Giải thích cho các em biết được những biểu hiện của năng lực, phẩm chất mà mình cần phải đạt được trong năm học: Đối với một giáo viên Tiểu học khi nghe nói đến năng lực, phẩm chất thì a
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Đi học là một bước ngoặt lớn trong đời trẻ Năm đầu tiên cắp sách đến trường, trẻ vô cùng bỡ ngỡ với việc chuyển hoạt động chủ đạo từ vui chơi sang học tập Người ta thường nói: Một trong những hạnh phúc lớn nhất của trẻ là được đến trường, được học đọc, học viết Bên cạnh việc học thì việc rèn về năng lực, phẩm chất cho trẻ là vô cùng quan trọng Nó
sẽ giúp trẻ hoàn thiện hơn cả về thể chất lẫn tinh thần
Trong quá trình giáo dục năng lực và phẩm chất cho học sinh lớp 1 là rất khó khăn
Đối với học sinh lớp 1, các em còn nhỏ, đặc điểm tâm sinh lý học sinh khác biệt với các khối lớp khác, ý thức học tập chưa cao, hay nghịch, hay quên, thiếu tính kiên trì, chóng chán và hay cẩu thả, chưa có thói quen
tự giác học tập tốt
Chính vì vậy mỗi người giáo viên, nhất là giáo viên lớp 1 cần phải gần gũi, ân cần trong giảng dạy kiến thức cũng như trong việc giáo dục học sinh phát triển về năng lực phẩm chất tốt Qua đó, giúp cho học sinh có được những năng lực, phẩm chất phù hợp với lứa tuổi, đáp ứng được yêu cầu trong học tập cũng như những mối quan hệ trong cuộc sống hằng ngày, giúp các em phát triển một cách toàn diện hơn
Trang 2B NỘI DUNG
I Thực trạng:
1 Thuận lợi:
- Học sinh hầu hết được đến trường mầm non, nên các em đều có ý thức tập thể
- Hầu hết học sinh của lớp ngoan ngoãn, biết vâng lời thầy cô, yêu quý bạn bè
- Đa số phụ huynh học sinh đã có nhận thức đúng đắn về sự nghiệp giáo dục, thấy được tầm quan trọng của việc học, đầu tư cho con em học tập đến nơi đến chốn, mua đầy đủ SGK, vở bài tập, đồ dùng học tập và đưa đón con em đi học đều, đúng giờ
2 Khó khăn:
- Học sinh lớp 1, các em còn nhỏ, đặc điểm tâm sinh lý học sinh khác biệt với các khối lớp khác, ý thức học tập chưa cao, hay nghịch, hay quên, thiếu tính kiên trì, chóng chán và hay cẩu thả, chưa có thói quen tự giác học tập tốt
- Học sinh đang hoạt động vui chơi là chính, chuyển sang hoạt động học tập nên có sự gò bó, chưa có tính tự giác, ý thức tự quản chưa cao
- Là học sinh lớp 1, các em chưa nắm được những năng lực và phẩm chất mà mình cần đạt được là gì và những biểu hiện ra sao
- Nhiều em chưa có ý thức tự phục vụ, tự quản
- Một số học sinh nhút nhát, chưa tham gia vào các hoạt động học tập trong nhóm, chưa mạnh dạn giao tiếp với các bạn và thầy cô
- Phụ huynh còn xem nặng vấn đề học sinh tiếp thu kiến thức trên lớp, một số phụ huynh chưa quan tâm việc hình thành năng lực, phẩm chất cho các em
Trang 3II Biện pháp
1 Giải thích cho các em biết được những biểu hiện của năng lực, phẩm chất mà mình cần phải đạt được trong năm học:
Đối với một giáo viên Tiểu học khi nghe nói đến năng lực, phẩm chất thì ai cũng biết được năng lực và phẩm chất gồm những yếu tố nào và những biểu hiện cụ thể là gì Nhưng đối với học sinh lớp 1 thì các em chưa biết được năng lực và phẩm chất là gì và học sinh cần phải có những biểu hiện cụ thể nào để đạt được Cho nên, ngay những buổi sinh hoạt đầu tiên, bản thân đã giới thiệu cho các em biết về các yêu cầu của năng lực, phẩm chất, những biểu hiện cụ thể của từng yêu cầu Các em học tập tốt không chưa đủ mà cần phải biết hợp tác với các bạn trong nhóm, chia sẻ kết quả học tập với các bạn Ở nhà, các em không chỉ ngoan ngoãn vâng lời cha mẹ
mà các em còn phải biết giúp đỡ cha mẹ làm những việc nhà phù hợp, kính trọng ông bà, yêu thương, nhường nhịn anh chị em và thường xuyên nhắc nhở những việc các em cần làm ở lớp cũng như ở nhà, những cách ứng xử với mọi người xung quanh để đạt được những năng lực, phẩm chất theo quy định
2 Hình thành cho các em thói quen tự phục vụ, tự quản:
Đặc điểm của học sinh lớp 1 là mau nhớ nhanh quên, vì vậy việc rèn luyện cho các em ý thức tự phục vụ, tự quản cần được làm thường xuyên, liên tục ở mọi nơi, mọi lúc Nó làm nền tảng để các em học tốt các lớp tiếp theo Tôi thường xuyên nhắc nhở các em, phải giữ gìn vệ sinh thân thể, phải biết ăn mặc sạch sẽ, gọn gàng Vào tiết sinh hoạt lớp, giáo viên thường nêu gương các em trang phục sạch sẽ, gọn gàng, thực hiện tốt nội quy của trường trong tuần và nêu gương trước lớp cho các em còn lại thực hiện theo
Trang 4Không chỉ tự giác giữ gìn vệ sinh thân thể mà tự giác chuẩn bị các dụng cụ học tập cũng rất cần thiết Ngay từ đầu năm, bản thân tôi quy định các em phải biết tự chuẩn bị sách vở cũng như đồ dùng học tập theo đúng thời khóa biểu và kiểm tra lại trước khi đến lớp, giáo viên sẽ kiểm tra sách
vở, đồ dùng học tập trước giờ vào học và liên hệ phụ huynh để theo dõi, nhắc nhở các em chưa thực hiện tốt, chưa có tinh thần tự giác giúp các em hình thành được thói quen tự giác trong học tập
Giúp cho các em biết chủ động thực hiện các nhiệm vụ học tập: bản thân đã giới thiệu cho các em biết về lợi ích của việc học theo nhóm, hướng dẫn cách học cho các em theo từng hình thức: từ hình thức cá nhân đến cặp đôi và đến nhóm lớn Đối với các dạng bài hoạt động theo hình thức cá nhân các em phải tự đọc yêu cầu và thực hiện theo yêu cầu; đối với các bài tập hoạt động theo nhóm lớn thì các em phải tự đọc yêu cầu bài tập sau đó hai bạn cùng thảo luận để làm bài và cuối cùng báo cáo kết quả với nhóm trưởng kết quả tìm được
Rèn các kỹ năng sống cơ bản như: từ tự vệ sinh cá nhân, từ cách đánh răng, rửa mặt; cách đi giày,dép đúng; cách mặc quần áo, cách chuẩn
bị đồ dùng học tập đến việc xếp đồ dùng học tập gọn gàng, ngăn nắp; cách
bố trí thời gian học tập ở lớp cũng như ở nhà sao cho phù hợp
Ngoài sự giáo dục của thầy cô ở lớp, việc cha mẹ giúp đỡ rèn luyện
ở nhà là một việc quan trọng Vì vậy, ngay buổi họp phụ huynh đầu tiên của năm học tôi đã trao đổi rất kĩ tầm quan trọng của giáo dục năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp 1 và phổ biến cách dạy các cháu ở nhà cho thống nhất với giáo viên ở lớp Tôi mạnh dạn trình bày trên bảng cách đánh giá học sinh theo thông tư 22/2016/TT-BGDĐT, các kế hoạch hoạt động trải nghiệm sáng tạo tới cha mẹ học sinh để cha mẹ học sinh cùng phối hợp với giáo viên trong việc giảng dạy và giáo dục các em
Trang 53 Rèn cho các em tự tin trong học tập và giao tiếp ứng xử hàng ngày:
Để giúp các em mạnh dạn, tự tin tham gia vào các hoạt động học tập, giao tiếp với bạn bè và thầy cô Thông qua cuộc họp phụ huynh học sinh đầu năm, bản thân tôi tìm hiểu đặc điểm, hoàn cảnh của từng học sinh trong lớp để có cách giảng dạy, giáo dục phù hợp với từng đối tượng học sinh Vào các giờ ra chơi, tôi thường gặp gỡ các em ít tham gia vào các hoạt động để trò chuyện gần gũi với các em hơn, động viên, khuyến khích
em cần mạnh dạn, tự tin hơn Giáo viên phải tạo không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng, quan sát các em học còn chậm, ít tham gia các hoạt động học tập để giúp đỡ các em kịp thời, thường kiểm tra các em nhiều hơn nhưng khi các em trình bày chưa đúng hoặc đọc bài còn chậm thì giáo viên khuyến khích, động viên các em cần cố gắng hơn Dần dần, các em tự tin hơn khi giao tiếp với giáo viên cũng như với các bạn, mạnh dạn tham gia các hoạt động học tập
Tổ chức các hoạt động tập thể thường xuyên mang tính vừa sức để các em được hoạt động, vui chơi nhằm cải thiện tâm lý, tăng khả năng vận động
Các em cũng rất thích được tham gia vào các trò chơi Ở đầu các tiết học, giáo viên cần nghiên cứu, lựa chọn các trò chơi phù hợp với nội dung kiến thức bài học để cho các em chơi trò chơi, kết nối vào bài và cuối buổi thường tổ chức trò chơi để củng cố lại kiến thức của bài Khi được tham gia các trò chơi các em mạnh dạn, tự tin hơn trong học tập
4 Rèn cho các em ý thức chăm học, chăm làm:
Đối với học sinh chưa chăm học, chăm làm :
- Tôi gặp gỡ phụ huynh học sinh trao đổi về tình hình học tập, rèn luyện cũng như sự tiến bộ của con em để phụ huynh giúp đỡ thêm việc học
Trang 6rèn luyện ở nhà cho các em Chú ý tránh thái độ miệt thị, phân biệt đối xử làm cho các em nhụt chí, xấu hổ trước bạn bè
- Dùng phương pháp tác động tình cảm, nghiêm khắc đối với học sinh nhưng không cứng nhắc Tuyệt đối không sử dụng phương pháp trách phạt, chú ý gần gũi các em và thường xuyên nhắc nhở động viên khen, chê kịp thời Giao cho các em đó một chức vụ trong lớp nhằm gắn với các em trách nhiệm để từng bước điều chỉnh mình
- Hướng dẫn các em làm một số việc vừa sức như tham gia cùng các bạn làm vệ sinh lớp học, lau bàn ghế, lau bảng, Chia lớp thành các nhóm nhỏ để các em thay phiên nhau làm việc
5 Giáo dục cho các em sự tự tin, trách nhiệm trong công việc:
- Giáo viên chủ nhiệm là người gần gũi với học sinh nhất, hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của từng học sinh Hiện nay với việc đổi mới phương pháp dạy học, theo quan điểm lấy học sinh làm trung tâm, học sinh với vai trò chủ động trong học tập (Như thảo luận nhóm, phân vai đóng hoạt cảnh, vv…) Đã phần nào thúc đẩy học sinh hoạt bát, dạn dĩ, thêm phần tự tin vào bản thân
- Yêu cầu giáo viên trong khi dạy nên cố gắng làm sao trong giờ học cho học sinh hoạt động càng nhiều càng tốt Vì ta thấy trong giờ học nhiều
em đứng tại chỗ thì trả lời lưu loát Nhưng khi gọi lên bảng thì các em lại ngập ngừng không trả lời được Làm sao cho nhiều em được lên bảng, được nói, được làm bài, được thể hiện mình để các em quen dần cảm giác đứng trước tập thể dù đó chỉ là một lớp học
- Khi đi dự giờ các lớp tôi nhận thấy nhiều em rụt rè, nhút nhát trong giờ học không dám giơ tay phát biểu bài Trong tiết học chỉ có khoảng 4 đến 5 em thường xuyên giơ tay phát biểu còn lại đều thụ động ngồi im dù
có những câu hỏi không quá khó Do đó tôi thường quan tâm đến các em
Trang 7còn nhút nhát, không dám xung phong lên bảng Phải tìm được câu hỏi dễ
để gọi các em trả lời và sau đó cho cả lớp tuyên dương để động viên các
em Phải biết đặt câu hỏi theo từng đối tượng, tránh tình trạng câu hỏi quá khó, các em khó xác định đúng, sai Làm cho các em ngập ngừng không mạnh dạn phát biểu
- Tôi thường xuyên giao việc cho những học sinh có tính nhút nhát, rụt rè để các em mạnh dạn, tự tin và trách nhiệm hơn với công việc được giao
- Đối với những em còn nhút nhát hay thiếu bình tĩnh trước đám đông nên đưa các em vào các hoạt động đội nhóm để các em quen dần với tập thể rồi từ tập thể các em sẽ dần có tín tự tin, mất vẻ rụt rè, nhút nhát
- Hay cho một số em nào mạnh dạn tự tin lên trước rồi sao đó mới cho các em rụt rè, nhút nhát như lên sau
- Ngoài ra tôi còn động viên các em đặt biệt là các em còn thiếu tự tin vào bản thân mình, hay rụt rè, nhút nhát trước mọi người, làm việc gì cũng
lo sợ, luôn bị bạn khác bắt nạt nên tập lấy một môn thể thao nào đó mà em yêu thích như đá bóng, cờ vua, bóng bàn, cầu lông… Hoặc một môn năng khiếu như vẽ, nhạc, đàn Khi tập những môn này các em có điều kiện giao lưu, thi đấu cùng các bạn khác từ đó các em sẽ thấy tự tin hẳn lên
6 Thông qua các hoạt động giáo dục hình thành cho các em phẩm chất trung thực, kỉ luật:
Giáo dục tính trung thực, kỉ luật ở trẻ - một phẩm chất quan trọng để làm người
Thông qua các hoạt động giáo dục hàng ngày tôi giúp HS hiểu được các biểu hiện của sự trung thực: “nói thật, nói đúng về sự việc; không nói dối, không nói sai về người khác; tôn trọng lời hứa, giữ lời hứa; thực hiện nghiêm túc quy định về học tập; không lấy những gì không phải của mình”
Trang 8Giáo dục cho các em học sinh không được “gian lận” trong học tập, trong các kỳ kiểm tra (thường xuyên và học kỳ), để hình thành đức tính trung thực một phẩm chất hàng đầu của nhân cách con người, cho các em ngay lớp 1 và từ bậc Tiểu học, thì khi học lên ở các lớp trên, các em sẽ có thái độ coi việc “quay cóp” trong học tập, trong kiểm tra và thi cử là hành vi xấu của người học trò và có thể tin chắc rằng lớn lên khi ra đời các em sẽ sống trung thực, không có hành vi “gian dối” hoặc “lừa đảo” trong cuộc sống, so với những em không được giáo dục tốt hành vi này khi còn học ở bậc Tiểu học
Bởi lẽ, các em học sinh lớp 1 và bậc Tiểu học nghe lời thầy cô giáo hầu như tuyệt đối Thầy cô dạy bảo điều gì các em luôn luôn ghi nhớ và làm theo, có khi hơn cả cha mẹ dạy ở nhà Thế nên, tôi cho rằng: Nếu giáo viên chủ nhiệm thường xuyên dặn dò các em phải chăm chỉ học hành, khi làm bài kiểm tra không được xem bài làm của bạn; trong buổi kiểm tra giáo viên chú ý các em làm bài; thường xuyên quan sát thái độ ứng xử của các
em trong giờ học, trong các buổi ra chơi, sinh hoạt tập thể… chắc chắn đức tính trung thực sẽ dần được hình thành cho các em
Có thể nói việc giáo dục cho học sinh ngay từ lớp 1, từ bậc Tiểu học, thông qua hành vi không “gian lận” trong học tập, trong các kỳ kiểm tra tại lớp, tuy chỉ là một biện pháp để hình thành đức tính trung thực cho học sinh, nhưng lại rất cần thiết ở trường phổ thông
7 Giáo dục HS biết thể hiện sự đoàn kết, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau:
Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy rằng: chỉ khi nào xây dựng được một tập thể lớp đoàn kết thì các biện pháp giáo dục khác mới đạt hiệu quả cao Để thực hiện được điều này thì giáo viên cần phải tạo điều kiện cho các em hiểu nhau và xử lí các tình huống một cách hợp lí Ví dụ những
em có hành vi đối xử không tốt với bạn tôi thường nhắc nhở riêng em Đối
Trang 9với học sinh bị bệnh nghỉ học, tôi tổ chức thăm hỏi và dành thời gian giảng lại bài cho em, bổ sung những kiến thức bị hổng Đối với học sinh thiếu thốn tình cảm hay e dè, rụt rè, nhút nhát tôi thường xuyên trò chuyện gợi
mở cho các em, tạo không khí vui vẻ khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động của nhóm, lớp, trường
Lôi cuốn các em vào một sân chơi lành mạnh, vui vẻ Thường xuyên kể cho các em nghe những câu chuyện về lòng nhân hậu, tình đoàn kết, nói cho các em biết về tinh thần đoàn kết chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta, nhắc nhở học sinh tham gia tìm hiểu về biển đảo Việt Nam, hoặc tổ chức những trò chơi mang tính tập thể Mỗi khi nhà trường có những hoạt động nào tôi đều khuyến khích các em tham gia, tuyên dương những học sinh có đóng góp nhiều trong các hoạt động như: văn nghệ, ủng
hộ người nghèo Các phong trào như nuôi heo đất tại nhà giúp bạn vượt khó, ủng hộ quyên góp đồng bào bị lũ lụt, phát động quyên góp ủng hộ phong trào “ cùng bạn vui Tết”, đóng góp sách vở, vật dụng, tiết kiệm chi tiêu để hỗ trợ mua bảo hiểm y tế cho các bạn sinh nghèo trong liên đội
Những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong việc học tập tôi phân công học sinh khá giỏi kèm thêm Cứ mỗi cuối tháng sẽ tổng kết một lần và tuyên dương những học sinh có tiến bộ, những nhóm học tập đạt chất lượng
Những kết quả Liên đội có được từ việc giáo dục sự yêu thương, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau cho các em không thể hiện qua việc các em đóng góp bao nhiêu tiền, hay thu được bao nhiêu quyển sách, quyển vở, giấy vụn
mà kết quả đáng trân trọng nhất đó chính là thấy được sự chia sẽ đóng góp rất nhiệt tình của các em, có em nhịn tiền ăn sáng của mình quyên góp, khi được hỏi tại sao thì các em trả lời một cách rất ngây thơ và đầy tình cảm
“số tiền của em không đáng bao nhiêu nhưng em nghĩ các bạn khác cần hơn em”, có những em có hoàn cảnh khó khăn nhưng khi biết bạn còn khó
Trang 10khăn hơn mình các em đã sẵn sàng nhường phần quà của mình lại cho bạn…
8 Giáo dục hành vi ứng xử của học sinh mọi lúc mọi nơi:
Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi đang hình thành nhân cách Nếu chúng ta định hướng kịp thời và đúng lúc cho các em thì nhân cách ấy ngày càng hoàn thiện, các em sẽ trở thành một người có đạo đức tốt Tuy nhiên, nếu thiếu sự quan tâm, sửa chữa kịp thời của người lớn, thầy cô thì hành vi đạo đức của các sẽ bị mai một, các em sẽ dần dần tạo những thói quen xấu, bắt chước những hành vi đạo đức xấu như nói chuyện với bạn là “mày-tao” trong lúc chơi đùa, không biết giúp đỡ người khác,…Việc giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh không chỉ dành riêng cho các buổi học, các giờ lên lớp mà phải luôn được quan tâm mọi lúc mọi nơi Việc làm này đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết, yêu thương học sinh hết mực do phải mất nhiều thời gian Để thực hiện tốt việc giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh mọi lúc mọi nơi tôi thường xuyên để mắt đến tất cả những sinh họat của học sinh bên trong nhà trường từ trong học tập, vui chơi, giao tiếp với thầy cô, người lớn, bạn bè,…Khi các em có những biểu hiện bất thường về việc vi phạm hành vi đạo đức,tôi phải kịp thời điều chỉnh cho các em một cách thật tế nhị, mềm dẻo, linh họat, tránh những lời nói xúc phạm như quát, mắng, phạt học sinh Không chỉ dừng lại ở khía cạnh giáo dục hành vi đạo đức đối với những học sinh vi phạm tôi còn thường xuyên, kịp thời tuyên dương những học sinh có những biểu hiện hành vi đạo đức tốt, nhằm gây lan tỏa , nhân rộng hành vi đạo đức tốt trong lớp
9 Tuyên truyền cách nhận xét, đánh giá học sinh để phụ huynh thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục năng lực và phẩm chất cho học sinh:
Ở cuộc họp phụ huynh đầu năm, bản thân đã triển khai đến toàn thể phụ huynh của lớp về cách nhận xét, đánh giá học sinh để phụ huynh biết