Kết hợp smartphone và máy chiếu đa năng thay thế máy chiếu đa vật thể trong dạy học môn toán ở trường THPT triệu sơn 1

Ứng dụng đề tài để chữa bài kiểm tra hoặc các phiếu học tập trong hoạt động nhóm cho học sinh... Đối với giáo viên trực tiếp đứng lớp, việc ứng dụng côngnghệ thông tin trong giảng dạy kh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÊN ĐỀ TÀI KẾT HỢP SMARTPHONE VÀ MÁY CHIẾU ĐA NĂNG THAY THẾ MÁY CHIẾU ĐA VẬT THỂ TRONG DẠY HỌC MÔN

TOÁN Ở TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 1

Người thực hiện: Lê Thị Ngọc Hà Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Toán học

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 1

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm 6

2.3 Kinh nghiệm và giải pháp sử dụng ứng dụng trên smartphone kết hợp với máy chiếu đa năng để thay thế máy chiếu đa vật thể 7

2.3.1 Chuẩn bị các thiết bị 7

2.3.3 Ứng dụng đề tài để chữa bài kiểm tra hoặc các phiếu học tập trong hoạt động nhóm cho học sinh 8

2.3.4 Ứng dụng đề tài để biểu dương cách giải hay của học sinh 9

2.3.5 Ứng dụng đề tài để xử lý một số tình huống trong tiết luyện tập 11

2.3.6 Ứng dụng đề tài để hỗ trợ quá trình giảng dạy. .13

2.3.7 Ứng dụng đề tài để trình chiếu các hình mẫu, các mô hình toán học có kích thước nhỏ 16

2.3.8 Những lưu ý đối với giáo viên trong quá trình thực hiện đề tài 17

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 17

3 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 18

3.1 Kết luận 18

3.2 Kiến nghị - Đề xuất 18

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục trong thời đại 4.0 đòi hỏi phải đào tạo nên mộtthế hệ trẻ có tri thức, năng động, sáng tạo, có kỹ năng sống,dám đối mặt với thách thức và hội nhập quốc tế, do đó nhữngngười làm giáo dục phải biết đưa công nghệ thông tin vào giảngdạy, áp dụng những thành quả của khoa học kỹ thuật, sáng tạo,đổi mới phương pháp để nâng cao hiệu quả dạy học

Đối với giáo viên trực tiếp đứng lớp, việc ứng dụng côngnghệ thông tin trong giảng dạy không chỉ dừng lại ở việc khaithác, sử dụng những thiết bị sẵn có của nhà trường vào bàigiảng mà cần sáng tạo ra các phương pháp mới, kết hợp cácthiết bị khác nhau tạo nên thiết bị mới nhằm giải quyết nhữngvấn đề khó khăn trong quá trình giảng dạy của bản thân và quátrình tiếp thu kiến thức, rèn luyện kĩ năng của học sinh

Để ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, ngoài máytính thì máy chiếu là một trong những thiết bị không thể thiếu

để nâng hiệu quả bài giảng Hiện nay, các nhà trường đều có 3loại máy chiếu thông dụng:

- Máy chiếu hắt: dùng để chiếu chất liệu trong suốt, để sửdụng trong giảng dạy giáo viên phải chuẩn bị các bản giấy nhựatrong suốt, bút lông hoặc in sẵn, chi phí cho một tiết dạykhoảng 30 ngàn đồng và chỉ sử dụng được một lần

- Máy chiếu đa năng: là loại máy thông dụng nhất hiệnnay, được trang bị tại các phòng học phục vụ cho công tácgiảng dạy, học tập Sử dụng máy chiếu đa năng giáo viên cóthể trình chiếu những tài liệu, hình ảnh có sẵn trong laptop Tuynhiên, những mô hình dạy học có kích thước nhỏ, những tài liệukhông thể chuyển vào máy tính hoặc thời gian một tiết dạykhông cho phép làm việc đó thì máy chiếu đa năng không thểgiúp ích cho quá trình dạy học

- Máy chiếu đa vật thể: giúp giáo viên cung cấp cho họcsinh hình ảnh trực quan trong không gian ba chiều của những

mô hình, thí nghiệm kích thước nhỏ khó quan sát, những hìnhảnh minh chứng sự sáng tạo cũng như những sai lầm cần sửachữa của học sinh trong quá trình dạy học Thực tế hiện nay,

“Kết hợp smartphone và máy chiếu đa năng thay thế máy chiếu đa vật thể trong dạy học môn Toán ở trường THPT Triệu Sơn 1”.

1.2 Mục đích nghiên cứu.

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Khai thác, nâng cao hiệu quả sử dụng các thiết bị dạy họcsẵn có trong nhà trường

Tạo hứng thú học tập và khơi dậy khả năng sáng tạo chohọc sinh

Biểu dương khích lệ sự sáng tạo, sửa chữa sai lầm cho họcsinh trong quá trình học tập

Chia sẻ khó khăn với nhà trường về kinh phí mua sắm cáctrang thiết bị dạy học

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Các văn bản chỉ đạo của ngành giáo dục về đổi mớiphương pháp giảng dạy và ứng dụng công nghệ thông tin trongquản lí và dạy học ở nhà trường phổ thông

Các ứng dụng của máy chiếu đa năng, máy chiếu đa vậtthể, ứng dụng IP Webcam (trên hệ điều hành Android), ứngdụng iVCam Webcam (trên hệ điều hành iOS), smartphone,laptop phục vụ công tác dạy và học ở trường phổ thông

Các mô hình dạy học, bài giảng, tiết dạy bài tập, tiết trảbài kiểm tra môn Toán THPT

Đề tài được thực hiện và đối chứng tại các lớp 10A4 và10A5, 11C6 và 11C5 của Trường THPT Triệu Sơn 1 năm học

2018 - 2019

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

- Phương pháp tìm và nghiên cứu tài liệu:

Tìm hiểu và nghiên cứu các ứng dụng của máy chiếu đanăng, máy chiếu đa vật thể, ứng dụng IP Webcam (trên hệ điềuhành Android), ứng dụng iVCam Webcam (trên hệ điều hànhiOS), smartphone, laptop phục vụ công tác dạy và học ở trườngphổ thông

- Phương pháp trò chuyện:

Trò chuyện, trao đổi với những nhà giáo có kinh nghiệm đểtìm hiểu những khó khăn khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạyhọc môn Toán

- Phương pháp quan sát:

Theo dõi, quan sát sự sáng tạo, sai lầm thường gặp củahọc sinh trong quá trình học tập; hứng thú học tập, sự tiến bộcủa học sinh sau khi được giáo viên biểu dương hoặc sửa chữasai lầm trong trình bày lời giải

- Phương pháp phỏng vấn:

Phỏng vấn, trò chuyện học sinh và đồng nghiệp dự giờ đểnhận được các phản hồi sau mỗi tiết dạy.

- Phương pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm:

Phân tích các ứng dụng tương tự để chọn ra ứng dụng cótính tối ưu để không gặp vấn đề ngoài ý muốn trong suốt quátrình giảng dạy

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.

Ứng dụng sử dụng: IP Webcam trên hệ điều hành

Android (4.0.1 trở lên) và iVCam Webcam trên hệ điều hành iOS(7.1.1) trở lên

Hướng dẫn cài đặt ứng dụng:

- Đối với hệ điều hành Android:

* Ví dụ việc cài đặt được thực hiện trên điện thoại Samsung Galaxy S8+.

Bước 1: Tìm và cài đặt ứng dụng IP Webcam (nhà phát hành Pavel Khlebovich) trên Google Play (hình 1, 2).

Bước 2: Sau khi cài đặt, nhấn vào biểu tượng của ứng dụng

Hình 2 Hình 1

Bước 3: Trong giao diện ứng dụng, cuộn xuống dưới cùng và

nhấn Start server (phần được khoanh đỏ - hình 4) để bắt đầu

chiếu hình Kết quả được như hình 5

Bước 4: Kết nối máy tính cùng mạng wifi với điện thoại Truy

cập vào địa chỉ web trong ô được khoanh đỏ ở hình 5 Ta đượcgiao diện web như hình 6

Hình 4 Hình 3

Hình 5

Bước 5: Nhấn lần lượt các nút màu đỏ và màu xanh như trên

hình 6 Ta được kết quả như hình 7 Để trình chiếu toàn màn

hình, ta nhấn nút F11 (Để thoát khỏi toàn màn hình, ta cũng nhấn nút F11).

- Đối với hệ điều hành iOS:

* Ví dụ việc cài đặt được thực hiện trên điện thoại iPhone 8+.

+ Cài đặt trên điện thoại:

Bước 1: Tìm và cài đặt ứng dụng iVCam Webcam trên App Store.

Hình 6

Hình 7

Bước 2: Nhấn vào biểu tượng trên màn hình chính để mở ứng

dụng

+ Cài đặt trên máy tính:

https://www.e2esoft.com/download/ivcam và bắt đầu tải về

Bước 2: Khởi chạy bộ cài, nhấn OK.

Bước 3: Nhấn Next 3 lần để tiến hành cài đặt Sau khi cài đặt

kết thúc, nhấn nút Finish để hoàn thành việc cài đặt

+ Hướng dẫn sử dụng:

* Cả máy tính và điện thoại đều phải kết nối cùng một mạng wifi.

Bước 1: Mở ứng dụng iVCam Webcam trên điện thoại (nếu lần

đầu tiên, ứng dụng sẽ hỏi yêu cầu cho phép truy cập micro vàcamera, chúng ta nhấn đồng ý)

Bước 2: Khởi chạy ứng dụng iVCam trên máy tính Máy sẽ tự

động nhận và kết nối hình ảnh Nháy đúp vào hình ảnh trên

màn hình, hình ảnh sẽ chuyển sang toàn màn hình (hình a).

Bước 3: Trong trường hợp vẫn không kết nối được, nhấn vào

dấu º , bỏ tick ở ô Hardware Decoding (hình b).

Kết quả ta có được trên màn hình như hình sau:

Lưu ý: Ứng dụng chứa khá nhiều quảng cáo video, do đó giáo

viên nên tắt âm điện thoại trong quá trình giảng dạy (tránh gâyồn) Dù vậy, việc quảng cáo không ảnh hưởng đến hình ảnhhiển thị trên màn chiếu

2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh nghiệm.

Do điều kiện cơ sở vật chất của Trường THPT Triệu Sơn 1hiện nay đang còn hạn hẹp nên nhà trường chưa thể trang bịmáy chiếu đa vật thể cho từng lớp học Vì vậy:

- Trong các tiết chữa bài kiểm tra, chữa các phiếu học tậphoặc trong các tiết luyện tập, giáo viên gặp khó khăn trong việc

Hình b Hình a

cho học sinh quan sát các bài làm tốt của bạn để học tập, cácbài có những lỗi sai điển hình để rút kinh nghiệm.

- Khi muốn biểu dương một học sinh có cách giải hay vàsáng tạo, giáo viên gặp khó khăn trong việc cho cả lớp cùngquan sát cách giải của bạn, so sánh với cách giải trên bảng đểphân tích, chỉ ra sự sáng tạo, giúp học sinh có cái nhìn tổngquan hơn về bài toán

- Khi thực hiện bài giảng có sử dụng các hình ảnh trongsách hoặc tài liệu tham khảo, giáo viên phải quét ảnh và phóng

to để trình chiếu Điều này rất khó thực hiện (vì hiện nay TrườngTHPT Triệu Sơn 1 không đưa máy quét ảnh vào hỗ trợ giảngdạy) và tốn nhiều thời gian

- Khi giáo viên cần cho học sinh quan sát những mô hình,vật thể có kích thước nhỏ, với lớp học trên dưới 40 học sinh thìviệc quan sát của học sinh gặp khó khăn

2.3 Kinh nghiệm và giải pháp sử dụng ứng dụng trên smartphone kết hợp với máy chiếu đa năng để thay thế máy chiếu đa vật thể.

2.3.1 Chuẩn bị các thiết bị.

- Smartphone, laptop (có kết nối Internet)

- Máy chiếu đa năng

- Giá đỡ điện thoại

- Ứng dụng sử dụng:

+ Đối với hệ điều hành Android (điện thoại hãng Samsung,

Oppo,…): IP Webcam + Đối với hệ điều hành iOS (điện thoại iPhone): iVCam Webcam

2.3.2 Lắp đặt thiết bị để bắt đầu chiếu đa vật thể.

- Gắn giá đỡ vào mặt bàn, hướng kẹp xuống dưới sao chocamera của điện thoại nằm song song với mặt bàn giáo viên.Căn chỉnh khoảng cách từ camera điện thoại đến mặt bàn chohình ảnh trên máy chiếu phù hợp nhất (thông thường khoảng 25

(Hình minh hoạ việc bố trí lắp đặt thiết bị)

2.3.3 Ứng dụng đề tài để chữa bài kiểm tra hoặc các phiếu học tập trong hoạt động nhóm cho học sinh.

Cách thực hiện:

- Để chữa bài kiểm tra hoặc các phiếu học tập cho họcsinh, giáo viên có thể đặt bài kiểm tra hoặc phiếu học tập trênmặt bàn dưới camera điện thoại để chiếu trực tiếp lên màn hìnhchiếu

- Giáo viên dùng bút đỏ để chữa trực tiếp lên bài kiểm tra

và phiếu học tập của học sinh Các bước thực hiện sẽ đượctruyền trực tiếp lên màn hình chiếu Trong quá trình sửa, giáoviên cũng vừa phân tích lỗi sai cho học sinh, từ đó học sinh cóthể nhìn nhận vấn đề trực quan hơn và tránh được lỗi sai trongcác bài tập tương tự

Ví dụ thực tế cho việc chữa phiếu học tập trong tiết 36:

Phương trình đường tròn - Hình học 10 Cơ bản Học sinh làm Ví

dụ 2, đề bài như sau: Viết phương trình đường tròn có đường kính AB , với (2; 1), (4;5) A - B .

Bài làm của học sinh và được sửa trực tiếp như sau:

+ Đường tròn có tâm I là trung điểm của đoạn thẳng AB

Như vậy, ta có thể thấy đây là một lỗi sai thường gặp củahọc sinh khi nhầm lẫn độ dài đường kính và độ dài bán kính dẫnđến kết quả sai khi viết phương trình đường tròn.

Hình ảnh thực tế quá trình chữa bài tập của giáo viên:

Hình ảnh học sinh quan sát quá trình giáo viên chữa bàitập trên màn hình:

trên bảng, ta có thể chữa trực tiếp bài làm trên giấy, vừa trựcquan, vừa tiết kiệm thời gian

2.3.4 Ứng dụng đề tài để biểu dương cách giải hay của học sinh.

Trong quá trình làm bài tập, có những học sinh tìm ra đượccác giải sáng tạo, nhanh và rõ ràng hơn, đặc biệt là trong quátrình định hướng thi trắc nghiệm, giáo viên có thể chiếu bài làmcủa học sinh đó lên để các em học sinh khác học tập, đồng thờitiết kiệm thời gian xử lí bài toán (thay vì chép bài lên bảng)

Ví dụ thực tế tiết 29: Luyện tập Bất đẳng thức - Đại số 10

Cơ bản Học sinh làm bài tập: Cho các số thực x,y,z thoả mãn điều kiện x2+y2+ = Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức z2 3.

Như vậy, việc so sánh 2 cách giải trên bảng và trên mànchiếu giúp học sinh có cái nhìn tổng quan hơn về bài toán cũngnhư có một tư duy logic để giải các bài tập tương tự Việc trìnhchiếu như thế này cũng làm giảm đáng kể thời gian giải một bàitoán khó với nhiều cách làm khác nhau mang tính sáng tạo.

2.3.5 Ứng dụng đề tài để xử lý một số tình huống trong tiết luyện tập.

Trong quá trình giảng dạy các tiết luyện tập, giáo viênthường xuyên phải di chuyển và quan sát học sinh làm bài đểkịp thời tháo gỡ những khó khăn các em gặp phải

Cách thực hiện: Ta tháo điện thoại ra khỏi giá đỡ và dichuyển xuống lớp để chữa bài trực tiếp tại chỗ ngồi cho họcsinh

Lưu ý: Trong quá trình chữa bài, điện thoại cần được giơ

nằm ngang, khoảng cách vừa phải

Hình ảnh thực tế quá trình chữa bài dưới lớp học của giáoviên:

Ví dụ thực tế tiết 41: Luyện tập Dấu của tam thức bậc hai Đại số 10 cơ bản Học sinh làm bài tập: Giải bất phương trình:

-( 3)(2 1)

0 (2)1

Trong tiết học tôi đã gặp một số tình huống sau:

Tình huống 1: Nhiều học sinh cùng mắc một lỗi sai cơ

bản Khi đó, tôi chọn một bài làm của học sinh có lỗi sai cơ bảnđiển hình nhất để chiếu lên và sửa trực tiếp vào vở của học sinhcho cả lớp cùng quan sát và rút kinh nghiệm

Bài làm của học sinh:

Tình huống 2: Bài làm của một học sinh rất chính xác,

trình bày đẹp Tôi muốn cho cả lớp cùng xem và học tập bạn.Lúc này tôi sẽ chiếu bài làm của học sinh đó lên màn hìnhchiếu, đồng thời phân tích cách làm bài của học sinh, các emngồi dưới lớp hoàn toàn có thể tiếp thu và quan sát bài của bạnmột cách dễ dàng

Bài làm của học sinh:

Như vậy, ta có thể thấy để tiết kiệm thời gian cho quá trìnhgiảng dạy, giáo viên không nhất thiết phải gọi học sinh chữa bàitrên bảng Giáo viên có thể chiếu trực tiếp bài làm học sinh trên

vở, nếu có lỗi sai thì sửa trực tiếp trên bài (như đã trình bày ởmục 2.3.2), hoặc giáo viên có thể lấy làm bài mẫu để giảng vàchữa bài cho cả lớp Điều này còn là một điểm ưu hơn máychiếu đa vật thể (chỉ có thể cố định một chỗ)

2.3.6 Ứng dụng đề tài để hỗ trợ quá trình giảng dạy

Trong quá trình giảng dạy, chẳng hạn khi giảng dạy Hìnhhọc không gian, việc vẽ hình thường tốn rất nhiều thời gian vàkhó khăn cho giáo viên khi vẽ hình lên bảng với kích thước to

Thay đó, ta có thể vẽ hình trên giấy và truyền hình trựctiếp quá trình vẽ lên màn chiếu cho học sinh quan sát Bên cạnhviệc học sinh có thể quan sát hình vẽ rõ ràng hơn, các em cũngrèn luyện được kỹ năng vẽ hình bằng cách quan sát từng bướccác thầy cô vẽ

Ví dụ thực tế tiết 20: Luyện tập Đường thẳng song song với mặt phẳng - Hình học 11 Nâng cao Giáo viên ra đề và chữa cho

học sinh bài tập:

- Để vẽ được hình trên máy tính (có sự hỗ trợ của ứng dụng

vẽ hình), với người thành thạo sẽ mất khoảng 4 đến 5 phút,hoặc thậm chí lên đến 10 - 15 phút với người không thành thạo.Với một khoảng thời gian đó, ta vừa mất thời gian, vừa khôngrèn luyện được kỹ năng vẽ hình cho học sinh

- Để vẽ một hình như vậy trên bảng, nếu vẽ với kích thướcvừa phải, học sinh rất khó quan sát Còn nếu vẽ kích thước to,giáo viên sẽ gặp rất nhiều khó khăn

- Để giải quyết vấn đề trên, ta chỉ cần vẽ hình bằng bút (cóthể bằng bút nhiều màu) trên giấy, vừa vẽ vừa hướng dẫn từngbước vẽ hình cho học sinh Khi đó, học sinh dễ dàng quan sáttừng bước vẽ hình của thầy cô trên màn chiếu, đồng thời lắngnghe thầy cô hướng dẫn Từ đó học sinh rèn luyện được kỹ năng

vẽ hình

Hình ảnh thực tế quá trình vẽ hình của giáo viên:

Hình ảnh học sinh quan sát được trên màn hình: