Tổ chức dạy học theo dự án chương III hệ sinh thái, sinh quyển và bảo vệ môi trường, phần 7 sinh thái học, sinh học lớp 12

Đặc biệt, một số giáo viên còn ỷ lại, ngại tìm hiểu, ngại đổi mới phươngpháp dạy học vì sợ mất thời gian, khó làm và một số thậm chí còn chưa hìnhdung ra việc tổ chức giảng dạy theo hướn

MỤC LỤC

Trang

1 Mở đầu

1.1 Lí do chọn đề tài 1

1.2 Mục đích nghiên cứu 2

1.3.Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 3

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 6

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 7

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo 18

dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 3 Kết luận, kiến nghị Kết luận 16

Kiến nghị 17

Tài liệu tham khảo 18

Danh mục các đề tài SKKN đã đạt được 18

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:

Ngày nay với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, nền kinh

tế mở cửa hội nhập và trước những yêu cầu của xã hội cần có sự đổi mới về đàotạo nhân lực cho đất nước Giáo dục được coi là quốc sách hàng đầu Vì vậy,Đảng, Nhà nước, các tầng lớp nhân dân đặc biệt quan tâm và từ đó cũng đã đề ranhững yêu cầu cho việc đổi mới phương pháp cũng như hình thức dạy học

Tổ chức dạy học theo hướng phát triển năng lực là xu hướng, phươngpháp học mới đã thu hút rất nhiều sự quan tâm của những người làm giáo dục

Mô hình học tập này ngày càng được nhân rộng và thu hút sự tham gia củanhiều người do tính hiệu quả mà nó đem lại

Học tập theo dự án là một quá trình bao gồm nhiều hoạt động dạy và hoạtđộng học Hai hoạt động này được liên hệ bằng vốn hiểu biết và kinh nghiệm cụthể của người học, trên cơ sở đó, giáo viên hệ thống hóa những tri thức, kĩ năng,

kĩ xảo, đáp ứng mục tiêu dạy học Để thực hiện tốt hoạt động dạy học theo dự áncần gắn liền giữa lý luận và thực tiễn, hình thành và phát triển năng lực, phẩmchất cho học sinh đáp ứng những yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng mà

bộ giáo dục đề ra cũng như đáp ứng kì vọng của người dân vào nền giáo dục củađất nước

Sinh học là một ngành khoa học thực nghiệm, kiến thức sinh học xuấtphát từ đời sống sản xuất và được ứng dụng mạnh mẽ vào thực tiễn sản xuất.Phần Sinh thái học (Sinh học 12) theo chương trình cải cách được bổ sung rấtnhiều kiến thức mới và hiện đại Cấu trúc chương trình phần này được thể hiện

từ cấp độ cá thể -> quần thể -> quần xã -> Hệ sinh thái -> Sinh quyển, có rấtnhiều kiến thức liên quan đến thực tiễn và tính ứng dụng cao Vì vậy, khi dạy-học phần này, đòi hỏi có những phương pháp dạy học phù hợp để có thể giúphọc sinh hình thành, khắc sâu các kiến thức một cách chủ động, nâng cao hiệuquả việc học tập Có thể áp dụng những phương pháp dạy học gắn với thực tế

Tuy nhiên, hiện nay hầu như chương trình giảng dạy môn sinh học ởtrường phổ thông chỉ mới tiến hành dạy chủ yếu thiên về lí thuyết, các hoạt độngthực hành chưa triển khai được do thiếu thời gian, khó khăn về kinh phí Do đó,kiến thức sinh học của học sinh thường nghèo nàn, không có kĩ năng áp dụngvào thực tiễn hoặc giải quyết các tình huống thực tiễn, việc cung cấp và bổ sungkiến thức sinh học cho học sinh còn nhiều hạn chế

Đặc biệt, một số giáo viên còn ỷ lại, ngại tìm hiểu, ngại đổi mới phươngpháp dạy học vì sợ mất thời gian, khó làm và một số thậm chí còn chưa hìnhdung ra việc tổ chức giảng dạy theo hướng tích cực chỉ tổ chức hoạt động nhómkém hiệu quả theo hình thức giao bài, câu hỏi cho nhóm làm và báo cáo kết quả

vì vậy học sinh chỉ cần chép lại nội dung trong sách giáo khoa hoặc lên mạnglấy bài của người khác và chỉnh sửa lại nên không thực sự phát huy được tínhtích cực của học sinh, hiệu quả giáo dục không cao Vì vậy cần phải có nhữngngười tiên phong, mạnh dạn trong vấn đề đổi mới phương pháp dạy học

Tổ chức dạy học theo dự án sẽ giải quyết được tất cả những vấn đề trên vàchương III: Hệ sinh thái, sinh quyển và bảo vệ môi trường (Phần 7, sinh học 12)

là một nội dung phù hợp để áp dụng hình thức dạy học này Đó là lí do tôi chọn

đề tài nghiên cứu “Tổ chức dạy học theo dự án chương III: Hệ sinh thái, sinh quyển và bảo vệ môi trường, phần 7: Sinh thái học, Sinh học lớp 12”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Tôi chọn đề tài này để nghiên cứu nhằm mục đích:

- Nâng cao hiệu quả giảng dạy Bởi lẽ, đây là một phương pháp dạy họctích cực, hiện đại Qua việc tổ chức dạy học gắn liền với thực tiễn, học sinh sẽphát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong việc hình thành kiến thức,

kĩ năng của mình, khắc phục lỗi truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc;tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức; tập trung dạy cách học, cáchnghĩ, khuyến khích tự học; đảm bảo cân đối giữa trang bị kiến thức, rèn luyện kĩnăng và định hướng thái độ, hành vi cho học sinh

- Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực Tạo nên sựlan tỏa mạnh mẽ đến các đồng nghiệp khác trong việc đổi mới phương pháp dạyhọc, nâng cao hiệu quả giáo dục

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đề tài này sẽ nghiên cứu, tổng kết về một “Phương pháp giảng dạy” tíchcực, hiện đại nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức kĩ năng của học sinh; tăng cường kĩ năng thực hành, vận dụng kiến thức;tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học

Thực hiện dạy học theo dự án tại chương 3, phần sinh thái học, sinh họclớp 12 được thực hiện thông qua việc khảo sát một hệ sinh thái cụ thể giúp họcsinh tự lĩnh hội kiến thức mới một cách chủ động và sáng tạo

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

* Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:

- Căn cứ vào những văn bản, tài liệu hướng dẫn về tổ chức dạy học theo

dự án của Bộ giáo dục và đào tạo, của Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hóa

- Căn cứ vào chuẩn kiến thức kĩ năng của chương 3, phần 7, sinh học 12

để lập dự án

* Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

- Trực tiếp khảo sát thực tế và thông qua cán bộ địa phương, quần chúngnhân dân để nắm bắt thông tin về một hệ sinh thái đồng lúa gần trường (vị trí,diện tích, thực vật, động vật chủ yếu, sự biến động theo mùa )

* Phương pháp thống kê, xử lí số liệu:

- Kiểm tra đánh giá học sinh sau quá trình học tập bằng các bài kiểm traviết, thực hành

- Đối chiếu, so sánh kết quả với các lớp đối chứng cùng hoặc khác nămhọc

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến:

+ Phát triển kỹ năng: dạy học theo dự án rèn luyện cho học sinh rất nhiều

kỹ năng trong đó quan trọng nhất là kỹ năng tổng hợp và kỹ năng làm việc theonhóm qua đó giúp phát triển năng lực toàn diện của học sinh, hoàn thiện nhâncách và xây dựng tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, ý thức bảo vệ sựcân bằng sinh thái trong tự nhiên

+ Tận dụng công nghệ để thực hiện được dự án học sinh phải khai tháctriệt để tài nguyên trên mạng Internet và và kiến thức thực tế khi khảo sát dự án

để có được những nguồn tri thức hữu ích và sử dụng chúng một cách hiệu quả.Đồng thời khi trình bày, bảo vệ dự án học sinh thường phải sử dụng các công cụtrình chiếu hiện đại

+ Học sinh tạo ra sản phẩm và phổ biến cộng đồng: việc tổ chức cho họcsinh phổ biến sản phẩm của mình và công bố có nhiều tác dụng tích cực

+ Đánh giá chất lượng sẽ có nhiều người cùng đánh giá và góp ý để sảnphẩm hoàn thiện hơn

+ Phát triển ý tưởng: từ những đóng góp của người nhận và sử dụng sảnphẩm mà nhóm có thể có ý tưởng mới hoặc phát triển quy mô dự án

+ Tăng cường kiến thức: nhiều kiến thức mới sẽ được chia sẻ, nhiều thôngtin mới được phản hồi và lượng thông tin của dự án được bổ sung hoàn thiện

+ Góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy, đổi mới phương pháp dạy họctheo hướng phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của học sinh

+ Tăng cường và tạo hứng thú cho học sinh khi lĩnh hội kiến thức, giúpcác em chủ động tìm kiếm, lĩnh hội kiến thức mới

+ Xác định được quy trình và đánh giá hiệu quả của việc sử dụng phươngpháp dạy học dự án trong giảng dạy môn sinh học nói chung và phần hệ sinhthái sinh học 12 nói riêng

- Nội dung phương pháp.

Theo bộ giáo dục Singapore dạy học theo dự án là một hoạt động học tậpnhằm tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và ápdụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Quá trình học theo dự án giúphọc sinh củng cố kiến thức và xây dựng các kỹ năng hợp tác giao tiếp và học tậpđộc lập, chuẩn bị hành trang cho học sinh trong sự nghiệp học tập suốt đời vàđối mặt với các thử thách trong cuộc sống

Theo dự án Việt Bỉ: Dạy học theo dự án là một chuỗi các hoạt động dựatrên động cơ bên trong của học sinh nhằm khám phá và phát hiện một phần củathực tế (các chuỗi hoạt động thực tế: thực hiện nghiên cứu; khám phá các ýtưởng theo sở thích; tìm hiểu và xây dựng kiến thức; học liên môn; giải quyếtcác vấn đề; cộng tác với các thành viên trong nhóm; giao tiếp; phát triển các kỹnăng, thái độ và sự đam mê)

Sau khi nghiên cứu về dạy học dự án tôi cho rằng: Dạy học theo dự án làmột hình thức dạy học trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ phức hợp, gắnvới thực tiễn, kết hợp lý thuyết với thực hành và đánh giá kết quả Hình thứclàm việc chủ yếu là theo nhóm, kết quả dự án là một sản phầm hành động có thểgiới thiệu được và có tính khả thi Vì vậy việc sử dụng dạy học theo dự ánkhông chỉ giúp học sinh hứng thú, chủ động trong học tập mà còn rèn luyện,củng cố rất nhiều kĩ năng của học sinh.[4]

- Cách thức tổ chức thực hiện dự án:

Một dự án bao gồm 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Ý tưởng dự án Giáo viên và học sinh cùng nhau:

- Tìm hiểu nội dung bài học, xác định các kiến thức trọng tâm của bài học

- Thảo luận các tình huống, các vấn đề đã đặt ra

- Xây dựng các ý tưởng dự án

- Lựa chọn ý tưởng tối ưu trong các ý tưởng đề xuất

- Xây dựng các mục tiêu của dự án

Giai đoạn 2: Thiết kế dự án

Người dạy:

- Thiết kế bài dạy

- Xây dựng các bài tập dự án Hình thành các kịch bản dự án

- Chuyển giao bài tập và kịch bản dự án cho học sinh

- Phân công nhiệm vụ cho học sinh

- Lựa chọn các công cụ hỗ trợ: Các nguồn tài liệu, các trang web, máytính, kinh phí

- Xây dựng công cụ đánh giá dự án:

Người học:

- Các nhóm phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên

- Xây dựng kế hoạch thực hiện dự án

- Thu thập các tài liệu có liên quan đến chủ đề dự án

- Đóng góp ý tưởng và cách giải quyết nhiệm vụ

- Thâm nhập thực tiễn, tìm kiếm tư liệu để hoàn thành nhiệm vụ được giao

- Thảo luận, hợp tác, trao đổi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ

- Thiết kế, xây dựng, hoàn thiện các sản phẩm dự án

Người dạy:

- Theo dõi quá trình thực hiện dự án của học sinh

- Định hướng, điều chỉnh các hoạt động của học sinh phù hợp với các mụctiêu đề ra

- Cung cấp các tài liệu, điều kiện cần thiết

- Hỗ trợ học sinh trong quá trình tạo ra các sản phẩm dự án, đặc biệt là sảnphẩm công nghệ thông tin

- Kiểm tra đánh giá thường xuyên, thông báo kịp thời kết quả đánh giá quátrình làm việc của học sinh

Giai đoạn 4: Trình bày sản phẩm, đánh giá dự án

Người dạy:

- Chuẩn bị các điều kiện cho buổi báo cáo sản phẩm

- Hướng dẫn học sinh báo cáo các sản phẩm dự án

- Thông báo lại các tiêu chí đánh giá sản phẩm

- Hướng dẫn học sinh tự đánh giá và đánh giá sản phẩm của các nhóm

- Nhận xét, đánh giá toàn bộ quá trình thực hiện dự án

- Rút ra các kiến thức cần thiết cho bài học

- Đánh giá cải tiến, rút ra các bài học cho các dự án tiếp theo

- Lựa chọn sản phẩm ưu việt, công bố rộng rãi để nhân điển hình, phục vụcho việc tuyên truyền phương pháp dạy học theo dự án

Người học:

- Báo cáo các sản phẩm và kết quả nghiên cứu

- Nhận xét, tự đánh giá và đánh giá các sản phẩm của các nhóm

- Nhận xét, đánh giá toàn bộ dự án

- Tổng kết các kiến thức của bài học

- Rút ra bài học kinh nghiệm

- Đánh giá cải tiến.[4]

* Chuẩn kiến thức kỹ năng của chương 3, phần 7, sinh học 12:

Chương III Hệ sinh thái, sinh quyển và bảo vệ môi trường (gồm các bài

từ 42 đến 47 và 48 (Ôn tập chương trình sinh học bậc THPT) Giới thiệu về hệsinh thái, sự chuyển hoá vật chất trong hệ sinh thái, sinh quyển, sinh thái học vớiviệc quản lý nguồn lợi thiên nhiên Mục tiêu của chương:

Kiến thức:

- Nêu được định nghĩa hệ sinh thái

- Nêu được các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái, các kiểu hệ sinh thái(tự nhiên và nhân tạo)

- Nêu được mối quan hệ dinh dưỡng: chuỗi (xích) và lưới thức ăn, bậcdinh dưỡng

- Lấy được những ví dụ minh hoạ chuỗi và lưới thức ăn

- Nêu được các tháp sinh thái, hiệu suất sinh thái

- Nêu được khái niệm chu trình vật chất và trình bày được các chu trìnhsinh địa hoá : nước, cacbon, nitơ

- Trình bày được quá trình chuyển hoá năng lượng trong hệ sinh thái(dòng năng lượng)

- Nêu được khái niệm sinh quyển và các khu sinh học chính trên Trái Đất(trên cạn và dưới nước)

- Trình bày được cơ sở sinh thái học của việc khai thác tài nguyên và bảo

vệ thiên nhiên

Kĩ năng:

- Biết lập sơ đồ về chuỗi và lưới thức ăn

- Tìm hiểu một số dẫn liệu thực tế về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên không hợp lí ở địa phương

- Đề xuất một vài giải pháp bảo vệ môi trường ở địa phương.[2]

* Phạm vi áp dụng của sáng kiến:

Thực hiện dạy học theo dự án chương 3, phần sinh thái học, sinh học 12góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng tíchhợp và gắn dạy học với thực tiễn vì vậy có thể áp dụng vào thực tiễn giảng dạynội dung này tại các trường phổ thông và trung tâm GDTX trong tỉnh

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Trước tiên, chúng ta hãy thể so sánh đặc trưng của PPDH truyền thống và dạy họctheo dự án như sau:

PPDH truyền thống Dạy học theo dự án

Bản chất Truyền thụ tri thức, truyền

thụ và chứng minh chân

lý của GV

Tổ chức hoạt động nhận thức cho HS Dạy HS cách tìm ra chân lý

Mục tiêu Chú trọng cung cấp tri

thức, kỹ năng, kỹ xảo

Học để đối phó với thi cử

Sau khi thi xong những

điều đã học thường bị bỏ

quên hoặc ít dùng đến

Chú trọng hình thành các năng lực (sángtạo, hợp tác, ) dạy PP và kỹ thuật laođộng khoa học, dạy cách học Học đểđáp ứng những yêu cầu của cuộc sốnghiện tại và tương lai Những điều đã họccần thiết, bổ ích cho bản thân HS và cho

sự phát triển XH

Nội dung Từ SGK, GV Từ nhiều nguồn khác nhau: SGK, GV,

các tài liệu khoa học phù hợp, thực tế điều tra gắn với:

- Vốn hiểu biết, kinh nghiệm và nhu cầucủa HS

- Tình huống thực tế, bối cảnh và môi trường địa phương

- Những vấn đề HS quan tâm

trong 4 bức tường của lớp

học, GV đối diện với cả

lớp học

Cơ động, linh hoạt: học ở lớp, ở phòng thí nghiệm, ở hiện trường, trong thực tế; học cá nhân, học đôi bạn, học theo nhóm; cả lớp đối diện với GV [4]

Như vậy, trước khi áp dụng sáng kiến, việc dạy chương 3 phần sinh tháihọc trong chương trình sinh học 12 có một số bất cập sau:

- Chỉ giới hạn trong 4 bức tường, việc nhìn nhận thực tế bị hạn chế nhiều

- Giáo viên chú trọng truyền thụ kiến thức là chủ yếu

- Học sinh thụ động tiếp thu kiến thức, khó phát huy được tính tích cực,chủ động sáng tạo của học sinh

- Học sinh nhanh quên kiến thức vì vậy khi kiểm tra kết quả thườngkhông cao

Việc thực hiện dạy học theo dự án tại chương 3, phần sinh thái học lớp 12được thực hiện thông qua việc khảo sát một hệ sinh thái cụ thể gần trường sẽkhắc phục được những bất cập trên

2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề (Nội dung dự án):

Dự án: TÌM HIỂU HỆ SINH THÁI CÁNH ĐỒNG Địa chỉ: Thôn Thượng Quý, xã Hà Phong, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa (Cách trường 70 m) [3]

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

1 Kiến thức

1.1 Hóa học

- Hóa học và vấn đề môi trường (SGK12-CB)

+ Một số vấn đề về ô nhiễm môi trường có liên quan đến hóa học.

+ Tìm được thông tin trong bài học, trên các phương tiện thông tin đại chúng về vấn đề ô nhiễm môi trường Xử lý được các thông tin, rút ra được nhận xét về một số vấn đề ô nhiễm và chống ô nhiễm môi trường.

1.2 Địa lý

- Môi trường và sự phát triển bền vững.(SGK10-CB)

+ Hiểu và trình bày được các khái niệm: môi trường, tài nguyên thiên nhiên, phát triển bền vững

- Tìm hiểu địa lí địa phương theo chủ đề.(SGK12-CB)

+ Chủ đề 1: Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ và sự phân chia hành chính.

1.3 Sinh học

- Mô tả hệ sinh thái điển hình hay sẵn có của địa phương

- Nêu được những ví dụ minh họa chuỗi và lưới thức ăn.

- Nêu được sự chuyển hoá năng lượng qua các bậc dinh dưỡng (nhấn mạnh là hằng số sinh học).

- Nêu được các dạng tài nguyên thiên nhiên mà con người khai thác không khoa học đã và đang gây tác hại đối với từng dạng tài nguyên.

- Nêu được các giải pháp chính của chiến lược phát triển bền vững.

- Công dân với cộng đồng (SGK10-CB)

+ Yêu quý, gắn bó với lớp, với trường, với cộng đồng nơi ở.

- Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường.(SGK11-CB)

+ Biết tham gia thực hiện và tuyên truyền cho mọi người xung quanh thực hiện chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường

+ Phản đối và đấu tranh với các hành vi gây hại cho tài nguyên, môi trường.

II ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC:

- Số lượng 40 học sinh, 01 lớp, khối 12- THPT (lớp 12A1); thời gian học

III Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC

Thông qua việc nghiên cứu “TÌM HIỂU HỆ SINH THÁI CÁNH

ĐỒNG”, học sinh sẽ có kiến thức về nội dung các bài 42,43,44,45 và 46: Sinh

Thái học ở chương trình sinh học 12, kiến thức về ảnh hưởng của việc khai thác, bảo tồn và phát triển của các loài động vật trong hệ sinh thái, từ đó hình thành tình yêu thiên nhiên, sinh vật, ý thức bảo vệ động vật nói chung và bảo tồn thiên nhiên nói riêng.

Thông qua việc nghiên cứu, học sinh hình thành được ý thức hoạt động tập thể và một số các kĩ năng cần thiết khác giúp hoàn thiện nhân cách, kĩ năng, thái độ đúng về bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái.

Cơ sở khoa học cho việc bảo vệ và sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái.

Cơ sở khoa học xây dựng mối quan hệ giữa con người và thế giới tự nhiên.

IV THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU

- Máy tính xách tay có kết nối Internet

- Máy chiếu Projector

- Máy quay phim, chụp hình

- Tài liệu về phân loại thực vật, phân loại động vật, SGK sinh học 12

- Tài liệu về các loài chim, rắn, chuột, các sinh vật có ích trên đồng ruộng

- Nêu được các tháp sinh thái, hiệu suất sinh thái

- Bảo vệ môi trường: Trình bày được cơ sở sinh thái học của việc khai thác và bảo tồn hệ sinh thái, các loài sinh vật và việc đánh bắt của con người; tác động của việc đánh bắt sinh vật và sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật lên hệ sinh thái; quản lí, và bảo tồn các loài sinh vật cho phát triển bền vững, những biện pháp cụ thể bảo vệ sự đa dạng sinh học, giáo dục bảo vệ môi trường.

* Kĩ năng

- Biết lập sơ đồ về chuỗi và lưới thức ăn.

- Thu thập được một số dẫn liệu thực tế về công tác bảo tồn và đánh bắt các loài sinh vật trong hệ sinh thái.

- Đề xuất được một vài giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái.

-Vận dụng những kiến thức của môn học khác và kiến thức trong xã hội

để có được kiến thức mới

- Kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, tivi, đài truyền thông, internet.

- Kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin

* Thái độ

Thông qua việc nghiên cứu bài học, học sinh hình thành được:

- Tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước và vận động người khác tham gia giữ gìn, bảo vệ và phát triển bền vững thiên nhiên, hệ sinh thái.

- Thay đổi hành vi đối xử với thiên nhiên, đặc biệt ý thức bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ môi trường, nói không với việc giết thịt, săn bắt động vật hoang dã.

- Ý thức được trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên bảo vệ sinh vật.

- Chủ động, tích cực tham gia trong các hoạt động cộng đồng, hoạt động tập thể bảo vệ môi trường.

- Đánh giá được hành vi của bản thân và người khác đối với thiên nhiên, chủ động tích cực tham gia và vận động người khác tham gia các hoạt động tuyên truyền chăm sóc, bảo vệ thiên nhiên và phản đối những hành vi phá hoại thiên nhiên.

2 Nội dung:

- Nêu được định nghĩa hệ sinh thái.

- Nêu sơ bộ các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái, các kiểu hệ sinh thái (tự nhiên và nhân tạo).

- Nêu được mối quan hệ dinh dưỡng: chuỗi (xích) và lưới thức ăn, bậc dinh dưỡng.

- Biết lập sơ đồ về chuỗi và lưới thức ăn.

- Nêu được các tháp sinh thái, hiệu suất sinh thái

- Nêu được khái niệm chu trình vật chất và trình bày sơ lược các chu trình sinh địa hoá: nước, cacbon, nitơ.

- Trình bày được quá trình chuyển hoá năng lượng trong hệ minh thái (dòng năng lượng)

- Nêu được khái niệm sinh quyển và các khu sinh học chính trên Trái Đất (trên cạn và dưới nước).

- Trình bày được cơ sở sinh thái học của việc khai thác tài nguyên và bảo

vệ thiên nhiên: Các dạng tài nguyên và sự khai thác của con người; tác động của việc khai thác tài nguyên lên sinh quyển; quản lí tài nguyên cho phát triển bền vững, những biện pháp cụ thể bảo vệ sự đa dạng sinh học, giáo dục bảo vệ môi trường.

- Thu thập được một số dẫn liệu thực tế về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên không hợp lí ở địa phương.

- Đề xuất được một vài giải pháp bảo vệ môi trường ở địa phương.

- Giáo viên đưa ra một vài hình ảnh về

cánh đồng tại xã Hà Phong, huyện Hà

Trung.

(bổ sung hình ảnh minh họa về một số loài

động thực vật trên đồng ruộng )

- Cánh đồng này của xã Hà Phong nằm

ngay bên cạnh trường chúng ta, là nơi sinh

Quan sát ảnh và xác định vị trí cánh đồng.

Học sinh theo giỏi hoạt động giới thiệu của giáo viên và trả lời câu hỏi từ đó hình thành động cơ học tập.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

sống và di trú của rất nhiều loài động thực

vật và là một trong những hệ sinh thái điển

hình của địa phương Hàng ngày, khi đến

trường chúng ta thường đi qua hoặc quan

sát thấy, cánh đồng đã mang lại bầu không

khí trong lành, mát mẻ cho địa phương

cũng như trường THPT Hoàng Lệ Kha của

chúng ta Mặc dù vậy, các em đã thực sự

hiểu biết về hệ sinh thái này chưa?

II Tổng quan về chương 3: Hệ sinh thái,

sinh quyển và bảo vệ môi trường:

- Giáo viên giới thiệu tổng quan về kiến

thức trong chương 3: hệ sinh thái; làm rõ

yêu cầu của chương ( mục tiêu, kiến thức,

kĩ năng, thái độ).

III Tìm hiểu Hệ sinh thái (HST)

Hoạt động 1 Tìm hiểu về thành phần vô

sinh (sinh cảnh): Đặc điểm khí hậu, địa

hình và sự hình thành của khu HST?

- Giáo viên nhận xét và chính xác hóa

thông tin, giải đáp các thắc mắc của học

sinh

Hoạt động 2 Tìm hiểu về thành phần hữu

sinh trong hệ sinh thái (quần xã sinh vật):

- Học sinh tìm hiểu và thống kê các loài

sinh vật trong HST (nên chia nhóm: tìm

hiểu về thực vật; tìm hiểu về các loài cá,

thân mềm, lưỡng cư, bò sát…; tìm hiểu về

các loài chim; có hình ảnh minh họa) Sau

khi nghiên cứu hoạt động 1 và hoạt động 2

học sinh phải trả lời được các câu hỏi sau:

- Hệ sinh thái là gì?

- Mô tả được các thành phần cấu trúc của

1 hệ sinh thái?

- Ngoài hệ sinh thái đã nghiên cứu học

sinh có thể kể thêm được một vài hệ sinh

thái khác.

Giáo viên chính xác hóa nội dung trả lời.

Hoạt động 3 ( nghiên cứu bài 43,44,45

SGK12-CB) Xây dựng chuỗi thức ăn và

Học sinh theo giỏi, ghi chép yêu cầu và xác định động cơ, nhiệm

vụ học tập

- Học sinh hoàn thành PBL số

01 và trình chiếu, thuyết trình về kết quả thu thập được

- Các nhóm còn lại chất vấn, bổ sung cho nhóm trình bày.

- Học sinh hoàn thành PBL số

02 và trình chiếu, thuyết trình về kết quả thu thập được

- Các nhóm còn lại chất vấn, bổ sung cho nhóm trình bày.

- Học sinh cùng nghiên cứu và trả lời các câu hỏi tìm hiểu kiến thức theo ý hiểu của mình.