GIÁO dục ý THỨC THẨM mỹ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG đại học sư PHẠM hà nội HIỆN NAY

Anbectialeon Batixta là một trong những nhà đại biểu xuất sắc của mỹhọc phục hưng Ý cho rằng đối với con người “Cái đẹp là sự chan hòa, sự phốihợp nhịp nhàng như thế nào đó giữa các phần

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

 DƯƠNG THỊ MƠ

GIÁO DỤC Ý THỨC THẨM MỸ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC

SƯ PHẠM HÀ NỘI HIỆN NAY

Chuyên ngành : Triết học

Mã số : 60 22 03 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC TRIẾT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Văn Chín

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự

hướng dẫn của PGS.TS.Phạm Văn Chín, có kế thừa một số kết quả liên quan

đã được công bố Các số liệu, tài liệu trong luận văn là trung thực, đảm bảotính khách quan và có nguồn gốc, xuất sứ rõ ràng

Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm trước hội đồng khoa học về luậnvăn của mình

Hà Nội, ngày…tháng…năm 2016

Tác giả

Dương Thị Mơ

LỜI CẢM ƠN

Em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, phòng Sau đại học và cácphòng ban khác của trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã tạo mọi điều kiệncho em được học tập, nghiên cứu tại trường Em xin chân thành cảm ơn cácquý thầy cô trong Ban chủ nhiệm khoa Triết học

Đặc biệt, em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc nhất đến

PGS.TS Phạm Văn Chín, giảng viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đã tận

tâm hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành Luậnvăn Thạc sĩ Triết học của mình

Xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè đã hết lòng quan tâm, giúp đỡ, động viêntác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu Cảm ơn gia đình đã luôn là điểmtựa vững chắc cả về mặt vật chất và tinh thần để em có thể học tập, làm việc

và hoàn thành luận văn của mình

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày…tháng…năm 2016

Tác giả

Dương Thị Mơ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 3

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 6

5 Giả thiết khoa học 6

6 Nhiệm vụ của luận văn 6

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 6

8 Phương pháp nghiên cứu 6

9 Cấu trúc của luận văn 7

10 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn 7

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC GIÁO DỤC Ý THỨC THẨM MỸ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HIỆN NAY 8

1.1 Cơ sở lý luận 8

1.1.1 Khái niệm giáo dục thẩm mỹ và giáo dục ý thức thẩm mỹ 8

1.1.2 Đặc điểm và vai trò của giáo dục ý thức thẩm mỹ 14

- Đặc điểm của giáo dục ý thức thẩm mỹ 14

1.1.3 Nội dung cơ bản của giáo dục ý thức thẩm mỹ 24

1.2 Cơ sở thực tiễn 29

1.2.1 Khái quát về trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 29

1.2.2 Đặc điểm sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 31

1.2.3 Sự cần thiết phải giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 35

Tiểu kết chương 1 40

Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIÁO DỤC Ý THỨC THẨM MỸ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HIỆN NAY 41

2.1 Thực trạng giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 41

2.1.1 Những kết quả đã đạt được trong giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 41

2.1.2 Một số hạn chế trong giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 54

2.1.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 57

2.2 Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay 60

2.2.1 Giải pháp về phía nhà trường 60

2.2.2 Giải pháp từ phía gia đình 63

2.2.3 Giải pháp từ phía xã hội 67

2.2.4 Giải pháp về phía sinh viên 69

Tiểu kết chương 2 72

KẾT LUẬN 73

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

PHỤ LỤC 79

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Khảo sát về xúc cảm thẩm mỹ 43Bảng 2.2: Khảo sát về thị hiếu, tình cảm thẩm mỹ 45Bảng 2.3: Khảo sát về quan điểm thẩm mỹ của sinh viên trường Đại học Sưphạm Hà Nội hiện nay 47Bảng 2.4: Khảo sát tinh thần tham gia các hoạt động ngoại khóa 49

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục ý thức thẩm mỹ là một bộ phận quan trọng trong mỹ học Mác– Lênin, có nhiệm vụ góp phần vào việc xây dựng nền văn hóa mới, conngười mới ở nước ta hiện nay mà mục tiêu quan trọng là đào tạo được mộtchủ thể thẩm mỹ mới Giáo dục ý thức thẩm mỹ không tách rời quá trình giáodục chung, nội dung tư tưởng của toàn bộ công tác giáo dục ý thức thẩm mỹthấm nhuần quan điểm nhân văn vì con người, vì các giá trị cao quý của conngười Nó hướng tới việc hình thành những thị hiếu tốt, tình cảm phong phú,

lý tưởng thẩm mỹ cao đẹp để con người có sự phát triển hài hòa giữa cá nhânvới cộng đồng

Anbectialeon Batixta là một trong những nhà đại biểu xuất sắc của mỹhọc phục hưng Ý cho rằng đối với con người “Cái đẹp là sự chan hòa, sự phốihợp nhịp nhàng như thế nào đó giữa các phần trong cái tổng thể mà chúng tạothành” [50 ; 257]

Nhà toán học N.I.Lobasepxki cũng viết: Cái đẹp đó chính là cuộc sống.Ông cho rằng: Việc giáo dục con người mới sẽ vô nghĩa nếu thiếu đi sự thốngnhất của văn hóa thẩm mỹ, văn hóa đạo đức và văn hóa trí tuệ

Giáo dục chính trị tư tưởng, giáo dục đạo đức, giáo dục tri thức khoa học,giáo dục thể chất, giáo dục lao động, giáo dục ý thức thẩm mỹ… Mỗi hình thứcnày đều có những đặc trưng và nhiệm vụ riêng, song chúng liên kết với nhaunhằm xây dựng nhân cách cao đẹp và lỗi sống văn minh cho con người

Giáo dục ý thức thẩm mỹ thực chất là giáo dục về cái đẹp Để thực hiệnmột xã hội có văn hóa và phát triển hài hòa bền vững thì yêu cầu cốt yếu cầnphải giáo dục ý thức thẩm mỹ

Giáo dục ý thức thẩm mỹ không chỉ hiểu trong lĩnh vực nghệ thuật mà

giai đoạn đổi mới ở nước ta hiện nay, giáo dục ý thức thẩm mỹ là một trongnhững con đường hình thành nhân cách của con người hiện đại Để thực hiệntốt mục tiêu này, giáo dục ý thức thẩm mỹ cho lứa tuổi thanh thiếu niên đượcxem là nhiệm vụ chiến lược trong hoạt động giáo dục của nhà trường, gópphần giải quyết mối quan hệ giữa đạo đức – trí tuệ - thể chất và thẩm mỹtrong sự phát triển con người ở các mục tiêu giáo dục.

Ngày nay bước sang thế kỉ XXI, thế giới đang chuyển mình với cáccuộc cách mạng khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ.Dưới ánh sáng của ba mươi năm đổi mới cùng với sự lãnh đạo tài tình củaĐảng Cộng sản Việt Nam, nền kinh tế đất nước không ngừng phát triển vàtăng trưởng Nắm bắt thời cơ trong xu thế toàn cầu đó, Đảng và nhân dân ta

đã vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội,giữ vững ổn định chính trị của đất nước Quá trình nỗ lực phấn đấu đó giúpcho vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được cải thiện Cùngvới sự gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, hứa hẹn sẽ mang đến chonền kinh tế của đất nước ngày càng phát triển mạnh mẽ hơn

Thành công đó là do nhiều nguyên nhân, song không thể phủ nhậnđược vai trò của giáo dục, nâng cao nhận thức toàn xã hội Đặc biệt chú trọngđào tạo thế hệ trẻ đảm bảo cho sự phát triển bền vững trong nền kinh tế trithức Thế hệ sinh viên hiện nay là lực lượng trí thức kế cận đông đảo với ước

mơ, hoài bão và sức trẻ nên thực tế đã có nhiều sinh viên Việt Nam đạt giảithưởng cao trong các kỳ thi khoa học quốc tế như: giải thưởng công nghệthông tin, giải thể dục quốc tế… Cùng với đó sinh viên Việt Nam cũng để lạitrong bạn bè quốc tế nhiều ấn tượng đẹp về cách ứng xử văn hóa xã hội

Trong chương trình giáo dục Đại học hiện nay, các môn học liên quanđến chương trình giáo dục ý thức, hành vi của người công dân, phát triển tâmlực nhân cách con người cần được xem là nhiệm vụ chiến lược trong hoạt

động của nhà trường, góp phần giải quyết mối quan hệ giữa đạo đức trí tuệ thể chất và thẩm mỹ trong sự phát triển con người ở các mục tiêu giáo dục.

-Tuy nhiên, thực tế hiện nay ở các trường Đại học nói chung và trườngĐại học Sư phạm Hà Nội nói riêng, việc giáo dục ý thức thẩm mỹ vẫn chưathật sự được chú trọng đúng mức Một bộ phận sinh viên vi phạm nhữngchuẩn giá trị thẩm mỹ trong xã hội hiện nay đã cho thấy điều đó

Trước tình hình trên, việc nghiên cứu đề tài “Giáo dục ý thức thẩm mỹ

cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay” là việc làm có ý

nghĩa thiết thực cả về mặt lý luận và thực tiễn

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Giáo dục ý thức thẩm mỹ không phải là một chủ đề xa lạ mà là một chủ

đề được nhắc đến thường ngày trong bối cảnh xã hội hiện nay Khi nói đếnvấn đề giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm HàNội có một loạt các công trình nghiên cứu về thẩm mỹ, ý thức thẩm mỹ cơ

bản qua các thời gian lịch sử như: Nguyên lý mỹ học Mác – Lênin của tác giả I.U Lukin và V.C Xcacherơcsiccôp; Mỹ học – khoa học về các quan hệ thẩm

mỹ của tác giả Đỗ Huy; Nguyên lý mỹ học Mác – Lênin của tác giả Vũ Minh Tâm; Nguyên lý mỹ học Mác – Lênin của tác giả Đỗ Khang và Đỗ Huy; Giáo dục thẩm mỹ và xây dựng con người mới của tác giả Lê Anh Trà; Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ (1987), Giáo dục học tập 2, Nxb Giáo dục, Hà Nội

Tác giả các cuốn sách nêu trên thường có những ý kiến khác nhau vềgiáo dục ý thức thẩm mỹ nhưng nhìn chung đều cho rằng giáo dục ý thứcthẩm mỹ mang tính định hướng các quy tắc, chuẩn mực đạo đức cho thế hệtrẻ và việc giáo dục ý thức thẩm mỹ cho lớp trẻ sinh viên là một trong nhữngvấn đề được đặt lên vị trí hàng đầu trong quá trình xây dựng con người mới

và phát triển đất nước

Trong cuốn Mỹ học – khoa học về các quan hệ thẩm mỹ, Đỗ Huy cho

của giáo dục thẩm mỹ cũng nhằm làm hình thành một chủ thể thẩm mỹ biếthưởng thụ, đánh giá và sáng tạo trên mọi mặt của cuộc sống theo quy luậtcủa cái đẹp.

Trong việc giáo dục năng lực thẩm mỹ, hình thành và hoàn thiện nhâncách của sinh viên, nhà trường giữ một vị trí, vai trò hết sức quan trọng Bởiđây là nơi các em được thụ hưởng nền giáo dục một cách hệ thống, hoànchỉnh và toàn diện nhất Từ giảng đường trường Đại học Sư phạm Hà Nội –

cơ sở giáo dục đầu ngành về đào tạo giáo viên trong cả nước – lớp lớp đoànviên sinh viên đã được giáo dục, rèn luyện, trở thành những thầy cô giáo “vừahồng vừa chuyên”, góp phần to lớn vào sự nghiệp phát triển văn hoá - giáodục của nước nhà

Lênin từng khẳng định rằng, giáo dục là “phạm trù vĩnh hằng” - tồn tạimãi mãi cùng loài người, thế hệ trước phải truyền cho thế hệ sau các kinhnghiệm lịch sử - xã hội, tạo nên sự tiến hóa không ngừng của loài người

Trong cuốn Mỹ học cơ bản và nâng cao, M.F.Ôpxiannhicop quan niệm

về giáo dục thẩm mỹ bao gồm những phương pháp cơ bản là phương pháp tiếpxúc trực tiếp với các giá trị thẩm mỹ và nghệ thuật; phương pháp gây ảnh hưởng

có mục đích đến việc học viên đánh giá các giá trị thẩm mỹ và tạo ra cho họ cáctiêu chuẩn giá trị cao; phương pháp tuyên truyền các tri thức văn hóa – thẩm mỹ

và nghệ thuật học; phương pháp tuyên truyền các tri thức Triết học – Mỹ học;phương pháp hình thành dần dần người giáo viên ở sinh viên

Trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thẩm mỹ cho thế hệ trẻ,

Nguyễn Chương Nhiếp, Trần Túy, Nguyễn Ngọc Thu cho rằng trong tư tưởng

Hồ Chí Minh có ba hình thức giáo dục thẩm mỹ cơ bản: giáo dục thẩm mỹbằng lao động; giáo dục thẩm mỹ bằng tấm gương người tốt, việc tốt, giáodục thẩm mỹ bằng sách báo, văn hóa nghệ thuật cách mạng

Trong Giáo dục học tập 2, Trần Thị Tuyết Oanh đã chỉ ra các con

đường giáo dục thẩm mỹ như: giáo dục nghệ thuật; giáo dục thẩm mỹ thông

qua dạy và học các bộ môn khoa học; giáo dục thẩm mỹ thông qua xây dựngmôi trường văn hóa lành mạnh trong gia đình, nhà trường và xã hội; giáo dụccái đẹp tự nhiên.

Trong Đạo đức học – mỹ học và đời sống văn hóa nghệ thuật, Đỗ Huy

cho rằng trong nguyên lý giáo dục thẩm mỹ của chúng ta có bốn hình thức làgiáo dục bằng lao động, học tập tấm gương người tốt việc tốt; giáo dục bằngnghệ thuật và giáo dục những quan điểm cơ bản của mỹ học Mác – Lênin

Ngoài ra, còn có rất nhiều những công trình sách báo, tạp chí của nhiều

nhà nghiên cứu khác như: Giáo dục thẩm mỹ và xây dựng con người mới Việt Nam của tác giả Lê Anh Trà; Cái đẹp – một giá trị của tác giả Đỗ Huy; Triết học – những vấn đề nghiên cứu và giảng dạy do tác giả Trần Đăng Sinh và Đào Đức Doãn tuyển chọn, giới thiệu; Một số suy nghĩ về định hướng giá trị thẩm mỹ với sự hình thành nhân cách văn hóa về chuẩn mực đánh giá giá trị thẩm mỹ của tác giả Vũ Thị Kim Dung; Một số vấn đề giáo dục Việt Nam đầu thế kỉ XXI của tác giả Phạm Minh Hạc; Bàn thêm về nội dung và hình thức giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh, sinh viên hiện nay của tác giả Lê Hữu

Ái…v.v…Điều đó chứng tỏ giáo dục ý thức thẩm mỹ trong nhà trường hiệnnay đang có nhiều bức xúc được giới nghiên cứu và toàn thể xã hội đặc biệtquan tâm Thực tế kết quả của các hoạt động nghiên cứu đó đã đề xuất và gợi

mở nhiều hướng suy nghĩ, nhiều hướng triển khái cả về lý luận và thực tiễncho việc nghiên cứu tiếp theo về lĩnh vực này

Nhìn chung, có rất nhiều các công trình nghiên cứu về vấn đề này.Song, các công trình chủ yếu mang tính lồng ghép và vẫn chưa có công trình

nào giải quyết một cách có hệ thống và đầy đủ về vấn đề “Giáo dục ý thức

thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay”

3 Mục đích nghiên cứu

- Mục đích: Trên cơ sở làm rõ vấn đề giáo dục ý thức thẩm mỹ và

Hà Nội, luận văn đề xuất một số giải pháp làm tốt hơn việc này trong giaiđoạn hiện nay.

4 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

-Khách thể nghiên cứu:

Giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội -Đối tượng nghiên cứu:

Sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội

5 Giả thiết khoa học

Vai trò quan trọng không thể thiếu của việc giáo dục ý thức thẩm mỹcho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội từ việc thấy được tầm quantrọng của giáo dục ý thức thẩm mỹ cho lớp trẻ sinh viên trường Đại học Sưphạm Hà Nội mà đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm khắc phục những hạnchế đang tồn tại và phát huy những mặt tích cực trong quá trình rèn luyện bảnthan của sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội

6 Nhiệm vụ của luận văn

- Làm rõ cơ sở khoa học của việc giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinhviên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

- Làm rõ thực trạng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ýthức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

Giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm HàNội từ năm 2005 đến nay

8 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

- Luận văn sử dụng phương pháp logic và lịch sử Ngoài ra, luận văncòn phối hợp sử dụng các phương pháp tiếp cận và nghiên cứu hệ thống,

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và phần danh mục tài liệu thamkhảo, nội dung luận văn gồm 2 chương, 4 tiết

10 Những luận điểm cơ bản và đóng góp mới của luận văn

- Những luận điểm cơ bản:

+ Lý luận chung về thẩm mỹ, ý thức thẩm mỹ và giáo dục ý thức thẩm mỹ.+ Đặc điểm sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội

+ Thực trạng công tác giáo dục ý thức thẩm mỹ cho thế hệ sinh viêntrường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

+ Những giải pháp phát huy vai trò của công tác giáo dục ý thức thẩm

mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

- Đóng góp mới của luận văn:

+ Về mặt lý luận: Góp phần làm sáng tỏ bản chất của giáo dục ý thức

thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

+ Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụnglàm tài liệu tham khảo cho việc học tập và nghiên cứu các môn học như: Mỹhọc, văn hóa học, xã hội học… Cũng như tìm hiểu và vận dụng giá trị của nóvào đời sống xã hội góp phần xây dựng, hoàn thiện ý thức về cái đẹp của conngười Việt Nam hiện nay Phát huy tối đa vai trò của nhà trường trong việckhắc phục những hạn chế còn tồn tại trong môi trường sư phạm đồng thời, giữgìn và phát huy những giá trị truyền thống, thừa hưởng có chọn lọc những giátrị mới phù hợp với xu hướng phát triển của xã hội

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC GIÁO DỤC Ý THỨC THẨM MỸ CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI HIỆN NAY

1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Khái niệm giáo dục thẩm mỹ và giáo dục ý thức thẩm mỹ

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, vấn đề giáo dục thẩm mỹ

và giáo dục ý thức thẩm mỹ đã xuất hiện từ rất lâu trong các nền văn minhphương Đông và phương Tây Cùng với giáo dục chính trị, giáo dục tri thứckhoa học, giáo dục thể chất, giáo dục ý thức thẩm mỹ đã góp phần xây dựngnền văn hóa, con người mới ở nước ta và đào tạo nên những chủ thể thẩm mỹmới với nhân cách cao đẹp, có lối sống lành mạnh

- Khái niệm giáo dục

“Giáo dục” được hiểu là quá trình hình thành và phát triển nhân cách

người giáo dục dưới quan hệ của những tác động sư phạm của nhà trường, chỉliên quan đến các mặt giáo dục như: trí học, đức học, mỹ dục, thể dục, giáodục lao động

“Giáo dục” là vấn đề được quan tâm từ xa xưa, theo quá trình phát

triển của lịch sử xã hội Giáo dục mang những nội hàm và ngoại diên khácnhau, nhưng ngày càng được hoàn thiện về mặt lý luận Đứng trước góc độ làmột động từ, giáo dục được hiểu là dạy bảo Điều này trong chế độ chiếm hữu

nô lệ được thể hiện rất rõ nét, đó là sự dạy bảo của những tri thức được đúcrút từ những kinh nghiệm Cùng với sự phát triển của loài người, việc hìnhthành chữ viết và sách (công cụ truyền tải thông tin) giáo dục được mở rộnghơn trong thời kỳ xã hội phong kiến Nó có nội hàm rộng hơn bởi giáo dục ởthời kỳ này phần nào đã mang tính định hướng, tính kế thừa và phát triển.Giáo dục không chỉ “giáo” (dạy bảo) mà còn hàm chứa nghĩa “dục” (khả năng

sáng tạo) Đến thời kỳ tư bản chủ nghĩa, với quan điểm con người làm trungtâm trong mọi hoạt động kinh tế - chính trị, xã hội thì giáo dục được hiểu theonghĩa là sự truyền tải thông tin, tri thức một cách có mục đích, có định hướnggiữa con người với con người.

Trên phương diện là một bộ môn khoa học, giáo dục được hiểu là quátrình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch nhằm bồi dưỡng cho conngười ta những phẩm chất đạo đức, những tri thức cần thiết về tự nhiên và xãhội cũng như những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết cho đời sống

- Khái niệm thẩm mỹ

“Thẩm mỹ” theo tiếng Hán:

“Thẩm”: Xem xét

“Mỹ”: Đẹp

Thẩm mỹ “là cảm thụ và hiểu biết về cái đẹp” [8; 922]

Thẩm mỹ là phạm trù Triết học nói về cái đẹp khách quan của tự nhiên,

xã hội và con người mà chúng ta đang đề cập tới

Cái đẹp là trung tâm, bên cạnh cái đẹp là cái tốt, cái cao cả, cái anhhùng Những khái niệm tương phản là cái xấu, cái thấp hèn, cái bi…

Thẩm mỹ là giá trị khách quan vốn có của các đối tượng có trong tựnhiên, trong xã hội và con người (đối tượng thẩm mỹ), được con người nhậnthức, đánh giá, thưởng thức và sáng tạo

Thẩm mỹ có ý nghĩa rất lớn trong đời sống con người Nhu cầu thẩm

mỹ là một trong những nhu cầu quan trọng của đời sống xã hội Mỗi conngười đều có xu hướng vươn tới cái đẹp hoàn hảo, mong muốn cho cuộcsống của mình ngày càng tốt hơn Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầuthẩm mỹ của con người ngày càng cao và họ càng sáng tạo ra nhiều giá trị

- Khái niệm giáo dục thẩm mỹ

“Giáo dục thẩm mỹ về bản chất là bồi dưỡng lòng khao khát, đưa cáiđẹp vào cuộc sống, tạo nên sự hài hòa giữa xã hội – con người tự nhiên, nângcao năng lực thụ cảm và sáng tạo ở con người, làm cho con người được pháttriển một cách hài hòa trong mọi hoạt động lao động cũng như nghỉ ngơitrong quan hệ gia đình cũng như trong quan hệ xã hội” [13; 7]

Một số quan điểm lại cho rằng giáo dục thẩm mỹ là giáo dục cái đẹp,giáo dục con người biết cảm thụ, lĩnh hội và sáng tạo cái đẹp Quan điểm nàydường như bó hẹp rất nhiều nhiệm vụ của giáo dục thẩm mỹ bởi vì trong nộihàm của giáo dục thẩm mỹ thì ngoài cái đẹp còn có cái bi, cái hài, cái cao cả,cái thấp hèn Nghĩa là trong mọi hoạt động sống của mình, con người đều cóthể “áp dụng thước đo thích hợp cho đối tượng Do đó con người cũng nhàonặn vật chất theo quy luật của cái đẹp” [22; 93]

Bên cạnh đó lại có quan điểm cho rằng giáo dục thẩm mỹ là giáo dụccon người phát triển toàn diện, hài hòa Quan điểm này đã nhầm lẫn giữa nộidung bản chất của giáo dục thẩm mỹ với mục đích, mục tiêu của giáo dụcthẩm mỹ và không phân biệt được tính đặc trưng cá biệt của giáo dục thẩm

mỹ với các lĩnh vực giáo dục khác

Giáo dục thẩm mỹ là một hệ thống lí thuyết về giáo dục cái đẹp vànghệ thuật Nó là một loại hình hoạt động có tổ chức, có quy trình từ việc xâydựng mục tiêu, nội dung giáo dục Lựa chọn con đường tốt nhất để đưa toàn

bộ những gì thuộc về nghệ thuật và cái đẹp đến với từng loại đối tượng khácnhau giúp cho họ đồng hóa được những giá trị đó

Theo Nguyên lý giáo dục thẩm mỹ của Mỹ học Mác – Lênin: “Luôn

quan tâm đến việc trau dồi tri thức thẩm mỹ cho người được giáo dục và đặt

ra những vấn đề phương pháp luận để mỗi người tự trau dồi tri thức cho mình

Rõ rang là muốn vươn tới đỉnh cao của cái đẹp trong lao động, trong học tập,trong sáng tạo, trong đánh giá, trong thưởng thức…” [14; 32]

Bản chất của giáo dục thẩm mỹ theo quan điểm của mỹ học Mác –Lênin gắn liền với các hoạt động sáng tạo, nghĩa là con người luôn hướng tớinhững cái mới Giáo dục thẩm mỹ làm hình thành nên tính năng động chủ thểthẩm mỹ phát triển mạnh mẽ và tự do trên cơ sở nhân sinh quan và thế giớiquan đúng đắn.

Từ những phân tích trên đây, có thể đưa ra khái niệm về giáo dục thẩm

mỹ như sau: Giáo dục thẩm mỹ là một quá trình làm hình thành và phát triển nhân cách xã hội chủ nghĩa về mặt thẩm mỹ, trong đó con người có năng lực nhận thức, ý thức đúng đắn đối với đời sống thẩm mỹ của xã hội Đồng thời

có khả năng tiếp nhận và sáng tạo cuộc sống theo quy luật của cái đẹp.

Giáo dục thẩm mỹ mang bản chất của sự hình thành thẩm mỹ là mộtquá trình con người tự hình thành thẩm mỹ của mình thông qua lao động

Đúng như Ăngghen khẳng định: Chỉ nhờ có lao động, nhờ thích ứngđược với các tác động ngày càng mới, nhờ di truyền sự phát triển đặc biệt đãđạt được bằng cách như vậy của các bắp thịt của các gân cốt, và sau nhữngkhoảng thời gian dài hơn, của cả xương nữa và cuối cùng nhờ đem sự tinhluyện thừa hưởng được này mà tác động vào những động tác mới ngày càngphức tạp hơn Chỉ có như thế, tay người mới đạt trình độ hoàn thiện rất cao

đó, khiến nó có thể như một sức mạnh thần kỳ

Khái niệm ý thức thẩm mỹ

- Khái niệm ý thức

V.I Lê nin đã chỉ rõ: “Ý thức của con người không chỉ phản ánh thế

giới mà còn sáng tạo ra thế giới” [14; 35]

Khác với các quan điểm duy tâm, quan điểm siêu hình, chủ nghĩa duy vật

và chủ nghĩa duy vật biện chứng đã chỉ ra rằng: Ý thức là sự phản ánh hiện thựckhách quan vào bộ não của con người một cách năng động, sáng tạo

Điều đó cho thấy, vật chất là cái có trước quyết định ý thức Song, ýthức lại tác động ngược trở lại thế giới khách quan, ý thức có tính độc lập

Từ những phân tích trên, tác giả đưa ra định nghĩa về ý thức như sau:

Ý thức là hình thức phản ánh tâm lý cao nhất chỉ có ở người, được phản ánh bằng ngôn ngữ, là khả năng con người hiểu được các tri thức, các hiểu biết mà con người đã tiếp thu được trong quá trình quan hệ qua lại với thế giới khách quan.

- Khái niệm ý thức thẩm mỹ

Ý thức thẩm mỹ xét theo quan hệ tương tác của các thành phần trongđặc tính xã hội của ý thức, ý thức thẩm mỹ là mối liên hệ hữu cơ giữa ý thứcthẩm mỹ xã hội và ý thức thẩm mỹ cá nhân

“Ý thức thẩm mỹ xã hội là tổng thể các quan niệm, tư tưởng, lý thuyếtthẩm mỹ, tình cảm tâm lý, lý tưởng, thị hiếu thẩm mỹ, tư duy văn hóa thẩm

mỹ, nghệ thuật… thuộc đời sống tinh thần của xã hội, phản ánh hiện thựckhách quan trong những giai đoạn phát triển lịch sử - cụ thể khác nhau củatoàn xã hội” [42; 107]

“Ý thức thẩm mỹ cá nhân là một chỉnh thể ý thức thẩm mỹ trong tínhđơn chất và độc đáo của nó thuộc một cá nhân riêng biệt” [40; 109]

Ý thức thẩm mỹ là hình thành và phát triển về mặt thẩm mỹ con ngườilao động mới với tư cách là chủ thể tiếp nhận và sáng tạo các giá trị thẩm mỹmang tính nhân văn, nhân đạo

Ý thức thẩm mỹ là bộ phận hợp thành ý thức xã hội, là hình thứcphản ánh hiện thực khách quan trên lĩnh vực thẩm mỹ, ý thức thẩm mỹ chỉ

có ở con người

Trong giáo trình Mỹ học và giáo dục thẩm mỹ (Nhà xuất bản giáo dục– 2000) thì: Ý thức thẩm mỹ là một hình thái ý thức xã hội của con người,phản ánh hiện thực khách quan trong dạng hình tượng thẩm mỹ nhằm đáp ứngnhu cầu sáng tạo và tiếp nhận hiện thực theo quy luật của cái đẹp

Theo khái niệm này ta có thể thấy rõ ý thức thẩm mỹ là một hình tháicủa ý thức xã hội, phản ánh hiện thực khách quan có tính chủ động sáng tạo

theo quy luật của cái đẹp Tuy nhiên, với khái niệm ý thức thẩm mỹ như trên

đã chưa chỉ ra được tính cụ thể của ý thức thẩm mỹ, và sự tác động trở lại của

ý thức thẩm mỹ với hiện thực khách quan

Qua những phân tích như trên có thể đưa ra khái niệm ý thức thẩm mỹnhư sau:

Ý thức thẩm mỹ là một hình thái của ý thức xã hội phản ánh hiện thực khách quan trong quan hệ với nhu cầu thưởng thức và sáng tạo cái đẹp bằng hình tượng thẩm mỹ và tình cảm thẩm mỹ mang tính lịch sử - xã hội và tính cá thể.

Ý thức thẩm mỹ là một hình thái ý thức xã hội, nó cũng có hai mức độ,cấp độ: tâm lí thẩm mỹ và tư tưởng thẩm mỹ Tâm lí thẩm mỹ đó là các cảmxúc, tâm trạng, tình cảm thẩm mỹ

Ở cấp độ hệ tư tưởng, ý thức thẩm mỹ bộc lộ trong dạng quan điểm,quan niệm, lý luận mỹ học Các tư tưởng, quan điểm, quan niệm, lí luận mỹhọc là một bộ phận hợp thành của thế giới quan (của một nhóm xã hội nào đó,của một giai tầng nào đó) Các quan điểm mỹ học phản ánh trong dạnglogích-lí luận bao gồm: nhu cầu thẩm mỹ của xã hội, khái quát hoạt độngthẩm mỹ, xây dựng khái niệm về bản chất cái đẹp, về thái độ thẩm mỹ củacon người, về bản chất của cảm xúc thẩm mỹ, về các hình thức nhận thức vàcải tạo thẩm mỹ đối với thế giới

Ý thức thẩm mỹ cũng giống như tất cả các hình thái ý thức xã hội khácmang tính thế giới quan, lịch sử phát triển của tư tuởng mỹ học bộc lộ trongcuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy tâm và chủ nghĩa duy vật, xét cho cùng nóphản ánh cuộc đấu tranh của các lực lượng xã hội thù địch

Như vậy, ý thức thẩm mỹ là một bộ phận cấu thành ý thức xã hộinhưng không đồng nhất với các hình thái ý thức xã hội khác mà nó có tínhđộc lập tương đối Bởi vì nó phản ánh hiện thực trong quan hệ với nhu cầu

thức thẩm mỹ có tác động tích cực đối với đời sống xã hội, là một nhân tốsáng tạo tích cực của con người đối với đời sống thẩm mỹ của chính mình.Chính ý thức thẩm mỹ đã sáng tạo hiện thực xã hội theo quy luật cái đẹp, sángtạo con người có tính nhân văn Là một yếu tố thực hiện chức năng phản ánhhiện thực khách quan nên sự ra đời của ý thức thẩm mỹ là tất yếu khách quandựa trên các cơ sở vật chất và bộ não con người thông qua mối quan hệ tácđộng qua lại giữa con người với tự nhiên và xã hội.

- Khái niệm giáo dục ý thức thẩm mỹ

Giáo dục ý thức thẩm mỹ là một bộ phận cơ bản trong tổng thể các mặt

của quá trình giáo dục sư phạm góp phần nhằm hình thành con người với tínhcách chủ thể tích cực, sáng tạo của xã hội công nghiệp, hiện đại theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa Giáo dục ý thức thẩm mỹ là hoạt động thực tiễn, xuấtphát từ nhu cầu lợi ích và mục đích hướng tới chân – thiện – mỹ, cái tốt, cáixấu để từ đó con người có những hành vi ứng xử đạo đức mang tính chuẩnmực, văn minh theo quy luật cái đẹp

1.1.2 Đặc điểm và vai trò của giáo dục ý thức thẩm mỹ

- Đặc điểm của giáo dục ý thức thẩm mỹ

Là một hình thái ý thức xã hội, ý thức thẩm mỹ cũng giống như bất kỳmột hình thái ý thức thức nào khác Mọi nguyên lý của chủ nghĩa duy vật lịch

sử đều được vận dụng cho ý thức thẩm mỹ Như mọi hiện tượng ý thức khác,

ý thức thẩm mỹ nảy sinh, hình thành và phát triển trên cơ sở thực tiễn đờisống xã hội

Biểu hiện của ý thức thẩm mỹ thông qua:

Thứ nhất, xúc cảm thẩm mỹ:

Xúc cảm thẩm mỹ là khả năng rung cảm của con người trước những ấntượng thẩm mĩ được nhận thức, là sự rung động của tâm hồn con người trảiqua quá trình thụ cảm cái đẹp, cái cao cả, cái bi, cái hài, trong cuộc sống

Trong cuộc sống, người ta thường có những thích thú, khoái cảm:Khoái cảm uống rượu ngon, khoái cảm đọc thơ, xem tranh, nghe hát Bác Hồtừng viết:

Trong tù không rượu cũng không hoa Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

Xúc cảm thẩm mỹ có khả năng phản ánh được những giá trị không mangtính thực dụng Ðó là giá trị tinh thần, tình cảm Nó vượt ra khỏi khuôn khổ của

sự vui sướng chỉ do thỏa mãn những nhu cầu thuần túy bản năng sinh lý haythực dụng Cảm xúc thẩm mỹ là cảm xúc vô tư, không vụ lợi Do đó, cảm xúcthẩm mỹ đã trở thành biểu tượng rất quan trọng của sự phát triển tính ngườitrong con người với tư cách là thuộc tính giống loài ở nhân cách con người

Thứ hai, tình cảm thẩm mỹ:

Là sự phát triển cao hơn của cảm xúc thẩm mỹ nó chỉ có ở con người,con người không những cảm nhận giá trị thẩm mỹ mà nó còn sáng tạo ra giátrị thẩm mỹ phục vụ cho con người Tình cảm thẩm mỹ có nội dung nhân đạo

và tiến bộ phản ánh tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, cụ thể là luônhướng tới cái tốt, cái đẹp, cái cao cả, oai hùng

Tình cảm thẩm mỹ thường bắt đầu bằng xúc cảm thẩm mỹ có tính chất

sơ bộ Đó là phản xạ thẩm mỹ không chủ định, nhất thời và biến đổi phụthuộc vào tình huống Phản xạ này đưa ý thức con người vào quan hệ thẩm

mỹ và trên cơ cở đó hình thành một tình cảm bền vững tích cực

Thứ ba, biểu tượng thẩm mỹ:

Là những hình ảnh, ấn tượng tương đối toàn vẹn về một sự vật, hiệntượng được lưu giữ lại trong bộ não con người và có khả năng tái tạo lại khiđược tác động về mặt thẩm mỹ

Biểu tượng thẩm mỹ được cấu thành từ cảm xúc thẩm mỹ và tình cảmthẩm mỹ Biểu tượng thẩm mỹ đóng vai trò quan trọng trong nhận thức vàsáng tạo ra cái đẹp, vừa là kho lưu trữ các xúc cảm thẩm mỹ và tình cảm thẩm

mỹ vừa là trung tâm truyền đạt thông tin thẩm mỹ Là nền tảng cơ bản cho sựhình thành thị hiếu thẩm mỹ

Thứ tư, thị hiếu thẩm mỹ:

Là một bộ phận quan trọng của năng lực thẩm mỹ Là sở thích của conngười về phương diện thẩm mỹ Ðó là thái độ bằng lòng, hứng thú trước cáiđẹp, cái cái cao cả, cái thẩm mỹ

Thị hiếu thẩm mỹ được hình thành thông qua quá trình tác động qua lạigiữa con người với tự nhiên và xã hội thông qua việc đánh giá về cái đẹp.Thông qua thị hiếu thẩm mỹ có thể phần nào đánh giá được ý thức thẩm mỹcũng như tính cách của chủ thể thẩm mỹ

Thứ năm, quan điểm thẩm mỹ:

Là tập hợp những ý kiến của chủ thể về đối tượng thẩm mỹ Quan điểmthẩm mỹ là sự thể hiện tập trung của ý thức thẩm mỹ, vì từ những cảm xúc,tình cảm thẩm mỹ, những biểu tượng và thị hiếu thẩm mỹ mang lại nhiều lầnnhư thế ở chủ thể thẩm mỹ mới hình thành quan điểm thẩm mỹ

Quan điểm thẩm mỹ là luận điểm, những lý luận được tập hợp lại thôngqua quá trình hình thành lâu dài mới có được, chi phối hoạt động thẩm mỹcủa chủ thể thẩm mỹ cho nên nó là một yếu tố tương đối bền vững trong ýthức của chủ thể và là cơ sở khái quát nên lý tưởng thẩm mỹ

Thứ sáu, lý tưởng thẩm mỹ:

Là biểu hiện cao nhất của ý thức thẩm mỹ Lý tưởng thẩm mỹ là khát

vọng, hoài bão vươn tới cái đẹp với các giá trị chân – thiện – mỹ Trong lýtưởng thẩm mỹ có sự thống nhất của quan điểm thẩm mỹ và hiện thực thẩm

mỹ đang diễn ra và cả sự định hướng cho sự vươn tới của hiện thực đó trongtương lai.

Lý tưởng thẩm mỹ là hứng thú vô tư, không vụ lợi, hiệu quả của lýtưởng thẩm mỹ là sự thanh khiết hóa tâm hồn con người Lý tưởng thẩm mỹtrong nghệ thuật chưa bao giờ là những con người của tham vọng vật chất vàquyền lực vị kỷ, mà là những con người đẹp tuyệt đối, rất vị tha

Lý tưởng thẩm mỹ là mục tiêu cao xa, nhưng hiệu quả của nó lại rấtthiết thực, gần gũi Là tấm gương sáng để con người soi mình vào và tự sửalại mình một cách tự nguyện

Mỗi con người sống trong một thời đại, một xã hội nhất định đều cần

và phải có lý tưởng Lý tưởng là hạt nhân thiêng liêng và cao quý nhất củacon người Người thiếu lý tưởng thì nghị lực sống nhỏ bé, nhân cách tầmthường, trong mọi con người đều có lý tưởng để đạp bằng mọi khó khăn,vươn lên phía trước

Qua những phân tích ở trên cho thấy những yếu tố cấu thành nên ý thứcthẩm mỹ có sự thống nhất biện chứng với nhau và có tính độc lập tương đối,chúng bổ sung cho nhau Ý thức thẩm mỹ là một hình thái ý thức xã hội đặcthù , phản ánh tồn tại xã hội một cách độc đáo và có tính vượt trước tồn tại xãhội thông qua việc hưởng thụ và sáng tạo theo quy luật cái đẹp

Ngoài ra, đặc điểm của giáo dục ý thức thẩm mỹ khác với mọi phươngtiện giáo dục khác chính là ở bản chất của cái thẩm mỹ

Theo quan điểm của các nhà mỹ học Mác – Lênin, giáo dục ý thứcthẩm mỹ là giáo dục mang tính tổng hợp Giáo dục trí tuệ không tách rời giáodục ý thức cũng như giáo dục đạo đức có liên hệ bản chất với giáo dục ý thứcthẩm mỹ Do đó, giáo dục ý thức thẩm mỹ đồng tham gia làm hoàn thiện cáclĩnh vực giáo dục khác

Để có thể hiểu rõ hơn đặc điểm của giáo dục ý thức thẩm mỹ nhằm làmsáng rõ bản chất của giáo dục ý thức thẩm mỹ là gì? chúng ta cần chỉ ranhững điểm cốt yếu cơ bản sau:

Một là, giáo dục ý thức thẩm mỹ mang tính cá nhân và xã hội:

Cũng như các hình thái ý thức khác, ý thức thẩm mỹ có thuộc tính xãhội chung, hay ý thức thẩm mỹ là một thuộc tính của tồn tại xã hội Với tưcách là một biểu hiện đặc thù của tinh thần xã hội, ý thức thẩm mỹ do đờisống vật chất xã hội quy định về nội dung, tính chất ,chức năng và giá trị, cơchế phát sinh, phát triển Đồng thời bản thân ý thức thẩm mỹ cũng có tính độclập tương đối với các quy luật vận động, liên hệ và phát triển nội tại của nó.Trên cái nền của sự tác động qua lại với tồn tại xã hội, xét theo quan hệ tươngtác của các thành phần trong đặc tính xã hội của ý thức, ý thức thẩm mỹ làmối liên hệ hữu cơ giữa ý thức thẩm mỹ cá nhân và ý thức thẩm mỹ xã hội

Tính cá nhân: ý thức thẩm mỹ cá nhân là một chỉnh thể ý thức thẩm mỹ

trong tính đơn chất và độc đáo của nó thuộc một cá nhân riêng biệt Tính

“riêng” (và cũng là tính đối lập trong liên hệ thống nhất với ý thức thẩm mỹ

xã hội) Việc giáo dục ý thức thẩm mỹ phụ thuộc vào các đặc điểm về sinh lý,tâm lý cá nhân, điều kiện kinh tế và văn hóa của từng cá nhân Giáo dục ýthức thẩm mỹ liên quan mật thiết đến việc hình thành nhân cách cá nhân và cómục tiêu trước hết là hình thành chủ thể thẩm mỹ Việc giáo dục ý thức thẩm

mỹ giúp con người cá nhân ngày càng hoàn thiện hơn trong đời sống thẩm mỹ

xã hội

Tính xã hội: ý thức thẩm mỹ xã hội là tổng thể các quan niệm, tư

tưởng, lý thuyết thẩm mỹ, tình cảm, tâm lý, tư tưởng, thị hiếu thẩm mỹ, tưduy văn hóa thẩm mỹ, nghệ thuật… thuộc đời sống tinh thần của xã hội,phản ánh hiện thực vật chất trong những giai đoạn phát triển lịch sử, cụ thểkhác nhau của toàn bộ xã hội

Tính xã hội thể hiện các sở thích các phản ứng thẩm mỹ là có tính cánhân nhưng nó không tách khỏi các thước đo xã hội Giáo dục ý thức thẩm

mỹ làm cho chủ thể thẩm mỹ được phát triển phong phú, đa dạng trong sựphát triển chung của xã hội Trong khi giáo dục ý thức thẩm mỹ làm hìnhthành một chủ thể thẩm mỹ biết hưởng thụ, đánh giá, sáng tạo cái đẹp phảithống nhất giữa lý tưởng thẩm mỹ cá nhân với lý tưởng thẩm mỹ xã hội Giáodục ý thức thẩm mỹ xã hội là cái vốn có bên trong con người, bởi vì conngười là chủ thể đồng thời là khách thể của tồn tại xã hội Cũng như quan hệ

cá nhân – xã hội nói chung, mọi “biểu hiện sinh hoạt” của ý thức thẩm mỹ cánhân” đều là biểu hiện và sự khẳng định của sinh hoạt xã hội” vì “cá nhân làthực thể xã hội”; trong đó mỗi quan hệ của các cá nhân là một biểu hiện củađời sống cá nhân hiện thực…, một biểu hiện xác định Do vậy, để giáo dục tốt

ý thức thẩm mỹ cho xã hội thì phải xâm nhập vào từng cá nhân, trở thành mộtmặt, một bản chất của ý thức thẩm mỹ cá nhân, tồn tại trong mối liên hệ với ýthức thẩm mỹ cá nhân, thông qua ý thức thẩm mỹ cá nhân, và ngược lại, ýthức thẩm mỹ cá nhân chỉ tồn tại trong mối liên hệ đưa đến ý thức thẩm mỹ

xã hội Khâu trung gian của mối liên hệ phức tạp và sinh động này chính là ýthức thẩm mỹ tập đoàn, giai cấp, dân tộc và thời đại Điều đó cho thấy khôngthể có ý thức cá nhân thuần túy, tuyệt đối cũng như không thể có ý thức thẩm

mỹ xã hội thuần túy tuyệt đối

Hai là, giáo dục ý thức thẩm mỹ mang tính tổng hợp và sáng tạo

Giáo dục ý thức thẩm mỹ để nhân cách con người luôn cao đẹp trongmọi sự thay đổi, trong những hoàn cảnh mới là một vấn đề không hề đơngiản Sự hình thành ý thức thẩm mỹ được giáo dục qua nhiều giai đoạn; từtuổi ấu thơ cho tới trường đời Để giáo dục ý thức thẩm mỹ cần kết hợp nhiềuhình thức linh hoạt Công tác giáo dục ý thức thẩm mỹ đòi hỏi phát triển cảchiều rộng và chiều sâu, cả nội dung lẫn hình thức

Thực hiện được mục tiêu đó, cần phải mở rộng các hình thức sinh hoạtvăn hóa cộng đồng, thêm nhiều sân chơi, phù hợp với từng địa phương, nângcao hơn nữa đời sống tinh thần, năng lực thẩm mỹ cho họ.

Cần đặc biệt chú ý giáo dục ý thức thẩm mỹ trong nhà trường, nâng caonhận thức cho mỗi thành viên trong trường bằng con đường thẩm mỹ Khuyếnkhích các bạn sinh viên trẻ tham gia vào nhiều hoạt động sinh hoạt, vui chơigiải trí vừa mang đậm nét truyền thống, lại vừa có tính sáng tạo phù hợp vớilứa tuổi thời đại

Giáo dục ý thức thẩm mỹ trong nhà trường được xem là hạt nhân củagiáo dục, cần được tổ chức giảng dạy và học tập nghiêm túc Chú ý trau dồivăn hóa cảm quan cho sinh viên thông qua tất cả các môn học… Giáo dụclòng yêu thiên nhiên, con người, quê hương, đất nước cho thế hệ trẻ các emsinh viên

Trong thực tiễn cuộc sống cần phải nhân rộng những gương điển hình,người tốt việc tốt kết hợp với phương pháp nêu gương để góp phần mở rộngnhững thị hiếu cao đẹp

Trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, bên cạnh việc tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại, chúng ta đã gặp không ít khó khăn vì những vănhóa phẩm độc hại xâm nhập vào nước ta, làm tổn hại đến những giá trị truyềnthống Vì vậy việc bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống là nhiệm vụcần thiết và cấp bách

Tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh cho lớp trẻ sinh viên, đồngthời nâng cao trình độ nhận thức và thị hiếu nghệ thuật của sinh viên chúng tacần định hướng tích cực cho các bạn trẻ ấy thông qua nghệ thuật, hoạt độngphê bình là những nhiệm vụ quan trọng của văn hóa thẩm mỹ và văn hóanghệ thuật

Việc xây dựng và thực hiện chiến lược giáo dục ý thức thẩm mỹ chothế hệ trẻ đặc biệt là sinh viên sư phạm trong nền kinh tế mới cần có sự chỉ

đạo thống nhất của nhà trường và xã hội Cùng với việc giáo dục ý thức thẩm

mỹ mang tính quy củ, lâu dài, việc giáo dục ý thức thẩm mỹ còn cần đượcthực hiện một cách tự giác qua quá trình tự giáo dục, tích lũy của bản thânmỗi sinh viên thì khi đó nhân cách của mỗi con người mới có thể phát triểntheo chiều hướng tích cực

- Vai trò của giáo dục ý thức thẩm mỹ

Ý thức thẩm mỹ là một trong những hình thái ý thức xã hội, có mốiquan hệ biện chứng với ý thức đạo đức Trong cuộc sống thị hiếu thẩm mỹ vàthị hiếu nghệ thuật có liên quan chặt chẽ với các quy phạm đạo đức Trong xãhội những lý tưởng thẩm mỹ cao đẹp trở thành nhân tố tích cực trong pháttriển con người mới

Trong quá trình đó, chúng ta cần coi trọng giáo dục thẩm mỹ cho sinhviên, hình thành ở họ tình cảm, thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ Trong thời kì đổimới, phát triển nền kinh tế thị trường ít nhiều đã ảnh hưởng đến quan niệmđạo đức, lối sống của con người nói chung, sinh viên nói riêng Vấn đề đặt ralúc này là phải tăng cường công tác giáo dục ý thức đạo đức, giáo dục thẩm

mỹ mới cho sinh viên, kết hợp giáo dục với các môn khoa học khác để pháttriển con người toàn diện đúng đắn, phù hợp với những giá trị của dân tộc,thúc đẩy họ vươn tới cái đẹp và hành động theo cái đẹp Tuy nhiên, trongnhững năm qua công tác giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thị hiếu thẩm mỹ chosinh viên còn nhiều hạn chế

Đứng trước những loại văn hóa phẩm độc hại, phản động nhiều sinhviên đã không tạo cho mình khả năng tự phòng ngừa có hiệu quả Ngược lại

đó là sự tiếp thu không có chọn lọc, thậm chí còn ca ngợi nó Một số sinh viênchạy theo thị hiếu thấp hèn, lối sống thực dụng cá nhân, vị kỷ xem thườngnhững giá trị văn hóa của dân tộc, có quan niệm không đúng về cái đẹp, cáixấu, cái bi, cái hài

Để khắc phục tình trạng lệch lạc thị hiếu, lý tưởng thẩm mỹ cho sinhviên thì cần phải phát huy tối đa năng lực thẩm mỹ tiềm ẩn trong con người

họ, làm cho đời sống của sinh viên thêm đa dạng, phong phú tạo động lựcthúc đẩy họ tích cực tham gia các hoạt động lành mạnh của nhà trường, xãhội Từ đó hình thành nên nhân cách tốt, con người có ích cho xã hội Đây làmột trong những nhân tố quan trọng trong việc hình thành con người mới, conngười xã hội chủ nghĩa

Giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên đóng vai trò bồi dưỡng lòngkhát khao đưa cái đẹp vào đời sống, hình thành ở họ năng lực cảm thụ,thưởng thức và đánh giá các hoạt động sáng tạo theo những tiêu chí của cáiđẹp Do vậy, công tác giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đại học

Sư phạm Hà Nội là một trong những mục tiêu quan trọng vì nó định hướngcho sinh viên một nhân cách cao đẹp

Trong xu thế phát triển hội nhập hiện nay công tác giáo dục ý thứcthẩm mỹ đòi hỏi phát triển cả chiều rộng và chiều sâu, cả nội dung lẫn hìnhthức Một trong những hình thức giáo dục ý thức thẩm mỹ cơ bản nhất chosinh viên là thông qua giảng dạy các môn khoa học xã hội nhân văn như mỹhọc, triết học, pháp luật Các môn học này giúp sinh viên hiểu được hệ thốngnội dung cơ bản của các phạm trù thẩm mỹ học, qua đó giúp họ rèn luyện kỹnăng sáng tạo thẩm mỹ Nhà trường và các tổ chức đoàn thể trong nhà trườngcần phải tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao có tácdụng giáo dục lành mạnh, lý tưởng thẩm mỹ cao đẹp, bền vững cho sinh viên

để nâng cao vai trò giáo dục ý thức thẩm mỹ cho các em sinh viên

Việc tổ chức các cuộc thi: Tiếng hát sinh viên, Sinh viên thanh lịch,Olympic các môn khoa học Mác - Lênin, kỹ năng mềm, các chương trình tìnhnguyện vì cộng đồng, đã góp phần nào đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ đang pháttriển mạnh mẽ, phong phú, đa dạng trong sinh viên

Để tăng cường công tác giáo dục thẩm mỹ cho sinh viên, trong thờigian tới cần phải mở rộng các hình thức sinh hoạt văn hóa đã có, đồng thời tổchức thêm các sân chơi mới, hình thức sinh hoạt mới phù hợp với điều kiệnhọc tập, tâm lý của sinh viên, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, năng lựcthẩm mỹ cho họ.

Giáo dục ý thức thẩm mỹ có vai trò hình thành ở con người ý thức, tìnhcảm, niềm tin, lý tưởng đạo đức trong sáng, cao cả, mãnh liệt, để vươn tới bảo

vệ cái đẹp, cái thiện, bảo vệ lẽ phải, chống lại bất công Đây là những yếu tố

có tác dụng bồi dưỡng tinh thần, phát triển đạo đức cho sinh viên Trong thựctiễn cuộc sống đã chứng minh: Cái đẹp bao giờ cũng gắn liền với sự tiếp nhận

và sáng tạo những giá trị nhân đạo Để trở thành một người phát triển toàndiện, hài hòa, cân đối thì phải biết kết hợp hài hòa giữa chân, thiện, mỹ

Ngày nay, việc mở cửa hợp tác, giao lưu với các nước trên thế giớiđang diễn ra mạnh mẽ, bên cạnh việc cần phải tiếp thu những tinh hoa vănhóa nhân loại thì chúng ta cũng gặp không ít khó khăn vì một số văn hóaphẩm độc hại, phản động xâm nhập vào nước ta Vì thế việc bảo tồn và pháttriển những di sản văn hóa tốt đẹp của dân tộc, định hướng những giá trị thẩm

mỹ cao cho thanh niên, đặc biệt là sinh viên là một trong những vấn đề cầnđược quan tâm đúng mức

Khát vọng vươn tới cái đẹp là nhu cầu quan trọng của con người Nhìnthấy cái đẹp, tạo ra cái đẹp và thưởng thức cái đẹp là một đặc điểm chỉ có ởcon người Cái đẹp tồn tại trong tự nhiên, trong xã hội Muốn cho sinh viêntiếp nhận và cảm thụ được đầy đủ cái đẹp, rất cần có sự hỗ trợ của nhà trường,các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là của các nhà giáo dục trong việc giáo dục ýthức thẩm mỹ

M.F.Opxiancop khẳng định: “Tình yêu đối với cái đẹp là tình yêu cuộc

cái đẹp chắp cánh cho con người, làm cuộc sống của họ trở nên có hồn, làm

nó đầy ý nghĩa và nội dung sâu sắc Trong cái đẹp thể hiện khát vọng vương tới hạnh phúc, tự do, điều thiện, sự thông tuệ, sự lớn lao về đạo đức, họ cảm nhận và thể nghiệm sâu sắc hơn, hào phóng hiến mình cho những người khác Con người là người đổi mới, nghệ sĩ lớn, người sáng tạo thì đồng thời cũng là mẫu mực của sự phát triển thẩm mỹ cao Họ tạo ra không chỉ những

đồ vật có ích, cần thiết mà cả những giá trị thẩm mỹ” [23; 809]

1.1.3 Nội dung cơ bản của giáo dục ý thức thẩm mỹ

Giáo dục ý thức thẩm mỹ là một hoạt động của con người do nhu cầuthẩm mỹ và mục đích thẩm mỹ quy định, nhằm tạo ra một giá trị thẩm mỹnhất định Ngày nay có rất nhiều nhà nghiên cứu quan tâm đến hoạt động giáodục ý thức thẩm mỹ, song mục tiêu chung là hướng con người đến các giá trịtốt đẹp Trong đó, có một vài nội dung tiêu biểu đó là: Giáo dục nhận thứcthẩm mỹ, giáo dục năng lực hoạt động thẩm mỹ, giáo dục năng lực thẩm mỹnghệ thuật

Thứ nhất, giáo dục nhận thức thẩm mỹ

Giáo dục năng lực nhận thức thẩm mỹ là một trong những nội dung cơbản của giáo dục thẩm mỹ trong môi trường sư phạm hiện nay Giáo dụcnăng lực nhận thức thẩm mỹ bao gồm: giáo dục về thị hiếu thẩm mỹ, giáodục lý tưởng thẩm mỹ, giáo dục hình tượng thẩm mỹ, giáo dục cảm xúcthẩm mỹ

Đối với sinh viên, khi sự phát triển về thể lực và trí tuệ đã tương đốihài hòa, có khả năng tiếp nhận và lựa chọn đối tượng để giúp các em nhậnthức thẩm mỹ thông qua việc giáo dục tri thức thẩm mỹ và giáo dục tình cảmthẩm mỹ

Việc xây dựng cho con người ý thức thẩm mỹ phát triển cần được bắtđầu trên cơ sở những tri thức thẩm mỹ đúng đắn Nhờ tri thức phát triển các

em có thể hiểu biết đầy đủ và có chọn lọc đời sống thẩm mỹ, có cơ sở nhậnthức khoa học để tiếp nhận và sáng tạo thẩm mỹ.

Đi đôi với việc giáo dục tri thức thẩm mỹ là giáo dục xúc cảm, tìnhcảm thẩm mỹ Các em cần được bộc lộ xúc cảm chân thành , nồng nhiệt và tựtin phù hợp với nhu cầu và khả năng của các em thông qua đời sống thẩm mỹtrong xã hội và sinh hoạt hàng ngày

Giáo dục nhận thức thẩm mỹ thực chất là giáo dục cái đẹp, khả năngcảm nhận cái đẹp, có ý chí và tình cảm để góp phần tạo nên cái đẹp trongcuộc sống

Các Mác đã nói: “Con người khẳng định mình không chỉ trong tư duy

mà còn trong thế giới vật chất - tất cả cảm xúc” [10; 106]

Nội dung giáo dục nhận thức thẩm mỹ cho sinh viên phải đa dạng vàphong phú trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội nhằm giúp các em sớm tiếpnhận cái mới, khẳng định tính nhân văn và giá trị thẩm mỹ đích thực củanhững vấn đề mới trong sự hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa dântộc và thế giới, giữa nhu cầu cảm nhận cá nhân và yêu cầu chung của xã hội

Cần giáo dục cho các em có quan niệm đúng đắn về cái đẹp, tự hoànthiện nó trong sinh hoạt , trong hoạt động của mình từ gia đình đến trường lớp

và đối với mọi người trong xã hội

Các em cần được trang bị cách nhìn toàn diện cái đẹp trong thiên nhiên,trong cuộc sống, trong xã hội và thực hiện nó trong ứng xử, trong giao tiếpsinh hoạt, trong học tập, lao động và vui chơi

Tóm lại, khi giáo dục năng lực nhận thức thẩm mỹ chúng ta lưu ý trithức thẩm mỹ ở đây là các giá trị tri thức thẩm mỹ mang tính khoa học và phùhợp với nhu cầu phát triển về mặt thẩm mỹ của đời sống xã hội, của sự pháttriển nhân cách con người và lứa tuổi

Nhờ tri thức thẩm mỹ có tính khoa học này mà con người có thể hiểubiết đúng đắn đời sống thẩm mỹ và có cơ sở khoa học để tiếp nhận và sángtạo thẩm mỹ.

Thứ hai, giáo dục năng lực hoạt động thẩm mỹ

Trong môi trường sư phạm, giáo dục năng lực hoạt động thẩm mỹ làmột trong những yếu tố quan trọng Tính thực tiễn của giáo dục hoạt độngthẩm mỹ đòi hỏi giáo dục hoạt động thẩm mỹ phải giúp con người thông quaquá trình hoạt động động thẩm mỹ mà có năng lực tự làm đẹp cho mình vàcho xã hội bằng các hình tượng thẩm mỹ do mình thể hiện và sáng tạo

Đó cũng là yêu cầu cấp thiết chung trong quá trình giáo dục phát triểncon người toàn diện về tất cả các mặt đức - trí- thể - mỹ đáp ứng nhu cầu hộinhập của người công dân toàn cầu

Ngoài ra, giáo dục khả năng hoạt động sáng tạo thẩm mỹ cần được chútrọng trong tất cả các hoạt động của con người như học tập, nghiên cứu khoahọc trong lao động sản xuất, trong sinh hoạt đời thường Trong các môn họcmang tính khoa học, chính xác và có giá trị thực tiễn sâu sắc

Đối với đối tượng sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội, giáo dục

ý thức thẩm mỹ cần gắn liền với nội dung chương trình học tập, giúp cho sinhviên có phương pháp học tập khoa học, có thái độ gắn liền với hoạt động họctập, giúp cho sinh viên có phương pháp học tập khoa học, có thái độ gắn hoạtđộng học tập với hoạt động thực tiễn như một giá trị thẩm mỹ tích cực, mộtcái đẹp của văn hóa thẩm mỹ Đồng thời tạo cho sinh viên sư phạm năng lựchoạt động theo quy luật của cái đẹp một cách tự giác, chủ động và tích cực

Giáo dục năng lực hoạt động thẩm mỹ là hình thành ở sinh viên nănglực thực tiễn hóa tri thức thẩm mỹ và tình cảm thẩm mỹ trong đời sống thẩm

mỹ, trong quan hệ thẩm mỹ của con người đối với hiện thực

Quá trình hướng việc giáo dục thẩm mỹ vào các hoạt động cụ thể hàngngày là tạo ra khả năng tiếp nhận và sáng tạo thẩm mỹ, tạo ra nhân cách có

Giáo dục năng lực hoạt động thẩm mỹ trong sinh hoạt đời thường,trong ứng xử và nếp sống là một phương diện thiết yếu của giáo dục lối sống

có văn hóa thẩm mỹ

Để giáo dục lối sống có văn hóa, thẩm mỹ cho sinh viên có hiệu quảcần phải giúp các em có ý thức đúng đắn về cái đẹp trong giao tiếp, ứng xử,trong trang phục và đồ dùng sinh hoạt Trên cơ sở đó hình thành ở các em thái

độ đúng đắn đối với lối sống lành mạnh và tự điều chỉnh hành vi, lối sốngbuông thả, đua đòi, chạy theo mốt một cách lố bịch

Thứ ba, giáo dục năng lực thẩm mỹ nghệ thuật

Giáo dục cho sinh viên năng lực thẩm mỹ nghệ thuật nhằm chuẩn bị vàhướng dẫn thưởng thức cảm thụ nghệ thuật nhận thức tác phẩm nghệ thuậtsao cho hợp lý và có giá trị tích cực nhất

Giáo dục tiếp nhận nghệ thuật là phương tiện để làm giàu khả năngnhận thức thẩm mỹ và sáng tạo thẩm mỹ nói chung, nó là điều kiện không thểthiếu để bồi dưỡng, kích thích tiềm năng sáng tạo thẩm mỹ, sáng tạo cuộcsống trong mỗi con người

Nói tới nghệ thuật, nói tới văn hóa là nói tới các quy luật của tình cảm.Nghệ thuật thường mang lại cho tình cảm những nguồn vui ngập tràn, nhữngsuy tư day dứt và cả những ước mơ táo bạo Cái kỳ diệu của sức mạnh nghệthuật so với các hình thái ý thức xã hội khác là nó dung các hình tượng để laychuyển lòng tin con người

M.Gorki đã nói: Nghệ thuật giúp con người thấu hiểu chính bản thânmình, nâng cao niềm tin vào mình và làm nảy nở trong con người Lòng khátkhao chân lý, đấu tranh với các lực lượng tiêu cực trong con người, biết tìmthấy cái tốt trong con người, thức tỉnh trong tâm hồn họ sự hổ thẹn, cơn phẫn

nộ và lòng dũng cảm, làm tất cả để con người trở nên lành mạnh và có thểlàm hứng khởi cuộc sống con người bằng vị thần cái đẹp

Việc nhận thức đúng đắn vai trò của nghệ thuật trong giáo dục ý thức

không thể tách rời cái chân thật với vẻ đẹp, cũng như không thể tách rời vẻđẹp với cái chân thật Hình tượng nghệ thuật đẹp vì nó chân thật Sự thốngnhất giữa cái nhận thức và cái thẩm mỹ là cơ sở của vai trò xã hội, vai trò cảitạo của nghệ thuật đối với việc giáo dục con người mới hiện đại Giáo dục ýthức thẩm mỹ bằng nghệ thuật tạo nên rung động cảm xúc trong hoạt độngthẩm mỹ, từ đó tạo nên hiệu quả các mục tiêu giáo dục Nghệ thuật là hạtnhân của đời sống thẩm mỹ, là sự phản ánh cuộc sống theo quan điểm thẩm

mỹ Chức năng xã hội của nghệ thuật không phải chỉ là nhận thức cuộc sống,

mà còn thỏa mãn và phát triển những nhu cầu và thị hiếu thẩm mỹ của xã hội,giáo dục quan điểm thẩm mỹ cho con người Vai trò của nghệ thuật trong việccải tạo, hoàn thiện con người và những điều kiện xã hội được thực hiện trongquá trình nghệ thuật tác động đến lý trí cũng như đến tình cảm của con người.Nền mỹ học duy vật tiên tiến phủ nhận lối tuyệt dụng hóa vẻ đẹp của các hệthống duy tâm, và luôn luôn đấu tranh để xây dựng một nền nghệ thuật đẹp vềnội dung và hình thức Đảng cộng sản đã nhiều lần chỉ ra rằng, việc giáo dụcquan điểm thẩm mỹ là một bộ phận cực kỳ quan trọng của giáo dục chủ nghĩacộng sản cho nhân dân Nghệ sĩ bao giờ cũng giáo dục, tuyên truyền, cổ độngbằng cách sáng tạo ra những giá trị thẩm mỹ trong nền văn hóa tinh thần củanhân dân

Khát vọng vươn tới cái đẹp là nhu cầu quan trọng của con người Nhìnthấy cái đẹp, tạo ra cái đẹp và thưởng thức cái đẹp là một đặc điểm chỉ có ởcon người Cái đẹp tồn tại trong tự nhiên, trong xã hội và thể hiện tập trungnhất, cô đọng nhất trong nghệ thuật Nghệ thuật là cái hay cái đẹp để người tachiêm ngưỡng, làm người ta rung động, cảm xúc Muốn cho con người tiếpnhận và cảm thụ được đầy đủ cái đẹp, nhất là cái đẹp trong nghệ thuật rất cần

có sự hỗ trợ của nhà trường, của các thiết chế văn hóa - nghệ thuật, đặc biệt làcủa các nhà giáo dục

Giáo dục nghệ thuật có chức năng định hướng giá trị nghệ thuật cho thế

hệ trẻ và phát triển tiềm năng sáng tạo nghệ thuật cho giới trẻ Định hướng giá

trị nghệ thuật tức là giúp cho thế hệ trẻ phân biệt được cái nghệ thuật và cáiphi nghệ thuật, có xúc cảm trước các tác phẩm nghệ thuật, biết thưởng thức vàđánh giá nghệ thuật.

1.2 Cơ sở thực tiễn

1.2.1 Khái quát về trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội được thành lập ngày 11 tháng 10năm 1951theo nghị định 276 của Bộ Quốc gia Giáo dục Là trường trọngđiểm, đầu ngành trong hệ thống các trường sư phạm, là trung tâm lớn nhất

về đào tạo giáo viên, nghiên cứu khoa học - đặc biệt là khoa học giáo dụccủa cả nước Sứ mạng của trường là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

có trình độ đại học và trên đại học, bồi dưỡng nhân tài cho hệ thống giáodục quốc dân và xã hội

Lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành niềm tự hào vàmục tiêu phấn đấu không biết mệt mỏi của lớp lớp các thế hệ cán bộ và sinh

viên Nhà trường trong suốt quá trình xây dựng và phát triển Người nói: "Làm thế nào để Nhà trường này chẳng những là trường sư phạm mà còn là trường

mô phạm của cả nước” và "Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang nhất Dù tên tuổi không được đăng trên báo, không được thưởng Huân chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh”.

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội nằm giữa lòng thủ đô Hà Nội với bề dàylịch sử nghìn năm văn hiến, đồng thời lại là một thành phố năng động và hiện đại.Trong nhịp sống sôi động ấy sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội là một bộphận của sinh viên thủ đô, có trách nhiệm góp phần xây dựng một thủ đô văn hóa.Những giá trị văn hóa thẩm mỹ truyền thống của dân tộc là một kho báu vô cùngquý giá để nuôi dưỡng tâm hồn mỗi con người Việt Nam

Hiện nay trường có 1.245 cán bộ, viên chức, trong đó có 780 giảng viên

chức 17 Giáo sư, 149 Phó Giáo sư, 04 Tiến sĩ khoa học, 272 Tiến sĩ, 529 Thạc

sĩ, 225 Cử nhân và 53 trình độ khác.Trường có 38 Nhà giáo Nhân dân và 138Nhà giáo Ưu tú Đội ngũ cán bộ giảng viên có chuyên môn vững vàng, giàukinh nghiệm và tâm huyết với nghề nghiệp Nhiều người trong số đó là nhữngnhà khoa học, chuyên gia có uy tín trong lĩnh vực khoa học chuyên ngành

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có các bậc đào tạo: bậc đào tạo SauĐại học (Thạc sĩ với 49 chuyên ngành; Tiến sĩ với 42 chuyên ngành) Bậc đàotạo Đại học (hệ chính quy, văn bằng hai, liên thông, vừa làm vừa học) Bậcđào tạo Cao đẳng (Cử nhân Công nghệ thiết bị trường học) Liên kết đào tạoquốc tế (ở các bậc đại học, sau đại học) Bậc đào tạo học sinh trung học(THPT Chuyên, THCS, THPT) Bậc đào tạo mầm non Tính đến nay nhàtrường đã đào tạo được gần 91.000 cử nhân, 18.700 thạc sĩ và 1.200 tiến sĩ

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội là đơn vị trọng điểm trong nghiêncứu khoa học và ứng dụng khoa học giáo dục đầu ngành Trường có các việnnghiên cứu Sư phạm, Viện Khoa học Xã hội và nhiều trung tâm nghiên cứukhoa học chuyên ngành Nhiều cán bộ của trường đã trở thành những nhàkhoa học tầm cỡ quốc gia, quốc tế, nhiều người đã vinh dự nhận các giảithưởng lớn của nhà nước và quốc tế 15 giải thưởng Hồ Chí Minh, 12 giảithưởng khoa học Nhà nước, 1 giải thưởng quốc tế Cosmos, 1 giải thưởngnhân tài đất Việt…

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có thành tích công tác sinh viênnghiên cứu khoa học Từ năm 2000 trở lại đây đã có hơn 8.300 công trìnhnghiên cứu khoa học của sinh viên, Trường liên tục có nhiều sinh viên đạtgiải cao trong nghiên cứu khoa học cấp Bộ Trong đó, có 11 giải nhất, 17 giảinhì, 20 giải ba, 55 giải khuyến khích Ngoài ra, sinh viên trường Đại học Sưphạm Hà Nội cũng dạt 5 giải Nhất, 4 giải nhì giải thưởng sáng tạo Khoa họccông nghệ Việt Nam VIFOTEC…

Với những thành tựu nổi bật trong hoạt động sinh viên nghiên cứu khoahọc, Trường đã hai lần được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen Bộ trưởng

Bộ giáo dục và Đào tạo cũng đã tặng nhiều bằng khen cho các tập thể và cánhân về thành tích sinh viên nghiên cứu khoa học

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội có những hình thức và biện pháp tácđộng cho phù hợp trong quá trình giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên, hỗtrợ thúc đẩy các lớp sinh viên tích cực phấn đấu, vươn lên trong quá trình họctập Là một trong những cái nôi lớn của nền văn hóa tri thức, với đội ngũ cán

bộ giảng viên ưu tú và hệ thống cơ sở vật chất hiện đại được trang thiết bị đầy

đủ, phục vụ cho công tác giảng dạy nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục chocác em sinh viên sư phạm Trong cái nôi văn hóa ấy, đã sản sinh ra bao thế hệnhân tài cho đất nước, vươn vai tri thức sánh tầm với các nước trên năm châubốn biển Nhà trường ngoài việc nâng cao chất lượng giáo dục đại học còn tậptrung công tác xây dựng hệ thống sau đại học ngày càng phong phú, đa dạng

mở rộng chuyên ngành đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ khoa học được đánh giá hàngđầu trên cả nước

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội chính là cái nôi giáo dục lòng yêunghề sư phạm, giáo dục lòng tự hào của những người mang trọng trách kỹ sưtâm hồn cho thế hệ tương lai, giáo dục đạo đức nghề giáo Giáo dục cho bảnthân những người giáo viên tương lai về cái đẹp của nghề cao quý nhất trongcác nghề cao quý Người thầy, phải là người có lòng yêu nghề mới có thể cóđộng lực để sống hết mình, tận tâm với nghề, hy sinh vì nó và không ngừng tựhoàn thiện mình, nâng cao chất lượng giảng dạy làm nên vẻ đẹp của ngườithầy giáo trong hệ thống giáo dục quốc dân, xứng đáng là trường trọng điểm,dẫn đầu trên con đường giáo dục nước nhà

1.2.2 Đặc điểm sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội hiện nay

Thuật ngữ “sinh viên” có nguồn gốc từ tiếng La tinh: Student có nghĩa

Theo ngôn ngữ Hán – Việt, “sinh viên” được diễn nghĩa ra là người bước vào cuộc sống Thuật ngữ sinh viên ra đời hầu như gắn liền với lịch sử

ra đời của các trường đại học Hiện nay ở nước ta thuật ngữ sinh viên cũng đã

được Nhà nước thể chế hóa, pháp lý hóa bằng Luật giáo dục

Một trong những đặc điểm tâm lý quan trọng nhất của sinh viên là sựphát triển tự ý thức Nhờ có tự ý thức phát triển, sinh viên có những hiểu biếtthái độ, có khả năng đánh giá bản thân để chủ động khẳng định sự phát triểnbản thân theo hướng phù hợp với xu thế xã hội Đặc biệt là sinh viên sư phạm

họ nhận thức rõ ràng về những năng lực, phẩm chất của mình, mức độ phùhợp của những đặc điểm đó với yêu cầu của nghề nghiệp, qua đó họ sẽ xácđịnh rõ ràng mục tiêu học tập, rèn luyện và thể hiện bằng hành động học tậphàng ngày trong giờ lên lớp, thực tập nghề hay trong nghiên cứu khoa học

Sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội là những người có hoạtđộng chủ đạo là học tập để tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghềnghiệp trong chính môi trường sư phạm

Mục tiêu giáo dục hiện nay là “đào tạo con người Việt Nam phát triểntoàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trungthành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành bồi dưỡngnhân cách, phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệpxây dựng và bảo vệ tổ quốc”

Sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội về cơ bản đều giống vớisinh viên các trường khác là có sức khỏe, có trí tuệ và luôn có tinh thần họctập cao Tuy nhiên, các em cũng có những đặc điểm nhất định khác sinh viêncác trường khác:

Một là, nhờ khả năng tự đánh giá phát triển mà sinh viên trường Đại

học Sư phạm Hà Nội có thể nhìn nhận xem xét năng lực học tập của mình, kếtquả học tập cao hay thấp phụ thuộc vào ý thức thái độ và phương pháp học

tập của chính mình Đối với sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội lànhững lực lượng trí thức tương lai, học tập ở đại học là cơ hội tốt để các emđược trải nghiệm bản thân Vì thế bản thân các em rất thích khám phá tìm tòinhững cái mới, đồng thời thích bộc lộ những thế mạnh của cá nhân mình,thích học hỏi trau dồi, trang bị vốn sống, hiểu biết cho mình, dám đối mặt vớithử thách để khẳng định mình.

Hai là, Sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội được rèn luyện trong

môi trường giáo dục nghiêm khắc, mô phạm nên các em thường thuần tính,cách ứng xử trong giao tiếp luôn mang tinh thần sư phạm, nhẹ nhàng và luônđược định hướng ý thức nghề nghiệp của mình trong tương lai nên các em có

ý thức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao Nhưng có điểm hạn chế là các emchưa va vấp nhiều với cuộc sống như sinh viên các trường kinh tế, ngoạithương… nên dễ bị dụ dỗ tham gia vào các tệ nạn xã hội

Vấn đề cần quan tâm nhất đối với sinh viên trường Đại học Sư phạm

Hà Nội là tình cảm nghề nghiệp – một động lực giúp các em học tập một cáchchăm chỉ, sáng tạo khi các em thực sự yêu thích và đam mê với nghề lựachọn Phần lớn các em sinh viên sư phạm có lối sống giản dị, trong sáng vàlành mạnh bởi các em nhận thức được đối với người giáo viên thì phẩm chấtđạo đức là điều kiện quan trọng hàng đầu để xứng đáng với vai trò nhà giáodục trong tương lai

Có lẽ, trường Đại học Sư phạm Hà Nội là môi trường mà ở đó có sựgiáo dục toàn diện nhất về đức, trí, thể, mỹ Ở nơi đó đã sản sinh ra bao thế hệanh tài cho non sông gấm vóc nước Việt

Bên cạnh những mặt tích cực đó, mặc dù là những người có trình độnhất định, thì các bạn sinh viên cũng không tránh khỏi những hạn chế nói

động, đặc biệt trong việc tiếp thu học hỏi những cái mới Sinh viên trườngĐại học Sư phạm Hà Nội với tính tình thẳng thắn, thật thà, tự trọng, ham họchỏi Cần nắm vững đặc điểm này để thận trọng suy xét đánh giá phẩm chất, ýthức của các em Các sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội thường cólòng tự trọng cao, nếu các em gặp phải những lời phê bình nặng nề, gay gắthoặc khi kết quả học tập kém, quá thua bạn bè ở một mặt sinh hoạt nào đó bị

dư luận bạn bè chê cười,… các em dễ xa lánh thầy cô giáo và bạn bè, hoặc bỏhọc vướng vào các tệ nạn xã hội

Ngày nay trong xu thế mở cửa, hội nhập quốc tế trong điều kiện pháttriển công nghệ thông tin, nền văn hóa của chúng ta có điều kiện giao lưu tiếpxúc với các nền văn hóa trên thế giới, kể cả văn hóa Phương Đông và PhươngTây Việc học tập tiếp thu những tinh hoa văn hóa của các nền văn hóa khác

là cần thiết Tuy nhiên, do đặc điểm nhạy cảm ham thích những điều mới lạkết hợp với sự bồng bột thiếu kinh nghiệm của thanh niên do đó sinh viên nóichung và sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội dễ dàng tiếp nhận nhữngnét văn hóa không phù hợp với chuẩn mực xã hội, với truyền thống tốt đẹpcủa dân tộc và không có lợi cho bản thân họ

Sinh viên Sư phạm cũng có những thay đổi đáng kể trong phong cáchthời trang, các em trở nên hiện đại hơn trong lối sống, trong văn phong sưphạm cũng trở nên táo bạo hơn, không còn nhút nhát rụt dè khi đối mặt vớinhững khó khăn thách thức Các em đang dần trải mình với xã hội hiện đại,đang thích nghi, hòa nhập với nền văn hóa mới trong thời đại mở cửa hộinhập vì vậy mà công tác giáo dục ý thức thẩm mỹ cho sinh viên trường Đạihọc Sư phạm Hà Nội hiện nay là vấn đề cần được chú ý quan tâm trong côngtác giáo dục toàn diện