Quản lý chất thải rắn sinh hoạt thị trấn lập thạch – huyện lập thạch, tỉnh vĩnh phúc với sự tham gia của cộng đồng (luận văn thạc sĩ)

HÀ VIỆT HÙNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT THỊ TRẤN LẬP THẠCH – HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC VỚI SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH... TRƯỜNG

HÀ VIỆT HÙNG

QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT THỊ TRẤN

LẬP THẠCH – HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC

VỚI SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

HÀ VIỆT HÙNG KHÓA 2017 - 2019

QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT THỊ TRẤN

LẬP THẠCH – HUYỆN LẬP THẠCH, TỈNH VĨNH PHÚC

VỚI SỰ THAM GIA CỦA CỘNG ĐỒNG

Chuyên ngành: Quản lý đô thị và công trình

Mã số: 60.58.01.06

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG CHẤM LUẬN VĂN PGS – TS: NGUYỄN TRỌNG PHƯỢNG

Nội Học viên xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Khoa Sau đại học, và các thầy, cô giáo của trường đã tận tình giảng dạy, chỉ bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Đặc biệt, tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới thầy PGS- TS

Cù Huy Đấu đã tận tâm hướng dẫn, giúp đỡ, động viên và cung cấp nhiều thông tin khoa học có giá trị trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn Sở Tài nguyên Vĩnh Phúc, Phòng Tài nguyên

và môi trường huyện Lập Thạch, UBND huyện Lập Thạch, các phòng ban chức năng, UBND Thị trấn Lập Thạch, HTX DVVSMT thị trấn Lập Thạch, cũng như gia đình và đồng nghiệp đã động viên và tạo điều kiện tốt nhất trong quá trình thực hiện luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 05 năm 2019

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hà Việt Hùng

trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Hà Nội, tháng …….năm 2019

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hà Việt Hùng

Mục lục

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

Danh mục các hình vẽ, đồ thị

Danh mục các bảng, biểu

MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài

* Mục đích nghiên cứu

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

* Các khái niệm khoa học liên quan đến luận văn

NỘI DUNG

CHƯƠNG I THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI TT LẬP THẠCH – HUYỆN LẬP THẠCH, VĨNH

PHÚC 1

1.1 Khái quát chung TT Lập Thạch, huyện Lập Thạch 1

1.1.1 Vị trí địa lý, vai trò của thị trấn Lập Thạch trong vùng 1

1.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 4

1.1.3 Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật 8

1.2 Thực trạng về thu gom và xử lý CTRSH tại TT Lập Thạch 12

1.2.1 Nguồn gốc, phân loại và thành phần phát sinh CTRSH 12

1.2.2 Thực trạng thu gom, phân loại và vận chuyển CTRSH 16

1.2.3 Công tác xử lý CTRSH 20

1.3 Thực trạng quản lý Nhà nước trong quản lý CTRSH tại TT Lập Thạch 23

1.3.1 Cơ cấu tổ chức quản lý về CTRSH 23

1.5.1 Những tồn tại và bất cập trong công tác quản lý CTRSH 27

1.5.2 Cơ chế và chính sách quản lý CTRSH 29

CHƯƠNG II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI TT LẬP THẠCH - HUYỆN LẬP THẠCH – VĨNH PHÚC 30

2.1 Cơ sở lý luận trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt 30

2.1.1 Nguồn phát sinh, đặc điểm thành phần, tính chất của CTRSH 30

2.1.2 Những tác động của CTRSH đối với môi trường, sức khỏe cộng đồng, kinh tế, xã hội, mỹ quan và văn minh đô thị 35

2.1.3 Các nguyên tắc cơ bản quản lý chất thải rắn sinh hoạt 40

2.1.4 Sự tham gia của cộng đồng 43

2.2 Cơ sở pháp lý trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt 45

2.2.1 Hệ thống các văn bản pháp lý liên quan đến quản lý CTRSH do cơ quan Nhà nước ban hành 45

2.2.2 Hệ thống các văn bản pháp lý quản lý CTRSH do UBND tỉnh Vĩnh Phúc ban hành 47

2.2.3 Quy hoạch xử lý CTR của tỉnh Vĩnh Phúc và huyện Lập Thạch đến năm 2025 48

2.3 Kinh nghiệm quản lý CTRSH trên thế giới và tại Việt Nam 52

2.3.1 Kinh nghiệm quản lý CTRSH trên thế giới 52

2.3.2 Kinh nghiệm quản lý CTRSH tại một số địa phương ở Việt Nam 62

CHƯƠNG III ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TẠI THỊ TRẤN LẬP THẠCH 64

3.1 Quan điểm và nguyên tắc quản lý CTRSH 64

3.2 Đề xuất giải pháp quản lý kỹ thuật 66

3.3 Đề xuất giải pháp quản lý 82

3.3.1 Mô hình tổ chức bộ máy quản lý CTRSH 82

3.3.2 Cơ chế chính sách quản lý CTRSH 89

3.4 Sự tham gia của công đồng trong công tác quản lý CTRSH 94

3.4.1 Sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý CTRSH 94

3.4.2 Xã hội hóa công tác quản lý CTRSH 96

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ……….98

Kết luận 98

Kiến nghị 100

TÀI LIỆU THAM KHẢO

CTR Chất thải rắn

Hình 1.18 Công nhân vệ sinh môi trường đang tiến hành vận chuyển rác

tại các điểm cẩu rác

có sự tham gia của cộng đồng

Hình 2.9 Một điểm đặt thùng rác công cộng ở Nhật Bản với nhiều thùng

rác đựng các loại rác riêng biệt như giấy, bao bì nhựa, chai

nhựa, chai thủy tinh, nắp chai, lon

56

Hình 2.10 Người tình nguyện trồng cây trên đảo rác nhân tạo ở Vịnh

Tokyo

58

Hình 3.10 Thùng đựng rác loại 120 lít có nắp đậy 92

Bảng 1.1 Thống kê thiết bị của HTX môi trường Lập Thạch 19

Bảng 3.1 Bảng so sánh giai đoạn thu gom, vận chuyển sơ cấp và thứ cấp

chất thải rắn sinh hoạt

74

Vĩnh Phúc với tổng diện tích tự nhiên 173,10 km2, dân số trung bình năm 2017

là 120.772 người, mật độ dân số 686 người/km2 Toàn huyện có 20 đơn vị hành chính gồm 2 thị trấn và 18 xã

Huyện Lập Thạch là một trong các vùng phát triển kinh tế và phát triển đô thị của tỉnh Vĩnh Phúc Huyện Lập Thạch đang chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh

mẽ, tỷ lệ đô thị hóa cao Với điều kiện giao thông tốt (có tuyến đường Cao tốc

Hà Nội – Lào Cai, 02 tuyến tỉnh lộ), huyện đang phát triển nhanh với sự xuất hiện của các khu, cụm công nghiệp, điểm du lịch, di tích, văn hóa, bởi vậy nguồn phát thải ngày một lớn và đa dạng

Quy hoạch các khu xử lý CTR cấp huyện; các bãi xử lý CTR xây dựng; các trạm trung chuyển CTR cho các khu vực Thời gian trước mắt, trên địa bàn thị trấn trong địa bàn huyện vẫn sử dụng các bãi chôn lấp chất thải rắn nhỏ lẻ vị trí không đảm bảo khoảng cách an toàn vệ sinh môi trường, không có biện pháp xử

lý, đặc biệt nhiều điểm ở gần sông nguồn nước gây nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng

Công tác quản lý chất thải rắn chưa được quan tâm đúng mức, các bãi chôn lấp, bãi chứa chất thải thường phục vụ từ một đến vài tổ dân phố trong nội thị trấn, gây lãng phí đất đai và ô nhiễm môi trường Do vậy, rất cần thiết phương

án phối hợp mà ở đây là cấp huyện, để điều phối công tác quản lý chất thải rắn trên địa bàn

Thực tế cho thấy, công tác quản lý CTRSH tại TT Lập Thạch – Huyện Lập Thạch còn tồn tại nhiều vấn đề, từ công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải; những bất cập trong cơ chế, chính sách, bộ máy quản lý; thiếu sự tham gia của cộng đồng… gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới phát triển kinh tế - xã hội của huyện Lập Thạch nói riêng và tỉnh Vĩnh Phúc nói chung

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Chất thải rắn sinh hoạt Cụ thể là nguồn phát sinh, khối lượng, thành phần CTR; phân loại, tái chế CTR; thu gom, vận chuyển CTR

- Phạm vi nghiên cứu: toàn bộ địa giới Thị trấn Lập Thạch, Huyện Lập Thạch ; diện tích nghiên cứu khoảng 4,15 km2; dân số khoảng 10000 người

- Thời gian nghiên cứu: Đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2050

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập; kế thừa tài liệu, kết quả đã nghiên cứu;

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin;

- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống;

- Phương pháp chuyên gia, đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Qua nghiên cứu, tổng hợp tài liệu chuyên ngành về quản lý CTRSH, tác giả nhận thấy:

- Chưa có đề tài và nội dung nghiên cứu về quản lý CTRSH tại Thị trấn Lập Thạch, huyện Lập Thạch trong chuyên ngành Quản lý đô thị và công trình

- Do tốc độ phát triển kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Lập Thạch diễn ra nhanh hơn dự báo cùng nhiều yếu tố khách quan khác, các đề tài nghiên cứu về quản lý CTRSH liên quan đến khu vực Thị trấn Lập Thạch, huyện Lập

phân tích, đánh giá thực trạng quản lý CTRSH Thị trấn Lập Thạch, huyện Lập Thạch.Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp phù hợp quản lý CTRSH Thị trấn Lập Thạch, huyện Lập Thạch

- Ý nghĩa thực tiễn:

+ Góp phần thực hiện Luật Bảo vệ môi trường 2014 của Việt Nam

+ Góp phần triển khai thực hiện Quy hoạch xử lý Chất thải rắn tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050

+ Góp phần hoàn thành sớm chương trình xây dựng Nông thôn mới của các

xã trên địa bàn huyện Lập Thạch, Vĩnh Phúc

+ Kết quả nghiên cứu của Luận văn về quản lý CTRSH tại Thị trấn Lập Thạch, huyện Lập Thạch có thể được các địa phương khác trên cả nước có điều kiện tương tự học tập, trao đổi kinh nghiệm để áp dụng cho địa phương mình trong công tác quản lý CTRSH

* Các khái niệm khoa học liên quan đến luận văn[3][10]:

- Chất thải rắn:

Theo mục 12, điều 3 của Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 đã giải thích chất thải là vật chất được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác

Như vây, thuật ngữ chất thải rắn bao gồm tất cả các chất rắn hỗn hợp thải

ra từ cộng đồng dân cư, cũng như các chất thải rắn đặc thù từ các ngành sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, khai khoáng và các ngành dịch vụ khác

- Chất thải rắn sinh hoạt:

Chất thải rắn sinh hoạt (viêt tắt là: CTRSH), còn gọi là rác thải sinh hoạt, là các chất rắn bị loại ra trong quá trình sống, sinh hoạt của con người và động vật nuôi Chất thải dạng rắn phát sinh từ khu vực đô thị - gọi là chất thải rắn đô thị

- Quản lý chất thải rắn sinh hoạt:

Quản lý chất thải là các hoạt động kiểm soát chất thải trong suốt quá trình

từ phát sinh đến thu gom, vận chuyển, lưu trữ, xử lý, thải bỏ, tiêu hủy chất thải

- Thu gom chất thải rắn:

Là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu trữ tạm thời CTR tại nhiều điểm thu gom tới địa điểm hoặc cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp nhận

- Lưu giữ tạm thời CTR:

Là việc giữ CTR trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi được cơ quan

có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển xử lý

- Xã hội hóa công tác quản lý CTRSH:

Là sự tham gia của các thành phần kinh tế, các tổ chức quần chúng, các hiệp hội nghề nghiệp… vào các hoạt động quản lý CTRSH như phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý

Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận kiến nghị và tài liệu tham khảo nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương:

Chương 3: Đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại Thị trấn Lập

Thạch, huyện Lập Thạch

NỘI DUNG CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN THỊ TRẤN LẬP

THẠCH – HUYỆN LẬP THẠCH 1.1 Khái quát chung Thị trấn Lập Thạch, Huyện Lập Thạch :

1.1.1 Vị trí địa lý, vai trò của Thị trấn Lập Thạch trong vùng :

a Giới thiệu chung về Huyện Lập Thạch [19]

* Vị trí địa lý:[19]

Hình 1.1 Bản đồ vị trí huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc [19]

- Lập Thạch là huyện miền núi nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Vĩnh Phúc, diện tích tự nhiên 173,102 km2, cách Thành phố Vĩnh Yên 20km, nằm

ở vị trí từ 105°30′ đến 105°45′ kinh độ Đông và 21°10′ đến 21°30′ vĩ Bắc Có

vị trí địa lý như sau:

+ Phía Bắc giáp huyện Sơn Dương tỉnh Tuyên Quang và dãy núi Tam Đảo + Phía Đông giáp huyện Tam Đảo và huyện Tam Dương

+ Phía Tây giáp huyện Sông Lô và thành phố Việt Trì tỉnh Phú Thọ + Phía Nam giáp huyện Vĩnh Tường và một phần tỉnh Phú Thọ

*Địa hình:

Địa hình Lập Thạch khá phức tạp, thấp dần từ Bắc xuống Nam, ruộng đất xen kẽ những dãy đồi thấp Độ cao phổ biến từ 11 – 30 m là huyện thuộc vùng núi thấp, nhiều sông suối Địa hình bị chia cắt đa dạng, dốc dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam

* Khí hậu, thủy văn:

Lập Thạch thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều

về mùa hè và khô lạnh vào mùa đông Nhiệt độ trung bình từ 22°C – 23°C, số giờ nắng trung bình trong năm là 1.450 đến 1.550 giờ, lượng mưa trung bình 1.500-1.800 mm/năm, độ ẩm trung bình khoảng 84% Khí hậu Lập Thạch được chia làm 4 mùa rõ rệt

có diện tích 4,15 Km2 được chia ra làm 11 Khu dân cư Địa bàn thị trấn có đường tỉnh lộ 307 chạy qua trung tâm thị trấn, có chợ trung tâm và các điểm

Cư dân trên địa bàn thị trấn có các hoạt động kinh doanh – thương mai, dịch vụ, công nghiệp là nơi giao lưu đầu mối hàng hóa cho cả hai huyện Lập Thạch và Sông Lô Kinh tế - văn hóa – xã hội của thị trấn liên tục được phát triển và tăng trưởng hàng năm với mức cao, đời sống dân cư ngày càng được nâng cao về mọi mặt Từ đó nhu cầu của dân cư tăng cao phát sinh nhiều loại rác thải trong sinh hoạt

* Lịch sử thành lập của Thị trấn Lập Thạch

Ngày 11-1-1996, thành lập thị trấn Lập Thạch - thị trấn huyện lị huyện Lập Thạch từ phần đất của xã Xuân Hòa Đến năm 2003 UBND tỉnh Vĩnh Phúc công nhận các thôn và tổ dân phố hiện có của tỉnh Vĩnh Phúc, trong đó huyện Lập Thạch có 411 thôn thuộc 38 xã và 11 tổ dân phố thuộc thị trấn Lập Thạch

* Vị trí vai trò của thị trấn Lập Thạch:

- Vị trí địa lý [19]

Hình 1.2 Bản đồ hành chính huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc [19]

+ Phía Đông giáp xã Tử Du, huyện Lập Thạch

+ Phía Tây giáp xã Yên Thạch, huyện Sông Lô;

+ Phía Nam giáp xã Xuân Lôi, huyện Lập Thạch;

+ Phía Bắc giáp xã Xuân Hòa, huyện Lập Thạch

- Vai trò của thị trấn Lập Thạch đối với tỉnh Vĩnh Phúc

+ Thị trấn Lập Thạch là vùng cung cấp các loại thực phẩm, một số loại hàng hóa của các ngành nghề cho tỉnh và các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Phú Thọ

+ Là đô thị có động lực thúc đẩy phát triển kinh tế và hỗ trợ dịch vụ phát triển nông – công nghiệp – dịch vụ cho hai huyện và các vùng lân cận

+ Thị trấn Lập Thạch cũng là nơi lưu giữ các giá trị lịch sử văn hóa, cảnh quan thiên nhiên gắn với lịch sử đấu tranh và bảo vệ tổ quốc của dân tộc

1.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội thị trấn Lập Thạch

Với tốc độ phát triển kinh tế xã hội của thị trấn Lập Thạch liên tục đạt mức cao, cơ cấu kinh tế chuyển biến theo hướng tích cực, tỉ trọng công nghiệp – dịch vụ được tăng lên, giảm dần tỉ lệ sản xuất nông nghiệp Thị trấn Lập Thạch đã có những bước thay đổi đáng kể về cơ cấu ngành phù hợp với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước

Hình 1.3 Bản đồ quy hoạch sử dụng đất thị trấn Lập Thạch[5][19]

b Về thương mại, dịch vụ:

Thị trấn Lập Thạch là đầu mối của các hoạt động kinh doanh của địa bàn hai huyện Lập Thạch, Sông Lô của tỉnh Vĩnh Phúc và một số huyện giáp danh của tỉnh Tuyên Quang

Hình 1.4: Một góc phố thị trấn Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc

Các ngành dịch vụ, thương mại luôn giữ vị trí quan trọng trong sự nghiệp phát triển kinh tế của toàn huyện, phục vụ đời sống nhân dân và giúp nâng cao mức thu nhập của người dân

Thị trấn Lập Thạch hiện nay còn lưu giữ và bảo tồn được nhiều di tích lịch sử có giá trị như Đình Thạc Trụ di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh…

Hình 1.5: Đình Thạc Trục – Di tích lịch sử từ thế kỷ 17

c Về công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp:

Sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn thị trấn Lập Thạch trong những năm qua tăng trưởng mạnh mẽ, ổn định và giải quyết được lượng lao động lớn cho địa bàn xung quanh khoảng 20,000 người Với việc thị trường lao động được mở rộng, tạo công ăn việc làm từ đó việc phát triển

sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nên sản lượng công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn thị trấn tăng trưởng cao liên tục

Hình 1.6: Cụm công nghiệp thị trấn Lập Thạch

d Ngành nông - lâm nghiệp:

Thị trấn đã triển khai tốt các giải pháp tổ chức sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật, phòng trừ sâu bệnh, dịch hại trên cây trồng và đàn gia súc gia cầm, đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững, ổn định sản xuất Từ đó tăng sản lượng thực phẩm ra thị trường, nâng cao đời sống nhân dân tại địa phương

Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về nông nghiệp nông thôn, nông thôn mới Chính quyền và nhân dân địa phương đã tích cực đầu tư các hạng mục, công trình thủy lợi, giao thông phục vụ sản xuất, vận chuyển hàng hóa ra thị trường, tạo công ăn việc làm và làm thay đổi bộ mặt khu dân cư trong thị trấn

d Cơ cấu tổ chức quản lý thị trấn Lập Thạch

Hình 1.7 Sơ đồ cơ cấu tổ chức Quản lý Thị trấn Lập Thạch [3][19]

1.1.3 Hiện trạng cơ sở hạ tầng kĩ thuật:

a Nhà ở và công trình công cộng Các khu nhà ở dân cư phát triển mạnh mẽ, đa dạng về kiến trúc, không gian Nhà ở được xây dựng phổ biến là dạng kiên cố, kiến trúc từ 2-7 tầng,

hình dạng kiến trúc đa dạng và đẹp mắt Nhà ở dạng chia lô mới hiện đại và

có kiến trúc thẩm mỹ cao chiếm tỉ trọng lớn trong tổng quỹ nhà ở đô thị Dọc

các tuyến phố chính, trục chính của thị trấn là lối kiến trúc nhà ống được kết

hợp cửa hàng kinh doanh dịch vụ xây dựng khang trang, đẹp mắt góp phần

tạo nên sự sầm uất cho đô thị cũng như sự đa dạng về loại hình các nhà ở

Chủ tịch UBND thị trấn (Phụ trách chung)

Phó Chủ tịch UBND thị trấn

(Phụ trách văn hóa – xã hội)

Phó Chủ tịch UBND thị trấn (Phụ trách kinh tế)

Công

chức

Tư pháp-

hộ tịch

Y tế - giáo dục đào tạo

Cán

bộ dân số KHH

GD

Quân sự- Công

- thống

kê

Tài chính – kế toán

Địa chính, nông nghiệp

Khuyến nông – thú ý

Hình 1.8: Một số hình ảnh nhà ở dân cư thị trấn Lập Thạch, Vĩnh Phúc

Bên cạnh các khu nhà ở dân cư tư nhân thì các công trình công cộng, trụ sở các cơ quan, khu vui chơi giải trí … đã và đang được đầu tư, nâng cấp, cải tạo và xây dựng mới tạo điểm nhấn kiến trúc đẹp cho thị trấn

b Giáo dục – đào tạo

Trong nhiều năm qua sự nghiệp giáo dục – đào tạo đã được quan tâm phát triển và đã đạt được những kết quả toàn diện về quy mô, loại hình đào tạo, chất lượng đào tạo, góp phần quan trọng nâng cao dân trí, bổ sung nguồn nhân lực có chất lượng cho sự phát triển của thị trấn , địa phương và trong toàn tỉnh

của hệ thống giáo dục ngoài công lập cũng giúp giảm tải và nâng cao chất lượng cũng như đa dạng hóa các môi trường học tập cho con em trong thị trấn

c Y tế:

Với sự phát triển kinh tế hàng năm, hiện tại ngoài đơn vị trạm y tế công lập của thị trấn còn có sự phát triển của các phòng khám, trung tâm khám chữa bệnh tư nhân được lập nên nhằm phục vụ sức khỏe của người dân thị trấn và các vùng lân cận

Hình 1.11: Trạm y tế thị trấn Lập Thạch, Huyện Lập Thạch

Mạng lưới y tế được củng cố, đa dạng, ngày càng nâng cao chất lượng,

hệ thống y tế công lập được các cấp chính quyền đầu tư về chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng đã nâng cao được hiệu quả khám chữa bệnh

từ đó nâng cao chất lượng sống của nhân dân

e Thể dục, thể thao – văn hóa thông tin:

* Thể dục thể thao:

Để đáp ứng các nhu cầu rèn luyện sức khỏe của nhân dân địa phương, Thị trấn Lập Thạch đã đầu tư xây dựng nhiều công trình thể thao phục vụ người dân trong đó có 02 công trình sân bóng đá thị trấn, các sân thể thao

Bên cạnh đó với sự phát triển của nền kinh tế, nhiều đơn vị tư nhân đã tham gia xây dựng và vận hành các công trình thể thao tư nhân phục vụ người dân như sân bóng đá mini, các bể bơi thông minh, sân tennis…

Hình 1.12: Sân thể thao nhân tạo tại thị trấn Lập Thạch

* Về văn hóa – Thông tin:

Các công trình phúc lợi công cộng như: Nhà văn hóa, thư viện, bưu điện, cửa hàng báo chí…đã được chính quyền thị trấn đầu tư có hiệu quả

Công tác về thông tin tuyên truyền được thực hiện tốt qua hệ thống cán

bộ địa phương, tổ dân phố, hệ thống loa truyền thanh nhằm phục vụ kịp thời các thông tin về chủ trương, đường lối của chính quyền

Hình 1.13: Bưu điện tại thị trấn Lập Thạch

Các hoạt động văn hóa văn nghệ của địa phương được duy trì, tổ chức phục vụ các sự kiện quan trọng như: Ngày đại đoàn kết toàn dân 18/11, Tham gia vào góp ý sửa đổi Hiến Pháp, Ngày toàn dân tham gia bầu cử Đại biểu quốc hội – HĐND…

Việc đầu tư xây mới các điểm sinh hoạt cho địa bàn tổ dân phố được chính quyền thị trấn, huyện chú trọng nhằm nâng cao đời sống tin thần cho trẻ

em, người dân Từ đó tính chất cộng đồng của người dân tại các khu dân cư được gắn bó chặt chẽ, tình hình chính trị - an ninh, trật tự an toàn xã hội ngày càng được củng cố vững mạnh

1.2 Thực trạng về thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại thị trấn Lập Thạch:

1.2.1 Nguồn gốc, phân loại và thành phần phát sinh CTRSH

Theo báo cáo của Phòng tài nguyên môi trường huyện Lập Thạch thì lượng rác thải phát sinh từ các hoạt động kinh doanh và sinh hoạt ở Lập Thạch thải ra môi trường là rất lớn, khoảng 14 tấn/ngày Nếu tính tất cả thì lượng rác thải thị trấn Lập Thạch trong một tháng tương đương với 375 tấn, trong đó là chất hữu cơ, kim loại, nhựa tổng hợp, nilon…

Hình 1.14: Một điểm tập kết sinh rác thải sinh hoạt tại thị trấn Lập Thạch

b Nguồn gốc, phân loại và thành phần phát sinh CTRSH

Lượng CTRSH ở thị trấn Lập Thạch phát sinh qua các hoạt động trong sinh hoạt của hơn 10,000 người dân, các cơ quan, các trường học, chợ thị trấn, bệnh viện, trung tâm y tế thải ra môi trường CTRSH gồm có các loại nilon, nông sản hỏng, hoa quả không tiêu thụ được, chất thải sinh hoạt của người tham gia mua bán tại chợ, kim loại, các loại hợp chất hữu cơ, thủy tinh, chất thải nguy hại, chất thải y tế CTRSH theo ước tính khoảng 14 tấn/ngày Rác thải, nước thải, các loại túi ni lon, chất thải hữu cơ không được phân loại ngày càng nhiều gây mùi hôi thối,ô nhiễm

Thị trấn Lập Thạch có nhiều lò giết mổ gia súc, gia cầm nằm rải rác trong các khu dân cư, tuy nhiên tại những cơ sở giết mổ này chưa có hệ thống thoát nước thải riêng, nơi tập trung xử lý rác chưa và có nơi đã xây dựng

nhưng không đúng kỹ thuật Mỗi ngày các lò giết mổ thải ra ngoài môi trường khoảng 2 tấn/ngày Với việc nước thải, chất thải của các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm chưa được xử lý tốt có thể dẫn tới ảnh hường nghiêm trọng tới sức khỏe dân cư sinh sống quanh khu vực và cả thị trấn nói chung

- Khối lượng rác thải sinh hoạt hàng ngày tại địa bàn thị trấn Lập Thạch khoảng 14 tấn/ngày, khối lượng thu gom 12,5 tấn/ngày [3][19]

- Nguồn gốc phát sinh CTRSH bao gồm:

+ Rác từ các Cơ quan, trường học

+ Rác từ các hộ dân, khu dân cư

+ Rác từ các công trình thương mại, dịch vụ

+ Rác từ các công trình giao thông, địa điểm công cộng, công trình xây dựng…

+ Rác thải từ các cơ sở y tế ( được thu gom riêng)

Hình 1.15 Sơ đồ nguồn phát sinh CTRSH

Cơ quan,

trường học

Nhà dân, khu dân cư

Công trình thương mại, dịch vụ

Đường phố, vườn hoa cây xanh

Chợ CTRSH

- Thành phần CTRSH tại thị trấn Lập Thạch chủ yếu từ các khu vực dân cư, các cơ quan, trường học, các khu chợ và trong đô thị Thành phần chủ yếu của CTRSH gồm:

+ Rác hữu cơ dễ phân hủy như: thức ăn thừa, rau, xương, da, giấy, gỗ, các loại trái cây hỏng…

+ Rác hữu cơ khó phân hủy, độc hại như: túi nilon, chất dẻo, nhựa, cao su…

+ Rác vô cơ như: vật liệu xây dựng, kim loại, thủy tinh, phế thải điện tử…

- Tỷ lệ phần trăm các chất có trong rác thải không ổn định, có biến động, phụ thuộc vào khu vực, địa điểm thu gom rác, mức sống và sinh hoạt của dân cư ở từng khu

Hình 1.16: Biểu đồ thành phần rác thải sinh hoạt thị trấn Lập Thạch

c Sự gia tăng của chất thải rắn trên địa bàn thị trấn [3][19]

- Tốc độ phát triển kinh tế và đô thị hóa của thị trấn Lập Thạch trong những năm qua diễn biến nhanh chóng và có nhiều thuận lợi Tuy vậy cùng với quá trình phát triển kinh tế, mức thu nhập, đời sống và đô thị hóa thì mức

độ sinh hoạt của người dân cũng như mật độ dân cư tăng lên đã làm gia tác lượng rác thải ra môi trường từ đó dẫn tới gia tăng CTRSH hàng ngày

Chất hữu cơ 39%

Giấy 5%

Nhựa 4%

Sành sứ 2%

Gỗ 5%

Kim loại 4%

Thủy tinh 2%

Chất kích thước nhỏ khác 26%

Chất thải nguy hại 1%

1.2.2 Thực trạng thu gom, vận chuyển CTRSH

a Thực trạng thu gom:

Để thu gom, vận chuyển một lượng rác lớn ở địa phương, năm 1996 Đảng ủy và chính quyền thị trấn Lập Thạch đã thành lập tổ vệ sinh môi trường Lập Thạch là tiền thân của HTX dịch vụ vệ sinh môi trường HTX có

22 cán bộ, nhân viên HTX, trong đó có 16 công nhân chia ra làm 06 tổ, trực tiếp thu gom vận chuyển rác thải ở 11 Khu dân cư và tại chợ thị trấn, các cơ quan công sở, bệnh viện

Hình 1.17: Công nhân vệ sinh môi trường thu gom rác thải

- Tỷ lệ thu gom CTRSH đạt 90% [3]

- Khối lượng đạt 12,5/ tấn ngày đêm

- Phương tiện thu gom gồm: các hộ dân tập trung rác tại điểm cẩu rác,

xe chở rác đẩy tay, 01 xe oto tải chở rác, 01 xe chuyên dụng chở rác và 01 máy ủi, 01 máy xúc…Việc thu gom rác thải của các hộ dân được tập trung tại từng điểm trong khu dân cư, thông thường các điểm thu gom được thu bằng

xe đẩy tay tại những khu vực ngõ ngách, và tại các đường phố tuyến được thu gom bằng xe chuyên dụng

- Nhân lực thu gom: Việc thu gom rác trên địa bàn thị trấn do 16 công nhân của HTX dịch vụ vệ sinh môi trường thị trấn phụ trách Công tác thu gom rác được tiến hành theo kiểu thủ công kết hợp với cơ giới

- Chi phí: Kinh phí chủ yếu cho hoạt động thu gom bằng nguồn ngân sách của UBND thị trấn và một phần thu phí vệ sinh môi trường do người dân đóng góp nhưng cơ bản chưa đáp ứng được yêu cầu

- Thời gian tổ chức thu gom, vận chuyển rác thải tiến hành trước 6h sáng và từ 17-19h hàng ngày

Tại một số điểm rác thải sinh hoạt rác thải còn tập trung tự phát tại các góc đường, lề đường hoặc đất trống công nhân phải dùng xẻng hoặc nhặt các túi rác lên Sau khi nhận rác tại các khu dân cư, điểm tập trung công nhân đẩy

xe rác tới các điểm hẹn cho xe chuyên dụng để vận chuyển ra bãi xử lý rác

Trong năm 2016, HTX dịch vụ vệ sinh môi trường Lập Thạch đã tăng cường công tác thu gom vận chuyển rác thải để đảm bảo môi trường ở các khu dân cư Cùng với đó tham mưu cho chính quyền thị trấn Lập Thạch xây dựng các hương ước, quy ước về việc thực hiện quy định bảo vệ môi trường ở các khu dân cư HTX vệ sinh môi trường còn phối hợp với các thôn thực hiện giám sát việc triển khai các hương ước, quy ước, từ đó làm cơ sở để bình xét tiêu chí gia đình văn hóa, tổ dân phố văn hóa

b Thực trạng phân loại CTRSH:

- Thành phẩn CTRSH phát sinh tại thị trấn Lập Thạch gồm: Rác hữu cơ

dễ phân hủy, rác hữu cơ khó phân hủy, rác vô cơ… Tỷ lệ phần trăm các chất có trong rác thải không ổn định, có biến động, phụ thuộc vào khu vực, địa điểm thu gom rác, mức sống và sinh hoạt của dân cư ở từng khu

- Hiện nay với phương thức thu gom thủ công như đã nêu thìviệc phân loại CTRSH từ các đầu nguồn phát sinh chưa được phân loại

c Thực trạng công tác vận chuyển CTRSH[3]:

Hình 1.18: Công nhân vệ sinh môi trường đang tiến hành vận chuyển rác

Việc vận chuyển rác do HTX VSMT Lập Thạch đảm nhận 11 Khu dân

cư và tại chợ thị trấn, các cơ quan công sở, bệnh viện Lao động tham gia vận chuyển gồm 6 công nhân trực tiếp vận chuyển bằng 01 xe tải chở rác và 01 xe

ép rác chuyên dụng

Quy trình thu gom CTRSH được thực hiện như sau:

Quy trình được thể hiện ở hình 1.19 Về cơ bản rác thải được thu gom

và vận chuyển theo ba giai đoạn như sau:

- Giai đoạn 1: CTRSH từ các hộ gia đình được tập kết tại một số địa điểm hoặc chất lên xe đẩy tay; CTRSH phát sinh từ các cơ quan, công sở, trường học, các khu thương mại, dịch vụ, đường phố được thu gom vào các

xe đẩy tay

- Giai đoạn 2: CTR từ đường phố, cơ quan, nơi công cộng, các khu dịch

vụ, trường học được vận chuyển bằng xe đẩy tay đến các điểm tập kết

- Giai đoạn 3: CTRSH tại các điểm tập kết được vận chuyển lên xe chuyên dụng chở tới bãi chôn lập của thị trấn

Mô hình chung quản lý thu gom, vận chuyển và xử lý CTRSH thị trấn hiện nay giống như nhiều đô thị nước ta được minh họa bằng sơ đồ sau:

Hình 1.19 Sơ đồ thu gom CTRSH tại thị trấn Lập Thạch[3

- Trang thiết bị vận chuyển: 01 xe oto tải chở rác, 01 xe ép rác chuyên dụng Mặc dù trong những năm vừa qua việc cơ giới hóa khâu vận chuyển nhưng phương tiện vận chuyển chủ yếu chưa đáp ứng so với yêu cầu, đa số xe

đã cũ Xe chuyên dụng đã cũ và hư hỏng liên tục phải sửa chữa, kinh phí sửa chữa thì lớn không có nguồn đầu tư từ đó không đảm bảo cho việc thu gom rác thải hằng ngày

Bảng 1.1: Thống kê thiết bị của HTX môi trường Lập Thạch [3]:

STT Tên chủng loại Số lượng Công suất Chất lượng hiện tại

Xe đẩy tay hoặc thùng rác Các điểm tập kết

Xe chuyên dụng của HTX

Xử lý (bãi chôn lấp, lò đốt)

Hộ gia đình

4 Máy ủi 01 Hoạt động tốt

d Thu gom phế liệu và tái chế CTRSH:

Thu gom phế liệu là một phương thức khá phổ biến trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc nói chung và thị trấn Lập Thạch nói riêng Phương thức này cũng

có thể coi là một phương thức xử lý bước đầu các thành phần hữu cơ cũng như phân loại, thu gom được các loại CTRSH tái chế Phương pháp này giúp giảm được phần nào các loại CTRSH và kim loại, nhựa, loại bỏ được chất hữu cơ từ đó giảm lượng CTRSH phải đem xử lý Các hộ gia đình kinh doanh

tự phát sử dụng phương thức này tận dụng được các loại CTRSH tái chế có ích, tận dụng được khoảng 16% CTRSH và mang lại được nguồn thu nhập nhất định trong quá trình kinh doanh phế liệu Tuy nhiên phương pháp này cũng gây ô nhiễm nếu tại các điểm tập trung phế liệu không được quy hoạch bài bản, thu gom các loại CTR không gây ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm; Bên cạnh đó cũng gây mất mỹ quan đô thị, gây mất trật tự cũng như tăng dân số cơ học cho đô thị

1.2.3 Công tác xử lý CTRSH:

Trước đây trên địa bàn thị trấn có 02 địa điểm tập kết rác 01 là khu lò

xử lý đốt rác thải tại tổ dân phố Long Cương, rộng hơn 2000 m2 đã tạm dừng hoạt động do vị trí quy hoạch gần với khu dân cư gây mùi ô nhiễm khi hoạt động và không đảm bảo khoảng cách quy định nên các hộ dân đã chặn lối vào không cho xe chở rác hoạt động Hiện nay rác thải sau khi thu gom, phân loại phế liệu hàng ngày được đưa về tập kết tại bãi rác thải tạm thời nằm phái Tây Bắc Thị trấn Lập Thạch, được xây dựng tại cánh đồng cách xa trung tâm thị trấn tiếp giáp với xã Tân Lập – Huyện Sông Lô với diện tích 01ha , cách khu dân cư gần nhất khoảng 500m Hằng ngày bãi rác tiếp nhận khoảng 12,5

Hình 1.20: Bãi rác tại thị trấn Lập Thạch

* Xử lý chôn lấp:

Phần lớn rác thải được chôn lấp sau khi được thu gom bằng các xe chuyên dụng được vận chuyển về bãi rác, đổ xuống các hố chôn lấp rồi phun một lượng hóa chất thích hợp, các bước xử lý rác thải gồm:

- Bước 1: Rác thải được đưa về đổ gọn vào 1 điểm và phân loại cơ bản

- Bước 2: Dùng máy xúc chuyển rác ngay vào vị trí và tiến hành lu lèn

- Bước 3: Sử dụng chế phẩm để hạn chế mùi trước khi lấp

- Bước 4: Trong vòng 24 tiếng phải được lấp kín bằng một lớp đất đã lu lèn > 20cm

- Bước 5: Định kỳ phun thuốc diệt ruồi, muỗi

- Bước 6: Nước rỉ rác phải được thu gom và đưa vào bể chứa và đem

xử lý

Hình 1.21 Quy trình chôn lấp rác thải tại bãi rác thị trấn Lập Thạch

* Xử lý CTRSH bằng phương thức khác:

Do xử lý bằng hình thức chôn lấp, không xử lý triệt để được mùi hôi

phát tán ra không khí xung quanh gây ô nhiễm môi trường không khí, đồng

thời là môi trường thuận lợi cho các loại ruồi muỗi và côn trung sinh sản

nhiều, gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân sống xung quanh khu vực

bãi rác Bên cạnh đó nước thải chưa được xử lý và thu gom dẫn tới ô nhiễm

môi trường đất, ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm khu vực

- Năm 2015 trước nguy cơ ô nhiễm và khả năng chôn lấp cũng như

lượng tác thải tăng cao UBND huyện Lập Thạch đã quy hoạch bãi rác mới

cho thị trấn Lập Thạch tại xã Xuân hòa tuy nhiên do khâu giải phóng mặt

bằng còn chưa được giải quyết nên hiện tại bãi rác thị trấn Lập Thạch có nguy

cơ ô nhiễm cao, vượt quá sức chứa và cần phải có biện pháp xử lý khác Năm

2016 Sở KH&CN đã đầu tư cho địa phương một lò đốt rác thải tạm NFI 05

đặt tại tổ dân phố Long Cương rộng hơn 2000 m2 Sau khi vận hành đã cho

thấy hiệu quả cao với lượng rác đưa vào lò đốt khoảng 80%.Công suất lò đốt

chỉ đáp ứng 6-8 tấn rác/ngày/đêm nên lượng rác vẫn phải tập kết ra bãi rác tập

trung Tuy nhiên tới nay lò đốt rác đã tạm dừng hoạt động được 4 tháng do vị

trí quy hoạch gần với khu dân cư gây mùi ô nhiễm khi hoạt động và không

đảm bảo khoảng cách quy định nên các hộ dân đã chặn lối vào không cho xe

bộ bề mặt

Đầm nén chặt rung trọng 750kg/m3

Bổ sung chất LTH

100 phun đều trên

bề mặt

Phủ đất dày 20cm, san gạt đầm nén chặt