HỘI THẢO ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ TRONG GIÁO DỤC VÀ QNẢN LÝ THƯ VIỆN, ĐÁP ỨNG CÁC YÊU CẦU TRONG ĐÁNH GIÁ, KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG VÀ XẾP HẠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

HỘI THẢO ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ TRONG GIÁO DỤC VÀ QNẢN LÝ THƯ VIỆN, ĐÁP ỨNG CÁC YÊU CẦU TRONG ĐÁNH GIÁ, KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG VÀ XẾP HẠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG 1 Vinh, 12 / 09

Trang 1

HỘI THẢO

ỨNG DỤNG PHẦN MỀM MÃ NGUỒN MỞ TRONG GIÁO DỤC VÀ QNẢN LÝ THƯ VIỆN, ĐÁP ỨNG CÁC YÊU CẦU TRONG ĐÁNH GIÁ, KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG VÀ XẾP

HẠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC, CAO ĐẲNG

1

Vinh, 12 / 09 / 2014

Sử dụng phần mềm quản trị thư viện tích hợp Koha và phần mềmquản lý tài nguyên số Dspace đáp ứng yêu cầu trong đánh giá

kiểm định chất lượng và xếp hạng trường đại học

Hoàng Dũng – Công ty cổ phần tư vấn và tích hợp công nghệ D&L

Trang 2

Giới thiệu về D&L

 Tên Công ty: Công ty Cổ phần Tư vấn và Tích hợp Công nghệ D&L

 Thành lập: năm 2009

 Lĩnh vực kinh doanh:

 Giải pháp Thư viện tích hợp

 Hạ tầng Công nghệ thông tin

 Tích hợp Công nghệ thông tin

 Đại diện độc quyền của hãng :

 Innovative Interfaces (PM TV)

 FE Technologies (RFID)

Trang 3

Giới thiệu về D&L

Liên chi hội Thư viện Đại học Phía Bắc

Dự án OpenRoad

Trang 4

Dự án thư viện tiêu biểu

 Đại học Quốc gia Hà Nội

 Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh

 Đại học Bách khoa Hà Nội

 Đại học Bách khoa Hồ Chí Minh

 Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh

 Viện Thông tin Khoa học Xã hội – Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh

 Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội

Trang 5

Phần mềm thư viện tại Việt Nam

5

TECHNOLOGY INTEGRATION AND CONSULTING JSC

Trang 6

PM thư viện thương mại tại Việt Nam

Virtua, Open sky, Vital VTLS, Mỹ

Aleph, Alma, Rosetta Ex Libris, Israel

Millennium, Sierra, Content Pro Innovative Interfaces, Mỹ

Trang 7

- Hệ thống được tùy biến tùy tiện dẫn tới sản phẩm không có tính nhất quán và không theo tiêu chuẩn

- Không có khả năng liên kết thư viện

- Chưa được kiểm chứng sẽ hoạt động tốt với các CSDL lớn > 1 triệu biểu ghi

- Nguồn nhân lực phát triển PM thư viện không ổn định dẫn đến khó khăn trong việc phát triển sản phẩm và hỗ trợ khách hàng

7

Trang 8

- 100% theo chuẩn quốc tế về thư viện

- Có khả năng kết nối liên thư viện

- Luôn luôn cập nhật theo xu thế mới về thư viện

- Đáp ứng được mọi yêu cầu vể mô hình và qui mô thư viện

- Được kiểm chứng bởi các thư viện lớn nhất trên thế giới

-Do chính sách về PM, thư viện tại Việt Nam rất khó yêu cầu tùy biến, chỉnh sửa

hệ thống -Chi phí triển khai và bảo trì quá cao đối với thư viện Việt Nam nói chung

- Chi phí giá thành tính theo số lượng người quản trị sử dụng đồng thời tại 1 thời điểm (user license)

Trang 9

PM quản trị thư viện mã nguồn mở

Trang 10

PM quản lý tài nguyên số mã nguồn mở

Trang 11

Mô hình phát triển PM thư viện mã nguồn mở

PM thư viện

mã nguồn mở

Cộng đồng thế giới

Thư viện

sử dụng

Nhân viên

IT của thư viện

Công ty cung cấp dịch vụ

Trang 12

Ưu-nhược điểm PM thư viện mã nguồn mở

- 100% tuân theo chuẩn quốc tế

- Liên tục được câp nhật

- Dễ dàng tùy biến, phát triển theo nhu cầu

- Dễ dàng kết nối, liên kết với các phần mềm ứng dụng khác

- Cộng đồng phát triển và hỗ trợ trên khắp thế giới

- Miễn phí bản quyền phần mềm (HĐH, CSDL, PM thư viện)

- Thư viện chưa có niềm tin với sản phẩm mã nguồn mở

- Thư viện không quen với việc sử dụng nguồn mở từ HĐH, CSDL đến phần mềm

- Chưa có cơ chế tài chính trong việc sử dụng và duy trì phần mềm mã nguồn mở (đặc biệt tại Việt Nam)

Trang 13

PM thư viện mã nguồn mở tại Việt Nam

PMB – Quản trị thư viện tích hợp (Cộng đồng Francophone

đưa vào Việt Nam)

Greenstone – Quản trị bộ sưu tập số Dspace – Quản trị bộ sưu tập số

KOHA – PM quản trị thư viện tích hợp thư viện MNM

Trang 14

TỔNG QUAN PHẦN MỀM QUẢN TRỊ THƯ VIỆN TÍCH HỢP

KOHA

Trang 15

 Koha là PM QTTVTH mã nguồn mở đầu tiên trên thế giới

 Phát triển lần đầu vào năm 1999-2000 tại New Zealand bởi Công ty

Katipo và Thư viện Trust Phiên bản mới nhất: Koha 3.16

 Phát triển và hỗ trợ trên thế giới: www.koha-community.org

 Phát triển và hỗ trợ tại Việt nam: www.koha.vn

 Hỗ trợ trên 50 ngôn ngữ trên thế giới Koha 3.16 đã được Việt hóa

toàn bộ bởi Koha Vietnam

 Có đầy đủ các phân hệ, tính năng mới nhất của PM QTTVTH

 Hỗ trợ và đáp ứng 100% chuẩn nghiệp vụ thư viện: Marc21,

AACR2, DDC, RDA

D&L TECHNOLOGY INTEGRATION AND CONSULTING JSC

15

Trang 16

Koha trên thế giới

Trang 17

• Liên hiệp thư viện Colorado (Mỹ) http://www.aspencat.info/

• Liên hiệp thư viện Vermont (Mỹ) http://catalog.kohavt.org/

• Thư viện Trung tâm lưu trữ quốc gia Anh (The National

Archive): http://tna.koha-ptfs.eu

• Thư viện dược hoàng gia của Vương quốc Anh (Royal

Pharmesutical Society of Great Britain) http://rps.koha-ptfs.eu/

• Thư viện ngôn ngữ và các nên văn minh – Bibliothèque des langues et civilizations (BULAC): http://koha.bulac.fr/

• Thư viện công cộng Santa Cruz (California, Mỹ):

http://catalog.santacruzpl.org

17

Trang 18

• Thư viện Cục phát triển khoa học và công nghệ quốc gia Thái Lan (NSTDA Online Library @STKS): http://library.stks.or.th

• Thư viện Viện nghiên cứu đạo hồi cao cấp (International

Institute of Advance Islamic Studies – Malaysia):

Trang 19

Thư viện công cộng – Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ

http://koha.ekutuphane.gov.tr/cgi-bin/koha/opac-main.pl

 1,112 thư viện

 800,000 bạn đọc

 8 triệu biểu ghi

 Thời gian triển khai: 2012 - Tháng 2 2014

19

Trang 20

Koha tại Việt Nam

Đã được nghiên cứu và là đề tài luận văn, luận án của nhiều

cán bộ thư viện thư viện

2012 - Phiên bản Việt hóa đầu tiên cho Koha 3.8 được xây

dựng và phát triển bởi Ths Lê Bá Lâm

Phó giám đốc, Trung tâm thông tin thư viện, ĐHQGHN

2013 - Công ty D&L thành lập nhóm Koha Việt Nam

Tham gia Câu lạc bộ tự do nguồn mở Việt Nam (Vfossa): phát triển Koha

Tham gia chương trình OpenRoad của Bộ KHCN – phát triển Koha

Tham gia cộng đồng Koha trên thế giới Công bố mã nguồn và chia sẻ toàn bộ tài liệu của Koha 3.12 Tùy biến, phát triển, Việt hóa Koha phiên bản mới nhất 3.16 Cung cấp các dịch vụ cài đặt, cấu hình, tùy biến và đào tạo chuyên nghiệp

Trang 21

2014 Koha được đưa vào trương trình giảng dạy và đào tạo

21

Trang 22

• Khoa Thư viện – ĐH KHXH-NV Hà Nội – ĐHQGHN

• Trường quốc tế WellSpring

Trang 23

Các phân hệ của Koha

23

PHÂN HỆ OPAC

• Tùy chỉnh giao diện theo nhu cầu

• Tự động cập nhật sách mới

• Lựa chọn hiển thị thông tin trong từng biểu ghi của kết quả tìm kiếm

• Cho phép sắp xếp kết quả tìm kiếm theo tiêu chí ưu tiên

• Cho phép giới hạn kết quả tìm kiếm

• Nâng cao tính tương tác giữa Bạn đọc và hệ thống:

o Bạn đọc có thể đăng nhập để chỉnh sửa thông tin cá nhân, đặt mượn, gia hạn tài liệu trực tuyến, xem lịch sử mượn trả, đề xuất mua tài liệu, tạo các

tủ sách ảo yêu thích và chia sẻ với bạn bè.

• Có thể tương tác với các mạng xã hội

Trang 24

PHÂN HỆ BIÊN MỤC

• Hỗ trợ RDA (Resource Description and Access)

• Cho phép tạo các mẫu khung biên cho nhiều định dạng tài liệu: sách, luận văn/luận án, ÂPĐK, giáo trình vvv…

• Kiểm soát dữ liệu nhập vào theo tiêu chuẩn MARC 21: Các trường

điều khiển 00x; Các trường không cho phép lặp (trường tác giả 1xx)

• Cho phép chỉnh sửa thông tin theo lô

• Cho phép sao lưu biên mục

• Quản lý tính nhất quán

Trang 25

• Cho phép bạn đọc đặt mượn từ giao diện OPAC

• Cho phép quản lý lưu thông cho nhiều địa điểm khác nhau

• Thống kê lịch sử lưu thông

Trang 26

Trang 27

• Quản lý quỹ và ngân sách

• Hiện thị trạng thái rõ ràng trên giao diện web

• Có thể hiển thị trạng thái ÂPDK theo nhiều kiểu khác nhau trong giao diện OPAC/intranet

Trang 28

PHÂN HỆ BẠN ĐỌC

• Có thể quản lí từng cá nhân hoặc quản lí theo các nhóm bạn đọc

• Phân loại bạn đọc theo nhóm dựa vào các tiêu chí: số tuổi tối

thiểu/tối đa, số tiền cần để có thể đặt mượn sách, các chính sáchtrong phân hệ lưu thông,

• Mỗi khi nhập số thẻ bạn đọc vào hệ thống, nhân viên thư viện cóthể biết các thông tin: Ảnh cá nhân, số tiền đặt mượn (phạt/nợ), thông tin đặt mượn và thiết lập chính sách lưu thông riêng cho bạnđọc

Trang 29

29

PHÂN HỆ BÁO CÁO

• Linh hoạt và mềm dẻo

• Thống kê báo cáo cho tất cả các phân hệ

• Cho phép thiết kế báo cáo theo nhu cầu (bằng các câu lệnh SQL đơn giản vào CSDL)

• Cho phép xuất báo cáo ra PDF, Excel

Trang 30

TỔNG QUAN PHẦN MỀM QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN SỐ

Dspace

Trang 31

 DSpace là một bộ phần mềm hỗ trợ giải pháp xây dựng và phân

phối các bộ sưu tập số hóa trên Internet

 DSpace do HP và The MIT Libraries phát triển vào năm 2002, hiện

nay có hơn 1,400 trường đại học và các tổ chức văn hoá sử dụng phần mềm số DSpace để quản lý và chia sẻ nguồn tài nguyên:

Sách, Tạp chí, Luận văn và các sưu tập Hình ảnh, Âm thanh và

Phim

 Dspace là phần mềm mã nguồn mở cho phép các thư viện, các cơ

quan nghiên cứu phát triển và mở rộng, tại địa chỉ

http://www.dspace.org

Trang 32

Rất nhiều thư viện tại Việt Nam đã sử dụng Dspace

• Đại học Quốc gia Hà Nội

• Đại học Bách khoa Hà Nội

• Trung tâm học liệu – Đại học Đà Nẵng

Trang 33

Vai trò của Dspace

 DSpace được sử dụng cơ bản như một phần mềm lưu trữ và phân

phối tài liệu số

 DSpace có ba vai trò chính:

 Giúp cho việc thu nhận và quản lý tài liệu được dễ dàng, bao gồm siêu dữ

liệu của tài liệu

 Giúp cho việc truy cập tài liệu được dễ dàng, bằng cả việc liệt kê và tìm

kiếm

 Giúp cho việc lưu trữ tài liệu lâu dài.

Trang 34

Kiến trúc của Dspace

 Thư viện đóng vai trò quản lý tổng thể toàn bộ nguồn tài nguyên

số

 Các khoa, trung tâm trong trường hay đơn vị xã hội khác có thể

đóng góp và quản lý tài nguyên số của mình

Phân cấp quản lý theo mô hình trung tâm – chi nhánh

Trang 35

Phân cấp quản lý theo mô hình trung tâm – chi nhánh

Trang 36

 Đơn vị là cấp cao nhất về nội dung trong DSpace Chúng tương

ứng với các thành phần của tổ chức như các phòng, ban, khoa, ngành

 Mỗi đơn vị có thể chứa các đơn vị con và các bộ sưu tập Bộ sưu

tập là nơi chứa các tài liệu số

 Một biểu ghi tài liệu số bao gồm các mô tả siêu dữ liệu và các tập

dữ liệu (Bitstreams)

 Các tập dữ liệu là thành phần nhỏ nhất trong Dspace và phải được

gắn kết với một biểu ghi tài liệu số

Các thành phần trong kiến trúc Dspace

Trang 37

 Các nguồn tài nguyên số khác.

Trang 38

Tính năng của Dspace

Hỗ trợ các chuẩn quốc tế

 Mô tả theo chuẩn Dublin Core

 Hỗ trợ hoàn toàn Unicode

 Phát triển dựa trên OAI-PMH (Open Archives Initiative Prototal

for Metadata Harvesting)

 Tích hợp chặt chẽ với các phần mềm tìm kiếm như Google,

Google scholar…

Trang 39

 Khung mẫu nhập liệu

có thể tùy biến cho

từng bộ sưu tập khác

nhau

Dễ dàng thao tác nhập liệu

Trang 40

Phân quyền và bảo mật mạnh

 Có thể phân quyền đến từng tài khoản người dùng, đến từng

Bộ sưu tập hoặc thậm chí đến từng tài liệu

 Các quyền được cấu hình khá chi tiết như: Quyền xem biểu

ghi thư mục, Quyền xem toàn văn, Quyền truy cập vào từng

bộ sưu tập cụ thể…

 Nếu người dùng không có quyền xem tập tài liệu số thì có thể

bấm vào nút yêu cầu để xin quyền truy cập vào tài liệu đó

 Có thể quản lý theo từng thành viên hoặc theo nhóm

Trang 41

 Kết quả tìm kiếm linh

hoạt Hiển thị kết quả theo

đơn vị, bộ sưu tập và các

tài liệu

 Hỗ trợ tìm kiếm toàn văn

 Cung cấp bộ lọc cho phép

giới hạn kết quả tìm kiếm

Tìm kiếm linh hoạt

Trang 42

SỬ DỤNG KOHA, DSPACE ĐÁNH GIÁ, KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG,

XẾP HẠNG ĐẠI HỌC

Trang 43

Tham gia vào chuỗi phát triển ngành Thư viện trên thế giới

 Cập nhật tính năng mới cùng cộng đồng thế giới

 Trao đổi nghiệp vụ Thư viện với thế giới

 Cộng đồng sử dụng Koha, Dspace là toàn bộ Thư viện trênThế giới

Hội nhập quốc tế

43

Trang 44

PM Thư viện Việt Nam PM Thư viện Koha, Dspace

PM chuẩn QT

PM Việt Nam

Trang 45

Kết hợp với các giải pháp Thư viện khác

 Phần mềm tìm kiếm tập trung Vufind

 Cổng thông tin thư viện Drupal

 Phần mềm xác thực tập trung CAS

 Thiết bị RFID, EM cho quản trị và an

ninh thư viện

 Cơ sở dữ liệu điện tử

45

Hội nhập quốc tế

Trang 46

Koha Dspace

Tài nguyên truyền thống

Tài nguyên số CSDL điện tử /

Trang 47

Tài nguyên truyền thống

Tài nguyên số CSDL điện tử /

Trang 48

 Dễ dàng tùy biến xây dựng các thống kê, báo cáo để

kiểm định chất lượng và hiệu quả quản lý, sử dụng và

khai thác của thư viện và bạn đọc:

 Các thống kê tài liệu (sách mới, sách được lưu thông nhiều

nhất, sách đang được mượn, sách có trong thư viện vvv…)

 Thống kê lưu thông tài liệu theo thời gian, địa điểm và đối

tượng bạn đọc

 Thống kê biên mục, bổ sung

 Thống kê truy cập và sử dụng tài nguyên số của bạn đọc

 vvvv

Đánh giá, thống kê trong phạm vi từng trường đại học

Trang 49

 Tìm kiếm tài nguyên số trên Google và Google Scholar

 Dspace đã kết hợp với Google và Google Scholar để tài nguyên trên

Dspace có thể hiển thị và tìm kiếm trên Google và Google Scholar

 Dspace giúp đưa tài nguyên học thuật của trường đại học ra thế giới,

nâng cao vị thế và hình ảnh của trường đại học

 Xếp hạng đại học trên webometrics.info

 Chất lượng và số lượng tài nguyên số nội sinh là một trong các tiêu

chí đánh giá và xếp hạng đại học

 Dữ liệu thống kê tài nguyên số trên hệ thống Dspace tìm kiếm được

bởi Google Scholar sẽ là tiêu chí để đánh giá TÍNH MỞ (Openenss) của tài liệu học thuật của trường đại học

Tìm kiếm, đánh giá, xếp hạng trên phạm vi thế giới

Trang 51

TRIỂN KHAI KOHA, Dspace

51

Trang 52

Qui mô hạ tầng CNTT cho Koha, Dspace phụ thuộc phần lớn vào lượng giao dịch, truy cập quản trị, sử dụng của cán bộ thư viện và bạn đọc Riêng với Dspace, số lượng và dung lượng tài nguyên số là một tiêu chí quan trọng nhất.

 Giảng dạy, nghiên cứu

o Máy tính để bàn hoặc laptop thông thường

 Thư viện qui mô vừa và nhỏ

o Máy chủ CPU 2GHz, RAM 3GB, HDD 30GB, CD/DVD

 Thư viện có khoảng 300 – 500 nghìn biểu ghi trở lên

o Máy chủ CPU Xeon E5 – 2680, 2.7GHz, RAM 16Gb, HDD

2 x 600GB, CD/DVD

Yêu cầu hạ tầng CNTT

Trang 53

Phần mềm cài đặt

53

Hệ điều hành Ubuntu

Phần mềm Koha

Cơ sở dữ liệu MySQL

Web server Apache

Ngôn ngữ lập trình Perl

Hệ điều hành Ubuntu Phần mềm Dspace

Cơ sở dữ liệu PostgreSQL

Web server Apache

Ngôn ngữ lập trình Java

Trang 54

Các bước triển khai quan trọng

 Chuyển đổi cơ sở dữ liệu biểu ghi

o Từ hệ thống phần mềm cũ (CDS/ISIS, iLib, Libol, Vebrary)

o Từ các file excel hoặc access

o Chuẩn hóa lại thông tin biểu ghi thư mục

o Cần đảm bảo dữ liệu không bị mất trong quá trình chuyển đổi

o Phải có kinh nghiệm làm việc với nhiều loại dữ liệu

 Cấu hình, tùy chỉnh thông số các phân hệ

o Cấu hình thông số các phân hệ dựa trên nhu cầu của từng thư viện

o Thông số cấu hình có thể thay đổi trong quá trình thực hành, thử nghiệm hoặc đưa hệ thống hoạt động chính thức

Trang 55

Các bước triển khai quan trọng

55

 Nghiên cứu đào tạo

o Sử dụng tài liệu trên www.koha-community.org

o Sử dụng tài liệu trên www.koha.vn

o Tham dự các khóa đào tạo Koha

o Đối tượng nghiên cứu đào tạo

 Cán bộ IT

 Cán bộ quản trị hệ thống

 Cán bộ nghiệp vụ theo từng chức năng

Định dạng
Số trang	61
Dung lượng	4,58 MB