Quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường nguyễn thái học, thành phố yên bái tỉnh yên bái (luận văn thạc sĩ)

NGUYỄN VĂN DƯƠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC, THÀNH PHỐ YÊN BÁI TỈNH YÊN BÁI LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH Hà Nội – 2019... Xin châ

NGUYỄN VĂN DƯƠNG

QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC, THÀNH PHỐ YÊN BÁI

TỈNH YÊN BÁI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

Hà Nội – 2019

NGUYỄN VĂN DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

GS TS NGUYỄN TỐ LĂNG

Hà Nội – 2019

NGUYỄN VĂN DƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

GS TS NGUYỄN TỐ LĂNG

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – 2019

lý Đô thị và Công trình, khóa học 2017 - 2019 tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Học viên đã được các thầy cô giáo truyền đạt cho những kiến thức và phương pháp luận nghiên cứu khoa học vô cùng quý báu, đây chính là nền tảng kiến thức giúp học viên tự tin, vững vàng hơn trong công tác và trong lĩnh vực nghiên cứu sau khi tốt nghiệp Học viên xin bày tỏ lòng tri ân tới toàn thể quý thầy cô trong nhà trường Đặc biệt xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới GS.TS.KTS Nguyễn Tố Lăng, là người trực tiếp hướng dẫn, tạo mọi điều kiện thuận lợi, giúp cho học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn các Phòng, Khoa trong nhà trường, cảm ơn phòng Quy hoạch Kiến trúc Sở Xây dựng tỉnh Yên Bái, phòng Quản lý đô thị thành phố Yên Bái, Ủy ban nhân dân phường Nguyễn Thái Học đã giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn này

Hà Nội, tháng 4 năm 2019

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Văn Dương

quan phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Văn Dương

Lời cam đoan

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined.

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu 3

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Các khái niệm (thuật ngữ) 4

7 Cấu trúc luận văn 5

NỘI DUNG 6

Chương 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC , THÀNH PHỐ YÊN BÁI 6

1.1 Giới thiệu chung 6

1.1.1 Giới thiệu về tỉnh Yên Bái 6

1.1.2 Đặc điểm thành phố Yên Bái và phường Nguyễn Thái Học 8

1.2 Thực trạng công tác quy hoạch, xây dựng phường Nguyễn Thái Học 13

1.2.1 Thực trạng công tác quy hoạch 13

1.2.2 Thực trạng công tác thiết kế đô thị 16

1.2.3 Thực trạng không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học 17

1.3.1 Về cơ chế chính sách và văn bản pháp lý 28

1.3.2 Thực trạng bộ máy quản lý 28

1.3.3 Thực trạng công tác quản lý của bộ máy 32

1.3.4 Sự tham gia của cộng đồng trong quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học……… 33

1.4 Những vấn đề cần được nghiên cứu trong công tác quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học 34

1.4.1 Về quản lý quy hoạch xây dựng đô thị (không gian) 34

1.4.2 Về thiết kế đô thị (kiến trúc, cảnh quan) 34

1.4.3 Về văn bản pháp lý 35

1.4.4 Về bộ máy quản lý 35

1.4.5 Về sự tham gia của cộng đồng 35

Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC, THÀNH PHỐ YÊN BÁI 36

2.1 Cơ sở lý thuyết quản lý không gian,, kiến trúc, cảnh quan 36

2.1.1 Một số lý thuyết cơ bản về không gian, kiến trúc, cảnh quan 36

2.1.2 Nội dung quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan 38

2.1.3 Tiêu chí phân vùng quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị 44

2.1.4 Các tiêu chí quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị 44

2.1.5 Sự tham gia của cộng đồng 46

2.2 Cơ sở pháp lý quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan 47

2.2.1 Các văn bản quy phạm pháp luật 47

2.2.2 Các quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan 50

2.2.3 Các quy hoạch xây dựng đô thị được phê duyệt liên quan 51

2.3.2 Yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội 54

2.3.3 Yếu tố quy hoạch 54

2.3.4 Yếu tố quản lý 54

2.3.5 Vai trò của cộng đồng 55

2.4 Kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan của một số nước trên thế giới và Việt Nam 57

2.4.1 Kinh nghiệm trong nước 57

2.4.2 Kinh nghiệm nước ngoài 60

Chương 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC, THÀNH PHỐ YÊN BÁI 66

3.1 Quan điểm, mục tiêu 66

3.2 Nguyên tắc quản lý 67

3.3 Giải pháp phân vùng quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan 68

3.4 Giải pháp quản lý (theo từng vùng) 69

3.4.1 Về không gian 69

3.4.2 Về kiến trúc 75

3.4.1 Về cảnh quan 80

3.5 Hoàn thiện cơ chế chính sách 82

3.6 Giải pháp về bộ máy quản lý 84

3.7 Giải pháp huy động sự tham gia của cộng đồng 89

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 95

Kết luận 95

Kiến nghị 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO

CP Chính phủ

Hình 1.1 Vị trí tỉnh Yên Bái trong vùng Bắc Bộ 7 Hình 1.2 Vị trí thành phố Yên Bái 9 Hình 1.3 Hiện trạng cảnh quan khu trung tâm thành phố 12 Hình 1.4 Bản đồ hiện trạng phường Nguyễn Thái Học 13 Hình 1.5 Bản đồ vị trí ranh giới phường Nguyễn Thái Học 17 Hình 1.6 Ảnh hiện trạng công viên hồ Yên Hòa 19 Hình 1.7 Hiện trạng các khu dân cư cũ 20 Hình 1.8 Một số hình ảnh khu đô thị Vincom 21 Hình 1.9 Trụ sở HĐND-UBND phường Nguyễn Thái Học 23 Hình 1.10 Sở Công thương tỉnh Yên Bái 23 Hình 1.11 Hiện trạng trường TH Nguyễn Thái Học 24 Hình 1.12 Di tích lịch sử Mộ Nguyễn Thái Học 24 Hình 1.13 Hiện trạng trung tâm y tế thành phố Yên Bái 25 Hình 1.14 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý đô thị 29 Hình 2.1 Bản đồ QH KG, KT, CQ phường Nguyễn Thái Học 51 Hình 2.2 Một số khu đô thị trên địa bàn TP Hạ Long 58 Hình 2.3 Kiến trúc cảnh quan thành phố Đà Nẵng 59

Hình 3.1 Bản đồ phân vùng quản lý 68 Hình 3.2 Hình ảnh minh hoạ về thiết kế kiến trúc công trình

thương mại dich vụ

77

Hình 3.3 Một số hình ảnh minh hoạ về thiết kế kiến trúc công

trình nhà ở liên kế

78

Hình 3.4 Sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý kiến trúc cảnh quan

phường Nguyễn Thái Học với sự tham gia cộng đồng

93

bảng,

biểu

Bảng 1.1 Tổng hợp đất đai xây dựng phường Nguyễn Thái Học 15 Bảng 3.1 Đề xuất bố trí cán bộ và nghiệp vụ tương ứng 85 Bảng 3.2 Đề xuất chương trình đào tạo cán bộ trong thời gian tới 86

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Sau khi đất nước giành độc lập thị xã Yên Bái được khôi phục và mở rộng Ngày 7 tháng 4 năm 1956 theo Nghị định số 72/TTg của Thủ tướng Chính phủ

đã quyết định tái lập thị xã Yên Bái Ngày 6 tháng 6 năm 1988, tại Quyết định

số 101-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng đã quyết định phát triển 4 phường của thị xã Yên Bái là phường Hồng Hà, Nguyễn Thái Học, Minh Tân, Yên Thịnh lên thành 7 phường cụ thể như sau: chia phường Hồng Hà thành 2 phường lấy tên là phường Hồng Hà và phường Nguyễn Phúc; chia phường Nguyễn Thái Học ra thành 2 phường lấy tên là phường Nguyễn Thái Học và phường Yên Ninh; chia phường Minh Tân thành 2 phường là phường Minh Tân và phường Đồng Tâm Ngày 11 tháng 1 năm 2002, thị xã Yên Bái được Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 05/2002/NĐ-CP thành lập thành phố Yên Bái trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Yên Bái Theo Nghị quyết số 122/NQ-

CP ngày 11/12/2013 Chính phủ nước cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã thành lập phường Nam Cường và phường Hợp Minh thuộc thành phố Yên Bái Như vậy theo quyết định này từ ngày 11/12/2013 thành phố Yên Bái có tổng

số 9 phường và 8 xã

Thành phố Yên Bái là đô thị tỉnh lỵ, trung tâm Chính trị, Kinh tế, Văn hóa

xã hội của tỉnh Yên Bái và là đô thị hạt nhân trong hệ thống các đô thị của tỉnh

Là một tỉnh miền núi, Yên Bái có những lợi thế nhất định về điều kiện tự nhiên,

về tài nguyên phục vụ phát triển kinh tế xã hội Những năm qua, thành phố Yên Bái đã từng bước xây dựng phát triển hạ tầng đô thị để trở thành một trong những trung tâm đa ngành của các tỉnh khu vực miền núi, trung du phía Bắc, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng của toàn khu vực

Công tác quy hoạch và quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan trên địa bàn thành phố đã được xách định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm quan trọng của thành phố, công tác quản lý xây dựng theo quy hoạch cùng dần đi vào nề nếp Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn nhiều tồn tại hạn chế như: Một số khu vực trong thành phố còn thiếu quy hoạch phân khu, quy hoạch phân khu và chưa có quy chế quản lý kiến trúc cảnh quan, nên dẫn đến khó khăn trong công tác cấp phép dự án đầu tư xây dựng và quản lý kiến trúc cảnh quan xây dựng theo quy hoạch Đặc biệt công tác thiết kế đô thị chưa được quan tâm, nhiều tuyến phố kiến trúc chưa hài hòa, thiếu đồng nhất

Phường Nguyễn Thái Học là một trong 4 phường đầu tiên của thành phố Yên Bái, nằm tiếp giáp với các khu vực có tốc độ đô thị hoá cao của Thành phố Yên Bái Có thể nói đây là khu vực có giá trị sử dụng đất cao, thuận lợi phát triển đô thị

Với định hướng xây dựng phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái trở thành khu đô thị bền vững, phù hợp với tình hình phát triển chung của khu vực Việc nghiên cứu tìm ra các giải pháp quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan khu đô thị đáp ứng hài hoà với các mục tiêu quy hoạch là rất cần thiết Do đó nghiên cứu đề tài “Quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học, Thành phố Yên Bái” nhằm quản lý và kiểm soát một cách hiệu quả

về mặt không gian, kiến trúc các công trình cộng cộng cũng như dân sinh trong địa bàn phường Nguyễn Thái Học, các không gian cây xanh, công viên văn hóa công cộng, các công trình hạ tầng đô thị, giao thông, … góp phần xây dựng và phát triển đô thị hiện đại, có bản sắc, nâng cao chất lượng không gian kiến trúc, cảnh quan đô thị

2 Mục đích nghiên cứu

- Đề xuất một số giải pháp quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan trên địa bàn Phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái, tỉnh Yên Bái đảm bảo

tính thống nhất của không gian tổng thể đến không gian cụ thể các khu vực thuộc đô thị

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Giải pháp quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan

- Phạm vi nghiên cứu: Phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái; Giai đoạn nghiên cứu: 2020-2050 Diện tích nghiên cứu khoảng 174,2 ha; dân số khoảng 13.147 người

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập; kế thừa tài liệu, kết quả đã nghiên cứu;

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin;

- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống;

- Phương pháp dự báo

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: Xây dựng cơ sở khoa học, làm rõ một số vấn đề tồn tại, bất cập cần giải quyết và nêu những quy định mới nhất của Nhà nước trong công tác quản lý không gian kiến trúc cảnh quan tại các đô thị trên địa bàn tỉnh Yên Bái

- Ý nghĩa thực tiễn: Giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc, đề xuất

mô hình quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học;

đề xuất đổi mới cơ chế, chính sách quản lý nhằm quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái được hiệu quả Góp phần xây dựng một khu đô thị mới thân thiện, hài hòa với thiên nhiên và môi trường, HTHTKT đồng bộ và hiện đại, mang đặc thù riêng cho khu vực, đem lại cho cư dân đô thị cuộc sống tiện nghi và thoải mái, tạo ảnh hưởng tích cực tới cuộc sống của dân cư khu vực lân cận

6 Các khái niệm (thuật ngữ)

- Kiến trúc đô thị: Là tổ hợp các vật thể trong đô thị, bao gồm các công

trình kiến trúc, kỹ thuật, nghệ thuật, quảng cáo mà sự tồn tại, hình ảnh, kiểu dáng của chúng chi phối hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị [13]

- Cảnh quan đô thị: Là không gian cụ thể có nhiều hướng quan sát ở trong

đô thị như không gian trước tổ hợp kiến trúc, quảng trường, đường phố, hè, đường đi bộ, công viên, thảm thực vật, vườn cây, vườn hoa, đồi, núi, gò đất, đảo, cù lao, triền đất tự nhiên, dải đất ven bờ biển, mặt hồ, mặt sông, kênh, rạch trong đô thị và không gian sử dụng chung thuộc đô thị [13]

- Không gian đô thị: Là không gian bao gồm các vật thể kiến trúc, cây

xanh, mặt nước trong đô thị có ảnh hưởng trực tiếp đến cảnh quan đô thị [13]

- Kiến trúc cảnh quan: Là hoạt động định hướng của con người tác động

vào môi trường nhân tạo để làm cân bằng mối quan hệ giữa các yếu tố thiên nhiên và nhân tạo, tạo nên sự hài hòa giữa chúng [10]

Các thành phần của kiến trúc cảnh quan đô thị bao gồm các yếu tố thiên nhiên và nhân tạo:

+ Yếu tố thiên nhiên gồm: Địa hình, mặt nước, cây xanh, điều kiện khí hậu, không trung và con người

+ Yếu tố nhân tạo gồm: Kiến trúc công trình, đường phố, quảng trường, trang thiết bị hoàn thiện kỹ thuật và tranh tượng hoành tráng trang trí

- Quản lý đô thị: Là các hoạt động nhằm huy động mọi nguồn lực vào công

tác quy hoạch, hoạch định các chương trình phát triển và duy trì các hoạt động

đó để đạt được các mục tiêu phát triển của chính quyền đô thị

- Sự tham gia của cộng đồng: Theo Clanrence Shubert là quá trình trong

đó các nhóm dân cư của cộng đồng tác động vào quá trình quy hoạch, thực hiện, quản lý sử dụng hoặc duy trì một dịch vụ, trang thiết bị hay phạm vi hoạch động Các hoạt động cá nhân không có tổ chức sẽ không được coi là sự tham

gia của cộng đồng

- Sự tham gia của cộng đồng là một quá trình mà Chính phủ và cộng đồng cùng nhận một số trách nhiệm cụ thể và tiến hành các hoạt động để cung cấp các dịch vụ đô thị cho tất cả cộng đồng [9]

- Sự tham gia của cộng đồng là đảm bảo cho những người chịu ảnh hưởng của dự án được tham gia vào việc quyết định dự án

- Sự tham gia của cộng đồng là tìm và huy động các nguồn lực của cộng đồng, qua đó để tăng lợi ích cho cộng đồng dân cư giảm các chi phí, tăng hiệu quả kinh tế và hiệu quả chính trị cho nhà nước

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung chính của Luận văn gồm ba chương:

- Chương 1: Thực trạng quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái

- Chương 2: Cơ sở khoa học quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái

- Chương 3: Đề xuất một số giải pháp quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái

NỘI DUNG Chương 1: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC, CẢNH QUAN PHƯỜNG NGUYỄN THÁI HỌC, T.PHỐ YÊN BÁI 1.1 Giới thiệu chung

1.1.1 Giới thiệu về tỉnh Yên Bái

Yên Bái là tỉnh miền núi nằm sâu trong nội địa, là 1 trong 13 tỉnh vùng núi phía Bắc, nằm giữa 2 vùng Đông Bắc và Tây Bắc Phía Bắc giáp tỉnh Lào Cai, phía Nam giáp tỉnh Phú Thọ, phía Đông giáp 2 tỉnh Hà Giang, Yên Bái và phía Tây giáp tỉnh Sơn La Yên Bái có 9 đơn vị hành chính (1 thành phố, 1 thị

xã và 7 huyện) với tổng số 180 xã, phường, thị trấn (157 xã và 23 phường, thị trấn); trong đó có 70 xã vùng cao và 62 xã đặc biệt khó khăn được đầu tư theo các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước, có 2 huyện vùng cao Trạm Tấu, Mù Cang Chải (đồng bào Mông chiếm trên 80%) nằm trong 61 huyện nghèo, đặc biệt khó khăn của cả nước Yên Bái là đầu mối và trung độ của các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường thuỷ từ Hải Phòng, Hà Nội lên cửa khẩu Lào Cai, là một lợi thế trong việc giao lưu với các tỉnh bạn, với các thị trường lớn trong và ngoài nước

Yên Bái nằm ở vùng núi phía Bắc, có đặc điểm địa hình cao dần từ Đông Nam lên Tây Bắc và được kiến tạo bởi 3 dãy núi lớn đều có hướng chạy Tây Bắc – Đông Nam: phía Tây có dãy Hoàng Liên Sơn – Pú Luông nằm kẹp giữa sông Hồng và sông Đà, tiếp đến là dãy núi cổ Con Voi nằm kẹp giữa sông Hồng

và sông Chảy, phía Đông có dãy núi đá vôi nằm kẹp giữa sông Chảy và sông

Lô Địa hình khá phức tạp nhưng có thể chia thành 2 vùng lớn: vùng cao và vùng thấp Vùng cao có độ cao trung bình 600 m trở lên, chiếm 67,56% diện tích toàn tỉnh Vùng này dân cư thưa thớt, có tiềm năng về đất đai, lâm sản, khoáng sản, có khả năng huy động vào phát triển kinh tế - xã hội Vùng thấp

có độ cao dưới 600 m, chủ yếu là địa hình đồi núi thấp, thung lũng bồn địa, chiếm 32,44 % diện tích tự nhiên toàn tỉnh

Hình 1.1: Vị trí tỉnh Yên Bái trong vùng Bắc Bộ

Theo số liệu thống kê năm 2017, Tổng diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh là 688.767,00 ha Trong đó diện tích nhóm đất nông nghiệp là 585.094,00 ha, chiếm 85,4% diện tích đất tự nhiên; diện tích nhóm đất phi nông nghiệp là 54.478,00 ha chiếm 7,89%; diện tích đất chưa sử dụng là 46.195,00 ha chiếm 6,71%

Dân số 807.287 người (chiếm 0,83% dân số cả nước)

Về mặt vị trí địa lý, Yên Bái có những thuận lợi và khó khăn nhất định trong việc phát triển kinh tế - xã hội:

* Những lĩnh vực kinh tế lợi thế: Yên Bái có lợi thế để phát triển ngành nông – lâm sản gắn với vùng nguyên liệu: trồng rừng và chế biến giấy, bột giấy,

ván nhân tạo; trồng và chế biến quế, chè, cà phê; trồng và chế biến sắn, hoa quả; nuôi trồng và chế biến thuỷ sản Với nguồn khoáng sản phong phú, tỉnh

có điều kiện thuận lợi trong việc khai thác và chế biến khoáng sản như: đá quý, cao lanh, fenspat, bột cácbonnát canxi, sắt…và sản xuất vật liệu xây dựng: xi măng, gạch, sứ kỹ thuật, sứ dân dụng, đá xẻ ốp lát, đá mỹ thuật và các loại vật liệu xây dựng khác

* Tiềm năng du lịch: Yên Bái là một tỉnh miền núi, phong cảnh thiên nhiên

đa dạng và đẹp: hang Thẩm Lé (Văn Chấn), động Xuân Long, động Thuỷ Tiên (Yên Bình), hồ Thác Bà, du lịch sinh thái Suối Giàng, cánh đồng Mường Lò;

di tích cách mạng, đền thờ Nguyễn Thái Học, Căng Đồn, Nghĩa Lộ…Tỉnh Yên Bái có nhiều dân tộc thiểu số và mỗi dân tộc mang đậm một bản sắc văn hoá riêng, là điều kiện để kết hợp phát triển du lịch sinh thái

Tuy nhiên, vị trí địa lý cũng tạo ra những khó khăn đáng kể Đây là một tỉnh miền núi, lại nằm sâu trong nội địa, hơn nữa, nền kinh tế nhìn chung còn chậm phát triển, kết cấu hạ tầng lại thấp kém; việc giao lưu trao đổi hàng hoá với các tỉnh chủ yếu trông cậy vào đường ô tô, đường sắt và một phần đường sông Yên Bái chưa có đường hàng không… Do ở sâu trong nội địa, xa các cảng, cửa khẩu và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước nên việc trao đổi hàng hoá, liên kết kinh tế với các tỉnh khác còn gặp nhiều hạn chế

Từ khi thành lập tỉnh đến nay đã trải qua những giai đoạn lịch sử hình thành và phát triển mang dấu ấn sâu sắc

1.1.2 Đặc điểm thành phố Yên Bái và phường Nguyễn Thái Học

a) Thành phố Yên Bái: Thành phố Yên Bái là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá của tỉnh Yên Bái, là một trong các đô thị trong vùng sớm được công nhận là thành phố loại III

Vị trí địa lý: Thành phố Yên Bái là đô thị miền núi phía Tây Bắc Việt Nam, có tọa độ 21o40' đến 21o46' vĩ độ Bắc, 104o50'08" đến 104o58'15" độ kinh Đông, cách Hà Nội 156 km và cách cửa khẩu Lào Cai 140 km

Hình 1.2 Vị trí thành phố Yên Bái

Nằm trên quốc lộ 37, quốc lộ 32C, quốc lộ 70, đường sắt Lào Cai - Hà Nội là các trục giao thông lớn của quốc gia, thành phố Yên Bái hiện đang là trung tâm chính trị - hành chính của tỉnh Yên Bái, một trong các trung tâm lớn

về văn hóa, du lịch, kinh tế của vùng Tây Bắc

Thành phố Yên Bái là một trong những cửa ngõ để tiến sâu vào miền Tây Bắc với một mạng lưới đường sắt, đường bộ, đường thuỷ khá thuận lợi Thành phố Yên Bái có một vị trí khá quan trọng trong đầu mối giao thông huyết mạch nối vùng Tây Bắc với trung du Bắc Bộ Tuyến đường sắt liên vận quốc tế từ Hải Phòng - Hà Nội - Yên Bái - Lào Cai - Vân Nam (Trung Quốc) Tuyến

đường thuỷ sông Hồng từ thành phố Yên Bái xuôi về Hà Nội rồi đi tiếp đến cảng Hải Phòng Tuyến ngược cập bến cửa khẩu quốc tế Lào Cai Trong tương lai, đường băng sân bay Yên Bái sẽ được mở rộng thành sân bay dân dụng khai thác đón khách đến với Yên Bái

Mạng lưới đường giao thông trong nội thành được đầu tư khá hoàn chỉnh Các đường trục chính như Quốc lộ 37, đường Nguyễn Tất Thành, đường Nguyễn Thái Học, đường Yên Ninh, đường Trần Phú, đường Kim Đồng đã được xây dựng theo quy hoạch đô thị với hệ thống hành lang, cống thoát nước, đèn chiếu sáng, cây xanh Hệ thống cầu xây dựng tương đối đồng bộ bắc qua các suối, hồ trong đó có cây cầu lớn nhất bắc qua sông Hồng là cầu Yên Bái tạo điều kiện cho giao thông thuận tiện vào miền Tây Bắc Bến xe khách Yên Bái đã mở nhiều tuyến liên tỉnh, liên huyện tạo điều kiện cho việc luân chuyển hành khách, hàng hoá

Đặc biệt, đường tránh ngập thành phố Yên Bái đoạn từ cầu Văn Phú đến nút giao IC12 đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai có tổng chiều dài hơn 4,1km, thuộc Công trình đường tránh ngập thành phố Yên Bái, nối trung tâm thành phố Yên Bái với đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai là công trình quan trọng của thành phố Yên Bái cũng như tỉnh Yên Bái Việc đưa vào sử dụng nút giao IC12

và Đường tránh ngập đoạn từ cầu Văn Phú lên đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai đã mở ra cơ hội mới, tiền đề cho việc phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Yên Bái, tạo lợi thế liên kết vùng trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; là động lực thúc đẩy năng lực cạnh tranh của tỉnh Yên Bái trong thời kỳ hội nhập và phát triển Vùng đất nằm giữa đường xuyên á và sông Hồng là khu vực chịu tác động mạnh mẽ của nhất của tuyến đường cao tốc xuyên á Khu vực này sẽ phát triển mạnh khi đường xuyên á hình thành và trở thành vùng phát triển đô thị mới của thành phố

Thành phố Yên Bái đang khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực sản xuất nông, lâm nghiệp khác như: phát triển làng nghề miến đao ở Phúc Lộc và Giới Phiên; đầu tư trồng nấm thực phẩm và dược liệu, trồng rau sạch tại các xã Tuy Lộc, Văn Phú, Tân Thịnh… với các chính sách ưu đãi hấp dẫn, các nhà đầu tư có thể tham gia đầu tư sản xuất Cùng lĩnh vực chế biến nông lâm sản, với vị trí địa lý là trung tâm, thành phố Yên Bái còn có tiềm năng về nhiều loại khoáng sản đá trắng, quặng sắt…

Với quan điểm tiếp tục lấy phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp làm khâu đột phá trong phát triển kinh tế, thành Phố Yên Bái đã và đang triển khai một số khu, cụm công nghiệp với hạ tầng kỹ thuật đầy đủ và gắn với những vùng nguyên liệu và trục giao thông quan trọng như: Khu công nghiệp phía Nam nằm sát với tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai, quốc lộ 70, diện tích hiện tại là 207,8ha, đã hoàn thiện hệ thống cấp điện, cấp nước, đường giao thông nội bộ; Khu công nghiệp Âu Lâu với diện tích 120ha, nằm gần quốc lộ 37, cách sát nút giao lên xuống của đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai và rất gần với vùng nguyên liệu chè, quế, gỗ của các huyện lân cận; Khu công nghiệp Minh Quân

có diện tích 120ha, nằm gần quốc lộ 37, 32C và các nút lên xuống của đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai 1,5km, đây chính là KCN được tỉnh chủ trương mời gọi các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực chế biến nông lâm sản

Lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và làng nghề nông thôn cũng được quan tâm chú trọng với hàng loạt các cơ sở dịch vụ cơ khí, chế biến gỗ, lương thực, thực phẩm ra đời và đi vào hoạt động góp phần quan trọng trong việc giải quyết đầu ra cho nông lâm sản, tạo việc làm cho lao động và nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp, tăng thu ngân sách Là thành phố tỉnh lỵ, là trung tâm, cửa ngõ của vùng Tây Bắc rộng lớn, nhịp sống đô thị đã hình thành và phát triển với những tuyến phố đông đúc như: Hoàng Hoa Thám, Đinh Tiên Hoàng, Điện

Biên, Yên Ninh, Nguyễn Thái Học… mở ra cơ hội cho ngành nghề thương mại dịch vụ phát triển…

Hình 1.3 Hiện trạng cảnh quan khu trung tâm thành phố

Với lợi thế là trung tâm kinh tế, văn hóa chính trị của tỉnh, thành phố Yên Bái đã nhanh chóng nắm lấy thời cơ, đẩy mạnh việc thu hút đầu tư, lựa chọn những dự án thân thiện với môi trường, phù hợp với điều kiện phát triển đô thị; đặc biệt là dành nguồn lực mở rộng các KCN, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư

Theo định hướng quy hoạch vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ, thành phố Yên Bái được xác định là một trong các đô thị trung chuyển quan trọng của hành lang kinh tế Vân Nam - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng Định hướng này

mở ra cơ hội để Yên Bái phát triển đô thị mạnh mẽ nhờ yếu tố kích thích phát triển của vùng

b) Phường Nguyễn Thái Học

Phường Nguyễn Thái Học là một phường trung tâm của Thành phố Yên Bái, Phường Nguyễn Thái Học hiện có 11 khu dân cư với 87 tổ dân phố Địa bàn phường giáp ranh với 4 phường (phía Bắc giáp phường Nam Cường, phía Nam giáp phường Hồng Hà, phía Đông giáp phường Yên Ninh, phía Tây giáp phường Nguyễn Phúc); có 12 cơ quan đơn vị hành chính sự nghiệp, 67 công ty, doanh nghiệp đóng trên địa bàn Cùng với đó, còn có chợ, có bến xe khách, có

bệnh viện, 5 trường học, Trung tâm Thương mại Vincom và Khu Di tích lịch

sử Nguyễn Thái Học

Đặc điểm: Là trung tâm thương mại dịch vụ của thành phố

1.2 Thực trạng công tác QH, xây dựng phường Nguyễn Thái Học

1.2.1 Thực trạng công tác quy hoạch

Phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái được Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 tại Quyết định số 702/QĐ-UBND ngày 29/12/2005 Bao gồm các khu chính:

Hình 1.4 Bản đồ hiện trạng phường Nguyễn Thái Học [18]

+ Khu Công viên cây xanh, mặt nước, tôn giáo tín ngưỡng: Công viên hồ Yên Hòa và di tích lịch sử mộ Nguyễn Thái Học, công viên hồ Hòa Bình, Đài tưởng niệm bác Hồ trên đường Thành Công

+ Các công trình giáo dục: nằm rải rác trên các trục đường chính: Trường THCS Lê Hồng Phong trên trục đường Lê Hồng Phong Trường tiểu học

Nguyễn Thái Học trên trục đường Thành Công Trường công nhân kỹ thuật, trường mầm non Nguyễn Thái Học trên trục đường Hòa Bình

+ Các công trình trụ sở hành chính: có 12 đơn vị hành chính chủ yếu nằm rải rác trên các tuyến đường chính, một số đơn vị nằm sâu trong khu dân cư (Bệnh viện thành phố trên đường Tuệ Tĩnh)

+ Các công trình thương mại dịch vụ: Chợ Nguyễn Thái Học nằm ở ngã

tư Nam Cường, các công trình thương mại dịch vụ khác nằm chủ yếu trên trục đường Đại lộ Nguyễn Thái Học

+ Khu ở dân cư: phân bố chủ yếu ở các mặt đường chính: Đại lộ Nguyễn Thái Học, đường Thành Công, Đường Lê Hồng Phong, đường Lý Thường Kiệt, đường Hòa Bình, đường Trần Hưng Đạo và Hoàng Hoa Thám Các khu ở trong các đường nhánh chủ yếu là các khu dân cư cũ

Sau 13 năm triển khai thực hiện, đến nay các các công trình hạ tầng kỹ thuật cơ bản được hoàn thành, nhiều khu vực chức năng đã đi vào đầu tư xây dựng Thành phố Yên Bái xác định, đây là khu thương mại dịch vụ, nên công tác quy hoạch phải đi trước một bước, làm cơ sở cho việc lập dự án đầu tư, cấp phép xây dựng và quản lý kiến trúc cảnh quan, nhằm tạo nên một khu dân cư đồng bộ, hoàn chỉnh hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội Tuy nhiên, cho đến nay, kết quả đạt được chưa đáp ứng được yêu cầu và vẫn còn nhiều bất cập cần giải quyết như:

+ Dự án đường Đại lộ Xuân Lan vẫn chưa được đầu tư xây dựng

+ Quy hoạch phải điều chỉnh cục bộ một số dự án (dự án khu đô thị Vincom được điều chỉnh và cấp phép xây dựng trên diện tích đất quy hoạch công viên hồ Yên Hòa)

+ Các dự án xây dựng chưa đúng với quy hoạch (khu công viên hồ Yên Hoà và di tích lịch sử mộ Nguyễn Thái Học đã và đang đầu tư xây dựng, tuy

nhiên một số hộ dân cư vẫn còn nằm trong diện tích đất quy hoạch công viên, chưa được đền bù giải phóng mặt bằng)

+ Kiến trúc cảnh quan của các tuyến phố chưa phù hợp, mầu sắc kiến trúc giữa các công trình chưa hài hòa, chưa đồng nhất, chưa tạo được bộ mặt đẹp cho đô thị Hàm lượng cho kiến trúc cảnh quan vẫn còn ít Các dự án chỉ chú trọng đến các yếu tố về hạ tầng, quy hoạch sử dụng đất Tỷ lệ đất xây cây xanh, đất dành cho các công trình tiện ích công cộng còn thấp, tổ chức không gian, kiến trúc đô thị còn nghèo nàn, các loại hình ở chưa phong phú, chủ yếu là chia

lô đất dân tự xây (nhà liên kế khá nhiều) do vậy mật độ xây dựng rất cao, trong khi đó hệ số sử dụng đất lại thấp gây ra hiệu quả sử dụng đất thấp

Bảng 1.1: Tổng hợp hiện trạng đất đai xây dựng phường Nguyễn Thái Học [19]

5 §Êt ®-êng vµ qu¶ng tr-êng 204208 19.10

1.2.2 Thực trạng công tác thiết kế đô thị

Trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý xây dựng đô thị, thiết kế đô thị là một phần quan trọng, không thể thiếu đối với một đồ án quy hoạch xây dựng

đô thị, là công cụ hữu hiệu của chính quyền trong quản lý đô thị trong khi quy chế quản quy hoạch kiến trúc chưa được lập

Đối với phường Nguyễn Thái Học, thiết kế đô thị chưa thực sự được đề cập mà chỉ dưới hình thức minh họa, không đủ cơ sở kỹ thuật để triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng, chưa đủ để quản lý kiến trúc cảnh quan; bản

vẽ đã thể hiện được các công trình điểm nhấn như các tuyến phố chính, công viên, trục cảnh quan đô thị… trong khu vực quy hoạch theo các hướng tầm nhìn, việc xác định các hình khối, màu sắc, hình dáng kiến trúc của công trình, quy định hệ thống cây xanh, mặt nước, quảng trường chưa cụ thể và phù hợp với thực tế, dẫn đến khó khăn trong công tác xây dựng theo quy hoạch và quản

lý kiến trúc cảnh quan của đô thị

1.2.3 Thực trạng không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học

Phường Nguyễn Thái Học, thành phố Yên Bái được Chủ tịch UBND tỉnh Yên Bái phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 tại Quyết định số 702/QĐ-UBND ngày 29/12/2005

Hình 1.5 Bản đồ vị trí ranh giới phường Nguyễn Thái Học

Ranh giới hành chính phường Nguyễn Thái Học có phía Bắc giáp với phường Nam Cường và phường Yên Ninh; Phía Nam giáp với Phường Hồng Hà; Phía Đông giáp với phường Yên Ninh; Phía Tây giáp với phường Nguyễn Phúc

a) Về không gian đô thị:

Phía Đông Nam phường Nguyễn Thái Học bao gồm một phần sông Hồng, dải đất cây xanh ven dòng sông là khu vực có địa hình thấp, cao độ khoảng 30.00 Cao độ tăng dần về phía Tây Bắc, khu vực ngã tư Nam Cường

có cao độ 36,00m Hướng về phía đường Yên Ninh có cao độ tăng dần lên đến

44.30 Địa hình có nhiều diện tích mặt nước với 2 hồ có diện tích mặt nước lớn (hồ Yên Hòa và hồ Hòa Bình) và các ngách ao hồ nhỏ, suối chảy vòng quanh hướng ra phía sông Hồng

Phường Nguyễn Thái Học có địa hình tương đối bằng phẳng tại khu vực phía Nam và phía Đông có cao độ trung bình từ 32,00m đến 37,00m

Trong phường Nguyễn Thái Học, được quy hoạch 2 khu cây xanh công viên, 3 khu cây xanh cảnh quan, ngoài ra còn bố trí các khuôn viên cây xanh kết hợp sân thể thao nhỏ được bố trí xen kẽ trong các khu ở Tổng diện tích đất cây xanh khoảng 117.445m2 Đây là khu vực có chức năng phục vụ vui chơi giải trí và các hoạt động văn hóa của cộng đồng, đồng thời còn đóng vai trò điều hòa vi khí hậu, hồ chứa nước, góp phần tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch đẹp cho đô thị; do vậy, mục tiêu của thành phố trong thời gian tới phải tăng cường công tác quản lý cây xanh, bảo vệ môi trường

Theo số liệu thống kê, phường Nguyễn Thái Học có diện tích cây xanh khoảng 117.445m2 Trong quá trình triển khai xây dựng phường Nguyễn Thái Học, việc xây dựng công viên, quảng trường không gian, kiến trúc, cảnh quan chưa được quan tâm đúng mức, một phần chưa được nghiên cứu quy hoạch không gian, kiến trúc, cảnh quan cụ thể, thiếu nguồn vốn đầu tư nên các hạng mục xây dựng trong công viên mang tính chất tạm thời, chắp vá, việc trồng cây xanh chưa được chú trọng, trồng thiếu đồng bộ, chưa tạo được bản sắc riêng cho các công viên cây xanh và các tuyến đường làm ảnh hưởng đến kiến trúc cảnh quan chung của đô thị

Khu công viên cây xanh mặt nước hồ Yên Hòa trên địa bàn phường có

vị trí cảnh quan tự nhiên đẹp Hiện tại trong khuôn viên hồ một số hạng mục công trình đã xuống cấp như: đường dạo, hệ thống điện chiếu sáng, cấp nước chưa được đầu tư Các khu dịch vụ công viên, kiến trúc nhỏ Mặt nước chưa được khai thác sử dụng để xứng tầm là công viên cây xanh thành phố Một số

công trình nhà ở của dân hiện tồn tại trong khu vực quy hoạch công viên chưa được đền bù giải phóng hiện đã ảnh xấu tới không gian, cảnh quan của công viên, cần phải di chuyển đến địa điểm mới

Hình 1.6 Ảnh hiện trạng công viên hồ Yên Hòa

Việc giữ gìn cảnh quan các hồ nước trong công viên cây xanh chưa thực

sự được quan tâm, vẫn còn tình trạng vứt rác xuống hồ; ngoài ra các hộ dân còn tận dụng quỹ đất trống, đường dạo ven hồ để dựng hàng quán tạm, bán hàng , làm ảnh hưởng đến mỹ quan của đô thị, gây ô nhiễm môi trường nước, đồng thời làm lắng đọng lòng hồ, giảm khả năng điều hòa của hồ nước

b) Về kiến trúc đô thị: Bao gồm kiến trúc các công trình trụ sở hành chính, giáo dục, y tế, trung tâm thương mại dịch vụ, nhà ở và các công trình tôn giáo tín ngưỡng

* Nhà ở: Thời gian gần đây do tốc độ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Yên Bái khá nhanh nên đời sống nhân dân thành phố ngày càng được cải thiện và nâng cao Nhu cầu xây dựng nhà ở của người dân cũng như nhu cầu đầu tư các công trình công cộng, phúc lợi xã hội trên địa bàn thành phố

tăng mạnh và đã từng bước hình thành một thành phố Yên Bái với diện mạo đô thị ngày một khang trang, hiện đại Thực trạng nhà ở tại thành phố Yên Bái những năm gần đây cho thấy sự phân bố các loại hình nhà ở trên địa bàn thành phố Yên Bái nói chung là khá đa dạng về chủng loại cũng như về cấu trúc, phường Nguyễn Thái Học cũng đang trong giai đoạn phát triển rất nhanh chóng

và tập trung chủ yếu là các loại hình sau:

Phường Nguyễn Thái Học được quy hoạch với 2 loại hình nhà ở bao gồm: nhà ở chia lô liền kề và nhà ở có sân vườn được phát triển với các hình thức kiến trúc đa dạng, tận dụng tối đa địa hình tự nhiên Tuy nhiên thực tế hiện nay một số lô đất đã điều chỉnh thay đổi mục đích sử dụng dẫn đến kiến trúc cảnh quan đô thị bị ảnh hưởng, cụ thể:

+ Nhà ở chia lô liền kề:

Hình 1.7 Hiện trạng các khu dân cư cũ

Trên cơ sở phân khu chức năng của phường Nguyễn Thái Học, quỹ đất dành cho nhà ở có diện tích 45,4 ha chiếm 42,5% diện tích đất dân dụng Hầu

hết các diện tích ở chia lô liền kề này đều được bám theo các mặt đường chính như đường đại lộ Nguyễn Thái Học, đường Thành Công, đường Lý thường Kiệt, đường Yên Ninh, đường Lê Hồng Phong và đường Hòa Bình

Khu vực phố cũ, hầu hết công trình nhà ở là do dân tự xây dựng Chiều cao công trình phổ biến từ 2 đến 3 tầng, công trình nhà 4 đến 5 tầng chiếm tỷ trọng không lớn Nhiều công trình xây dựng không có cảnh quan kiến trúc, chiều cao và chỉ giới xây dựng lộn xộn, thiếu thẩm mĩ tạo ảnh hưởng xấu đến kiến trúc đô thị của thành phố

Hình 1.8 Một số hình ảnh khu đô thị Vincom

Ngoài ra còn có các khu ở mới như khu đô thị Vincom: Đây là khu vực thuộc dự án quy hoạch chi tiết khu nhà phân lô đất liền kề kết hợp trung tâm thương mại Các nhà ở kết hợp thương mại bám theo các tuyến đường chính được tổ chức dạng nhà ở liền kề, một số ghép lô đất xây dựng thành nhà ở biệt

thự, có chỗ xen kẽ dịch vụ thương mại kiểu mặt phố nên kiến trúc cảnh quan không đồng nhất Quy hoạch mỗi lô đất có kích thước trung bình 5m x20m, theo dạng nhà ống, tập trung dọc theo các tuyến phố Nhà ở thường có mặt tiền rộng, nét kiến trúc hiện đại, có mục đích kết hợp giữa sinh hoạt và kinh doanh dịch vụ: tầng 1 hoạt động thương mại, dịch vụ, tầng 2, 3 trở lên dùng để ở; và nhà ở liền kề có sân vườn trước nhà Tuy đã đầu tư xây dựng khoảng hoàn thiện nhưng mật độ dân cư sinh sống trong khu đô thị còn rất thấp

Phường Nguyễn Thái Học chưa ban hành quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc dẫn đến việc cấp phép thiếu cơ sở để quản lý chặt chẽ về hình dáng kiến trúc, mật độ xây dựng và chiều cao tầng, tạo ra các tuyến phố thiếu đồng

bộ và thiếu tính thống nhất giữa các tuyến như hiện nay Kiến trúc các công trình nhà ở liền kề chưa được quan tâm đúng mức, chủ yếu người dân tự nghĩ

ra để xây dựng, không có thiết kế cụ thể, mỗi hộ gia đình khi xây dựng một mẫu, một nét kiến trúc khác nhau nên không tạo được tuyến phố đẹp, đồng nhất

về mặt cảnh quan

+ Nhà ở có sân vườn: Một số khu vực bố trí các khu biệt thự quanh các

khu cây xanh, mặt nước, gần khu vực có cảnh quan đẹp và yên tĩnh là điểm nhấn và tạo ra một không gian mở, mật độ xây dựng thấp, tạo nhiều không gian xanh cho đô thị, kết hợp diện tích cây xanh công cộng và cây xanh trồng trong khuôn viên biệt thự tạo những con phố có mật độ cây xanh cao Diện tích đất mỗi lô đất từ: 240-300 m2 Tuy nhiên hiện nay dự án đầu tư cho đất biệt thự chưa được triển khai theo quy hoạch được duyệt nên khu vực này vẫn được các

hộ dân tận dụng để trồng cây và hoa màu

* Công trình hành chính trụ sở cơ quan: Khối cơ quan hành chính công cộng nằm phân tán trên địa bàn phường bao gồm nhiều cấp Kiến trúc công trình công cộng phát triển đa dạng với nhiều loại hình như văn hóa, hành chính đã được đầu tư xây dựng đủ kiên cố để đáp ứng theo yêu cầu hoạt động trong tương lai có phong cách kiến trúc mới, hiện đại, tiếp thu tiến bộ của kiến trúc phương đông và phương tây, đồng thời kế thừa được nét văn hóa của dân tộc Những công trình này góp phần tạo nên vẻ đẹp hiện đại, tạo điểm nhấn

kiến trúc cho cảnh quan đô thị, với ưu thế vật liệu công nghệ mới dễ tạo được

vẻ đẹp hiện đại, tạo được những mảng khối, đồng thời lấy được nhiều ánh sáng

tự nhiên thông qua các mảng kính lớn, tạo được nhiều mầu sắc

* Công trình giáo dục đào tạo: Phường Nguyễn Thái Học có 5 trường học trong đó: 1 trường trung học chuyên nghiệp; 1 trường trung học cơ sở; 1 trường tiểu học; 2 trường mầm non, được xây dựng từ 2-5 tầng, mật độ xây dựng 25-40% với tổng diện tích là 26.700 m2 Tuy nhiên trên thực tế phường Nguyễn Thái Học mật độ dân số cao, tỷ lệ các hộ dân sinh sống ở đây rất cao, số lượng

học sinh nhiều nên các trường học đầu tư xây dựng với mật độ và hệ số sử dụng đất cao nhất là bậc mầm non

Hình thức công trình theo phong cách kiến trúc chung chung, chưa hiện đại và tạo được sự khác biệt giữa các công trình với nhau, chưa tạo được nét riêng về kiến trúc cảnh quan trong khu đô thị

Hình 1.11 Hiện trạng trường TH Nguyễn Thái Học

* Công trình tôn giáo, tín ngưỡng: Quần thể Di tích Lịch sử Mộ Nguyễn Thái Học và nhà tưởng niệm Hồ Chí Minh có vị trí thuận lợi giao thông, trong mùa lễ hội rất đông du khách Hiện tại công trình đã được quy hoạch và đang được đầu tư xây dựng các hạng mục

Hình 1.12 Di tích lịch sử Mộ Nguyễn Thái Học

* Công trình thương mại dịch vụ: Các công trình thương mại dịch vụ được đầu tư xây dựng khoảng 80% so với quy hoạch được duyệt, bao gồm chợ, thương mại, tài chính, ngân hàng, văn phòng cho thuê, phục vụ cho đô thị; được quy hoạch với mật độ xây dựng khoảng 20% -50%, tầng cao trung bình từ 1-7

tầng, có thể kết hợp với công trình nhà ở Tuy nhiên một số công trình đã thay đổi chức năng sử dụng đất, kiến trúc chưa phù hợp với tính chất của công trình, chiều cao trung bình và mật độ xây dựng vượt quá so với quy hoạch Vì vậy ảnh hưởng lớn đến không gian, cảnh quan của khu vực, chưa tạo ra sự khác biệt

về điểm nhấn so với công trình xung quanh Điều này cần phải có giải pháp khắc phục cho các công trình khác trong thời gian tới

* Công trình Y tế: Trung tâm Y tế Thành phố được đã được đầu tư xây dựng nằm sâu trong khu dân cư, trên trục đường Tuệ Tĩnh nối từ đường Thành Công Mật độ xây dựng khoảng 20% -40%, tầng cao trung bình từ 1-5 tầng Hiện đã được đầu tư tương đối hoàn thiện, tuy nhiên được quy hoạch sau lớp dân cư nên không ảnh hưởng lớn đến không gian, cảnh quan của khu vực

Hình 1.13 Hiện trạng trung tâm y tế thành phố Yên Bái

c) Về cảnh quan đô thị: Là trung tâm thương mại dịch vụ của thành phố nhưng cảnh quan đô thị của phường Nguyễn Thái Học chưa được quan tâm đầu

tư nhiều Mặc dù giai đoạn gần đây Thành phố đã đầu tư xây dựng chỉnh trang

hè phố song chưa đồng bộ UBND phường đã triển khai tuyên truyền đến toàn thể cán bộ và nhân dân nâng cao ý thức, tinh thần trách nhiệm, chấp hành pháp luật về trật tự đô thị tuy nhiên vẫn sảy ra tình trạng chiếm dụng hành lang, vỉa

hè kinh doanh buôn bán, biển quảng cáo vi phạm chỉ giới hành lang an toàn giao thông, che khuất tầm nhìn, gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị

Hệ thống giao thông: Phường Nguyễn Thái Học là phường nội thị của

thành phố Yên Bái nên mạng lưới giao thông nội bộ cơ bản đã hình thành Các tuyến đường trục chính nội thị như đại lộ Nguyễn Thái Học, đường Lý Thường Kiệt, đường Lê Hồng Phong, đường Yên Ninh, đường Thành Công, đường Hòa Bình, mặt đường rộng từ 9-21m, đổ bê tông atphan Hệ thống đường khu vực

và đường nội bộ trong phường có bề rộng đường từ 10,5m đến 17m, lòng đường

từ 5,5m đến 8,5m, vỉa hè từ 1,5m đến 5m, một số tuyến đường nội bộ không

đó việc lấn chiếm lòng đường vỉa hè vẫn diễn ra thường xuyên Tình trạng để

xe dưới lòng đường và hè đường diễn ra phổ biến, một số công trình xây dựng

vi phạm chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng, vi phạm hành lang an toàn giao thông đang diễn ra, trong khi công tác quản lý thiếu chặt chẽ, làm ảnh hưởng đến an toàn giao thông của người dân

Do thiếu kinh phí đầu tư xây dựng nên việc lát vỉa hè, trồng cây xanh, cột điện, thiết bị chiếu sáng, họng cứu hỏa, biển báo, thùng rác, trạm ATM … chưa

được đầu tư xây dựng làm ảnh hưởng đến cảnh quan chung của đô thị

Hệ thống đường dây đường ống: Các tuyến cống thoát nước mưa, nước

thải, đường ống cấp nước, đường hạ thế 0,4KV chưa được ngầm hóa, đồng bộ trên các tuyến và chưa đảm bảo khoảng cách theo tiêu chuẩn giữa đường dây đường ống Trong quá trình đầu tư xây dựng, do công tác kiểm tra giám sát chưa chặt chẽ nên có sự thay đổi so với quy hoạch: các hố ga, miệng thu nước thải, thu nước mưa, nắp cống, thiết bị chắn rác ở trên đường phố chưa được đồng bộ, chưa đảm bảo mỹ quan cho đô thị

Hệ thống chiếu sáng: Hệ thống chiếu sáng trong phường Nguyễn Thái

Học hiện nay đạt khoảng 100% đối với các tuyến phố chính mặt cắt đường ≥

16 m; 95% đối với các ngõ hẻm Đối với chiếu sáng trang trí trên các tuyến đường, công viên, biển quảng cáo…, các công trình điểm nhấn đô thị thì chưa được quan tâm, chưa được đầu tư xây dựng

Thu gom xử lý rác thải: Việc quản lý chất thải rắn (CTR) hiện nay tại

phường Nguyễn Thái Học thu gom được khoảng 20 tấn/ngày, chiếm trên 95% lượng CTR phát sinh Hiện nay toàn bộ Thành phố Yên Bái đang sử dụng hệ thống thoát nước thải chung với nước mưa, nước thải được thải trực tiếp ra nguồn tiếp nhận mà chưa được xử lý

Toàn bộ nước mặt và nước thải trong các khu dân cư được thoát chung vào hệ thống rãnh nắp đan sau đó thoát ra nguồn tiếp nhận mà chưa qua xử lý, không có hệ thống thoát nước cấp III cho các hộ gia đình Hệ thống thoát nước mặt cấp II và cấp III thiếu hụt kết hợp với chương trình chống ngập lụt sông Hồng chưa thích hợp dẫn đến tình trạng ngập lụt thường xuyên của thành phố vào mùa mưa

Hiện tại thành phố Yên Bái đã có hệ thống thu gom chất thải rắn trong thành phố: Hầu hết chất thải rắn ngoài đường, chợ và nhà dân đã được thu gom Công tác thu gom và vận chuyển chất thải rắn trong phường được Công ty quản

lý và xây dựng phát triển đô thị thực hiện với hệ thống xe đẩy tay và ô tô thu gom

Chất thải rắn của phường Nguyễn Thái Học được thu gom, vận chuyển chung theo hình thức thu gom rác thải của toàn thành phố Yên Bái Rác thải được vận chuyển đến nhà máy sử lý rác thải của công ty cổ phần Môi trường

và Năng lượng Nam Thành Yên Bái cách phường Nguyễn Thái học 10km

1.3 Thực trạng công tác quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan phường Nguyễn Thái Học

1.3.1 Về cơ chế chính sách và văn bản pháp lý

Trong những năm qua UBND tỉnh Yên Bái đã ban hành các văn bản phân cấp quản lý và một số cơ chế thu hút đầu tư trên địa bàn thành phố Yên Bái nói chung và phường Nguyễn Thái Học nói riêng trên cơ sở quy hoạch chi tiết 1/500 đã được duyệt Tuy nhiên chưa thu hút được các thành phần kinh tế tham gia đầu tư Mặt khác Quy hoạch phường Nguyễn Thái Học được phê duyệt đã lâu (2005), không còn phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế xã hội hiện nay Chưa có thiết kế đô thị chi tiết dẫn đến việc quản lý và phát triển về mặt không gian, kiến trúc, cảnh quan khu đô thị còn hạn chế chưa đáp ứng nhu cầu phát triển của thành phố

1.3.2 Thực trạng bộ máy quản lý

a) Cơ cấu bộ máy quản lý

 Sở Xây dựng Yên Bái

- Là cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm tổ chức thẩm định, trình UBND tỉnh Yên Bái ban hành quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc cho Thành phố

- Chủ trì, phối hợp cùng các Ngành tham mưu với UBND tỉnh ban hành các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực ngành quản lý

- Phòng Quy hoạch – Kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật là phòng chuyên môn trực thuộc sở xây dựng, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Giám đốc sở trong công tác QLNN về quy hoạch xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, quản lý nhà ở, công sở, quản lý thị trường bất động sản, cấp giấy phép xây dựng, thẩm tra, thẩm định các dự án trên địa bàn tỉnh Yên Bái Bộ máy cán bộ phòng Quy hoạch – Kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật gồm 5 người: 01 trưởng phòng, 02 phó phòng và 02 cán bộ Trình độ chuyên môn: tất cả đều là Đại học chính quy chuyên ngành Kiến trúc, Xây dựng, Giao thông Với chức năng

nhiệm vụ và khối lượng công việc được giao, bộ máy của phòng không đủ nhân lực thực hiện dẫn đến việc quản lý còn yếu, không đáp ứng kịp thời về mặt thời gian

Hình 1.14 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý đô thị

 Thanh tra xây dựng

Thanh tra xây dựng là cơ quan nghiệp vụ thuộc Sở Xây dựng, tham mưu giúp Giám đốc Sở thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trong phạm vi quản lý nhà nước về: xây dựng; kiến trúc, quy hoạch xây dựng; hạ tầng kỹ thuật

đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao (bao gồm: kết cấu hạ tầng giao thông đô thị; cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải,

Chính phủ

UBND tỉnh Yên Bái

Sở Xây dựng

UBND Thành phố Yên Bái

- Phòng Quy hoạch Kiến trúc và

hạ tầng kỹ thuật

- Phòng Giám định và Quản lý

chất lượng công trình xây dựng

- Phòng Quản lý hoạt động xây

Phường Nguyễn Thái Học