Đề cương chi tiết môn học xã hội học

Mục đích của học phần: - Kiến thức + Hiểu được những vấn đề cơ bản về hệ thống xã hội, cơ cấu xã hội và con người trên phương diện lý luận và thực tiễn của xã hội học.. Mô tả nội dung h

PHẦN I:

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT HỌC PHẦN Học phần: Xã hội học Mã HP: 19202

1 Số tín chỉ: 02 TC BTL ĐAMH

2 Đơn vị giảng dạy: Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Phân bổ thời gian:

- Tổng số (TS): 30 tiết - Lý thuyết (LT): 21 tiết

- Xêmina (XMN): 0 tiết - Bài tập (BT): 08 tiết

- Hướng dẫn BTL/ĐAMH (HD): 0 tiết - Kiểm tra (KT): 01 tiết

4 Điều kiện đăng ký học phần: Không

5 Mục đích của học phần:

- Kiến thức

+ Hiểu được những vấn đề cơ bản về hệ thống xã hội, cơ cấu xã hội và con người trên phương diện lý luận và thực tiễn của xã hội học

+ Biết cách tiếp cận và phân tích, đánh giá các hiện tượng xã hội theo phương pháp khoa học xã hội học

+ Biết phân tích, lý giải khoa học một số hiện tượng xã hội trong giai đoạn hiện nay dưới góc độ khoa học xã hội học

- Kỹ năng

+ Có khả năng tư duy một cách khoa học, thực tiễn về các vấn đề xã hội trên góc

độ tiếp cận của khoa học xã hội học

+ Có khả năng tổ chức, làm việc theo nhóm, trao đổi thảo luận vấn đề

+ Có khả năng tiếp cận, tìm hiểu, phân tích, đánh giá những thông tin mới về tình hình kinh tế, chính trị, xã hội trên thế giới và trong nước Đặc biệt là những vấn đề xã hội

có liên quan đến an ninh trật tự

+ Có khả năng vận dụng những kiến thức của khoa học xã hội học vào công tác tham mưu, công tác xây dựng lực lượng và công tác nghiệp vụ của ngành công an

- Thái độ

+ Hình thành niềm say mê, hứng thú học tập, yêu thích môn học.

+ Có ý thức tự học, tự nghiên cứu, động cơ và thái độ học tập nghiêm túc

+ Chủ động, tích cực, có trách nhiệm, có ý chí, năng động, sáng tạo trong học tập

x

6 Mô tả nội dung học phần:

Môn Xã hội học gồm có các nội dung sau: Những vấn đề cơ bản nhất về xã hội: quan hệ xã hội, mạng lưới xã hội, các nhóm xã hội, các tổ chức xã hội; Các phương pháp,

kỹ thuật cơ bản về nghiên cứu, điều tra thu thập thông tin về các vấn đề xã hội nói chung; Nghiên cứu về dư luận xã hội với tư cách là một vấn đề xã hội thuộc về đám đông bằng phương pháp tiếp cận của xã hội học; Nghiên cứu về truyền thông đại chúng - một mô hình thiết lập, duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội trong xã hội hiện đại và ảnh hưởng của thiết chế này đối với sự phát triển của mỗi cá nhân và cả hệ thống xã hội nói chung; Nghiên cứu về tội phạm dưới góc độ xã hội học với tư cách là một hiện tượng xã hội tiêu cực

7 Nguồn học liệu

Giáo trình:

[1] PGS.TS Vũ Hào Quang - TS Lưu Hồng Minh (đồng chủ biên), Giáo trình Nhập môn Xã hội học, NXB Lý luận chính trị, Hà Nội, 2015.

Tài liệu tham khảo:

[1] GS Phạm Tất Dong - TS Lê Ngọc Hùng (đồng chủ biên), Giáo trình Xã hội học, NXB Thế giới, Hà Nội, 2013.

[2] Trần Đức Châm, Hà Bắc Đẩu, Một số nội dung cơ bản của xã hội học, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004.

[3] Phan Trọng Ngọc (chủ biên), Xã hội học đại cương, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà

Nội, 1997

[4] TS Nguyễn Quý Thanh, Xã hội học dư luận xã hội , Nxb Đại học Quốc gia, Hà

Nội, 2010

[5] Claudia Mast, Truyền thông đại chúng những kiến thức cơ bản, Nxb Thông

tấn, Hà Nội, 2003

[6] Phạm Văn Quyết, Nguyễn Quý Thanh, Phương pháp nghiên cứu Xã hội học,

NXB ĐHQG, Hà Nội, 2001

Tài liệu học tập này là tài liệu chính thức đã được Khoa Lý luận chính trị và Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh thẩm định về nội dung trước khi đưa vào giảng dạy cho sinh viên

8 Mục tiêu của học phần: Học phần này nhằm trang bị cho sinh viên biết, hiểu,

nắm vững được một cách có hệ thống những nội dung sau:

Mục

tiêu

(Gx)

[1]

Mô tả mục tiêu [2]

Các CĐR của CTĐT (X.x.x) [3] G1

Có khả năng biết những vấn đề cơ bản nhất về xã hội: quan hệ

xã hội, mạng lưới xã hội, các nhóm xã hội, các tổ chức xã hội;

các phương pháp, kỹ thuật cơ bản về nghiên cứu, điều tra thu

thập thông tin về các vấn đề xã hội nói chung

*

G2 Có khả năng phân tích về dư luận xã hội với tư cách là một vấnđề xã hội thuộc về đám đông bằng phương pháp tiếp cận của xã

hội học

*

G3

Nghiên cứu về truyền thông đại chúng - một mô hình thiết lập, duy

trì và phát triển các mối quan hệ xã hội trong xã hội hiện đại và

ảnh hưởng của thiết chế này đối với sự phát triển của mỗi cá nhân

và cả hệ thống xã hội nói chung; nghiên cứu về tội phạm dưới

góc độ xã hội học với tư cách là một hiện tượng xã hội tiêu cực

*

* Tương ứng với CĐR của học phần Lý luận chính trị.

9 Chuẩn đầu ra của học phần:

(Các mục tiêu cụ thể/ CĐR của học phần, mức độ giảng dạy I, T, U và trình độ năng lực

môn học phần đảm trách )

CĐR

(G.x.x)

[1]

Mô tả CĐR [2]

Mức

độ giảng dạy (I,

T, U) [3] G1.1

Hiểu biết các thuật ngữ, quan niệm, quan điểm về xã hội học nói

chung, làm rõ đối tượng nghiên cứu, cơ cấu và mỗi quan hệ của

khoa học xã hội học với các ngành khoa học xã hội khác

I,T3

G1.2 Có khả năng hiểu biết về vị trí, vai trò và chức năng của xã hội

G2.1 Phân tích được những điều kiện và tiền đề ra đời xã hội học I,T3

G2.2 Làm rõ những đóng góp của các nhà sáng lập xã hội học IT3

U2

G3.1 Phân tích được một số khái niệm trong xã hội học: Cơ cấu xã

hội, xã hội hóa, hành động xã hội, tương tác xã hội…

IT3 U2

G3.2 Giúp sinh viên có khả năng hiểu đúng và nhận diện được về các

thành phần cơ cấu xã hội và các nhân tố ảnh hưởng tới xã hội hóa

IT3 U2

G3.3 Phân tích nội dung nghiên cứu cơ bản của xã hội học đô thị, có IT3

khả năng nhận thức được một số vấn đề xã hội học đô thị được

quan tâm nghiên cứu ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay U2

G3.4

Nắm được nội dung nghiên cứu về xã hội học nông thôn, giúp

cho sinh viên nắm được một số nội dung nghiên cứu xã hội học

nông thôn Việt Nam hiện nay

IT3 U2

G3.5

Giúp cho sinh viên học tập, nghiên cứu nội dung cơ bản của xã

hội học gia đình và làm rõ được một số vấn đề xã hội học gia

đình được quan tâm ở Việt Nam hiện nay

IT3 U2

G3.6

Giúp sinh viên nâng cao hiểu biết và vận dụng những kiến thức

của môn học vào giải quyết những vấn đề thực tiễn trong cuộc

sống và công việc, góp phần tu dưỡng, rèn luyện, hoàn thiện nhân

cách con người mới XHCN

IT3 U3

10 Mô tả cách đánh giá học phần:

(các thành phần, các bài đánh giá, và tỷ lệ đánh giá, thể hiện sự liên quan với các CĐR

của học phần)

Thành phần

đánh giá [1]

Bài đánh giá (X.x)

[2]

CĐR học phần (Gx.x)

[3]

Tỷ lệ (%) [4]

X Đánh giá

quá trình

X2>=4 X3: Bài tập nhóm hoặc thuyết

25%

X3>=4

Y Đánh giá

50%

Y>=4 Điểm đánh giá học phần:

Z = 0.5X + 0.5Y

11 Nội dung giảng dạy

Giảng dạy trên lớp (bao gồm giảng dạy lý thuyết, bài tập, kiểm tra và hướng dẫn BTL,

ĐAMH)

NỘI DUNG GIẢNG DẠY [1]

Số tiết [2]

CĐR học phần (Gx.x) [3] Hoạt động dạy và học [4]

Bài đánh giá X.x [5] Chương 1: Đối tượng, chức

năng và nhiệm vụ của xã hội

học

1.1 Khoa học xã hội học

1.2 Đối tượng nghiên cứu, cơ

cấu và quan hệ của khoa học

xã hội học với các ngành

khoa học xã hội khác

1.3 Chức năng của xã hội học

3

G1 G1.1 G1.2

Thầy/cô giới thiệu ngắn gọn

về bản chất và địa chỉ liên

hệ ngoài giờ lên lớp Sinh viên năm được các vấn

Học ở lớp: 3tiết Nội dung tự học: 5 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 1.2.; 1.3

Thầy/cô:

- Giới thiệu đề cương môn học, tài liệu học tập, điều kiện đạt điểm tổng kết môn và

X2, Y

đề có liên quan đến môn học

- Hiểu, nhớ và phân tích được khái niệm xã hội học

- Nắm vững được đối tượng

và chức năng nghiên cứu của môn học

- Liên hệ được vị trí và vai trò của môn học với những môn học Lý luận chính trị

đã học, cũng như tác dụng của môn học này cho những môn học còn lại

hình thức đánh giá sinh viên: Hỏi những

gì chưa rõ về môn học và lập nhóm học tập

- Làm cho sinh hiểu hiểu rõ đối tượng nghiên cứu và chức năng của môn học

- Hướng dẫn, giao đề tài thuyết trình và thảo luận theo nhóm

Sinh viên:

- Suy nghĩ, suy luận, liên kết các vấn đề, trả lời câu hỏi của BTL1: Chương mở đầu (vừa học trên lớp)

- Lập nhóm, bầu nhóm trưởng, nhận đề tài

Về nhà:

- Họp nhóm, lập kế hoạch hoạt động chi tiết của nhóm, lập kế hoạch vào tuần học thứ 2

Chuẩn bị cho ĐT 2:

Sự ra đời và phát triển của xã hội học

Chương 2: Sự ra đời và phát

triển của xã hội học

2.1 Những điều kiện và tiền đề

ra đời khoa học xã hội học

2.2 Một số đóng góp của các nhà

sáng lập xã hội học

3

G2 G2.1 G2.2 G2.3

- Làm rõ những tiền đề về kinh tế, chính trị, xã hội ra đời xã hội học

Học ở lớp: 3 tiết Nội dung tự học: 5 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 2.3.3.; 2.3.4

Thầy/cô:

- Phân tích làm rõ những tiền đề ra đời

X2, Y

- Khẳng định vai trò và những đóng góp to lớn của các nhà sáng lập xã hội học, đặc biệt là Auguste Comte

xã hội học

- Trình chiếu các phim, ảnh, tư liệu lịch sử về hoàn cảnh kinh

tế, chính trị, xã hội

- Giới thiệu khái quát cho sinh viên nắm được các nhà sáng lập

xã hội học

Sinh viên:

- Nghe giảng, đưa ra câu hỏi về bài tập và tổng kết được nội dung bài học trên lớp

Về nhà:

- Yêu cầu sinh viên tiếp tục nghiên cứu BTL: Phân tích khẳng định vai trò to lớn của Auguste Comte đối với sự ra đời của xã hội học

- Chuẩn bị cho ĐT3: Một số khái niệm trong xã hội học

Chương 3: Một số khái niệm

trong xã hội học

3.1 Cơ cấu xã hội

3.2 Xã hội hóa

3.3 Hành động xã hội và tương

tác xã hội

3.4 Một số khái niệm khác

G2.1 G2.2 G2.3

- Nắm được các khái niệm

cơ bản về cơ cấu xã hội, xã hội hóa, hành động xã hội

và tương tác xã hội…

- Hiểu các thành phần cơ cấu xã hội cơ bản qua việc nắm được bản chất các vấn

đề nằm trong cơ cấu xã hội như: Vị thế xã hội, vai trò

xã hội, cộng đồng xã hội, thiết chế xã hội

- Làm sáng tỏ được vấn đề

Học ở lớp: 2 tiết Học ở nhà 6 tiết: Mục 2.2.1, 2.2.4, 2.2.6

Thầy/cô:

- Khái quát chung về các khái niệm cơ cấu

xã hội, xã hội hóa, hành động và tương tác xã hội

- Phân tích quan điểm

về cơ cấu xã hội, từ

đó hiểu được những phân tầng trong xã hội một cách chi tiết

- Khẳng định nhân tố

X2, Y

xã hội hóa và những nhân tố ảnh hưởng tới xã hội hóa

Từ đó rút ra được những vấn đề thực tiễn được bàn đến cụ thể trong xã hội học

ảnh hưởng quyết định đến quá trình xã hội hóa

Sinh viên:

Làm BT:

-Làm rõ khái niệm cơ cấu xã hội và các thành phần cơ cấu xã hội

-Phân tích các nhân

tố ảnh hưởng đến xã hội hóa, vai trò các nhân tố đó?

Về nhà:

- Chuẩn bị cho ĐT4: Phương pháp nghiên cứu xã hội học

Chương 4: Phương pháp

nghiên cứu xã hội học

4.1 Lý thuyết về phương pháp

nghiên cứu xã hội học

4.2 Các giai đoạn tiến hành điều

tra xã hội học thực nghiệm

G2.1 G2.2 G2.3

- Nắm được các khái niệm

về phương pháp, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu xã hội học Từ

đó khẳng định các phương pháp được ứng dụng trong thực tế nghiên cứu xã hội học

- Hiểu và phân tích được các giai đoạn trong tiến hành điều tra xã hội học thực nghiệm gồm 3 bước:

Bước 1: Chuẩn bị cho điều tra

Bước 2: Tiến hành thu thập thông tin

Bước 3: Xử lý thông tin

Học ở lớp:5 tiết Nội dung tự học:10 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 4.1.2

Thầy/cô:

- Phân tích cụ thể các khái niệm để sinh viên hiểu được bản chất các phương pháp nghiên cứu xã hội học

- Nêu nhiệm vụ, các bước trong nghiên cứu xã hội học, có dẫn chứng cụ thể trong từng bước nghiên cứu

- Giải thích thắc mắc chương trình ôn tập kiểm tra giữa kỳ

Sinh viên:

Làm BTL:

-Khái quát các phương pháp dung

X2, Y

trong nghiên cứu xã hội học

- Phân tích 3 bước trong quá trình điều tra xã hội học

Về nhà:

- Chuẩn bị cho ĐT5:

Xã hội học đô thị

Chương 5: Xã hội học đô thị

5.1 Khái niệm, đối tượng nghiên

cứu của xã hội học đô thị

5.2 Các nội dung nghiên cứu

nghiên cứu cơ bản của xã hội học

đô thị

5.3 Một số vấn đề xã hội học đô

thị được quan tâm nghiên cứu ở

Việt Nam trong giai đoạn hiện

nay

G2.1 G2.2 G2.3

- Hiểu được đối tượng nghiên cứu của xã hội học

đô thị

- Nắm vững những nội dung chủ yếu trong nghiên cứu xã hội học đô thị

- Liện hệ được với thực tiễn một số vấn đề xã hội học đô thị được quan tâm nghiên cứu ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

- So sánh sự phát triển của

xã hội học đô thị trên thế giới và Việt Nam

Học ở lớp : 5 tiết Nội dung tự học : 10 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 5.1.2; 5.3

Thầy/cô:

- Diễn giảng, phân tích đối tượng nghiên cứu của xã hội học đô thị

- Làm rõ những nội dung nghiên cứu cơ bản của xã hội học đô thị: Sự thiếu đồng bộ giữa công nghiệp hóa

và đô thị hóa, đô thị hóa theo chiều đứng

và những vấn đề đặt

ra về quy hoạch quản

lý đô thị, lối sống văn hóa vùng ven đô

Sinh viên:

Nghiên cứu trả lời BTL với những nội dung trọng tâm sau:

-Đô thị hóa là gì? Sự khác biệt trong quá trình đô thị hóa ở các nước đang phát triển với nước phát triển

-Những vấn đề đặt ra đối với các đô thị Việt Nam hiện nay

X2, Y

Làm bài kiểm tra tư cách

Về nhà:

Chuẩn bị cho ĐT 6:

Xã hội học nông thôn

Chương 6: Xã hội học nông

thôn

6.1 Khái niệm, đối tượng nghiên

cứu của xã hội học nông thôn 6.2

Một số nội dung nghiên cứu xã

hội học nông thôn Việt Nam

0

G2 G2.1 G2.2 G2.3

- Nắm được đối tượng nghiên cứu của xã hội học nông thôn

- Vận dụng một số nội dung nghiên cứu xã hội học nông thôn Việt Nam hiện nay

Nội dung tự học :10 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 6.1 ; 6.2

Thầy/cô:

- Hướng dẫn sinh viên nghiên cứu

Sinh viên:

- Tự nghiên cứu, liên

hệ đặc trưng các vùng văn hóa nông thôn Việt Nam hiện nay

Chuẩn bị cho ĐT 7:

Xã hội học gia đình

X2, Y

Chương 7: Xã hội học gia đình

7.1 Khái niệm, đối tượng nghiên

cứu của xã hội học gia đình

7.2 Nội dung nghiên cứu cơ bản

của xã hội học gia đình

G2.1 G2.2 G2.3

- Hiểu được khái niệm gia

đình, đối tượng nghiên cứu của xã hội học gia đình

- Nắm được nội dung cơ bản trong xã hội học gia đình để thấy được xu hướng biến đổi các chức năng của gia đình

- Liên hệ một số vấn đề xã hội học gia đình được quan tâm ở Việt Nam hiện nay

Học trên lớp: 5 tiết Nội dung tự học : 7 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 7.2.1 ; 7.2.2 ; 7.2.3.c

Thầy/cô:

- Diễn giảng và hệ thống hóa được những nội dung cơ bản trong xã hội học gia đình: Cơ cấu gia đình, ý nghĩa việc nghiên cứu cơ cấu gia đình; các mối quan hệ

cơ bản trong gia đình; chức năng của gia đình và xu hướng biến đổi của nó

- Chú ý liên hệ cho sinh viên thấy những

X2, Y

vấn đề xã hội học gia đình đang được quan tâm hiện nay

Sinh viên:

- Thực hiện BTL với những nội dung sau:

-Chức năng của gia đình và xu hướng biến đổi của nó

-Một số vấn đề xã hội học gia đình được quan tâm ở Việt Nam hiện nay

Về nhà:

Chuẩn bị cho ĐT 8:

Xã hội học truyền thông đại chúng

Chương 8: Xã hội học truyền

thông đại chúng

8.1 Tổng quan về xã hội học

truyền thông đại chúng

8.2 Lịch sử và đối tượng của xã

hội học truyền thống đại chúng

8.3 Nội dung nghiên cứu của xã

hội học tryền thông đại chúng

G3.2 G3.3 G3.4 G3.5

- Nắm vững khái niệm truyền thông đại chúng và các phương tiện truyền thông đại chúng

- Nắm được những nội dung

cơ bản trong xã hội học truyền thông đại chúng để thấy được vị trí vai trò truyền thông trong xã hội

- Liên hệ vấn đề truyền thông được quan tâm hiện nay

Học ở lớp: 5 tiết Nội dung tự học 7 tiết: Tự đọc bài giảng: Mục 8.1.2 ; 8.2.2 ; 8.3.8

Thầy/cô:

- Phân tích khái niệm

và những nội dung cơ bản trong xã hội học truyền thông đại chúng

- Thông báo cho sinh viên chương trình ôn tập môn học

Sinh viên:

- Làm BTL với những nội dung sau:

-So sánh thông tin trên truyền hình với thông tin trên báo in

-Phác thảo một vấn

đề truyền thông được mọi người quan tâm nơi mình sinh sống

X2, Y