiện ích đô thị