XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG VỀ TỪ THIỆN XÃ HỘI TRÊN BÁO CHÍ NGÀNH CÔNG AN (Khảo sát Báo Công an nhân dân, Công an nhân dân online và Truyền hình An ninh Ti vi, năm 2013) KẾT LUẬN Thực tế xã hội ngày càng phát triển thì việc làm từ thiện lại rất cần sự chung sức của cộng đồng nhằm phát huy truyền thống quý báu “lá lành đùm lá rách” đó là nghĩa cử cao đẹp từ ngàn xưa của dân tộc… Do vậy truyền thông về TTXH đã và đang trở thành một kênh thông tin quan trọng của đời sống xã hội. Với chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về chính sách an sinh xã hội; với sự tham gia một cách tự nguyện và tích cực của nhiều cá nhân và tổ chức; với những kết quả thiết thực đối với người nghèo; với chủ trương phát huy nội lực và phát huy sức mạnh cộng đồng của Đảng và Nhà nước; với chức năng là công cụ tuyên truyền của các cơ quan thông tin đại chúng…Truyền thông về hoạt động từ thiện xã hội là một nội dung rất thiết thực với đời sống con người; gần đây đã được các cơ quan báo chí, trong đó có báo chí ngành công an thực hiện khá nhiều, góp phần quảng bá hình ảnh, thương hiệu của Tòa soạn, tăng thêm mối quan hệ tương tác giữa Tòa soạn, bạn đọc, công chúng, từ đó nân tầm ảnh hường, nâng cao vị thế của cơ quan báo chí… Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện các hoạt động TTXH do thiếu tính kế hoạch, chưa có chiến lược dài hơi nên không ít chương trình lặp lại chủ đề, cách làm, gây sự nhàm chán, không ít chương trình, tác phẩm thông tin thiếu chuẩn xác, hiệu quả thấp; thậm chí phản tác dụng. Chính vì thế việc xây dựng một kế hoạch truyền thông chuyên biệt về công tác TTXH của các ngành, đặc biệt là công tác TTXH của báo chí ngành công an là một yêu cầu bức thiết. Trong quá trình tìm hiểu tư liệu, nghiên cứu thực tế, tác giả luận văn đã cố gắng nỗ lực để có thể đưa ra những nhận xét, đánh ra khoa học, hoàn thành những mục tiêu và yêu cầu mà luận văn đề ra. Thứ nhất: Đó là đưa ra khái niệm về truyền thông và kế hoạch truyền thông Truyền thông về TTXH và các mô hình để xây dựng một kế hoạch truyền thông về TTXH. Thứ hai: Trên cơ sở việc xây dựng khung lý thuyết về truyền thông TTXH, tác giả luận văn đã tiến hành khảo sát 1năm (2013) việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH của hai tờ báo ngành Công an đó là: Báo Công an nhân dân, CAND Online và Kênh truyền hình ANTV. Từ các kế hoạch truyền thông TTXH, tác giả luận văn đã đi vào đánh giá chỉ ra những mạnh của các kế hoạch truyền thông TTXH mà các cơ quan báo chí đã thực hiện. Đó là (1). Mỗi bản kế hoạch truyền thông về TTXH của Báo Công an nhân dân, CAND online và An ninh ti vi đều được xây dựng trên cơ sở khoa học là nghiên cứu kỹ về điều kiện khách quan và chủ quan; về mục tiêu của một dự án, một chiến dịch truyền thông; về từng đối tượng công chúng cụ thể, về nguồn nhân lực và tài chính… Chính vì vậy, các bản kế hoạch đã được xây dựng đều rất rõ ràng, có tính khả thi, dễ thực hiện. (2). Mỗi kế hoạch truyền thông về một sự kiện TTXH đã bộc lộ được bản sắc riêng biệt của từng loại kế hoạch: trung hạn, ngắn hạn, dự phòng (đột xuất), dấu ấn cá nhân của người xây dựng kế hoạch đó (3). Việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH đã tạo ra thành công bước đầu của cả một quá trình truyền thông. (4). Thông qua việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH, lãnh đạo cơ quan báo chí sẽ nhận thức được việc cần làm gì để đội ngũ của mình có đủ kỹ năng chuyên nghiệp để có thể hoàn toàn làm chủ công việc của mình? những người làm báo sẽ nhận thấy mình đã thành thạo kỹ năng về xây dựng một kế hoạch truyền thông chưa? Nếu chưa thuần thục thì cần phải làm gì? Từ những đánh giá về thành công của các báo này trong việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH, tác giả luận văn cũng chỉ ra những điểm còn hạn chế, như: (1.) Các cơ quan báo chí mà luận văn khảo sát: chưa nhận thức đúng vai trò quan trọng của việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH (2). Các cơ quan báo khảo sát chưa xây dựng được kế hoạch dài hạn (3 đến 5 năm) về TTXH (3) Chưa có một bộ phận chuyên trách xây dựng và thực hiện kế hoạch truyền thông về TTXH, do đó các bản kế hoạch truyền thông về TTXH thường do từng cá nhân làm, chủ yếu theo cách nghĩ riêng của cá nhân họ, mà không bài bản, thể hiện tính thiếu chuyên nghiệp trong hoạt động xây dựng kế hoạch truyền thông (4) Kế hoạch truyền thông còn thể hiện tính một chiều, thiếu tính dự báo và tính phản biện xã hội (5) Người xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH còn hạn chế kiến thức về qui trình xây dựng một bản kế hoạch truyền thông và các dạng kế hoạch truyền thông. Thứ 3: Từ nghiên cứu thực trạng, chỉ ra điểm mạnh, yếu của CAND , CAND online, ANTV, tác giả luận văn mạnh dạn đề xuất những giải pháp nhằm giúp cho các cơ quan báo mà luận văn khảo sát làm tốt hơn công việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH – một khâu quan trọng trong toàn bộ một chương trình, một chiến dịch truyền thông về TTXH. Trong quá trình thực hiện đề tài luận văn: “Xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên báo chí lực lượng Công an”, tác giả luận văn gặp rất nhiều khó khăn, vì đây là đề tài đầu tiên nghiên cứu chuyên sâu về việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH, chưa có nhiều công trình khảo cứu sâu và tổng kết sâu về vấn đề này. Chính vì thế khi khảo sát và nghiên cứu tác giả luận văn đã phải tận dụng những phương pháp tra cứu và các bài báo viết về công tác TTXH gần đây để đánh giá, phân tích. Việc xây dựng và viết một kế hoạch truyền thông không hề đơn giản, nó giống như người kiến trúc sư thiết kế một ngôi nhà, cần có những hoạch định chính xác và chặt chẽ qua từng giai đoạn cụ thể để có một bản thiết kế hoàn chỉnh. Chính vì thế, trong quá trình thực hiện, khảo sát, phân tích, đánh giá luận văn sẽ còn rất nhiều thiếu xót và nhiều hạn chế. Rất mong được sự đóng góp và các nhà nghiên cứu, hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, các bạn học viên cao học đóng góp, cho ý kiến để tác giả luận văn bổ sung cho đề tài hoàn thiện có ý nghĩa thực tiễn. Và cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đối với TS Nguyễn Thị Thoa, người đã tận tâm giúp đỡ, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu hoàn thiện luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học. Xin cảm ơn Khoa Báo chí Truyền thông, Trường Đại học khoa học Xã hội và Nhân văn (QHQG Hà Nội), Cục chính sách của Bộ Công an, Báo Công an nhân dân, Truyền hình An ninh ti vi đã tạo điều kiện thuận lợi cung cấp tài liệu cho tôi hoàn thành đề tài này. Cảm ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp, những người đã hết lòng động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn thạc sĩ.
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-LÊ THỊ MAI PHƯƠNG
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG VỀ
TỪ THIỆN XÃ HỘI TRÊN BÁO CHÍ NGÀNH CÔNG AN
(Khảo sát Báo Công an nhân dân, Công an nhân dân online
và Truyền hình An ninh Ti vi, năm 2013)
LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học
Hà Nội - 2015
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-LÊ THỊ MAI PHƯƠNG
XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG VỀ
TỪ THIỆN XÃ HỘI TRÊN BÁO CHÍ NGÀNH CÔNG AN
(Khảo sát Báo Công an nhân dân, Công an nhân dân online
và Truyền hình An ninh Ti vi, năm 2013)
Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học
Mã số: 60.32.01.01
Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Thoa
Hà Nội - 2015
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn khoa học: “Xây dựng kế hoạch truyền thông
về từ thiện xã hội trên báo chí ngành Công an” (Khảo sát Báo Công an nhân dân,Công an nhân dân online và Truyền hình An ninh Ti vi, năm 2013) là nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học chưa từng được công bố
Tác giả luận văn
LÊ THỊ MAI PHƯƠNG
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời cảm ơn đầu tiên tôi xin trân trọng gửi tới Cô giáo hướng dẫn của tôi- Tiến sỹ Nguyễn Thị Thoa, người đã hết lòng hướng dẫn cho tôi trong quá trình thực hiện luận văn này.
Xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã luôn động viên, khích lệ, giúp đỡ tôi trong quá trình sưu tầm tài liệu và thực hiện các cuộc phỏng vấn.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình bé nhỏ của tôi đã chia sẻ mọi khó khăn và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này.
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 4
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG TỪ THIỆN XÃ HỘI 11
1.1 Truyền thông và xây dựng kế hoạch truyền thông 11
1.2 Lý luận về truyền thông TTXH 24
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG VỀ TTXH NĂM 2013 TRÊN CÔNG AN NHÂN DÂN, CAND ONLINE VÀ AN NINH TIVI 31
2.1 Vài nét về các Báo khảo sát 31
2.2 Xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên báo CAND năm 2013 .35
2.4 Đánh giá thực trạng xây dựng kế hoạch truyền thông TTXH trên Báo chí ngành công an 70
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP TRONG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG VỀ TTXH TRÊN BÁO CHÍ NGÀNH CÔNG AN 76
3.1 Vấn đề đặt ra về truyền thông về TTXH 76
3.2 Đề xuất một số giải pháp để nâng cao tính chuyên nghiệp trong việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH cho báo chí ngành Công an 78
KẾT LUẬN 89
TÀI LIỆU THAM KHẢO 93
PHỤ LỤC 96
Trang 7DANH MỤC BẢNG MẪU
Bảng mẫu 1: Mục tiêu cụ thể về truyền thông TTXH năm 2013 37Bảng mẫu 2: Đối tượng là các nhà hoạch định chính sách về TTXH, gồm: lãnh đạo Đảng và Nhà nước, chính quyền các cấp, đại biểu Quốc hội, Bộ Lao động và Thương binh xã hội 38Bảng mẫu 3: Đối tượng là những người hảo tâm có uy tín 39Bảng mẫu 4: Thông điệp chính, cụ thể về TTXH năm 2013 40Bảng mẫu 5: Sắp xếp thời gian cho kế hoạch truyền thông TTXH “Tết vì
người nghèo Xuân Giáp Ngọ 2014” 41Bảng mẫu 6: Mục tiêu cụ thể của kế hoạch truyền thông ngắn hạn về TTXH
“Đền ơn đáp nghĩa”năm 2013 48Bản mẫu 7: Sắp xếp thời gian cho kế hoạch truyền thông TTXH “Đền ơn đáp nghĩa” năm 2013 49Bảng mẫu 8: Mục tiêu và đối tượng liên quan của kế hoạch truyền thông đột xuất về TTXH nhằm giúp đỡ phóng viên Hồng Sen .59Bảng mẫu 9: Sắp xếp thời gian cho kế hoạch truyền thông TTXH “Chia sẻ nỗiđau với phóng viên Hồng Sen” năm 2013 61Bảng mẫu số 10: Thời lượng nội dung yêu cầu kỹ thuật, nhân sự thực hiện 66
Trang 8MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông điệp giữa các thành viênhay nhóm người trong cộng đồng xã hội nhằm đạt tới sự hiểu biết lẫn nhau.Truyền thông làm thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của cá nhân hay cộngđồng xã hội Chính vì vậy, khi truyền thông được tiến hành trong khuôn khổthực hiện chức năng nhiệm vụ cụ thể của một cơ quan báo chí truyền thông,thì kế hoạch truyền thông là công cụ bắt buộc để thực hiện chức năng nhiệm
vụ ấy một cách khoa học và hiệu quả
Từ khi báo chí truyền thông ra đời cho đến nay, công việc xây dựng kếhoạch truyền thông được coi là một trong những tiêu chí quan trọng để đánhgiá trình độ chuyên nghiệp của người làm báo chí truyền thông V.I.Lênin đãtừng khuyên các tổng biên tập báo rằng, không có kế hoạch mạng lại hiệu quảthì không làm việc [20, tr.95] Chính vì vậy, xây dựng kế hoạch truyền thôngtrở thành một công việc bắt buộc đối với bất kỳ người làm truyền thông nào,đặc biệt là những người làm truyền thông ở một cơ quan nhật báo, báo trựctuyến (online) hoặc truyền hình Không có kế hoạch dài hạn nhằm hướng tớimột mục tiêu chung, không có kế hoạch ngắn hạn cho từng vụ việc cụ thể, thìgiống như người đi trong đêm tối mà không có đèn, người làm truyền thôngphải mò mẫm, mạnh ai nấy làm, cơ quan báo không thể hoạt động nhịp nhàngđược, sản phẩm báo chí truyền thông- vì thế- cũng không đạt được hiệu quảcao được
TTXH từ lâu đã trở thành một chủ đề tuyên truyền không thể thiếu đốivới một tờ báo ngành Công an Với chức năng của mình, báo chí ngành Công
an có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, cổ vũ, động viên về cácđường lối chủ trương chính sách của Đảng và nhà nước, những hoạt động xãhội về TTXH Cùng với việc cung cấp thông tin cho công chúng, báo chí
Trang 9ngành Công an là một kênh quan trọng phản ánh về những mảnh đời, số phậntrong xã hội, giúp con người đến gần với nhau hơn theo tinh thần tương thân,tương ái của dân tộc
Để chuyển tải thông tin về những hoạt động công tác xã hội từ thiện, BáoCAND - Cơ quan ngôn luận của Đảng ủy Công an TW và Bộ Công an, BáoCAND điện tử (CAND Online) và ANTVđã dành hẳn một chuyên mục lớn
“Nhịp cầu nhân ái” để phản ánh các hoạt động về TTXH và kêu gọi tấm lòng
từ thiện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước Chuyên mục này có tácđộng rất lớn đến nhận thức và tình cảm của công chúng độc giả
Là một biên tập viên tại tờ báo điện tử CAND Online, trực tiếp thực hiệnchuyên mục “Nhịp cầu nhân ái” về TTXH, tôi nhận thấy, báo chí ngành Công
an vẫn còn chưa thực sự nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc xâydựng kế hoạch truyền thông, đặc biệt là xây dựng kế hoạch dài hạn (3-5 năm).Điều này dễ dẫn đến một tình trạng là, sự lặp lại chính mình mà không nhận
ra và lẽ đương nhiên, hiệu quả truyền thông sẽ không đạt được như mongmuốn Qua nhiều năm làm việc, tôi càng thấm thía rằng, không có kế hoạchtruyền thông cụ thể, nhiều lúc công việc như dồn ứ lại, không biết bắt đầu từđâu, không thể nắm bắt được dòng chảy của những chủ đề truyền thông quacác giai đoạn trước, trong và sau sự kiện, và cũng không thể tiên liệu đượchiệu quả công việc sẽ ra sao hoặc đạt tới mức độ nào
Với mong muốn công việc truyền thông về TTXH trên báo chí ngànhCông an thực sự mang tính khoa học và chuyên nghiệp, có tính kế thừa vàxuyên suốt, có thể kiểm soát được mọi nguồn tin, có thể đáp ứng tốt nhất nhucầu thông tin của công chúng, tôi thấy rằng, rất cần phải cải tiến công việcxây dựng kế hoạch truyền thông vừa mang tính khái quát (kế hoạch truyềnthông dài hạn), vừa cụ thể, chi tiết (kế hoạch truyền thông ngắn hạn) Xuấtphát từ ba lý do trên, tôi đã chọn đề tài: Xây dựng kế hoạch truyền thông về
Trang 10TTXH trên Báo chí ngành Công an (Khảo sát trên CAND , CAND Online và
An ninh ti vi, năm 2013) làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp caohọc báo chí truyền thông của mình
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Vấn đề xây dựng kế hoạch truyền thông trên báo chí, cho đến nay, hầunhư không có nhiều tài liệu nghiên cứu chi tiết về vấn đề này
- Về xây dựng kế hoạch truyền thông của một cơ quan báo chí, đã cómột số công trình sau:
(1) Sách Tuyên truyền vận động dân số và phát triển của các nhànghiên cứu ở Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã dành hẳn một chương bàn
về xây dựng kế hoạch tuyên truyền vận động Nội dung chính của chương này
là cung cấp kỹ năng xây dựng kế hoạch tuyên truyền vận động về dân số vàphát triển, trọng tâm chính là xác định nội dung, phương thức lập kế hoạchtuyên truyền vận động trên các phương tiện truyền thông đại chúng Đây lànhững kiến thức lý thuyết căn bản nhất về xây dựng kế hoạch tuyên truyền,vận động mà tác giả luận văn có thể kế thừa Tuy nhiên, nội dung cuốn sáchnày chủ yếu bàn về tuyên truyền vận động về dân số và phát triển, không phải
(3) Trong cuốn sách Truyền thông – Lý thuyết và kỹ năng cơ bản, [10,
tr 227 – 247] các tác giả Nguyễn Văn Dững và Đỗ Thu Hằng khi nghiên cứu
về truyền thông cũng đã đề cập tới vấn đề Lập kế hoạch truyền thông với 7bước cơ bản Đây là những kiến thức cơ bản đối với một người chuyên hoạchđịnh kế hoạch truyền thông
Trang 11Có thể xem đây là những công trình nghiên cứu mạng tính lý luận kháiquát nhất mà tác giả luận văn có thể kế thừa Tuy nhiên, những công trình nàychưa đề cập gì tới công việc lập kế hoạch truyền thông về TTXH của báo chíCông an.
- Về khái niệm công tác TTXH, ở các trường đại học cũng chưa được
đề cập đến nhiều, nên chưa có tài liệu riêng biệt nào nói về công việc này.Các hoạt động TTXH thường được xem là Công tác xã hội với nội hàm rộnghơn, bởi để có được những hoạt động từ thiện là cả một quá trình vận độngkêu gọi, quyên góp ủng hộ, hỗ trợ người yếu thế trong xã hội Đã có một sốluận văn liên quan đến công tác xã hội trên báo chí:
(1) Luận văn của Nguyễn Hồng Mộng Liên, Trường Đại học Khoa học
xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh), (2006) mangtên: Hoạt động TTXH của báo chí TP HCM, mới chỉ đưa ra những khái niệmhết sức cơ bản về TTXH trong đời sống báo chí khu vực thành phố Hồ ChíMinh và đó cũng là những khái niệm thiên về nghề nghiệp, trong phạm vichức năng tuyên truyền báo chí, chứ chưa thấy rõ vai trò của báo chí tham giatrực tiếp và các hoạt động nay như là một tổ chức thực hiện.[24]
(2) Luận văn của thạc sĩ Nguyễn Hoàng Hải, Khoa Báo chí, Đại họcKhoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc Gia Hà Nội), (2010) mang tên:Báo in với vấn đề xã hội từ thiện, tiếp cận TTXH dưới góc độ nghiên cứu vềhoạt động của phóng viên báo chí của các nhà báo, chỉ ra những thành cônghạn chế, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hơn nữa của
các hoạt động này [15]
Nhìn chung, cả hai luận văn trên mới chỉ đề cập đến quá trình thực hiện
kế hoạch truyền thông về TTXH, mà chưa đề cập đến quá trình xây dựng kếhoạch truyền thông về vấn đề này, dưới góc độ là một kế hoạch cụ thể có tínhchất định kỳ trên một tờ báo của ngành Công an
Trang 12Như vậy, đề tài Xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên Báo chíngành Công an còn khá mới mẻ, không trùng lắp với các công trình đã có từtrước đó
3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu thực trạng việc xây dựng kế hoạch truyền thông vềTTXH trên Báo chí ngành Công an, cụ thể là qua nghiên cứu báo CAND vớiphiên bản điện tử là CAND Online và An ninh Tivi, từ đó tìm ra những giảipháp khả thi để công việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên Báochí ngành Công an ngày một khoa học và chuyên nghiệp
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu các tài liệu liên quan đến đề tài
- Khảo sát thực trạng việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXHtrên Báo CAND với phiên bản CAND Online và An ninh Tivi, năm 2013
- Đề xuất các giải pháp khả thi để nâng cao tính khoa học và chuyênnghiệp của công việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên BáoCAND với phiên bản CAND online và An ninh tivi
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Xây dựng kế hoạch truyềnthông về TTXH trên báo chí ngành Công an, cụ thể là báo CAND với phiênbản CAND online và An ninh tivi
Trang 13xây dựng, đăng lại toàn bộ tin bài về TTXH của CAND , nên trên thực tếkhảo sát, CAND và CAND online là một.
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận
Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của tư tưởng HồChí Minh, đường lối quan điểm của Đảng, Nhà nước, Bộ Công an về báo chítruyền thông, về TTXH; Lý thuyết về báo chí truyền thông, báo in, báo truyềnhình và báo điện tử; Lý thuyết về tâm lý con người trong hoạt động tiếp nhậnthông tin; Lý thuyết của các khoa học liên ngành
-Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục đích đề ra, tác giả luận văn sử dụng 3 nhóm phươngpháp nghiên cứu chính:
- Nhóm 1: Nghiên cứu tài liệu: Sử dụng cách thức đọc – nghe – xem các tàiliệu bằng văn bản, hình ảnh, băng từ, đĩa compac, internet…về khoa học báo chítruyền thông nói chung, báo in, truyền hình và báo điện tử nói riêng; về đường lốicủa Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; về các khoa học liên ngành… đểkhai thác những tư liệu cần thiết có liên quan đến nội dung nghiên cứu
- Nhóm 2: Phương pháp thống kê, phân tích thực trạng việc xây dựnghoạt động xây dựng kế hoạch truyền thông của báo CAND với phiên bảnCAND Online và An ninh tivi, năm 2013 để chứng minh, làm rõ nội dungnghiên cứu
- Nhóm 3: Phương pháp điều tra xã hội học, sử dụng phương phápphỏng vấn sâu (phỏng vấn trực tiếp hoặc phỏng vấn qua điện thoại) được tácgiả luận văn tiến hành đối với các nhà lãnh đạo, phóng viên cơ quan báo chíngành công an có liên quan đến kế hoạch truyền thông về TTXH,… nhằm thuđược những đánh giá khách quan, có trọng lượng về công việc xây dựng kếhoạch truyền thông về TTXH ở các cơ quan báo chí: báo CAND với phiên
Trang 14bản CAND Online và An ninh tivi, năm 2013 và những gợi ý về giải phápnâng cao hiệu quả của công việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH ởcác cơ quan báo chí này trong tương lai
Các nhóm phương pháp này vừa truyền thống, vừa hiện đại, giúp chokết quả nghiên cứu đạt được độ chính xác cao nhất, đáng tin cậy nhất
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
- Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu khái quát và cung cấp những luận
cứ khoa học mới mẻ xung quanh vấn đề xây dựng kế hoạch truyền thông vềTTXH ở các cơ quan báo chí: báo CAND với phiên bản CAND Online và
An ninh tivi, do vậy, đề tài mang một ý nghĩa lý luận mới, góp một phần nhỏ
bé cho những người nghiên cứu tiếp theo và cho việc đào tạo báo chí ở cáctrường đào tạo báo chí
- Về mặt thực tiễn: Đề tài góp phần làm rõ hơn thực trạng đề xây dựng
kế hoạch truyền thông về TTXH ở các cơ quan báo chí: báo CAND với phiênbản CAND Online và An ninh tivi, đề xuất những giải pháp giúp cho các cơquan báo chí này chuyên nghiệp hơn trong công việc xây dựng kế hoạchtruyền thông về TTXH
7 Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo,phụ lục, nội dung chính của luận văn bao gồm 3 chương
Trang 15CHƯƠNG 1
LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG
TỪ THIỆN XÃ HỘI 1.1 Truyền thông và xây dựng kế hoạch truyền thông
1.1.1 Khái niệm về truyền thông, truyền thông đại chúng
- Truyền thông (Tiếng Anh: Communication) là quá trình chia sẻ thông tin.Truyền thông theo nghĩa đơn giản nhất là một kiểu tương tác xã hội, trong đó
ít nhất có hai tác nhân tương tác lẫn nhau, chia sẻ các qui tắc và tín hiệuchung, hay hiểu theo cách khác là truyền từ người gửi tới người nhận
Theo quan niệm của Martin P Adelsm: “Truyền thông là quá trình liên tục,qua đó chúng ta hiểu được người khác và làm cho người khác hiểu đượcchúng ta Đó là một quá trình luôn thay đổi, biến chuyển và ứng phó với tìnhhuống” [9, tr 11]
Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về truyền thông cũng kháphong phú, trong số đó, tác giả Tạ Ngọc Tấn trong cuốn “Truyền thông đạichúng” đưa ra quan niệm: “Truyền thông là sự trao đổi thông điệp giữa cácthành viên hay các nhóm người trong xã hội nhằm đạt được sự hiểu biết lẫnnhau” [30, tr.8]
Các tác giả Nguyễn Văn Dững và Đỗ Thị Thu Hằng trong cuốn
“Truyền thông, lý thuyết và kỹ năng cơ bản” đã đưa ra quan niệm: “Truyềnthông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm , chia sẻ kỹnăng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biếtlẫn nhau, thay đổi nhận thức tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợpvới nhu cầu phát triển của cá nhân/nhóm, cộng đồng/xã hội.” [9, tr.14] Theoquan niệm này, thứ nhất, truyền thông là một quá trình chứ không phải là mộtviệc nhất thời trong khuôn khổ thời gian hẹp; thứ hai, truyền thông là sự chia
sẻ, trao đổi thông tin phải có ít nhất hai thực thể và các thực thể có thể đổi chỗcho nhau trong mối quan hệ phát – nhận thông điệp
Trang 16Từ những quan niệm về truyền thông đã nêu trên, có thể rút ra một kháiniệm như sau: Truyền thông là một quá trình liên tục trao đổi hoặc chia sẻthông tin, tình cảm, kỹ năng, nhằm tạo sự liên kết, hiểu biết lẫn nhau để dẫntới sự thay đổi nhận thức và hành vi
Trong lịch sử nghiên cứu về truyền thông, các nhà nghiên cứu đã đưa racác mô hình truyền thông khác nhau Nổi bật trong số đó là mô hình truyềnthông một chiều của Harold D.Lasswell (1948) và mô hình truyền thông mềmdẻo hai chiều của Claude Shannon (1949) Hạn chế lớn nhất của mô hìnhtruyền thông của Harold D.Lasswell [S (Source Sender) - > M (Message) ->
C (Channel) -> R (Receiver) -> E (Effect)] là người tiếp nhận thông tin luôn
bị động, ít có cơ hội phản hồi ý kiến của mình đối với nhà sản xuất thông tin.Còn mô hình truyền thông của Claude Shannon: [S (Source Sender) - > M(Message) -> C (Channel) ->N (Noise) -> R (Receiver) -> E (Effect) -> F(Feedback) - > S (Source Sender)] có ưu điểm hơn mô hình truyền thông củaHarold D.Lasswell, bởi nó chỉ rõ được thông tin từ nhà sản xuất đến được vớingười nhận có thể bị nhiễu, không còn chính xác như ban đầu, do đó hiệu quảthông tin có thể thấp Tuy nhiên, nhờ việc người nhận thông tin chủ độngphản hồi ý kiến của mình về sự hài lòng và mong muốn chất lượng thông tin,người sản xuất thông tin có thể điều chỉnh cho phù hợp với từng loại đốitượng tiếp nhận thông tin và đầu tư cơ sở vật chất nhiều hơn
Truyền thông có hiệu quả, nghĩa là những thông tin được truyền đạt mộtcách nhanh chóng, chính xác, làm ngắn lại khoảng cách hiểu biết giữa conngười với con người Nếu xét trong một xã hội, thì vòng tròn khép kín và mốiquan hệ qua lại bởi thông tin nhiều chiều giữa Nhà nước, các phương tiệnthông tin đại chúng và các tầng lớp xã hội có tác dụng thúc đẩy xã hội tiếnlên, đó chính là quá trình vận động tất yếu của truyền thông
Truyền thông gồm ba phần chính: nội dung, hình thức, mục tiêu
Trang 17Nội dung truyền thông bao gồm các hành động trình bày kinh nghiệm,hiểu biết, đưa ra lời khuyên hay mệnh lệnh, hoặc câu hỏi Các hành động nàyđược thể hiện qua nhiều hình thức như động tác, bài phát biểu, bài viết, haybản tin phát thanh, truyền hình… Mục tiêu hướng đến có thể là cá nhân kháchay tổ chức khác, thậm chí là chính người/tổ chức gửi đi thông tin.
- Các kênh truyền thông: Kênh truyền thông chính là phương tiện kỹ thuật vàphương thức chuyển tải thông tin, mà phương thức chuyển tải thông tin lạiphụ thuộc rất nhiều vào việc đối tượng tiếp nhận thông tin bằng giác quan nào(như: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác) Có thể kể tới một số kênhtruyền thông, như: truyền thông đại chúng; truyền thông trực tiếp (mặt đốimặt); truyền thông dân gian
Vấn đề nghiên cứu của luận văn này liên quan chủ yếu tới truyền thôngđại chúng Chính vì vậy, chúng tôi chỉ tập trung vào làm rõ thuật ngữ truyềnthông đại chúng
-Thuật ngữ truyền thông đại chúng (bao gồm: báo in, báo điện tử, phát thanh,truyền hình, sách, băng nhạc, băng hình, internet, đĩa CD-ROM…) lần đầutiên được dùng trong lời nói đầu của Hiến chương Liên hiệp quốc về Văn hóaKhoa học và Giáo dục (UNESCO) năm 1946 Sau đó, thuật ngữ này ngày càngtrở nên thông dụng trong cả đời sống thường nhật và trong khoa học Ngày nay,truyền thông đại chúng đã trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoahọc xã hội như: tâm lý học, lịch sử học, báo chí học Đã có nhiều tác giả trongnước và trên thế giới nghiên cứu về truyền thông đại chúng
Tác giả Tạ Ngọc Tấn trong cuốn Truyền thông đại chúng quan niệm: “Truyền thông đại chúng là hoạt động giao tiếp xã hội rộng rãi, thông qua cácphương tiện thông tin đại chúng” [21 , tr.10]
Dưới góc độ Xã hội học, truyền thông đại chúng được nghiên cứu nhưmột quá trình xã hội, bao gồm các yếu tố là: nhà truyền thông, công chúng
Trang 18tiếp nhận, thông điệp, kênh (các phương tiện kỹ thuật) để truyền bá thông tincho đại chúng Luận văn này sẽ khảo sát 3/rất nhiều phương tiện truyền thôngđại chúng, đó là báo in CAND với phiên bản CAND online và truyền hìnhCông an (An ninh tivi), do đó tác giả luận văn sẽ điểm qua một số khái niệmliên quan về phương tiện truyền thông đại chúng
Trong Nghị định 51/2002/NĐ-CP ngày 26/4/2002 của Chính phủ quiđịnh chi tiết thi hành Luật báo chí, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều LuậtBáo chí, Chương I, Điều 1, ghi rõ:
- Báo In: là tên gọi loại hình báo chí được thực hiện bằng phương tiện in
- Báo hình: là tên gọi loại hình báo chí thực hiện trên sóng truyền hình
- Báo điện tử: là tên gọi loại hình báo chí thực hiện trên mạng Internet [ LuậtBáo chí và các văn bản hướng dẫn thi hành (2004), NXB Chính trị Quốc gia,
Hà Nội, tr.40]
1.1.2 Khái niệm về kế hoạch truyền thông
- Khái niệm “Kế hoạch”:
Từ điển Tiếng Việt định nghĩa: “Kế hoạch là toàn bộ nói chung những
điều vạch ra một cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong
một thời gian nhất định, với cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành” [Việnngôn ngữ học (1995), Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học, NXN ĐàNẵng, tr 467] Theo định nghĩa này, công việc xây dựng một bản kế hoạchchính là việc vạch ra (trong ý tưởng) những công việc dự định sẽ làm vớinhững nét cơ bản nhất
Theo tác giả Đinh Văn Hường:“ Kế hoạch là một chương trình hànhđộng có mục đích của tòa soạn, trong đó xác định mục tiêu, nội dung, phươnghướng, giải pháp và thời gian để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đó vào thựctế.” [20, tr.95]
- Khái niệm "Kế hoạch truyền thông": theo nghĩa Tiếng Anh được gọi
là "Communication Strategy" hay "Communication Plan" Do vậy, việc xây
Trang 19dựng kế hoạch truyền thông đảm bảo cho hoạt động thường xuyên liên tụcnhịp nhàng ở tất cả các bộ phận, các cán bộ, phóng viên, biên tập viên trongtòa soạn để có sản phẩm truyền thông ra đời đúng định kỳ, có chất lượng, hấpdẫn Hiểu theo cách khác, xây dựng kế hoạch truyền thông chính là dự kiếnnhững công sẽ làm trong hoạt động truyền thông cụ thể về thời gian, nhằmđem lại hiệu quả công việc một cách cao nhất
Trên thực tế, việc xây dựng kế hoạch truyền thông của các cơ quan báochí truyền thông chính là việc dự kiến, tính toán, lựa chọn, sắp xếp các hoạtđộng truyền thông theo trình tự nhất định, nhằm huy động cao nhất nguồn lực,nhằm tác động phù hợp và từng bước đến các nhóm đối tượng cụ thể Dovậy, kế hoạch truyền thông là một công cụ mang tính bắt buộc, cần đượcthông qua cùng với kế hoạch tổng thể hướng tới mục tiêu chung
Từ nghiên cứu trên, chúng tôi đưa ra quan niệm về kế hoạch truyềnthông như sau: Kế hoạch truyền thông là việc lên ý tưởng, sắp xếp các hoạtđộng truyền thông theo thời gian chi tiết, nhằm đạt được kết quả mong muốn
Như vậy, xây dựng kế hoạch truyền thông, dưới góc độ báo chí học,được xem như xây dựng một kế hoạch chi tiết cho một lộ trình công tác cụthể Tất cả các tòa soạn báo chí đều có kế hoạch hoạt động cụ thể và chi tiết,
có khả năng kiểm soát mọi nguồn thông tin, đáp ứng kịp thời các yêu cầuhàng ngày của bạn đọc Ở tòa soạn báo hàng ngày, nếu không có kế hoạch chitiết, mọi người sẽ tất bật đuổi theo các sự kiện, vừa vất vả, vừa không đạt hiệuquả cao
1.1.3 Đặc điểm của kế hoạch truyền thông
- Kế hoạch truyền thông mang tính pháp lệnh
Mỗi một kế hoạch truyền thông là một chương trình hành động có tínhmục đích, nhằm đạt tới một kết quả cụ thể nào đó của một cơ quan báo chí –truyền thông Khi kế hoạch truyền thông được vạch ra và được cấp lãnh đạo
Trang 20cao nhất thông qua thì những người có tên trong kế hoạch truyền thông đóphải nghiêm túc thực hiện theo một sự chỉ đạo chung, tuân thủ cao nhất kỷluật lao động đã được qui định của cơ quan đó.
- Kế hoạch truyền thông có tính lịch sử
Mỗi một sự kiện truyền thông chỉ tồn tại trong một thời gian nhất định,
dù có thể kéo dài nhưng sẽ theo những chu trình khác nhau và mỗi chu trìnhphải được xây dựng một kế hoạch truyền thông tương ứng Chính vì vậy, khixây dựng kế hoạch truyền thông, người ta thường gặp khó khăn ở việc xácđịnh thời điểm kết thúc cho một sự kiện truyền thông và cũng là thời điểm kếtthúc một kế hoạch truyền thông Tuy nhiên, điều này cũng sẽ không quá khónếu người lập kế hoạch truyền thông đã có sự nghiên cứu kỹ về tầm quantrọng (độ nóng) của sự kiện truyền thông đến đâu, mức độ quan tâm của côngchúng đến đâu
- Kế hoạch truyền thông vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa mang dấu ấn tậpthể
Một kế hoạch truyền thông có thể do một nhà báo xây dựng lên, bởi vìtrong quá trình tác nghiệp, có thể anh ta bắt gặp một sự kiện “nóng”, cần đượctruyền thông trong một thời gian nhất định và ý tưởng về một kế hoạch truyềnthông được nảy sinh với tất cả những công việc cụ thể Như vậy, một kếhoạch truyền thông về một sự kiện cụ thể được xây dựng bởi một nhà báo vàtất yếu, kế hoạch truyền thông này mang đậm dấu ấn cá nhân của nhà báo đó,
từ cách tư duy lôgic, từ chiều sâu và tính chính xác của kế hoạch, từ cách xácđịnh công việc chính và công việc phụ, từ cách tiêu tiền để thực hiện một kếhoạch truyền thông
Mặt khác, một kế hoạch truyền thông cũng có thể do một tập thể hoặcmột nhóm người cùng xây dựng và kế hoạch truyền thông đó chỉ có thể hoàntất khi sự bàn bạc, chia sẻ của tất cả mọi người khá tương đồng, có thể có
Trang 21tiếng nói thống nhất cuối cùng Thông thường, để chuẩn bị cho những sự kiệntruyền thông lớn thì cơ quan báo chí truyền thông mới cần nhiều người để xâydựng một kế hoạch truyền thông và tất yếu phải có sự chỉ đạo của ít nhất làmột cán bộ quản lý cao nhất của cơ quan báo chí truyền thông Bản kế hoạchtruyền thông ra đời được là nhờ tính thống nhất của một tập thể Ví dụ: đểlàm được sự kiện truyền thông “ Nối vòng tay lớn” vào Tết dương lịch hàngnăm, Đài Truyền hình Việt Nam phải xây dựng kế hoạch truyền thông hàng1- 3 tháng trước đó, với sự tham gia của hàng chục người và trực tiếp chỉ đạo
là Ban Giám đốc VTV3
- Kế hoạch truyền thông mang tính “kêu gọi hành động theo phong trào”Khi xây dựng một kế hoạch truyền thông cho bất cứ một sự kiện truyềnthông nào, người xây dựng kế hoạch đều phải nghĩ cách mời gọi công chúngcùng tham gia vào sự kiện ấy Chính vì vậy, khi vạch kế hoạch về nội dungthông điệp truyền thông, người ta thường coi trọng sự hấp dẫn của thông điệp,vừa mang tính chân thật (không lừa dối hoặc quá “đánh bóng”, “thổi phồng”
sự kiện, hoặc “giật gân câu khách”), vừa lôi cuốn, tác động đến lòng trắc ẩncủa con người để người ta tự nguyện tham gia vào sự kiện truyền thông ấy.Điều này hoàn toàn đúng với việc xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH
- Kế hoạch truyền thông mang tính phối hợp liên ngành
Truyền thông về một sự kiện lớn thì một cơ quan báo chí không thểthực hiện có kết quả được Chính vì vậy, trong một bản kế hoạch truyền thôngđược xây dựng có chiều sâu, bao giờ cũng phải có dấu ấn về mối quan hệtương tác và phối hợp của liên ngành, nhằm huy động cao nhất nguồn nhânlực, vật lực cho hoạt động truyền thông (Ví dụ: Khi cơ quan báo chí làmtruyền thông về TTXH thì phải phối hợp với các tổ chức đoàn thể, Mặt trận tổquốc Việt Nam, các doanh nghiệp và công chúng xã hội)
Trang 221.1.4 Các dạng kế hoạch truyền thông
Xây dựng kế hoạch truyền thông là một hoạt động có ý nghĩa quyếtđịnh đến định hướng, nội dung, phương thức thể hiện của sản phẩm truyềnthông Theo nhóm tác giả nghiên cứu Dự án VE/97/P19 của Phân viện Báochí và Tuyên truyền, thì dựa vào mục tiêu, yêu cầu và thời gian thực hiện, kếhoạch truyền thông có thể phân thành các dạng, như: kế hoạch dài hạn, kếhoạch ngắn hạn Còn dựa vào quy mô, phạm vi của truyền thông, có thể phânchia kế hoạch truyền thông thành các dạng: kế hoạch quốc gia, kế hoạch củacác ngành, các cấp
- Kế hoạch truyền thông dài hạn: nhằm đạt được mục tiêu chiến lược,
từ những thay đổi trong nhận thức, thái độ của đối tượng, đạt được sự cam kếttrong việc hình thành và thực hiện chính sách kinh tế xã hội, kết quả của nó là
sự chuyển biến kinh tế xã hội ở tầm vĩ mô
- Kế hoạch truyền thông ngắn hạn: thường dựa vào các mốc thời
gian trước mắt, qua đó tuyên truyền vận động nhằm vào các đối tượng cụ thể,từng bước nâng cao nhận thức, thái độ của họ trên câc vấn đề cụ thể, đạt đượcnhững kết quả nhất định trong việc thực hiện chính sách kinh tế xã hội Kếhoạch dài hạn được thực hiện thông qua nhiều kế hoạch ngắn hạn
- Kế hoạch truyền thông quốc gia: được xây dựng trên cơ sở chiến
lược quốc gia về kinh tế xã hội Kế hoạch dạng này thể hiện rõ sự phối hợp,mối liên kết giữa các ngành, các cấp trong truyền thông, dưới sự chỉ đạo vàđiều hành thống nhất cấp quốc gia
- Kế hoạch truyền thông của các ngành, các cấp: Mỗi cơ quan báo
chí truyền thông lại có chức năng, mục tiêu, đối tượng truyền thông riêng, do
đó kế hoạch truyền thông được xây dựng ra phải dựa trên chức năng, mục tiêu
và đối tượng truyền thông đó [19, tr.54]
Trang 23Theo tác giả Đinh Văn Hường, kế hoạch truyền thông thường được xâydựng theo 4 cấp độ như sau:
+Kế hoạch truyền thông dài hạn: Đây là kế hoạch tổng thể, mang
tính định hướng và chiến lược, có nội dung phong phú và toàn diện của tờbáo Kế hoạch này đề ra phương hướng, chủ đề và biện pháp chính để thựchiện công tác tuyên truyền, tổ chức và giáo dục của tờ báo Thời gian khoảng3-5 năm hoặc dài hơn
+Kế hoạch truyền thông trung hạn: Đây là một bước cụ thể của kế
hoạch dài hạn, là dạng kế hoạch quan trọng của tòa soạn Kế hoạch này tạođiều kiện để cho các phòng, ban chuyên môn, các phóng viên có thời gian chủđộng lên kế hoạch cụ thể và chi tiết thực hiện, tin, bài, ảnh, thời gian quyđịnh Thời gian thường 1 năm, 6 tháng, 3 tháng
+Kế hoạch ngắn hạn: Đây là kế hoạch cụ thể, trực tiếp cho từng số
báo hoặc tuần báo Kế hoạch này thực hiện cho báo hàng ngày hoặc tuần báo,đòi hỏi cụ thể, chi tiết số lượng tin bài, ảnh, vị trí, thời gian ra báo
+Kế hoạch truyền thông dự phòng: Cho các sự kiện đột xuất, xảy ra
bất ngờ như: thiên tai, địch họa, tai nạn bất ngờ… Kế hoạch dự phòng thựchiện tương tự như kế hoạch ngắn hạn
Các cấp độ kế hoạch đều có liên quan mật thiết đến nhau Tuy nhiên, kếhoạch vẫn là kế hoạch, nó chỉ mang tính tương đối Điều quan trọng là thựchiện và ứng phó kịp thời, chủ động với những tình huống của cuộc sống.[20,
tr 99, 100]
Có nhiều cách phân chia dạng kế hoạch truyền thông Trong luận văn này,tác giả luận văn dựa theo cách phân chia dạng kế hoạch truyền thông của tác giảĐinh Văn Hường để sử dụng như tiêu chí công cụ cho khảo sát của mình
1.1.5 Quy trình xây dựng kế hoạch truyền thông
Xây dựng – theo Từ điển Tiếng Việt – là tạo ra, sáng tạo ra cái có giátrị tinh thần, có giá trị trừu tượng [38, tr 1105]
Trang 24Như vậy, xây dựng kế hoạch truyền thông không chỉ là một khoa học,
mà là một nghệ thuật, bởi vậy mà người ta gọi nó là nghệ thuật của sự biến hóa
Các chuyên gia truyền thông trên thế giới đã đưa ra một số "mẫu" vềquy trình lập kế hoạch truyền thông cơ bản, với những phần "cứng" khá gầnnhau, dù là kế hoạch dài hạn, trung hạn, ngắn hạn, hay dự phòng Có những
kế hoạch rất đơn giản nhưng cũng có những kế hoạch rất phức tạp Tuy nhiên,rất khó để có thể tìm ra một mẫu số chung, một mẫu "chuẩn", "hoàn hảo" chomột kế hoạch truyền thông
Trong tài liệu tham khảo cho những người hoạt động trong lĩnh vựctruyền thông, tác giả Đỗ Hoa (Time Universal Communications, 11/6/2008)
đã đưa ra 4 dạng quy trình xây dựng một kế hoạch truyền thông, trong đóđáng chú ý là dạng quy trình xây dựng kế hoạch truyền thông 7 bước
Dạng quy trình xây dựng kế hoạch truyền thông 7 bước, là:
* Objectives (Xác định mục tiêu)
* Audiences (Xác định công chúng mục tiêu)
* Messages (Xây dựng thông điệp chính)
* Tools and activities (Xác định kênh truyền thông và hoạt động truyền thông)
* Resources (Nguồn)
* Timescales (Kế hoạch thực hiện)
* Evaluation and amendment (Đánh giá hiệu quả và điều chỉnh) [17, tr 9] Theo các tác giả Nguyễn Văn Dững và Đỗ Thị Thu Hằng, quy trình xâydựng kế hoạch truyền thông bao gồm 4 bước cụ thể sau đây:
* Xác định đối tượng và xây dựng mục tiêu
*Thiết kế thông điệp chính và xác định các kênh truyền thông
*Sắp xếp các hoạt động theo trình tự thời gian và lịch trình các hoạt động
*Quyết định phương án và sử dụng các nguồn lực [10, tr 229]
Có thể thấy, có rất nhiều phương án về quy trình xây dựng một kếhoạch truyền thông và các phương án ấy đều có những điểm tương đồng
Trang 25(như: Xác định đối tượng – công chúng mục tiêu; xác định mục tiêu cần đạtđược; xây dựng thông điệp chính, xác định kênh truyền thông; dự kiến hoạtđộng chính; đánh giá hiệu quả và điều chỉnh kế hoạch) Tùy thuộc vào quy
mô của sự kiện truyền thông, tùy thuộc vào yêu cầu và tính chất của đối tượngcông chúng, tùy thuộc vào mục tiêu, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan báochí truyền thông mà nội dung của kế hoạch truyền thông sẽ bao gồm hoặckhông bao gồm những thành phần nào
Qua nghiên cứu các mô hình quy trình để xây dựng kế hoạch truyềnthông đã nêu ở trên, dựa trên tính đặc thù của báo chí Việt Nam – đó là chính
cơ quan báo chí hoặc cá nhân nhà báo tự xây dựng kế hoạch truyền thôngtheo mục tiêu cụ thể, dựa trên những định hướng tư tưởng của Đảng và nhà
nước, tác giả luận văn tạm đưa ra mô hình qui trình xây dựng một kế hoạch truyền thông như sau:
Bước 1: Phân tích tổng quan
* Xác định bối cảnh (không gian, thời gian)
*Phân tích thực trạng (nội lực, ngoại lực)
* Xác định đối tượng mục tiêu và đối tượng liên quan
Bước 2: Lập kế hoạch
*Xây dựng mục tiêu (hướng tới kết quả gì?)
* Xác định công chúng mục tiêu
*Thiết kế thông điệp chính
* Xác định các kênh truyền thông để chuyển tải thông điệp
*Sắp xếp thời gian cho các hoạt động chính, hoạt động phụ để thực hiện
* Xác định rủi ro tiềm ẩn và xử lý khủng hoảng
*Quyết định phương án và sử dụng các nguồn lực (nguồn lực sẵn có ngân sách - nhân sự)
-Bước 3: Đánh giá kết quả
*Hiệu quả truyền thông
Trang 26*Phải bám sát đường lối, chính sách tuyên truyền của Đảng và Nhànước trong từng giai đoạn, thời điểm nhất định, cũng như chủ trương, địnhhướng tuyên truyền của cơ quan chủ quản;
*Phải tính đến nhu cầu tâm lý và quyền lợi chính đáng của côngchúng đọc báo
*Phải tính đến các sự kiện, vấn đề bức xúc, cấp thiết của đời sống xã hội,phản ánh nhanh chóng, kịp thời, đúng lúc đáp ứng sự quan tâm và nhu cầu thôngtin của công chúng Tờ báo đó không thể chậm trễ và lạc hậu với công chúng địaphương đó chứ không phải “lấn sân” sang các tỉnh thành khác nhau
*Phải tính đến các sự kiện, các vấn đề bức xúc, cấp thiết của đời sống
xã hội, phản ánh nhanh chóng kịp thời, đúng lúc để đáp ứng sự quan tâm và nhucầu thông tinh của công chúng Tờ báo không được phép chậm trễ và lạc hậu vớicuộc sống, tòa soạn phải nỗ lực đương thông tin nhanh- trúng- đúng-hay;
*Cần bảo đảm phong phú, toàn diện về nội dụng và hình thức kết hợp
sử dụng tin, bài, ảnh của phóng viên trong biên chế với đội ngũ cộng tác viên,thông tin viên và đông đảo bạn đọc khác Đây là nguồn thông tin vô tận vàsống động của báo chí
*Chủ động đối phó với các tình huống đột xuất, bất ngờ xảy ra trongnước và quốc tế như tai nạn máy bay, hỏa hoạn, động đất, lũ lụt, bão lớn, thiệthại lớn về người và tài sản;
Trang 27*Yêu cầu thường xuyên và quan trọng của công tác kế hoạch khôngngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả tuyên truyền của tờ báo; không ngừngcải tiến và đổi mới để tờ báo hấp dẫn và sinh động.
Những yêu cầu này chỉ là tương đối và tòa soạn báo phải nhạy bén vớithời cuộc để vận dụng kế hoạch một cách sáng tạo, linh hoạt, kịp thời, phùhợp với yêu cầu, nhiệm vụ của từng thời điểm cụ thể [20, tr.96, 97]
1.1.6 Vai trò của việc xây dựng kế hoạch truyền thông
1.1.6.1 Đối với cơ quan báo chí
Việc lập kế hoạch truyền thông là rất cần thiết đối với bất cứ cơ quanbáo chí nào, bởi sự kiện thời sự về kinh tế - chính trị- xã hội diễn ra hàngngày Nếu không có một kế hoạch truyền thông vừa khái quát cho cả mộtnăm, vừa cụ thể cho từng chiến dịch, từng sự kiện lớn, nhỏ khác nhau, thì rất
dễ xảy ra sự lúng túng, bị động (quá ôm đồm hoặc bỏ sót sự việc) về hoạtđộng truyền thông của một cơ quan báo chí cụ thể Điều này sẽ làm ảnhhưởng đến tôn chỉ, mục đích và uy tín của chính tờ báo, bởi nội dung thôngtin về THXH được xác định rõ trong từng kế hoạch truyền thông sẽ được thểhiện trên tờ báo, phản ánh rõ tính nhân đạo của tờ báo
Mặt khác, cùng một sự kiện kinh tế - chính trị- xã hội nhưng mỗi cơquan báo chí sẽ có cách làm riêng, hướng tới những đối tượng công chúngriêng Nếu có kế hoạch cụ thể từ trước( như kế hoạch nội dung, cách thứctruyền tải nội dung, quản lý nhân lực thực hiện…), quá trình truyền thông sẽhạn chế được rủi ro không đáng có, tiết kiệm đáng kể nguồn nhân lực, vật lực.Việc xây dựng kế hoạch truyền thông càng mang tính khoa học thì càng chứng tỏthương hiệu và đẳng cấp chuyên nghiệp của cơ quan báo chí truyền thông
1.1.6.2 Đối với người làm báo
Việc xây dựng kế hoạch truyền thông rõ ràng, cụ thể sẽ giúp nhà báothực hiện công việc một cách khoa học, tránh được nhầm lẫn và lãng phí thời
Trang 28gian, tiền bạc Các nhà báo làm truyền hình, phát thanh thường coi việc lập kếhoạch truyền thông là pháp lệnh và thường làm rất tốt theo một ê kíp làmviệc, trong khi đó các nhà báo làm báo in thường ỉ lại vào trí nhớ hoặc thóiquen làm việc độc lập, không cần vạch trước một kế hoạch chi tiết, tỉ mỉ vàcác nhà báo của Báo CAND có thể cũng không là ngoại lệ Chính vì vậy, khinghiên cứu đề tài này, tác giả luận văn cũng gặp không ít khó khăn, mặc dùBáo CAND đã có tiếng tăm trong làng báo về hoạt động TTXH.
Tóm lại: Một kế hoạch truyền thông hoàn chỉnh là có sự phân công chitiết công việc cho từng người tham gia, vạch rõ mục tiêu thông tin chung chotoàn bộ kế hoạch và cho từng giai đoạn, là cơ sở để thông tin được cập nhật,tìm hiểu, đảm bảo đúng tiến độ và chất lượng
Sẽ không có một kế hoạch truyền thông hoàn hảo, đấy chính là một thửthách cho người làm truyền thông, vì nó phụ thuộc vào phong cách của ngườilàm truyền thông Tuy nhiên, việc phải lập một kế hoạch truyền thông đối vớimỗi cơ quan báo chí truyền thông là bắt buộc, vì thông qua kế hoạch truyềnthông ta mới có thể đi đúng hướng, người quản lý truyền thông mới huy độngđược tốt nhất các nguồn lực để đạt được kết quả truyền thông cao nhất có thể
1.2 Lý luận về truyền thông TTXH
1.2.1 Khái niệm TTXH
TTXH vốn là một thuật ngữ không mới đối với cộng đồng xã hội, xuấtphát từ gốc từ “ từ thiện” Theo Từ điển Tiếng Việt “Từ thiện là (người cócủa) có lòng thương người, sẵn sàng giúp đỡ người nghèo khó để làm phúc”[Viện ngôn ngữ học (1995), Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học,
NXN Đà Nẵng, tr 1036] Có thể là cá nhân hoặc một tổ chức xã hội trực tiếp
làm từ thiện, hoặc các cá nhân thông qua một tổ chức xã hội để làm việc từthiện theo một địa chỉ nhất định Công việc từ thiện mang tính xã hội rộngkhắp này thường được gọi là “TTXH”
Trang 29Tuy nhiên, trong một cơ quan báo chí, TTXH được hiểu như nhữnghoạt động xã hội mà người ta vẫn gọi là công tác xã hội (CTXH) Theotác giả Nguyễn Hoàng Hải, hoạt động TTXH và hoạt động CTXH tại các
cơ quan báo chí, về bản chất tương đồng nhau, phương thức hoạt động vàmục đích hoạt động như nhau Do vậy, để hiểu hơn về hoạt động TTXHtrong hoàn cảnh chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu về TTXH, cần thamkhảo cả thuật ngữ “công tác xã hội” [15, tr.15]
Công tác xã hội là công việc của nhà nước hoặc của đoàn thể Theo
Từ điển xã hội học của tác giả G.Enduweit và G.Trommsdorff người Đức,công tác xã hội là toàn bộ những trợ giúp xã hội nhằm vào những hoàncảnh có vấn đề hay có thiếu sót mà mạng lưới chính sách không hoặcchưa vươn ra đầy đủ, nghĩa là nhằm vào những người không còn được
chăm sóc hoặc chăm sóc thiếu đầy đủ.[14, tr 94]
Đề án phát triển của Bộ Lao động TB&XH về công tác TTXH đãđưa ra khái niệm:
CTXH là công tác giảm nghèo cùng với việc thực hiện công bằng
xã hội; chăm sóc người già, người khuyết tật, phụ nữ và trẻ em lànạn nhân của bạo lực trong gia đình và bị lạm dụng, người thấtnghiệp, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; phòng chống tệ nạn mại dâm
và ma túy; chăm sóc sức khỏe, tâm thần; trợ giúp người bệnh HIV/AIDS; bảo trợ xã hội; bình đẳng giới và phát triển cộng đồng.[ 4,tr2]
Qua phân tích các công trình nghiên cứu về TTXH đã có, kết hợpvới sự nghiên cứu của tác giả luận văn về lý thuyết và thực tiễn hoạt động
từ thiện của báo CAND , chúng tôi tạm đưa ra khái niệm về TTXH nhưsau:
Trang 30Từ thiện là một hành động trợ giúp người yếu kém Hoạt động
từ thiện có thể thông qua hình thức quyên góp, hiến tặng bằng tiền, vật phẩm, thời gian hay là cứu trợ nhân đạo, xóa đói giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe hoặc là những hành động trợ giúp tinh thần như
an ủi Từ thiện có thể là hành động của cá nhân hay là một tập thể, cộng đồng thông qua các Tổ chức từ thiện, vì thế hoạt động từ thiện mang tính xã hội
1.2.2 Hoạt động TTXH trên báo chí
Cho đến nay, vẫn chưa có một tài liệu nào đưa ra định nghĩa, kháiniệm một cách chính thức về hoạt động TTXH trên báo chí Theo cách sửdụng thông thường tại Báo Hà Nội Mới thì các hoạt động TTXH và hoạtđộng cứu trợ xã hội (CTXH) tương đương như nhau Còn ở Báo LaoĐộng hay Công an nhân dân, Báo Đại đoàn kết thì các hoạt động trợ giúpthông qua cơ quan báo chí vẫn được gọi là hoạt động TTXH hoặc hoạtđộng cứu trợ, ủng hộ, từ thiện Mặt khác, theo nghiên cứu của tác giả luậnvăn, cũng chưa thấy một loại giáo trình nào đề cập đến việc đào tạo độingũ nhà báo làm TTXH Ở một số trường như Đại học khoa học xã hội Nhânvăn, Đại học Lao động xã hội có đào tạo ngành học TTXH, tuy nhiên, đâycũng chỉ là đào tạo như một thứ nghề dịch vụ mới, được Bộ Giáo dục và Đàotạo công nhận mã số đào tạo từ cuối năm 2004 Chính vì vậy, đối với nhiềungười, TTXH vẫn còn là một ẩn số cần được khám phá
Tác giả Mộng Liên đưa ra quan niệm về TTXH trên báo chí:
“Báo chí có khả năng hình thành dư luận xã hội, nếu nội dung thông tin đúng đắn có sức thuyết phục, nghĩa là báo chí tạo
dư luận xã hội tích cực dẫn đến hành động xã hội phù hợp Khi báo chí càng có ảnh hưởng sâu rộng đến công chúng thì báo chí càng
Trang 31dễ thực hiện chức năng xã hội một cách hiệu quả Trong thời đại bùng nổ thông tin, báo chí càng phát huy vai trò cũng như thế mạnh của mình Báo in TPHCM phong phú, đa dạng, có nhiều thành tựu, trong đó có một thành tựu phải ghi nhận là báo in nhiệt tình khởi xướng, tham gia, cổ vũ TTXH – từ thiện với nhiều hình thức phong phú Hoạt động TTXH của báo in TPHCM luôn đồng hành với hơi
Như vậy, theo tác giả luận văn, về hoạt động TTXH trên báo chí cóthể hiểu như sau:
Hoạt động TTXH trên báo chí là các hoạt động thông tin, tuyêntruyền, cổ vũ hành động từ thiện và tổ chức phong trào TTXH, nhằm mụcđích hỗ trợ người yếu thế trong xã hội
1.2.3.Truyền thông về Từ thiện xã hội
Truyền thông là giải pháp rất hữu hiệu để đẩy mạnh hoạt động TTXH,bởi truyền thông cho mọi người biết đến hoạt động TTXH là tích cực.Truyền thông về TTXH cũng chính là thể hiện tính chất công khai, minhbạch, giám sát, kiểm tra chặt chẽ đối với ngân quỹ TTXH Điều này đã tạo
sự tin tưởng trong lòng công chúng, từ đó, tạo sự hưởng ứng đối với hoạtđộng TTXH
Trang 32Xét về bản chất, truyền thông về TTXH cần trung thực, chính xác,chân thật Tuy nhiên, người ta cũng có thể dàn dựng thông tin, cường điệuthông tin để quảng cáo cho hoạt động TTXH một cách không trong sáng.
Để thu hút sự ủng hộ từ thiện, có thể có nhiều cách thức truyền thôngkhông trung thực, như: công bố những thông tin giả về kiểm tra, giám sátminh bạch ngân quỹ TTXH, tạo những “ca” làm TTXH có tính chất “mồi”
từ việc tham gia của những ngôi sao ca nhạc, điện ảnh, thậm chí, tạonhững ủng hộ giả từ những cơ quan tổ chức quốc tế rất có uy tín…Dongười tổ chức có kỹ năng truyền thông tốt, nên nhìn vào bề ngoài nhữngthông tin truyền thông về hoạt động TTXH, rất khó để phân biệt đâu làthông tin giả, thông tin dàn dựng, thông tin phóng đại Tất nhiên, truyềnthông TTXH như thế, dù là với mục đích nhân đạo từ thiện, cũng khôngtránh khỏi sự không trung thực, bị dư luận xã hội phản đối
Theo tác giả luận văn, có thể hiểu về truyền thông về TTXH là thông tintrên các phương tiện truyền thông đại chúng (báo in, phát thanh, truyềnhình, báo mạng) về hoạt động TTXH, để cho nhiều người được biết vềnhững hoạt động TTXH cụ thể và từ đó “lôi kéo” được nhiều người hơntham gia vào hoạt động này
- Khi xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH cần phải tính đếnyếu tố thời gian - các giai đoạn của một quá trình truyền thông
Giai đoạn 1: Truyền thông trước chương trình TTXH
Thiết kế các banner, thư ngỏ, avata hay lập các sự kiện, chia sẻ trênmạng xã hội, mời bạn bè, các đối tượng phù hợp cùng tham gia Đến cácđiểm trường, khu dân cư, chợ (những điểm phù hợp với đối tượng củachương trình)…để phát tờ rơi, đi giới thiệu
Đăng tải các bài viết ngắn (theo kiểu mời gọi, giới thiệu những nội dunghay) trên các phương tiện truyền thông đại chúng trước chương trình TTXH
Trang 33Giai đoạn 2: Truyền thông trong chương trình TTXH
Đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng đã chọn các bàitrường thuật trực tiếp, các hình ảnh hoạt động, các tin ngắn trong lúcchương trình đang diễn ra
Giai đoạn 3: Truyền thông sau chương trình TTXH
Sau chương trình cần có các bài viết cảm nhận, phóng sự hay tincủa chương trình TTXH, được đăng tải trên các phương tiện thông tin đạichúng đã chọn Đây là việc hết sức quan trọng để giúp các tình nguyệnviên đi xin tài trợ hiệu quả cho các chương trình tiếp theo
1.2.4 Xây dựng kế hoạch truyền thông về Từ thiện xã hội
Để xây dựng được một kế hoạch truyền thông hiệu quả cho mộtchương trình từ thiện, cũng cần qua các bước như bất kỳ một kế hoạchtruyền thông nào Ở đây, tác giả luận văn dựa theo mô hình 3 bước màmình đưa ra (ở mục 1.1.5) và sẽ khảo sát theo mô hình ấy
Trang 34Tiểu kết chương 1
Trong chương 1, luận văn bàn về các vấn đề lý thuyết về truyền thông vàxây dựng kế hoạch truyền thông, lý thuyết về TTXH và xây dựng kế hoạchtruyền thông về TTXH
Thứ nhất, trước khi xây dựng một kế hoạch truyền thông cụ thể, người làm
kế hoạch phải hiểu rạch ròi về truyền thông Chúng tôi đã đưa ra một kháiniệm về truyền thông: truyền thông là một quá trình liên tục trao đổi hoặcchia sẻ thông tin, tình cảm, kỹ năng, nhằm tạo sự liên kết, hiểu biết lẫn nhau
để dẫn tới sự thay đổi nhận thức và hành vi; khái niệm về kế hoạch truyềnthông: kế hoạch truyền thông là việc lên ý tưởng, sắp xếp các hoạt độngtruyền thông theo thời gian chi tiết, tác động vào đối tượng mục tiêu để đạtđược kết quả mong muốn; nghiên cứu và khái quát các đặc điểm, các dạngcủa kế hoạch truyền thông, để từ đó xây dựng một kế hoạch truyền thông chophù hợp với tính chất và qui mô của một sự kiện truyền thông và phù hợp vớiđiều kiện chủ quan của cơ quan báo chí truyền thông
Thứ hai, từ nghiên cứu những quan niệm khác nhau về từ thiện xã hội vànghiên cứu thực tế hoạt động từ thiện xã hội của các cơ quan báo chí, chúngtôi đưa ra quan niệm của mình về từ thiện xã hội, khái quát ba giai đoạn:trước – trong – sau của một chu trình truyền thông về TTXH, bởi vì khi xâydựng kế hoạch truyền thông về TTXH nhất thiết phải chú ý đến chu trình này.Thứ ba, qua nghiên cứu các dạng cơ bản của quy trình xây dựng kế hoạchtruyền thông, chúng tôi đưa ra một mô hình 3 bước của quy trình xây dựng kếhoạch truyền thông, như: bước 1: phân tích tổng quan; bước 2: xây dựng kếhoạch truyền thông; bước 3: đánh giá kết quả của một kế hoạch truyền thông.Dựa vào mô hình này, chúng tôi phác thảo qui trình xây dựng một kế hoạchtruyền thông về TTXH
Đây là những tiêu chí lý thuyết quan trọng để chúng tôi dựa vào khi thựchiện nội dung nghiên cứu của chương 2
Trang 35CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG KẾ HOẠCH TRUYỀN THÔNG
VỀ TTXH NĂM 2013 TRÊN CÔNG AN NHÂN DÂN,
CAND ONLINE VÀ AN NINH TIVI
(Khảo sát Báo CAND với phiên bản CAND online và An ninh Tivi, năm
2013)
2.1 Vài nét về các Báo khảo sát
2.1.1 Báo CAND và phiên bản CAND online
- Báo Công an nhân dân
Cách đây 68 năm, ngày 01 tháng 11 năm 1946, ngành Công an đã xuấtbản tờ báo chuyên ngành tên là Công an mới, với tôn chỉ, mục đích là phục vụnhiệm vụ bảo vệ chính quyền còn non trẻ của nước Việt Nam Dân chủ Cộnghòa mới hơn một tuổi, phục vụ nhiệm vụ xây dựng lực lượng Công an nhândân, tăng cường mối liên hệ giữa công an với nhân dân trên lĩnh vực an ninhtrật tự Qua nhiều thăng trầm của lịch sử, đến năm 1957, cái tên Báo CANDmới chính thức được ra đời nhưng phải đến năm 1988, Báo CAND mới thực
sự được phát hành rộng rãi trong ngành và ngoài xã hội Với tôn chỉ mục đíchphải hoàn thành nhiệm vụ theo 6 điều Bác Hồ dạy, Báo CAND luôn là tờ báođáng tin cậy của bạn đọc cả nước
Hoạt động TTXH là môt trong những hoạt động nổi bật của Báo Công
an nhân dân Đánh giá về công tác này, trong cuốn sách 65 năm Báo CAND(1/11/1946-1/11/2011)” đã nêu rõ:
Bên cạnh những thành tích đã đạt được về chuyên môn, trong những nămqua hoạt động TTXH của Báo CAND đã thực sự để lại nhiều dấu ấn sâusắc, góp phần làm nên uy tín, thương hiệu của Báo CAND trong lòngđộc giả và người dân khắp cả nước, đúng như tiêu chí phấn đấu “Nhânvăn, tin cậy, kịp thời”.[ 1]
Trang 36Từ thời điểm tháng 12/2003, sau khi hợp nhất Báo CAND vàChuyên đề An ninh thế giới, Văn nghệ Công an, hoạt động TTXH củaBáo đã nâng lên một tầm cao mới Công tác vận động, thực hiện các hoạtđộng của Báo đã được tổ chức quy mô hơn, với nhiều chương trình hoạtđộng ý nghĩa có tầm ảnh hưởng và sức lan tỏa rộng lớn Tính đến hếtnăm 2011, số tiền TTXH của Báo đã lên tới con số trên 100 tỷ đồng Những hoạt động nổi bật của Báo CAND về Công tác TTXH đã đượcĐảng và Nhà nước đánh giá cao Báo CAND đã được tặng thưởng Huânchương lao động lao động Hạng Nhì, Huân chương Lao động Hạng 3 vềthành tích xuất sắc tham gia tuyên tuyên vận động tổ chức công tác xã hội từthiện; được Thủ tướng Chính phủ cấp Bằng khen về thành tích trong công tácThương binh - Liệt sỹ và phong trào đền ơn đáp nghĩa, góp phần vào sựnghiệp xây dựng CNXH và Bảo vệ Tổ quốc.
Báo CAND đã dành một chuyên mục Nhịp cầu nhân ái trên phiên bảnCAND online để đưa tin, bài về TTXH và kêu gọi những tấm lòng hảo tâmtrong và ngoài nước ủng hộ, sẻ chia, giúp đỡ cho những hoàn cảnh khó khăn,tàn tật bị bệnh hiểm nghèo…
- CAND online ra đời từ ngày ngày 23/11/2004, Báo CAND Điện tử ra đời.Qua những chặng đường phấn đấu và trưởng thành, Báo CAND Điện tử đãdần khẳng định mình trong lòng độc giả trong và ngoài nước Là cơ quanngôn luận của Đảng ủy CATW và Bộ Công an, Báo CAND Điện tử khôngchỉ nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Công an, của lãnhđạo Tổng cục XDLL CAND mà còn dành được tình cảm yêu mến, tin tưởngcủa đông đảo bạn đọc
2.1.2 Truyền hình An ninh Tivi
An Ninh TV (ANTV) là kênh truyền hình được sản xuất dựa trên sựhợp tác giữa Trung tâm Phát thanh - Truyền hình, Điện ảnh CAND (Bộ Công
Trang 37an) và Công ty Cổ phần Nghe nhìn Toàn cầu - AVG Chính thức phát sóngngày 11/12/2011, với nhiệm vụ tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng chocán bộ, chiến sĩ ngành Công an và thông tin về đời sống chính trị - kinh tế -
xã hội của đất nước ANTVdành riêng một chuyên mục về TTXH cũng mangtên “Nhịp cầu nhân ái”, phát sóng mỗi tháng/ một chương trình, - Thời lượngphát sóng 15'/số, tần suất 1số/tuần (chưa kể phát lại) Tổng cộng trong năm
2013 đã phát sóng 52 số/năm Và trong năm 2013, An ninh ti vi đã thực hiệnđược tổng số là 52 chương trình Nhịp cầu nhân ái với các hoạt động tuyêntruyền về TTXH
- Kết cấu chương trình gồm:
+ Tin tức trong tuần (3 -4') bao gồm tin tức nổi bật về các hoạt động xãhội, từ thiện nhân đạo trong cả nước
+ Vì cộng đồng (5-7') bao gồm những phóng sự về các tập thể, cá nhân, tổchức xã hội đang chung tay chia sẻ, giúp đỡ các hoàn cảnh không may mắn, hay
hỗ trợ phát triển một vùng đặc biệt khó khăn, hay tấm gương tiêu biểu vươn lên
từ nghèo khó nay lại giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn khác,
+ Hộp thư nhân ái - Hay kết nối tấm lòng (2-3') bao gồm phần giải đápnhững câu hỏi liên quan đến các vấn đề nhân đạo, từ thiện, các chính sáchdành cho đối tượng đặc biệt, và phần đưa tin về những hoàn cảnh cần sựchung tay giúp đỡ của cộng đồng
Bên cạnh Báo Công an nhân dân, ANTV đã chung tay bắc một nhịp cầunhân ái để mọi người đến với nhau bằng tình yêu thương và chia sẻ những giá trịnhân văn cao đẹp nhất của con người, đồng thời mang đến niềm an ủi lớn lao đốivới con người, giúp mọi người nhận ra mình còn may mắn và hạnh phúc hơn rấtnhiều người, để giữ vững niềm tin, niềm hy vọng trong cuộc sống
Từ các chương trình TTXH, ANTV đã nhận được sự đồng hành, chia sẻcủa các nhà hảo tâm, của quý khán giả trong nước và cả kiều bào ở nước
Trang 38ngoài (thông qua website của đài) Sự hỗ trợ, đóng góp ấy thật vô cùng quýbáu, càng quý hơn Mặc dù mới ra đời nhưng chương trình “Nhịp cầu nhânái” của ANTV đã góp phần làm sáng tỏ hơn tinh thần nhân ái trong cộngđồng Điều quan trọng hơn là thông qua các chương trình truyền hình đã hìnhthành phong trào đóng góp giúp đỡ người nghèo, người bị bệnh tật góp phầnxây dựng một xã hội hướng thiện
Dựa vào tiêu chí lý thuyết được đưa ra do tác giả Đinh văn Hường [xem:chương 1, mục 1.1.4] để khảo sát báo CAND với phiên bản CAND online và
An ninh Tivi, chúng tôi nhận thấy, trong kế hoạch thực hiện chức năng vànhiệm vụ thông tin, tuyên truyền năm 2013 của các cơ quan báo chí truyềnthông được khảo sát, hầu như không thấy bản tư liệu nào về xây dựng kếhoạch dài hạn (3-5 năm), mà thường xây dựng kế hoạch trung hạn (1 năm), kếhoạch ngắn hạn (theo từng sự kiện hoặc theo từng chiến dịch truyền thông),
kế hoạch dự phòng (truyền thông về sự kiện xảy ra bất thường như: lũ lụt, hạnhán, tai nạn bất ngờ…) Kế hoạch truyền thông về TTXH nằm trong các kếhoạch chung đó
Khảo sát riêng năm 2013, Báo CAND đã trực tiếp tham gia rất nhiềuhoạt động TTXH và có kế hoạch truyền thông về công tác này Tuy nhiên, vớithời gian có hạn, tác giả luận văn chỉ tập trung khảo sát một số mẫu mang tínhđại diện cho từng dạng kế hoạch, như: 1 kế hoạch truyền thông trung hạn (kếhoạch tổng thể trong năm 2013) về TTXH, 1 kế hoạch truyền thông ngắn hạn
về TTXH, 1 kế hoạch truyền thông dự phòng về TTXH Các dạng này bámtheo các hoạt động từ thiện diễn ra thường niên và đột xuất, như: NgàyThương binh liệt sỹ và tặng quà cho gia đình chính sách và người có công;Cứu trợ Bản Khoang trong lũ quét; Chia sẻ nỗi đau với đồng nghiệp HồngSen ở Quảng Ngãi
Trang 392.2 Xây dựng kế hoạch truyền thông về TTXH trên báo CAND năm 2013
2.2.1 Xây dựng kế hoạch truyền thông trung hạn về TTXH (Kế hoạch tổng thể cho năm 2013)
Bước 1: Phân tích tổng quan
- Dân tộc ta có truyền thống “lá lành đùm lá rách”, “lá rách ít đùm lá ráchnhiều” Đạo lý nhân văn ấy đã ăn sâu vào tiềm thức của dân tộc Chính vì vậy,hoạt động TTXH diễn ra hàng ngày, kéo dài hàng năm, năm này qua nămkhác Đây là điểm xuất phát cho ý tưởng truyền thông về TTXH của báoCông an nhân dân
- Đảng và Nhà nước, Bộ Công an rất coi trọng truyền thông về TTXH Điềunày thể hiện ở hàng loạt các chủ trương, đường lối, chính sách, như: Nghịđịnh của Chính phủ số 67/2007/NĐ – CP ngày 13/4/2007 về chính sách trợgiúp các đối tượng bảo trợ xã hội; Thông tư của Bộ Lao động và Thương binh
xã hội số 26/2008/TT-BLĐTBXH ngày 10/11/2008 sửa đổi, bổ sung một sốđiều của Thông tư số số 13/2010/NĐ-CP số 09/2007/TT-BLĐTBXH; Nghịđịnh của Chính phủ số 148/2007/NĐ-CP ngày 25/9/2007 về tổ chức, hoạtđộng của quỹ xã hội, quỹ từ thiện; Thông tư liên tịch của Bộ Lao động &Thương binh xã hội và Bộ Nội vụ số 32/2009/TTLT-BLĐTBXH-BNV ngày21/9/2009 hướng dẫn nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức và định mức cán
bộ, nhân viên của cơ sở bảo trợ xã hội công lập
Đây là những tài liệu quan trọng, mang tính định hướng cho hoạt độngtruyền thông về TTXH của báo Công an trong giai đoạn hiện nay Bám sát sựđịnh hướng này, việc xây dựng kế hoạch truyền thông về từ thiện của BáoCAND sẽ đúng hướng và không bị dàn trải
- Báo CAND hàng năm thực hiện nhiệm vụ truyền thông về TTXH vàtrực tiếp làm công tác TTXH Từ năm 2013 trở về trước, báo đã làm rất tốt
Trang 40công việc này, đã được Đảng, Nhà nước, Bộ Công an tặng nhiều huân, huychương, bằng khen Chính vì vậy, khi xây dựng kế hoạch thông tin, tuyêntruyền chung cho năm 2013, lãnh đạo báo CAND cũng đã xây dựng luôn kếhoạch truyền thông trung hạn về TTXH.
Đây là kế hoạch cụ thể, là một phần của kế hoạch dài hạn nhưng rất quantrọng của Báo Công an nhân dân, bởi kế hoạch này cho phép từng phòng -ban chuyên môn, từng phóng viên có thời gian để lên kế hoạch thực hiện cụthể Người trực tiếp chỉ đạo Ban Thư kí biên tập xây dựng kế hoạch truyềnthông về TTXH là Trung tướng Nguyễn Hữu Ước Thời gian xây dựng kếhoạch là tháng 11/2012
Bước 2: Xây dựng kế hoạch
*Xác định mục tiêu của kế hoạch truyền thông về TTXH
- Mục tiêu chung: Cung cấp những thông tin cần thiết về TTXH nhằm thay
đổi ý nghĩ, nhận thức (dần dần hoặc ngay lập tức) và hành vi hoạt độngTTXH (tích cực hoặc không tích cực) của công chúng báo chí ngành Công an,
từ đó hình thành và lan tỏa trong cộng đồng xã hội một phong trào làmTTXH
Có thể thấy, mục tiêu chung được xây dựng rõ ràng, nhất quán, bao trùm toàn
bộ kế hoạch truyền thông về TTXH sẽ được thực hiện xuyên suốt năm 2013,tiếp sang năm 2014 và có thể sẽ tiếp sang nhiều năm sau nữa Dựa trên mụctiêu chung này, những người tham gia lập kế hoạch truyền thông về TTXH(cụ thể là Ban biên tập) có thể xác định các mục tiêu cụ thể khác nhau
- Mục tiêu cụ thể: Năm 2013 Báo CAND có một số mục tiêu cụ thể, cần được
ưu tiên trong kế hoạch truyền thông về TTXH Mục tiêu cụ thể này được xâydựng trên cơ sở kết quả nghiên cứu đối tượng, nghiên cứu nguồn thông tin, nghiêncứu các điều kiện cụ thể về khách quan (thực tế đang diễn ra), chủ quan (cơ quanbáo chí), trong mối quan hệ biện chứng của môi trường truyền thông