Giải pháp không gian kiến trúc dịch vụ công cộng tại khu du lịch tam cốc bích động (luận văn thạc sĩ)

Những bất cập trong tổ chức không gian kiến trúc công cộng tuyến phố đi bộ chợ đêm tại khu du lịch Tam Cốc- Bích Động ..... NHỮNG GIẢI PHÁP TRONG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN DỊCH VỤ CÔNG CỘNG TẠI

NGUYỄN ĐỨC THÀNH

GIẢI PHÁP KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC DỊCH VỤ CÔNG CỘNG TẠI KHU DU LỊCH TAM CỐC- BÍCH ĐỘNG

LU N V N THẠC S KIẾN TRÚC

Hà Nội – 2019 -

L I CẢM ƠN

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn đến an giám hiệu, khoa ào tạo sau đại học, phòng Quản lý - đào tạo và khoa iến trúc Trường ại học iến Trúc Hà Nội đã truyền đạt nguồn kiến thức quí báu và giúp đỡ tôi trong suốt hai năm học qua

Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn tới TS.KTS Trần ức huê, người thầy đã tận tình dìu dắt, hướng dẫn, tạo điều kiện giúp tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Xin cảm ơn các anh chị lãnh đạo các sở ban ngành có liên quan đến đề tài luận văn của tôi tại tỉnh Ninh ình đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình điều tra khảo sát, thu thập số liệu để thực hiện luận văn này

Lời cuối cùng xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã hết sức quan tâm, ủng hộ và tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Hà Nội, tháng 04 năm 2019

Tác giả luận văn

Nguyễn Đức Thành

L I CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi ác số liệu được tìm hiểu rõ ràng, kết quả nêu trong bài luận văn là hoàn toàn trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào

TÁC GIẢ LU N V N

Nguyễn Đức Thành

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

* Lý do chọn đề tài 1

* Mục tiêu nghiên cứu 2

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

* Phương pháp nghiên cứu 2

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 2

PHẦN NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN HỆ THỐNG KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CÔNG CỘNG TẠI KHU DU LỊCH TAM CỐC- BÍCH ĐỘNG NINH BÌNH 3

1.1 Quá trình hình thành và phát triển khu du lịch Tam Cốc- Bích Động 3

1.1.1 hái quát về khu du lịch Tam ốc ích ộng 3

1.1.2 Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên 4

1.1.3 ặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội 7

1.2 Thực trạng phát triển dịch vụ công cộng phục vụ du lịch tại khu du lịch Tam Cốc – Bích Động Ninh Bình 13

1.3 Những bất cập trong tổ chức không gian kiến trúc công cộng tuyến phố đi bộ chợ đêm tại khu du lịch Tam Cốc- Bích Động 19

1.4 Khảo sát kinh nghiệm các tuyến phố đi bộ - chợ đêm ở một số đô thị lớn

tại Việt Nam 25

1.5 Thực tế phát triển các tuyến phố đi bộ và tổ chức chợ đêm tại một số quốc gia trên thế giới 31

1.6 Những vấn đề cần nghiên cứu và giải quyết 37

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ KHOA HỌC TRONG VIỆC XÂY DỰNG CÁC GIẢI PHÁP KIẾN TRÚC DỊCH VỤ CÔNG CỘNG TẠI KHU DU LỊCH TAM CỐC- BÍCH ĐỘNG 38

2.1 Cơ sở pháp lý 38

2.1.1 ác văn bản pháp lý quốc tế 38

2.1.2 ác văn bản pháp lý nhà nước 41

2.1.3 ác văn bản pháp lý của U N tỉnh Ninh ình 43

2.2 Cơ sở lý luận 47

2.2.1 Tiêu chí kiến trúc xanh: 47

2.2.2 Tiêu chí kiến trúc bền vững: 52

2.3 Cơ sở thực tiễn tại khu du lịch Tam Cốc- Bích Động 53

2.3.1 iều kiện tự nhiên ở Tam ốc- ích ộng: 53

2.3.2 iều kiện Lịch sử- Văn hóa- inh tế ở Ninh ình: 54

2.3.3 Những đặc điểm căn bản được đúc kết từ các không gian kiến trúc dịch vụ công cộng điển hình đã khảo sát 59

CHƯƠNG 3 NHỮNG GIẢI PHÁP TRONG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN DỊCH VỤ CÔNG CỘNG TẠI KHU DU LỊCH TAM CỐC- BÍCH ĐỘNG NINH BÌNH 61

3.1 Quan điểm và những nguyên tắc trong tổ chức tuyến phố chợ đêm 61

3.1.1 Quan điểm: 61

3.1.2 Nguyên tắc: 62

3.2 Giải pháp không gian kiến trúc dịch vụ công cộng cho khu du lịch Tam Cốc- Bích Động 63

3.2.1 Giải pháp quy hoạch các không gian chức năng: 63

3.2.2 Giải pháp không gian kiến trúc dịch vụ công cộng 67

3.3 Giải pháp kiến trúc công trình 74

3.3.1 iện pháp chỉnh trang công trình kiến trúc 74

3.3.2 Giải pháp nội thất công trình kiến trúc 77

3.4 Biện pháp chỉnh trang không gian kiến trúc công cộng 77

PHẦN KẾT LU N- KIẾN NGHỊ

A PHẦN KẾT LU N

B KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Hình 1.4 Làng nghề thêu ren Văn Lâm

Hình 1.5 Địa phận xã Ninh Hải- Hoa Lư, Ninh Bình

Hình 1.6 Vị trí Bến xe Đồng Gừng

Hình 1.7 Phối cảnh- mặt bằng hiện trạng bến thuyền Văn

Lâm Hình 1.8 Hiện trạng kiot bán đồ lưu niệm

Hình 1.9 Nhà hàng phục vụ ăn uống điển hình

Hình 1.10 Vị trí các Homestay trong khu vực nghiên cứu

Hình 1.11 Homestay Tam Coc Bungalow

Hình 1.12 Tam Coc Tropical Homestay

Hình 1.13 Tam Coc River View Homestay

Hình 1.14 La Belle Vie Tam Coc Bungalow

Hình 1.15 Bản đồ khu vực nghiên cứu

Hình 1.16 Nghệ thuật hát Chèo truyền thống

Hình 1.17 Hiện trạng tuyến phố nhìn từ đình Văn Lâm

Hình 1.18 Thực trạng vệ sinh chưa tốt trong tổ chức tuyến phố

Hình 1.22 Phố đi bộ Hội An- Quảng Nam

Hình 1.23 Cửa hàng dịch vụ tại khu phố cổ Hội An

Hình 1.24 Phố đi bộ Qinghefang

Hình 1.26 Khu phố Gion Machi

Hình 1.27 Dịch vụ tại phố đi bộ Gion

Hình 2.1 Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng- Hoa Lư, Ninh Bình

Hình 3.1 Cơ cấu không gian chức năng chung

Hình 3.2 Sơ đồ cơ cấu hiện trạng khu vực nghiên cứu

Hình 3.3 Mô hình quy hoạch theo tuyến- chuỗi

Hình 3.4 Mô hình quy hoạch theo Diện (Rộng)

Hình 3.5 Mô hình quy hoạch theo Điểm (sao)

Hình 3.6 Sơ đồ mô hình liên kết

Hình 3.7 Sơ đồ quy hoạch tổng thể tổ chức tuyến phố đi bộ ở

Tam Cốc Bích Động Hình 3.8 Sơ đồ các yếu tố cho loại hình không gian đi bộ Hình 3.9 Làng nghề đá Ninh Vân

Hình 3.10 Làng nghề cói Kim Sơn

Hình 3.19 Giải pháp nội thất sử dụng trong khu vực Ẩm thực

Hình 3.20 Cây xanh tham khảo: ban đỏ,hoa giấy, bằng lăng,

móng bò

Hình 3.21 Hình thức cây xanh mặt đứng tham khảo

Hình 3.22 Các mẫu thùng rác công cộng tham khảo

DANH MỤC BẢNG, BIỂU

Số hiệu bảng,

Bảng 1.1 Bảng thống kê tổng lượt khách trong các năm

Bảng 1.2 Bảng thống kê tổng lượt khách trong các tháng

năm 2017

Bảng 1.3 Bảng thống kê tổng lượt khách trong các tháng

năm 2018 Biểu đồ 1.4 Biểu đồ biểu diễn tổng lượng khách các tháng năm

2017-2018

PHẦN MỞ ĐẦU

* Lý do chọn đề tài

ầu năm 2018 U N TP Ninh Bình quyết định mở tuyến không gian (phố) đi bộ đầu tiên ở khu du lịch Tam ốc – ích ộng, lần đầu tiên phố đi bộ và chợ ẩm thực được tổ chức ây là hoạt động văn hóa du lịch đặc sắc, hứa hẹn là một sản phẩm du lịch mới mà ngành du lịch Ninh ình sẽ mang đến cho du khách

sự mới lạ, ấn tượng, những trải nghiệm thú vị về văn hóa, con người ố đô Hoa Lư ược ví là khu “phố Tây” hay “phố Hội n” của Ninh ình nên du khách và người dân địa phương rất háo hức Vì thế các buổi tối diễn ra chợ đêm và phố đi bộ có hàng nghìn người dân và du khách đổ về đây tham quan

Trong quá trình thực hiện “Tuyến phố đi bộ”, thực sự chưa được nghiên cứu

kỹ lưỡng, mới được thử nghiệm áp dụng để có thể rút kinh nghiệm khai thác các tiềm năng của Ninh ình về du lịch

Tuyến phố đi bộ cần được hiểu là tuyến Không gian giao thông công cộng- Không gian kết nối kiến trúc dịch vụ công cộng- Không gian quảng trường cộng đồng được gắn kết trong một tổng thể không gian kiến trúc cảnh quan khu vực

ởi vậy bên cạnh những mặt tích cực khi hình thành tuyến phố đi bộ thì cũng dần bộc lộ nhiều vấn đề cần được giải quyết như: Không gian giao thông, không gian công cộng, không gian hoạt động và thời gian sử dụng, vệ sinh môi trường, cảnh quan đô thị ảnh hưởng của tuyến phố tới hoạt động sinh sống của người dân Tuy nhiên do mới đưa vào hoạt động nên cũng chưa có những nghiên cứu, báo cáo cụ thể nêu rõ các vấn đề cũng như phương hướng giải quyết cho tuyến phố này ởi vậy đề tài “Giải pháp không gian kiến trúc dịch vụ công cộng tại khu du lịch Tam ốc- ích ộng“ nhằm mục đích đánh giá thực trạng không gian kiến trúc công cộng đồng thời đề xuất giải pháp tổ chức không gian kiến trúc công cộng của tuyến phố này là rất cần thiết và có ý nghĩa khoa học và giá trị thực tiễn cao

* Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu nhằm đề xuất những giải pháp khai thác hiệu quả trong tổ chức các không gian kiến trúc dịch vụ công cộng khi tổ chức hình thức chợ đêm trên tuyến phố du lịch Tam ốc

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- ối tượng nghiên cứu: hông gian kiến trúc

- Phạm vi nghiên cứu: trên tuyến phố không gian kiến trúc tổ chức chợ đêm từ ến Xe ồng Gừng đến ến thuyền Tam ốc

- Thời gian nghiên cứu: Từ nay đến năm 2030

* Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập; kế thừa tài liệu, kết quả đã nghiên cứu;

- Phương pháp điều tra khảo sát thực địa, xử lý thông tin;

- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh, tiếp cận hệ thống;

- Phương pháp chuyên gia, đúc rút kinh nghiệm, đề xuất giải pháp mới

* Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

- Ý nghĩa khoa học: ề xuất giải pháp tổ chức không gian kiến trúc công cộng tuyến phố đi bộ tại khu du lịch Tam ốc- ích ộng

- Ý nghĩa thực tiễn: Góp phần nâng cao giá trị lịch sử, văn hóa , kiến trúc và giá trị sử dụng không gian kiến trúc công cộng tại tuyến phố đi bộ tại khu du lịch Tam ốc- ích ộng

PHẦN NỘI DUNG Chương 1 TỔNG QUAN HỆ THỐNG KHÔNG GIAN KIẾN TRÚC CÔNG CỘNG TẠI KHU DU LỊCH TAM CỐC- BÍCH ĐỘNG NINH BÌNH

1.1 Quá trình hình thành và phát triển khu du lịch Tam Cốc- Bích Động

1.1.1 hái quát về khu du lịch Tam ốc ích ộng

hu du lịch Tam ốc – ích động nằm ở vị trí thuộc địa phận xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh ình ây là một quần thể du lịch thắng cảnh vô cùng nổi tiếng và hấp dẫn mà du khách biết đến nơi đây như là một khu du lịch sinh thái, du lịch danh lam thắng cảnh,văn hoá, lịch sử, lễ hội, tâm linh Từ khi được đưa vào khai thác phục vụ khách tham quan cho tới nay nơi đây vẫn giữ được những nét nguyên sơ thiên tạo, với nét đẹp của đồng quê còn nguyên sơ mộc mạc và dân dã, với nhiều hang động mây nước hoà quyện đưa con người chìm đắm vào thiên nhiên cùng với những di tích lịch sử , văn hoá nổi tiếng trong và ngoài nước như: ền Thái Vi, chùa ích ộng, hang động Tam cốc, ộng Tiên, chùa Linh cốc

Hình 1.1 Vẻ đẹp Tam Cốc mùa lúa chin [17]

hông những là một quần thể du lịch nổi tiếng mà khu du lịch Tam cốc –Bích động còn là một trong 20 khu du lịch chuyên đề quốc gia được chính phủ đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng Tam cốc - ích động đã và đang là khu du lịch xanh, sạch, đẹp, là điểm đến an toàn cho mọi du khách [17]

1.1.2 Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên

a Vị trí địa lý

Ninh ình là một tỉnh nằm ở cực nam của ồng bằng sông Hồng, cách thủ đô

Hà Nội hơn 90km về phía Nam, diện tích tự nhiên gần 1.391 km2, nằm trên tuyến giao thông huyết mạch ắc - Nam Với lợi thế gần thủ đô và vùng trung tâm kinh tế phía ắc, Ninh ình có vị trí địa lý và giao thông tương đối thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội

+ Phía ắc giáp tỉnh Hòa ình

+ Phía ông và ông ắc giáp tỉnh Nam ịnh và Hà Nam

+ Phía Nam giáp biển ông

+ Phía Tây và Tây Nam giáp tỉnh Thanh Hóa

Hình 1.2 Vị trí địa lý Thành phố Ninh Bình

hu du lịch Tam ốc ích ộng tọa lạc tại Ngũ Nhạc Sơn ở thôn am

hê, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh ình Tam ốc ích ộng nằm trong quần thể danh thắng Tràng n – Tam ốc, được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt và được tổ chức UNES O xếp hạng là di sản thế giới

b ặc điểm tự nhiên

Ninh ình nằm trong vùng tiếp giáp giữa vùng ồng bằng sông Hồng với dải

đá trầm tích phía Tây và nằm ở điểm mút của cạnh đáy tam giác châu thổ sông Hồng, tiếp giáp với biển ông nên địa hình bao gồm 3 vùng rõ rệt: Vùng đồi núi, vùng đồng bằng và vùng ven biển

Ninh ình có khí hậu nhiệt đới, gió mùa Thời tiết hàng năm chia làm 4 mùa rõ rệt là xuân, hạ, thu, đông

Nhiệt độ trung bình năm khoảng 24 độ Tổng nhiệt độ năm đạt tới trị

số 8500 độ , lượng mưa trung bình năm trên 2000mm Mùa khô kéo dài từ tháng 12 năm trước đến tháng 4 năm sau, ít mưa, khô lạnh

*Tài nguyên đất

Tổng diện tích đất tự nhiên của tỉnh là 1.391 km2 với các loại đất: Phù

sa, đất phù sa cũ tập trung ở vùng đồng bằng trũng thích ứng cho thâm canh hoa màu, cây lương thực có chất lượng cao, đất Feralit ở vùng bán sơn địa thích hợp cho việc phát triển nhiều loại cây trồng như: cây ăn quả, cây công nghiệp, cây dược liệu

*Tài nguyên khoáng sản

Ninh ình có hệ thống núi đá vôi có diện tích trên 12.000 ha, với trữ lượng hàng chục tỷ mét khối đá vôi và hàng chục triệu tấn đôlômit, hàm lượng MgO 17-19% chất lượng tốt

*Tài nguyên biển

Ninh ình có trên 15km bờ biển, đây là một lợi thế để phát triển kinh tế biển bao gồm nuôi trồng, đánh bắt và chế biến thủy, hải sản mà trọng tâm là những loại có giá trị kinh tế cao như tôm sú, cua nước lợ, cá biển và một số con nuôi đặc sản khác

*Tài nguyên nước

Ninh ình có hệ thống nước mặt khá dày trải đều cả 3 vùng với nhiều con sông lớn như sông áy, sông Hoàng Long, sông ến ang, sông Vạc, sông àn v.v ên cạnh đó còn phải kể đến hệ thống các hồ có trữ lượng nước lớn như các hồ Yên Quang, ồng Thái, á Lải, ồng hương, Yên Thắng Với bờ biển dài trên 15 km, Ninh ình còn có điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế biển Ngoài ra, nước khoáng ở ênh Gà (huyện Gia Viễn) và

úc Phương (huyện Nho Quan) có trữ lượng lớn, hàm lượng Magiê -Carbonát

và các khoáng chất cao; có tác dụng chữa bệnh, sản xuất nước giải khát và phát triển du lịch nghỉ dưỡng [8]

1.1.3 ặc điểm điều kiện kinh tế - xã hội

Ninh Hải có quần thể danh thắng Tam ốc - ích ộng là khu du lịch có lượng khách tham quan lớn thuận lợi phát triển làng nghề truyền thống, tạo nguồn thu về du lịch, dịch vụ và thay đổi cơ cấu lao động địa phương

hợ ồng Văn - am hê Ngoài - Xã Ninh Hải là chợ quê trên địa bàn huyện Hoa Lư nằm trong danh sách các chợ loại 1, 2, 3 ở Ninh Bình từ năm

2008

Hình 1.4 Làng nghề thêu ren Văn Lâm[14]

hu vực nghiên cứu thuộc xã Ninh Hải, Huyện Hoa Lư, Tỉnh Ninh ình Với làng nghề truyền thống thêu ren Vũ Lâm Tương truyền, từ năm 1285, khi vua Trần Thái Tông tròn 40 tuổi, nhường ngôi cho con lên làm Thái Thượng Hoàng đã

về vùng núi Vũ Lâm tu hành (xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư), bà Trần Thị ung là vợ Thái sư Trần Thủ ộ theo triều đình nhà Trần về đây đã truyền dạy cho nhân dân thôn Văn Lâm nghề thêu ren Như thế, nghề này đến nay đã có trên 700 năm

Hiện nay ở Ninh Hải, gia đình nào cũng có nhiều loại khung thêu ằng những sợi chỉ mảnh mai, cùng những miếng vải rộng, hẹp, đủ mọi mầu sắc, với đôi bàn tay khéo léo, người thêu ren đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật ường nét thêu ren rất tinh xảo, uyển chuyển, mềm mại, thanh tú, nhưng lại sống động, mịn màng như những nét vẽ Sản phẩm thêu ren rất phong phú: ga trải giường, rèm cửa, gối, khăn bàn, tranh, ảnh

Hình 1.5 Địa phận xã Ninh Hải- Hoa Lư, Ninh Bình

mà về chất lượng cũng thay đổi khách du lịch đến đây đến từ rất nhiều quốc gia trên thế giới trong đó tập trung ở một số nước như Hàn Quốc, Trung Quốc, ài Loan, Pháp, ức… ặc biệt trong vài năm trở lại đây kinh tế Việt Nam ngày càng phát

triển mức thu nhập của người dân trong nước ngày càng cao đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện do vậy người dân có khả năng chú ý quan tâm nhiều hơn tới vấn đề thỏa mãn các nhu cầu về tinh thấn như đi du lịch hính vì vậy trong vài năm trở lại đây lượng khách du lịch nội địa đến với khu du lịch Tam ốc ích

ộng ngày càng tăng cao

Bảng 1.1: Bảng thống kê tổng lượt khách trong các năm

Đơn vị tính: lượt người [16]

STT

Năm

Loại khách

20016 (Người)

2017 (Người)

So sánh 2017/2016

%

2018 (Người)

So sánh 2018/2017

Từ bảng thống kê về số lượng khách du lịch trong 3 năm 2016, 2017 và 2018

ta thấy nhìn chung sau hai năm hoạt động dưới sự lãnh đạo của an quản lý số lượng khách du lịch đến tham quan tại khu du lịch Tam ốc ích ộng ngày càng tăng theo từng năm ụ thể tổng lượt khách du lịch đến tahm quan tại đây năm

2017 so với năm 2016 tăng 55.7 % trong đó khách quốc tế tăng 55.53 %, khách Việt Nam tăng 55.9 % và tổng lượt khách năm 2018 so với năm 2017 tăng 25% trong đó khách quốc tế tăng 3.6%, khách trong nước tăng tới 54.32% Qua những con số trên cho thấy trong khi ở năm 2017 sự gia tăng của khách quốc tế so với sự gia tăng của khách Việt Nam có sự chên lệch rất thấp gần như không đáng kể thì ở năm 2018 mức chênh lệch về sự gia tăng của hai lọa khách náy lại rất lớn ó thể nói nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng 25% của tổng lượt khách trong năm

2018 so với năm 2017 là do có sự gia tăng mạnh của khách Việt Nam tới 54.32%

ây thực sự là một con số đáng mừng, điều này chứng tỏ người dân trong nước đã

và đang bắt đầu chú ý nhiều hơn tới nhu cầu đi du lịch của mình, nhu cầu du lịch đang dần chở thành một chu cầu không thể thiếu đối với mọi người dân

Và để có thể phân tích rõ hơn về tình hình khách tại kh du lịch Tam ốc ích ộng dưới đây là bảng số liệu và biểu đồ biểu diễn số lượt khách theo từng tháng trong hai năm 2017 và 2018

Bảng 1.2: Bảng thống kê tổng lượt khách trong các tháng năm 2017

Người lớn Trẻ em Tổng

Bảng 1.3: Bảng thống kê tổng lượt khách trong các tháng năm 2018

Người lớn Trẻ em Tổng

Từ 2 biểu đồ ở trên có thể dễ dàng nhận thấy và so sánh sự biến động về tình hình khách trong các tháng Nhìn trên biểu đồ ta thấy ở các tháng 3, tháng 4 và tháng 5 tổng lượt khách trong nước có sự tăng đột biến so với các tháng khác trong năm nhất là ở tháng 3 hàng năm cụ thể tổng lượt khách trong ba tháng này trong năm 2017 chiếm tới 49,5% tổng số lượt khách của cả năm 2017 và con số này trong năm 2018 là 53% Nếu như chúng ta để ý thì có thể thấy sở dĩ có sự gia tăng cao của số lượng khách du lich trong các tháng này là do theo phong tục của người Việt Nam sử dụng lịch âm thì đây là thời điểm của những tháng tết đầu năm, tháng của hội hè mà khu du lịch Tam ốc ích ộng được người dân biết đến là một khu du lịch sinh thái, du lịch danh lam thắng cảnh,văn hoá, lịch sử, lễ hội, tâm linh… chính

vì lẽ đó mà trong các tháng này du khách trong nước tới đây tham quan kết hợp hợp với đi lễ rất đông Trong khi đó thì tổng lượt khách quốc tế giữa các tháng trong năm không có nhiều sự khác biệt Từ đây có thể thấy đối với du khách trong nước thì ở các tháng 3, tháng 4, tháng 5 là chính vụ du lịch

Và cũng qua biểu đồ có thể nhận thấy ở đối tượng khách trong nước thì giữa người lớn và trẻ em không có sự cách biệt lớn về số lượng trong các tháng Trong khi đó ở đối tượng khách quốc tế thì giữa người lớn và trẻ em lại có sự chênh lệch rất lớn về số lượng ở đối tượng khách quốc tế với độ tuổi trẻ con thì số lượng khách giữa các tháng trong năm có sự chênh lệch lớn và rất thấp so với độ tuổi người lớn

ối với khách quốc tế ở độ tuổi người lớn thì chính vụ du lịch của họ có thể được chia làm hai đợt: đợt 1 cũng như khách Việt Nam nó vào các tháng 3, tháng 4 và tháng 5, đợt 2 vào các tháng 10, tháng 11, và tháng 12 tuy vậy ở đối tượng khách quốc tế thì số lượng khách ở các tháng con lại trong năm không phải là quá thấp điều nầy khác hẳn với khách Việt Nam

1.2 Thực trạng phát triển dịch vụ công cộng phục vụ du lịch tại khu

du lịch Tam Cốc – Bích Động Ninh Bình

hu du lịch Tam ốc- ích ộng được nhà nước xác nhận, vinh danh và được tỉnh, U N , các sở ban ngành ở Ninh ình tạo điều kiện trong khai thác tiềm năng này Từ đó các dịch vụ công cộng phục vụ cho khu du lịch Tam ốc- Bích ộng được hình thành và phát triển bao gồm: ến xe ồng Gừng, bến thuyền Văn Lâm và các dịch vụ công cộng phục vụ khách tham quan như ăn uống, mua sắm,

nghỉ ngơi phát triển nhanh chóng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày một cao

a ến xe ồng Gừng:

Hình 1.6 Vị trí Bến xe Đồng Gừng

Trạm điều hành hướng dẫn gồm có 23 người thực hiện các chức năng:

- án vé tham quan, vé thuyền, vé gửi xe ô tô cho khách tham quan

- Tổ chức hướng dẫn giới thiệu các điểm tham quan trong khu du lịch khi khách yêu cầu

- Giữ gìn vệ sinh môi trường trong và ngoài bến xe ồng Gừng Hàng ngày các nhân viên của trạm phải tiến hành vệ sinh môi trường tại nơi làm việc của trạm

Tại trạm điều hành bến xe ồng Gừng lại được chia thành các tổ phụ trách các công việc khác nhau như:

- Tổ quản lý các vấn đề liên quan đến việc hướng dẫn đỗ gửi xe của khách

du lịch gồm có 2 nhân viên hi xe ô tô đưa du khách vào tham quan khu du lịch để tránh tình trạng các xe ô tô đi vào trong khu du lịch đỗ ở hai bên đường gây ra tình trạng lấn chiếm lòng lề đường tại khu du lịch dẫn đến tình trạng tắc nghẽn giao thông tại đây gây mất trật tự đồng thời ảnh hưởng đến cảnh quan tại khu du lịch thì trước khi đi vào trong khu du lịch các xe ô tô sẽ được các nhân viên của tổ quản lý xe phất cờ đỏ ra tín hiệu dừng xe và trực tiếp hướng dẫn các lái xe đưa xe vào đỗ gửi xe tại bến xe ồng Gừng do an quản lý

- Tổ bán vé có 2 nhân viên: thực hiện các chức năng bán vé, marketinh về điểm đến và hướng dẫn cho khách đồng thời tại đây khi khách tham quan tới mua vé sẽ được phát các tập gấp và đĩa V giới thiệu về các điểm tham quan tại khu du lịch

- Tổ hướng dẫn bao gồm 12 hướng dẫn có chức năng chính là tổ chức hướng dẫn khách, giới thiệu cho khách về các giá trị của các điểm tham quan có trong khu du lịch

- Tổ vệ sinh môi trường gồm có 2 nhân viên chịu trách nhiệm trong việc đảm bảo vệ sinh môi trường tại ban quản lý luôn luôn được sạch sẽ

b ến thuyền Văn Lâm – Tam ốc

Hình 1.7 Phối cảnh- mặt bằng hiện trạng bến thuyền Văn Lâm

ến Văn Lâm hay còn gọi là bến thuyền Tam ốc-điểm đầu tiên của hành trình tham quan Tam ốc - ích ộng Phục vụ cho tuyến du lịch tuyến bến Văn Lâm - sông Ngô ồng - Tam ốc ây là nơi tổ chức lễ hội chính của khu du lịch Tam ốc ích ộng

Là không gian lớn, phục vụ nhu cầu du lịch, tuy nhiên do công tác quản lý còn nhiều bất cập cùng nên không gian cảnh quan của quảng trường phía trước bên thuyền Văn Lâm bị sử dụng sai mục đích và chưa được tổ chức không gian một cách hiệu quả Những lán nước tạm bợ mọc lên làm che mất tầm nhìn đẹp về khu vực bến thuyền

c hông gian kiến trúc dịch vụ công cộng tại tuyến phố du lịch

o nhu cầu ngày càng tăng về du lịch cùng với sự phát triển của phương tiện truyền thông, cảnh non nước hữu tình nên nơi đây hàng năm đón hàng lượt triệu

du khách đến tham quan du lịch ùng với đó, những dịch vụ về ăn uống cũng như mua sắm mở ra ngày càng nhiều và phong phú nhằm phục vụ tối đa nhu cầu của du khách thập phương, đặc biệt là du khách nước ngoài o cung cầu ngầy

càng gắn kết nên đa phần những dịch vụ ăn uống, mua sắm đều tự phát và chưa được đầu tư bài bản của những hộ dân sinh sống tại nơi đây

Hình 1.8 Hiện trạng kiot bán đồ lưu niệm

- ửa hàng mua sắm: Hầu hết đều là những ki ốt bán hàng tạm bợ, mặc

dù mẫu mã hàng hóa đang dạng nhưng chưa phải là những mặt hàng trọng tâm của vùng đất Ninh ình

- Nhà hàng phục vụ ăn uống: Hầu hết đều là những quán ăn phục vụ đồ ăn nhanh, chủ yếu phục vụ cho du khách nước ngoài ược đầu tư khá chỉnh chu về mặt trước với việc sử dụng những vật liệu tre, gỗ hay sơn trát mang kiểu dáng truyền thống

Hình 1.9 Nhà hàng phục vụ ăn uống

Tuy nhiên còn khá ít những nhà hàng phục vụ những món truyền thống, ẩm thực phong phú của Ninh ình, chưa có hình thức kiến trúc rõ rang, hầu hết là tự phát hoặc theo sở thích của chủ quán

d hu vực Homestay: [18]

Những năm qua, lượng khách du lịch về tham quan tại Ninh ình tăng nhanh, nhu cầu lưu trú của du khách tại các điểm du lịch rất lớn, từ đó phát sinh loại hình lưu trú nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê (homestay)

Hình 1.10 Vị trí các Homestay trong khu vực nghiên cứu

Tính đến ngày 30/6/2018, toàn tỉnh có 215 hộ kinh doanh homestay, tập trung chủ yếu ở các huyện Hoa Lư (84 cơ sở), Gia Viễn (37 cơ sở), Nho Quan (24 cơ sở) với 1.266 phòng ngủ, đã góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho trên 600 lao động địa phương

Hình 1.11.Homestay Tam Coc

1.3 Những bất cập trong tổ chức không gian kiến trúc công cộng tuyến phố đi bộ chợ đêm tại khu du lịch Tam Cốc- Bích Động

Hình 1.15 Bản đồ khu vực nghiên cứu

Tuyến đường nghiên cứu nằm trên địa bàn xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh ình Giới hạn từ ến xe ồng Gừng đến bến thuyền Văn Lâm xã Ninh Hải 350m ường lưu thông hai chiều

hiều dài phố

(m)

hiều rộng lòng đường (m)

theo cũng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm giao thông lộn xộn

Về mặt giao thông sử dụng tại các ngõ hẻm : ác tuyến phố này trong khu vực vốn nhỏ hẹp nay phải đón tiếp một lượng lớn khách du lịch cộng thêm sự thiếu

ý thức trong sử dụng không gian công cộng của người dân, tuyến phố này đang trở nên quá tải Các hàng quán lấn chiếm vỉa hè, lòng đường gây bất tiện về mặt sử dụng cho cả người đi bộ lẫn phương tiện cơ giới

Về không gian kiến trúc dịch vụ công cộng : Việc gia tăng lượng khách du lịch đến với khu du lịch Tam ốc- ích ộng cũng đồng nghĩa với việc có thêm nhiều những cơ sở phục vụ lưu trú, dịch vụ giải trí, nghỉ ngơi như nhà hàng, quán bar, massage, hàng lưu niệm, Các công trình này đều được xây mới hoặc cải tạo lại và có hình thức đa phần không phù hợp như phong cách kiến trúc quá khác biệt của mỗi ngôi nhà, tùy tiện sử dụng mái hiên, mái che, biển quảng cáo tất cả tạo nên một mặt đứng dãy phố khấp khểnh không đẹp mắt

Về môi trường sử dụng : Lượng khách đông đảo vào những ngày cuối tuần là

cơ hội kinh doanh lớn đối với các cửa hàng tuy nhiên cũng phát sinh lượng rác thải lớn hơn Nhiều hàng quán không thu gom rác hoặc không bố trí thùng rác nên rác thải được vứt thẳng xuống vỉa hè và lòng đường trong suốt buổi tối hoạt động Thêm vào đó do các tuyến phố bên ngoài không được quy hoạch làm tuyến phố đi

bộ nên không được quan tâm đầu tư cho vấn đề thu gom rác thải, vệ sinh môi trường dù lượng người hoạt động trên tuyến phố này cũng đông không kém

Về thời gian sử dụng: Tuyến phố đi bộ phục vụ ẩm thực , văn hóa mới được đưa vào hoạt động buổi tối cuối tuần từ Thứ ảy đến hủ nhật trong khoảng thời gian từ 7 giờ tối tới 12 giờ đêm, tuy nhiên trong các khoảng thời gian lễ tết lượng người đổ về các tuyến phố này thường tăng đột biến Vào ban ngày của các ngày cuối tuần và các ngày thường các tuyến phố này vẫn được sử dụng làm đường giao thông cho các phương tiện cơ giới

Về đối tượng sử dụng: ối tượng sử dụng cũng rất đa dạng cả về thành phần

và lứa tuổi tuy nhiên chủ yếu vẫn là khách du lịch ( cả trong và ngoài nước, đặc biệt

các tuyến phố này tập trung khá nhiều khách du lịch nước ngoài ) và những người

trẻ tuổi

ối với du khách nước ngoài, những loại hình ẩm thực rất mới lạ và thu hút,

mang đậm bản sắc của vùng đất cố đô Ninh ình đánh mạnh vào thị hiếu của họ

Nếu có nhu cầu du khách có thể tham gia các hoạt động giải trí thư giãn khác như

massage, các quán bar, câu lạc bộ phục vụ vào mỗi buổi tối, hoạt động biểu diễn

nghệ thuật hoặc trò chơi dân gian

Hình 1.16 Nghệ thuật hát Chèo truyền thống

Khai thác không gian sử dụng công trình kiến trúc

Công trình nhà ở dân dụng ở các tuyến phố này cũng rất khác nhau, nhưng đa

số đều đã trải qua cải tạo và không giữ được dáng vẻ ban đầu Một số nhà được

xây mới hoàn toàn với nhiều loại hình thức kiến trúc, một số nhà khác được cải tại

chồng thêm tầng, đua thêm ban công không theo quy tắc nào hỉ còn một số ít

còn giữ lại được hình thức kiến trúc bên ngoài thì lại xuống cấp bên trong do không

có khả năng tu sửa hoặc do những vướng mắc về pháp luật nên không thể tu sửa

Tất cả các công trình kiến trúc theo nhiều vẻ xếp cạnh nhau tạo thành bộ mặt khấp

khểnh của phố phường

Hình 1.17 Hiện trạng tuyến phố nhìn từ đình Văn Lâm

Việc sử dụng không gian lòng đường và vỉa hè luôn là vấn đề cần giải quyết Các vỉa hè được tận dụng làm chỗ để phương tiện, thêm vào đó diện tích các căn nhà trên phố cũng thường nhỏ nên các hộ kinh doanh có xu hướng bày bán hàng hóa ra vỉa hè khiến cho việc đi lại trên vỉa hè đối với người đi bộ là rất khó khăn Vào các ngày phố đi bộ mở cửa, tình trạng lấn chiếm lòng đường , vỉa hè còn diễn

ra phổ biến hơn

Các công trình phụ trợ chưa được chú trọng tại các tuyến phố này như việc thu gom rác thải và xử lý vệ sinh môi trường tại các tuyến phố này cũng chưa được chú ý Rác thải được tập kết ngay giữa phố, trên lòng đường hay trước các không gian công cộng không có người quản lý Thùng rác lộ thiên không có nắp đậy và hình thức không đẹp, giờ thu gom rác không hợp lý dẫn đến tình trạng rác ứ đọng gây mất mĩ quan, mất vệ sinh môi trường ặc biệt khi các hàng quán vỉa hè được bày bán ngay bên cạnh nơi tập trung rác thải gây mất thiện cảm của du khách

Hình 1.18 Thực trạng vệ sinh chưa tốt trong tổ chức tuyến phố dịch vụ công cộng

Còn thiếu những dịch vụ phụ trợ cho du khách như hệ thống tín dụng, các

thiết bị bảng biểu hướng dẫn giao thông, hướng dẫn thông tin du lich hoặc nếu có

thì ở những vị trí khuất, khó thấy hay bị chiếm dụng làm chức năng khác nên chưa

phát huy được hiệu quả

Hình thức kiến trúc và cảnh quan khác: ảnh quan chung khu vực còn bị ảnh

hưởng bởi nhiều hình thức khác như chiếu sáng, trang trí đô thị, trang bị hạ tầng đô

thị, các loại hình kiến trúc di động khác như mái hiên, biển quảng cáo

Hình 1.19 Thực trạng trong tổ chức tuyến phố dịch vụ công cộng

Việc chỉnh trang không gian kiến trúc các tuyến phố này đã được đầu tư nhiều hơn so với các tuyến phố khác, nhưng chưa thực sự đạt được hiệu quả Hình thức trang trí vẫn còn quá đơn giản hoặc quá phức tạp, chưa thay đổi phù hợp với các ngày lễ tết khác nhau Trang bị hạ tầng kỹ thuật chưa thật sự đồng bộ, vẫn còn những đoạn phố dây điện được dăng mắc trên không chưa được xử lý ,che phần mặt tiền của dãy phố

Hệ thông cống nước thoát cũng chưa được tốt, vào những ngày mưa lớn có

cách, kích cỡ quá to che khuất tầm nhìn, ánh sáng quá rực rỡ và hiện đại

Nhìn chung sự thu hút của các tuyến phố này đến từ tiện ích phục vụ, nhưng chưa mang lại hiệu quả về quảng bá hình ảnh, văn hóa như mong muốn hông gian kiến trúc cảnh quan và cách thức hoạt động không được du khách và người

dân đánh giá cao ó thể thấy tình trạng lộn xộn tại tuyến phố tạo ra do sự tổng hợp của nhiều vấn đề, nhưng quan trọng nhất vẫn là sự thiếu nghiên cứu định hướng không gian kiến trúc và thiếu những giải pháp đồng bộ từ phía những cấp có thẩm quyền

ể xây dựng một hình ảnh mới cho khu du lịch Tam ốc – ích ộng nói chung và tuyến phố đi bộ phục vụ ẩm thực văn hóa nói riêng thì vai trò của các kiến trúc sư ( TS) là hoàn toàn không nhỏ Nền văn hóa giàu truyền thống trong một cuộc sống xã hội vận động không ngừng đòi hỏi các TS cần có một nhìn nhận đúng đắn, cân nhắc giữa khía cạnh nhân văn, văn hóa và kinh tế để định hướng một cách đúng đắn cho các đơn vị quản lý và người dân Bên cạnh đó các cấp quản lý cũng cần xem xét những hình thức tổ chức, quản lý mới đã phát huy được hiệu quả rõ rệt như hình thức kết hợp nguồn vốn xã hội đầu tư vào dịch vụ phục vụ du khách

1.4 Khảo sát kinh nghiệm các tuyến phố đi bộ - chợ đêm ở một số

đô thị lớn tại Việt Nam

a Phố đi bộ chợ đêm Hàng ào ồng Xuân- Hà Nội: [6]

Hình 1.21 Phố đi bộ chợ đêm Hàng Đào Đồng Xuân- Hà Nội

Tuyến phố đi bộ chợ đêm Hàng ào- ồng Xuân tổ chức vào thứ sáu, thứ bảy và hủ nhật hàng tuần đã trở thành một điểm thu hút khách du lịch trong và ngoài nước đến thăm quan mua sắm hính vì vậy mà quy mô của chợ đêm ngày càng được mở rộng Lúc đầu, cả tuyến phố chủ có 153 gian hang, đến nay đã lên đến 242 gian hang kinh doanh các mặt hang đồ lưu niệm, thủ công mỹ nghệ truyền thống, quần áo may sẵn Hàng tuần, L ca trù biểu diễn tại đây những tiết mục dân tộc truyền thống như: hòa tấu nhạc cụ dân tộc, hát xẩm, ca trù, hát văn, hát

chèo, quan họ… rất hấp dẫn khách du lịch

Mặc dù đã có những thành công nhất định, nhưng trong quá trình hoạt động, tuyến phố đi bộ, chợ đêm cung đã bộc lộ nhiều bất cập hách du lịch khi đến đây đều có chung nhận xét, việc bố trí, sắp xếp gian hang quá dày đặc cũng như tình trạng các sạp hang tự phát trên vỉa hè không theo quy hoạch đã gây khó khan cho khách tham quan, điều này làm ảnh hưởng đến mục địch đi bộ và thưởng ngoạn của

du khách

Hiện tượng vi phạm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, kinh doanh lấn chiếm vỉa hè, phương tiện để không đúng nơi quy định, giá dịch vụ trông xe chưa tuân thủ

quy định của thành phố; việc thu gom rác thải chưa đáp ứng được yêu cầu đề ra

ể phố đi bộ chợ đêm trở nên hấp dẫn hơn

ể tuyến phố đi bộ, chợ đêm trở thành điểm hấp dẫn khách du lịch, quận Hoàn iếm đã đề ra kế hoạch mở rộng quy mô, tổ chức hoạt động tuyến phố trong

tất cả các tối trong tuần

ẩy mạnh việc sắp xếp rà soát quy hoạch lại ngành hang, gian hàng theo hướng nâng cao chất lượng, ưu tiên phát triển các ngành hàng truyền thống giảm bớt số hộ kinh doanh trên tuyến phố nhằm tạo không gian thoáng đãng cho khách

du lịch, đảm bảo mỹ quan đô thị và văn minh thương mại ự kiến sẽ giảm khoảng 30% số lượng gian hàng hiện có ác gian hàng sẽ được thiết kế theo mẫu thống

nhất và bố trí thành các phố chuyên kinh doanh một số mặt hàng nhất định

Tuyến phố đi bộ chợ đêm sẽ tăng cường các hoạt động văn hóa nghệ thuật dân gian, tạo nét sinh hoạt văn hóa tiêu biểu của khu phố cổ Hà Nộ; đồng thời mở cửa những nhà cổ, di tích văn hóa lịch sử di tích dọc phố Hàng Ngang, Hàng ào

b Phố đi bộ Nguyễn ình hiểu – Thành phố Huế [5]

Hình 1.21 Phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu- TP Huế [13]

ố đô Huế từng là kinh đô của Việt Nam trong triều đại phong kiến cuối cùng – nhà Nguyễn, nơi đây lưu giữ nhiều di sản cả về văn hóa , lịch sử, kiến trúc mà không thể tìm thấy được ở những kinh đô khác Phố đi bộ Nguyễn ình hiều nằm dọc trên bờ Nam của sông Hương dài 400m đoạn giữa cầu Phú Xuân và cầu Trường Tiền Phố đi bộ này được mở vào đầu năm 2015 có quy hoạch khác lạ so với những tuyến phố đi bộ khác , không có những gánh hàng rong, những gian hàng nhỏ mà bao gồm 11 căn nhà rường được phân chia thành nhiều ô nhỏ cho các

hộ kinh doanh thuê lại tuy nhiên không sử dụng các hình thức ngăn chia không gian kín Ngành hàng được bày bán trên tuyến phố đi bộ này chủ yếu là các mặt hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống của địa phương, đặc sản và ẩm thực Huế như : Trúc chỉ, pháp lam, lồng đèn, mè xửng, tôm chua.Thời gian hoạt động của tuyến phố từ 7 giờ sáng cho tới 22h đêm hàng ngày Những ngôi nhà rường – kiến trúc nhà truyền thống của Huế cùng với nội thất trang trí đậm nét cung đình tạo cho không gian đặc trưng riêng mà du khách có thể dễ dàng nhận ra hình ảnh của Huế trong đó Ngoài hoạt động kinh doanh buôn bán các mặt hàng đặc sản, thủ

công truyền thống còn tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, vẽ tranh, trò chơi dân gian

Tuyến phố đi bộ có không gian rộng mở nhìn ra bờ sông Hương với cảnh quan thiên nhiên thơ mộng, những căn nhà rường với nội thất cổ điển đặc trưng cho kiến trúc nhà truyền thống khu vực tuy nhiên những ngôi nhà này nằm cách nhau một khoảng trống mà chưa có sự liên kết tạo nên những khoảng không chưa đẹp mắt trong cảnh quan chung Những quầy hàng với mặt hàng phong phú đáp ứng được nhu cầu mua sắm và thưởng thức ẩm thực của du khách, các dịch vụ phụ trợ như vệ sinh công cộng, bãi gửi xe,thùng rác, cây atm, biển quảng cáo, hướng dẫn

du lịch đã được bố trí tuy nhiên hình thức còn chưa phù hợp với khôn gian tuyến phố Mặt đường rải nhựa và vỉa hè lát gach đỏ thông thường chưa phù hợp với không gian truyền thống mà tuyến phố muốn mang lại cho du khách Khu vực nghỉ chân cho du khách hay các khoảng không gian biểu diễn nghệ thuật chưa được đầu

tư , vật liệu sử dụng không hợp lý , còn mang tính chất tùy tiện

ó thể thấy tuyến phố đi bộ Nguyễn ình hiểu – Thành phố Huế có những

ưu điểm về cách tổ chức, quy hoạch không gian tổng thể nhưng khi đi vào chi tiết vẫn còn nhiều thiếu sót, chưa tỉ mỉ nên chưa đạt được hiệu quả không gian đặc trưng cho văn hóa, lịch sử, kiến trúc khu vực

c Tuyến phố đi bộ Trần Phú – Nguyễn Thái Học – ạch ằng , Hội n – Quảng Nam [5]

Phố cổ Hội An (P H ) đã dược nhắc đến trong tài liệu của phương Tây từ thế kỷ 17 tuy nhiên những nghiên cứu về khu vực đô thị cổ này chỉ được bắt đầu từ những năm 20 thế kỷ 20 Năm 1985 P H được nhà nước công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia và năm 2003 được UNES O công nhận đây là di sản văn hóa thế giới Ở đây vào thế kỷ 17 từng là một thương cảng sầm uất có quan hệ mật thiết với Nhật ản và Trung Quốc, hình thành nên những con phố người Nhật bên cạnh những con phố người Hoa ây là đô thị cổ duy nhất ở ông Nam còn lưu