Trước tình hình đó, việc giáo dục ý thức về chủ quyền Biển đảo quốc gia,đặc biệt là vấn đề chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là vấn đềquan trọng, quyết định đến sinh mệnh
Trang 1TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI TÍCH HỢP Ý THỨC VỀ CHỦ QUYỀN BIỂN ĐẢO QUA CÁC
BÀI GIẢNG GDQP – AN Ở TRƯỜNG THPT
Người thực hiện: Lê Thế Giáp Chức vụ: Giáo viên
SKKN môn : GDQP - AN
Trang 21.2 Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu và cấu trúc
đề tài
7
2.1 Thực trạng của việc giáo dục ý thức và chủ quyền biển đảo
trong chương trình giáo dục QP ở bậc THPT
2.2.2 Qúa trình xác lập và thực thi chủ quyền của nước ta trên 2
quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
10
2.2.3 Nguyên tắc trong giải quyết vấn đề tranh chấp chủ quyền
biển đông
13
2.3 Một số kinh nghiệm cụ thể trong việc tích hợp ý thức về
chủ quyền biển đảo trong dạy học GDQP ở trường THPT
15
2.3.1 Xác định các bài giảng có thể tích hợp và lựa chọn nội
dung tích hợp phù hợp với bài giảng và trình độ nhận thức
của học sinh
15
2.3.2 Qúa trình xác lập và thực thi chủ quyền của nước ta trên
hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa
16
Trang 32.4 Khả năng vận dụng của đề tài 18
Trang 4Ý thức về chủ quyền biển và hải đảo của nước ta hình thành sớm, đượcduy trì liên tục và được củng cố qua các thời đại Hiến pháp Việt Nam năm 1992
khẳng định: Lãnh thổ Việt Nam “bao gồm đất liền, các hải đảo, vùng biển và vùng trời” và “tổ quốc Việt Nam là thiêng liêng và bất khả xâm phạm”
Hiện nay chủ quyền quốc gia trên biển và hải đảo của nước ta, đặc biệt làvấn đề chủ quyền Trường Sa và Hoàng Sa đang bị xâm phạm Chủ tịch nước
Nguyễn Minh Triết từng tuyên bố: “Chúng ta mong muốn các vùng biển và hải đảo của tổ quốc luôn hoà bình, hữu nghị, ổn định Nhưng chúng ta cũng quyết tâm làm hết sức mình để bảo vệ vùng biển, đảo của đất nước Biết bao thế hệ đã
hi sinh xương máu để có được tổ quốc như ngày hôm nay Vì vậy, chúng ta sẵn sàng hiến dâng tất cả để bảo vệ quê hương, bảo vệ chủ quyền biển, đảo”[1,3].
Ngày 25.11.2011, tại kì họp thứ 2, Quốc hội khoá 13, thủ tướng chính phủ
nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã tuyên bố: “Việt Nam có đủ căn cứ pháp lí và lịch sử khẳng định rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam Chúng ta làm chủ thực sự, ít nhất là từ thế kỉ XVII, khi hai quần đảo này chưa thuộc bất kì quốc gia nào Chúng ta đã làm chủ trên thực tế, liên tục và hoà bình.
Lập trường nhất quán của chúng ta là quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam Chúng ta có đủ căn cứ lịch sử và pháp lí để khẳng định điều này Nhưng chúng ta chủ trương đàm phán giải quyết đòi hỏi chủ quyền bằng biện pháp hoà bình Chủ trương này phù hợp với Hiến chương Liên Hợp Quốc, phù hợp với Công ước Luật Biển năm 1982.”[16,77]
Bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, đảm bảo sự tôntrọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ cả trên đất liền, trên biển, trên không, ngănngừa mọi nguy cơ xâm lăng từ bên ngoài là nhiệm vụ của mỗi người dân ViệtNam
Hiện nay, mục tiêu của Trung Quốc là phấn đấu đến năm 2050 vươn lêntrở thành siêu cường thế giới, Trung Quốc cho rằng thời gian từ nay cho đến
Trang 52020 là cơ hội tốt nhất cho Trung Quốc phát triển Mặt khác, sau một thời giandài dẫn đầu thế giới về tốc độ phát triển kinh tế, Trung Quốc trở thành nền kinh
tế lớn thứ 2 trên thế giới Năm 2003, Trung Quốc trở thành nước nhập khẩu dầu
mỏ thứ 2 thế giới Vì vậy, Trung Quốc đang vươn ra khắp thế giới để tìm kiếm
nguồn tài nguyên khoáng sản và năng lượng, Trung Quốc coi Biển Đông là “con đường sinh mệnh của mình” Từ đầu thế kỉ XX, Trung Quốc từng bước hình
thành yêu sách trên toàn bộ Biển Đông với các mốc chủ yếu: Năm 1909, Trung
Quốc ra Hoàng Sa, năm 1946, vẽ yêu sách “lưỡi bò” chiếm khoảng 80% biển
Đông, chiếm nhóm phía Đông của quần đảo Hoàng Sa Năm 1956, Trung Quốcđóng giữ phần phía Đông của Hoàng Sa, năm 1958, ra tuyên bố chính thức yêusách chủ quyền hai quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa Năm 1974, Trung Quốcchiếm phần phía Tây của quần đảo Hoàng Sa, năm 1995 đánh chiếm VànhKhăn, phía Nam quần đảo Hoàng Sa Trung Quốc yêu sách chủ quyền đối vớitoàn bộ quần đảo Hoàng Sa, coi quần đảo Hoàng Sa và vùng biển kế cận làthuộc chủ quyền lãnh thổ đương nhiên và không thể tranh cãi của Trung Quốc.Năm 1995, Trung Quốc đưa ra Chiến lược khai thác biển, với mục tiêu biếnTrung Quốc thành một cường quốc thế giới về biển, Trung Quốc chủ trương:
“Khai thác biển xa trước, biển gần sau, biển có tranh chấp trước, biển thuộc chủ quyền Trung Quốc sau” Năm 2009, Trung Quốc chính thức đưa ra yêu sách “đường lưỡi bò” trong công hàm gửi Liên hợp quốc đòi hỏi chủ quyền 2 quần đảo “Tây Sa” và “Nam Sa”, “vùng đặc quyền kinh tế”, “thềm lục địa”
riêng của 2 quần đảo này Yêu sách này trái với Công ước luật Biển năm 1982nên nhìn chung các nước đều không chấp nhận yêu sách này của Trung Quốc Hiện nay, Trung Quốc đang ra sức tăng cường xây dựng tiềm lực quốcphòng, đặc biệt là không quân và hải quân, tham vọng của Trung Quốc sẽ trở
thành “siêu cường quân sự thế giới”, có khả năng tác chiến biển xa Thực tế,
Trung Quốc không ngần ngại sử dụng lực lượng quân sự trong việc giải quyếttranh chấp với các nước láng giềng, Trung Quốc củng cố, mở rộng các vị tríchiếm đóng, xây dựng cảng, sân bay Hành động của Trung Quốc đã làm chovấn đề biển đông, vấn đề chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa và Trường
Sa trở nên căng thẳng và đứng trước nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh khuvực Bên cạnh đó, hiện nay Trung Quốc sử dụng nhiều luận điệu đe doạ, phaotin để lôi kéo các thế lực phản động ủng hộ trung Quốc, làm mất niềm tin trongnhân dân Việt Nam
Trước tình hình đó, việc giáo dục ý thức về chủ quyền Biển đảo quốc gia,đặc biệt là vấn đề chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa là vấn đềquan trọng, quyết định đến sinh mệnh của cả dân tộc
Mặt khác, giáo dục ý thức giữ gìn chủ quyền biển đảo và giải quyết cáctranh chấp biển Đông bằng con đường hoà bình để giữ gìn chủ quyền quốc gia,
Trang 6bảo vệ hoà bình khu vực và thế giới, ngăn chặn một cuộc chiến tranh biển đôngbùng nổ là vấn đề cấp thiết cần phải giải quyết.
1.1.2 Cơ sở thực tiễn
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề chủ quyền của đất nước, chủquyền biển, hải đảo của Việt Nam cũng như vấn đề giáo dục về tài nguyên vàmôi trường biển, hải đảo, năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã kí Quyết định số
373/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam” Thực hiện
Quyết định số 373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT
đã ban hành Quyết định số 1461/QĐ-BGDĐT về việc giao nhiệm vụ “Xây dựng
và thực hiện đề án tăng cường công tác giáo dục về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo vào chương trình giáo dục các cấp học và các trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2010 - 2015”.
Góp phần thực hiện nhiệm vụ trên, từ năm 2010 đến nay, Bộ GD&ĐT đãchỉ đạo các Vụ bậc học, Trường Đại học và Viện Khoa học Giáo dục Việt Namnghiên cứu biên soạn tài liệu về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo cho giáoviên và học sinh Đồng thời triển khai tập huấn cho giáo viên về tài liệu này đểgiảng dạy trong nhà trường phổ thông ngay từ cấp tiểu học
Nội dung tài liệu tập trung vào những vấn đề: Khái quát về vùng biển, hảiđảo nước ta; Tài nguyên và môi trường biển, hải đảo; Chủ quyền biển, hải đảoViệt Nam; Vai trò của biển, hải đảo đối với an ninh quốc phòng, đối với sự pháttriển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân; Tình hình khai thác, sử dụng bềnvững tài nguyên và bảo vệ môi trường biển, hải đảo, các biện pháp khai thác, sửdụng bền vững tài nguyên môi trường biển, hải đảo; Giáo dục ý thức về vấn đềbảo vệ chủ quyền biển, hải đảo của Tổ quốc; ý thức bảo vệ tài nguyên môitrường biển, hải đảo
Ở cấp Tiểu học, nội dung này được thực hiện thông qua việc tích hợp ýthức về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển, hải đảo của Tổ quốc vào nội dung một sốmôn học như: Đạo đức, Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Lịch sử vàĐịa lí (phần Địa lí)
Ở cấp trung học, trong chương trình môn Địa lí, phần địa lí Việt Namđược dạy cho các lớp 8, 9, 12 đã đề cập đến vấn đề biển đảo khá toàn diện cả vềchủ quyền và phát triển kinh tế biển, đảo; Giáo dục ý thức về vấn đề bảo vệ chủquyền biển, hải đảo của Tổ quốc
Năm học 2011-2012, Bộ đã tổ chức tập huấn cho hơn 400 giáo viên cốtcán về các nội dung: Biển Đông và vùng biển nước ta; Tài nguyên thiên nhiênbiển, đảo đa dạng, phong phú; Bảo vệ môi trường biển, đảo
Trang 7Như vậy, giáo dục ý thức về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển, hải đảo của
Tổ quốc đã được Bộ giáo dục chỉ đạo thực hiện Tuy nhiên nội dung tích hợpnày chưa được thực hiện trong môn GDQP - AN Trung học phổ thông
Giáo dục ý thức chủ quyền Biển đảo và giáo dục ý thức gìn giữ hoà bìnhgiải quyết tranh chấp biển đông là những vấn đề bức thiết Trong thời gian gần
đây, “vấn đề Biển Đông” được đề cập nhiều hơn trên các phương tiện truyền
thông, những kiến thức về “chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ” càng trở nên cầnthiết đối với thế hệ trẻ nói chung và học sinh phổ thông nói riêng, nhất là trongbối cảnh biển Đông đang “dậy sóng” như hiện nay, càng cần khẩn trương bổsung ý thức về vấn đề bảo vệ chủ quyền biển, hải đảo của Tổ quốc vào nội dungchương trình môn GDQP -AN
Đặc trưng của bộ môn GDQP –AN là tái hiện quá khứ, hiểu biết hiện tại
và hướng đến tương lai Vì vậy, bộ môn GDQP – AN đóng vai trò quan trọngtrong việc giáo dục ý thức về chủ quyền biển đảo, ý thức gìn giữ hoà bình giảiquyết tranh chấp biển đông nhưng trong thực tế, trong việc thực hiện chủ trươngnày trong môn GDQP - AN còn một số vấn đề hạn chế sau:
Vấn đề giảng dạy chủ quyền biển đảo, đặc biệt là vấn đề chủ quyền củanước ta đối với Hoàng Sa, Trường Sa chậm được tiến hành, theo giáo sư Phan
Huy Lê: "Nếu chậm trễ cái này, để cho các em lớn lên mù tịt về biển Đông, Hoàng Sa, Trường Sa là cái tội của chúng ta, cái tội của người lớn và của nền giáo dục đối với lớp trẻ!"
GS.TS Nguyễn Quang Ngọc - Viện trưởng Viện Việt Nam học và
Khoa học phát triển đã khẳng định: “Chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa và Trường Sa là trang sử bi hùng được viết bằng máu xương của lớp các thế hệ người Việt Nam từ thời Vương quốc Chăm Pa cho đến Chúa Nguyễn, Vương triều Nguyễn và tiếp diễn cho đến ngày nay… Thế mà có cả một thời gian dài vấn đề hiển nhiên và trọng đại này lại bị coi là “nhạy cảm” để rồi lịch sử của một đất nước không có lấy một dòng nào về chủ quyền biển đảo thiêng liêng Ai
là người phải chịu trách nhiệm trước cả tiền nhân và hậu thế về sự lệch lạc này của lịch sử đất nước?”.
Về yếu tố lịch sử và pháp lý quốc tế, Hiến pháp và nhiều bộ luật của ViệtNam đều khẳng định chủ quyền về 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Sáchgiáo khoa Địa Lý Việt Nam bậc học phổ thông cũng đã đề cập vấn đề chủ quyềncủa 2 quần đảo này là của Việt Nam Nhưng sách giáo khoa môn GDQP - ANtrung học phổ thông lại ít nội dung đề cập đến chủ quyền của Việt Nam đối vớiHoàng Sa và Trường Sa
Vì vậy, trong khi Bộ Giáo dục đang tổ chức, triển khai xây dựng Đề án
“Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông sau năm 2015” thì
Trang 8việc giáo dục về chủ quyền biển đảo trong chương trình GDQP - AN trung họcphổ thông là một vấn đề cấp bách của giáo viên dạy GDQP ở trường THPT.Đồng thời qua việc tích hợp nội dung này trong dạy học GDQP – AN cũng sẽđóng góp cho chương trình đổi mới Sách giáo khoa GDQP – AN trong thời giantới.
Vì những lí do trên, tôi chọn đề tài: “Tích hợp ý thức về chủ quyền biển đảo qua các bài giảng GDQP - AN ở trường trung học phổ thông” làm sáng
kiến kinh nghiệm năm học 2018 – 2019 Thông qua đề tài này, tôi mạnh dạn nêulên một số kinh nghiệm cụ thể và kết quả đạt được trong quá trình thực hiện ởtrường THPT Yên Định 3, với mong muốn góp thêm một vài ý tưởng, kinhnghiệm trong việc tích hợp ý thức về chủ quyền biển đảo trong dạy học GDQP -
AN ở trường THPT Thông qua đề tài này,tôi mong muốn nhận được sự quantâm, góp ý của các Thầy, Cô giáo đồng nghiệp, và của tất cả những người quantâm đến vấn đề, để việc giáo dục ý thức về chủ quyền biển đông trong dạy họcGDQP ở trường THPT thiết thực và hiệu quả hơn
1.1.3 Tính mới của đề tài
Tại Thanh Hóa, thực tế vấn đề giáo dục ý thức về chủ quyền biển đôngtrong dạy học GDQP ở trường THPT cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiêncứu nào tổng hợp, đúc rút kinh nghiệm về vấn đề này Trong các sáng kiến kinhnghiệm gửi về sở cho đến nay vẫn chưa có sáng kiến kinh nghiệm nào đề cậpđến vấn đề tôi nghiên cứu
Vì vậy tôi khẳng định đề tài là hoàn toàn mới, đáp ứng được yêu cầutổng kết, đúc rút kinh nghiệm trong việc dạy học GDQP trung học phổ thông
1.2 Đối tượng, phạm vi, phương pháp nghiên cứu và cấu trúc đề tài
1.2.1 Đối tượng, phạm vi.
Đối tượng nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành thực nghiệm và khảo sát trên
đối tượng là học sinh khối 10, 11, 12 trường THPT Yên Định 3
Phạm vi nghiên cứu: Tôi nghiên cứu khảo sát việc tích hợp ý thức về chủ
quyền biển đảo trong chương trình GDQP trung học phổ thông: Sách giáo khoaGDQP lớp11,chương trình chuẩn
1.2.2 Phương pháp nghiên cứu.
Tôi kết hợp các phương pháp sau:
- Điều tra, khảo sát qua phiếu điều tra và bài kiểm tra
- So sánh, đối chiếu
- Thống kê, phân tích
- Phương pháp lịch sử và phương pháp logic
Trang 9Phần 2: NỘI DUNG 2.1 Thực trạng của việc giáo dục ý thức về chủ quyền biển đảo trong chương trình giáo dục GDQP ở bậc trung học phổ thông
Nội dung giáo dục về ý thức về chủ quyền biển đảo mới được thực hiệnthông qua hình thức tổ chức ngoại khóa đa dạng như: Tổ chức hội thi tìm hiểu
về biển đảo và chủ quyền biển đảo nước ta; tổ chức các hoạt động ngoại khóa vềGiáo dục về tài nguyên và môi trường biển, đảo; phát động Tuần lễ Biển và Hảiđảo Việt Nam và ngày Đại dương thế giới từ ngày 1/6 đến ngày 8/6 hằng năm;
phát động cuộc thi tìm hiểu: “Huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển”; ngày hội “Tuổi trẻ vì biển đảo thân yêu”; phong trào “Góp đá xây dựng Trường Sa”; tiếp theo cuộc thi “Em yêu biển đảo Việt Nam” được tổ chức năm 1998; năm
2003, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Tổng cục Du lịch và Trung ương Đoàn
Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tiếp tục tổ chức chương trình “Vì biển xanh quê hương” phát động phong trào thi viết, thi ảnh về chủ đề bảo vệ môi trường
biển; thanh niên các tỉnh, thành ven biển tiến hành nhiều đợt ra quân làm sạchbãi biển, trồng cây chắn sóng và đặc biệt tham gia cuộc thi tìm hiểu về biển đảoViệt Nam với những nội dung thiết thực, hun đúc thêm ý chí bảo vệ chủ quyền
Tổ quốc trên biển của thanh thiếu niên trong cả nước
Tuy nhiên, môn GDQP là môn học có nhiều thuận lợi cho việc giáo dục
ý thức về chủ quyền biển đảo trong chương trình trung học phổ thông thì thực
tế, trong dạy và học GDQP thì nội dung này chưa được tích hợp đầy đủ
Về Sách giáo khoa: Sách giáo khoa GDQP - AN lớp 11 chủ yếu giáo dục
ý thức chủ quyền quốc gia chung chung, chưa đề cập nhiều đến chủ quyền trênbiển đảo nước ta Đặc biệt vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa vốn có tranh chấp giữaViệt Nam và Trung Quốc từ lâu
Chính vì sách giáo khoa ít phản ánh nội dung này nên khi giảng dạy,phần lớn giáo viên chưa đề cập đến nội dung tích hợp ý thức về chủ quyền biểnđảo trong chương trình giáo dục GDQP ở bậc trung học phổ thông
Đầu năm học 2018 – 2019, tôi có tiến hành khảo sát trên 129 học sinhtrường THPT Yên Định 3 (47 học sinh lớp 10A3, 42 học sinh lớp 11C3, 40 họcsinh lớp 12B7) về ý thức về chủ quyền biển đảo ở nước ta:
Trang 10
PHIẾU KHẢO SÁT:
Em hãy cho biết những hiểu biết của em về chủ quyền biển đảo ở nước ta:
(Học sinh chỉ được đánh dấu vào một nội dung tương ứng mà học sinh cho là hiểu biết nhiều nhất)
sinh
1 Vai trò của biển đảo đối với sự phát triển của
đất nước
2 Quá trình hình thành và phát triển về ý thức
biển đảo của người Việt trong lịch sử dân tộc
3 Những nguyên tắc, cơ sở trong việc giải quyết
vấn đề chủ quyền Biển đông ở Việt Nam
4 Quá trình xác lập chủ quyền của nước ta đối
với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa
Kết quả khảo sát như sau:
Số họcsinh chọn
Số %
1 Vai trò của biển đảo đối với sự phát
triển của đất nước
3 Những nguyên tắc, cơ sở trong việc
giải quyết vấn đề chủ quyền Biểnđông ở Việt Nam
4 Quá trình xác lập chủ quyền của nước
ta đối với 2 quần đảo Hoàng Sa vàTrường Sa
Kết quả trên cho chúng ta thấy: 89,15% số học sinh đều ý thức được vấn
đề vai trò của chủ quyền biển đông đối với sự phát triển của quốc gia Về
Trang 11nguyên tắc giải quyết về vấn đề tranh chấp biển đông chỉ có 3,10 % số học sinhnắm được còn về vấn đề ý thức về chủ quyền biển đông trong GDQP, đặc biệtvấn đề xác lập chủ quyền của nước ta đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sahầu như học sinh chưa nắm được (chỉ có 2,33%) Đây sẽ là vấn đề rất nguy hiểmkhi mà tranh chấp chủ quyền quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa đang là vấn đềnóng bỏng, Trung Quốc tăng cường tuyên truyền, xuyên tạc, công kích khẳngđịnh chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
2.2 Nội dung tích hợp ý thức về chủ quyền biển đảo trong dạy học GDQP
ở trường Trung học phổ thông
2.2.1 Ý thức về chủ quyền biển đảo của người Việt hình thành từ sớm
Từ khởi nguyên, biển đã là môi trường sống, là bộ phận hợp thành, gópphần tạo dựng, định diện bản sắc văn hoá và tư duy của người Việt Quá trìnhhội cư giữa hai xu thế: Rừng – Núi tràn xuống (lấn biển) và Biển tiến lên (biểntiến) từng bước hình thành nên cộng đồng cư dân người Việt Ý thức về biển củangười Việt hình thành từ sớm Huyền thoại và truyền thuyết luôn gắn với niềmtin, tâm thức dân tộc, tuy huyền thoại truyền thuyết có những sắc màu huyềnnhiệm nhưng cũng luôn chứa đựng những giá trị hiện thực, cốt lõi lịch sử:
Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ, Sự tích Quả dưa hấu… Câu chuyện
mang tính chất huyền thoại nhưng lược bỏ yếu tố thần thoại đi thì những truyềnthuyết đó cũng ẩn náu một sự thật: Từ xưa, nhân dân ta đã nuôi chí chinh phụcbiển Đông, khai phá và chiếm lĩnh các đảo ngoài biển Đó là tư duy sơ khai vềquá trình chinh phục biển của người Việt cổ
2.2.2 Quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của nước ta trên 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa: Việt Nam có đủ căn cứ pháp lí và đã làm chủ trên thực
tế, liên tục và hoà bình
Ngày 25.11.2011, tại kì họp thứ 2, Quốc hội khoá 13, thủ tướng chính phủ
nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã tuyên bố: “Việt Nam có đủ căn
cứ pháp lí và lịch sử khẳng định rằng quần đảo hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam Chúng ta làm chủ thực sự, ít nhất là từ thế kỉ XVII, khi hai quần đảo này chưa thuộc bất kì quốc gia nào Chúng ta đã làm chủ trên thực
tế, liên tục và hoà bình”[16,77]
+ Thế kỉ XV: Thời kì nhà Lê, vua Lê Thánh Tông cho vẽ bản đồ lãnh thổ
Đại Việt, trong đó có An Nam quốc đồ, vẽ lãnh thổ Đại Việt thời Hồng Đứcnăm 1490, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (Phụ lục 3)
+ Từ thế kỉ XVII – đầu thế kỉ XIX: Đội Hoàng Sa ra đời sớm nhất từ thời
chúa Nguyễn Phúc Lan (1635 – 1648) Suốt trong 3 thế kỉ XVII đến đầu thế kỉXIX, một tổ chức của nhà nước, đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải, là bằng chứnghùng hồn về sự xác lập chủ quyền của Đại Việt ở Đàng Trong đối với Hoàng Sa
Trang 12Các nguồn sử liệu cho biết, đội Hoàng Sa trở về đất liền vào tháng tám âm lịch,vào cửa Tư Hiền rồi nộp sản vật ở chính dinh Phú Xuân Đội Hoàng Sa thulượm các sản vật từ các tàu đắm, các hải sản quý từ vùng biển phía Bắc quầnđảo Hoàng Sa, kiêm quản, trông coi đội Bắc Hải ở phía Nam, tham vãng, trìnhbáo về nạn thổ phỉ ngoài biển, đo đạc thuỷ trình Đến thời Tây Sơn, hoạt độngcủa đội Hoàng Sa vẫn được tiếp tục duy trì, thời kì này, đội Hoàng Sa còn cónhiệm vụ sẵn sàng ứng chiến với kẻ xâm phạm mỗi khi có truyền báo xảy rachinh chiến.
Trong giai đoạn lịch sử này, nhà nước Việt Nam đã quản lí một cách thật
sự và có hiệu quả đối với Hoàng Sa: đó là việc tổ chức đơn vị hành chính củaquần đảo Hoàng Sa trong hệ thống hành chính của nhà nước Việt Nam lúc bấygiờ Trong suốt thời kì chúa Nguyễn, Hoàng Sa là đơn vị hành chính thuộc thừatuyên Quảng Nam, lúc là phủ, khi là Trấn của Đàng Trong Cho đến trước khichúa Nguyễn Phúc Khoát xưng vương, trên danh nghĩa chúa Nguyễn vẫn làquan trấn thủ thừa tuyên Quảng Nam, mọi hành động xác lập chủ quyền củacác chúa Nguyễn vẫn dưới danh nghĩa Đại Việt Năm 1773, Tây Sơn đổi PhủQuảng Nghĩa thành phủ Hoà Nghĩa
+ Thời kì nhà Nguyễn: Đến Gia Long năm thứ 2 (1803), đội Hoàng Sa
được duy trì trở lại Năm 1816, Gia Long cử thuỷ quân cùng với đội Hoàng Sakiểm soát, đo đạc thuỷ trình ở Hoàng Sa Những năm sau từ vua Minh Mạng chođến vua Tự Đức, công việc vẫn được tiếp tục
Đội Hoàng Sa và đội Hắc hải có nhiệm vụ thu lượm các sản vật từ cáctàu đắm (vàng bạc, tiền tệ, súng ống ), các hải sản quý từ vùng biển quần đảoHoàng Sa và Trường Sa, về sau còn đảm trách, xem xét, đo đạc thuỷ trình vùngHoàng Sa Như vậy nhiệm vụ của đội này không đơn thuần về kinh tế, khai tháctài nguyên, mà còn xem xét, đo đạc, do thám trên quần đảo này Đội Hoàng Savừa là tổ chức dân binh, vừa mang tính dân sự, vừa mang tính quân sự, vừamang tính tư nhân, vừa mang tính nhà nước, vừa có chức năng kinh tế, vừa cóchức năng quản lí về biển đông Đội Bắc Hải hoạt động dưới sự kiểm soát củađội Hoàng Sa trong khu vực phía Nam của biển Đông, tức quần đảo Hoàng Sa
và vùng phụ cận
Việc đo đạc vẽ bản đồ thời vua Gia Long đã được bắt đầu nhưng đến
thời vua Minh Mạng, mới được chú trọng, vua Minh Mạng phê: “Thuyền nào đi đến đâu, cắm mốc tới đó để lưu dấu”, ngoài ra thời Minh Mạng, vua còn cho
dựng chùa miếu, trồng cây tại đây Như vậy, suốt hơn hai thế kỉ, đội Hoàng Sakiêm quản đội Bắc Hải đã làm nhiệm vụ quản lí nhà nước đối với Hoàng Sa,Trường Sa Năm 1836, Đại Nam thực lục chính biên, đệ nhị kỉ, quyển 165 chép
rõ: “Xứ Hoàng Sa thuộc cương vực mặt biển của nước ta, rất là hiểm yếu” Năm 1847, Châu bản triều Nguyễn (tập 51, trang 235) ghi rõ: “Bộ công tâu lên
Trang 13vua: “Hàng năm, vào mùa xuân, theo lệ phái binh thuyền vãng thám Hoàng Sa, thuộc hải cương nước nhà””
Về hành chính, sách Đại Nam nhất thống chí xác định Hoàng Sa thuộc
về tỉnh Quảng Ngãi Ngoài ra các bản đồ cổ của Việt Nam từ thế kỷ XVII đếnthế kỷ XIX đều vẽ bãi Cát Vàng hay Hoàng Sa và Vạn Lý Trường Sa trongcương vực của Việt Nam Ngoài ra còn có: An Nam đại quốc hoạ đồ (Phụ lục 4)
do Giám mục Taberd soạn vẽ và xuất bản năm 1838 Đặc biệt nhất là sự kiệnnăm 1836 vua Minh Mạng sai Suất đội thủy binh Phạm Hữu Nhật, người gốcđảo Lý Sơn chỉ huy thủy quân đi cắm cột mốc, dựng bia chủ quyền tại Hoàng Sa
và Trường Sa, sau đó thành lệ hàng năm Châu bản tập tấu của Bộ Công ngày 12tháng 2 năm Minh Mạng 17 (1836) với lời châu phê của vua Minh Mạng cũng
đã nêu rất rõ: “Mỗi thuyền vãng thám Hoàng Sa phải đem theo 10 tấm bài gỗ (cột mốc) dài 4, 5 thước, rộng 5 tấc” để cắm mốc, xác định chủ quyền.
+ Thời kì 1884 – 1945: Từ 1884, Chính quyền Pháp ở Đông Dương đã
tiếp tục thực hiện và củng cố chủ quyền Việt Nam trên 2 quần đảo: Tiến hànhkhảo sát khoa học, dựng bia chủ quyền, dựng đèn biển, lập trạm khí tượng, đài
vô tuyến điện, đưa quân ra đồn trú, thành lập đơn vị hành chính trên quần đảoHoàng Sa và Trường Sa
Năm 1925, người Pháp bắt đầu nghiên cứu quá trình xác lập của vương
quốc An Nam, khẳng định Hoàng Sa, Trường Sa từ lâu đã thuộc chủ quyền củangười Việt Nam, Pháp cho Viện Hải Dương học và nghề cá Nha Trang thựchiện khảo sát Năm 1933, Pháp cho một hạm đội nhỏ thuộc các lực lượng hảiquân Pháp đến chiếm hữu theo phương thức phương Tây quần đảo Trường Sa,sau đó Pháp sáp nhập Trường Sa vào Tỉnh Bà Rịa, pháp dựng bia chủ quyền, hảiđăng, trạm khí tượng, trạm vô tuyến và đặt một đội đơn vị bảo an lính Việt Namtới Hoàng Sa
Năm 1939, Nhật Bản đã chiếm cả 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa từtay Pháp và đã biến quần đảo Trường Sa thành căn cứ hải quân trong Chiếntranh Thế giới thứ hai
+ Thời kì 1945 - 1956: Chính phủ Pháp chính thức chuyển giao cho chính
phủ Bảo Đại quyền quản lí các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Năm 1951, tạihội nghị Xan Francisco, Bộ trưởng ngoại giao Việt Nam Trần Văn Hữu, đại diệncủa chính phủ Bảo Đại tuyên bố: Khẳng định chủ quyền đã có từ lâu đời củaViệt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa Tuyên bố này được Hộinghị và cộng đồng quốc tế thừa nhận
+ Thời kì 1956- 1975: Theo Hiệp định Giơnevơ, quần đảo Hoàng Sa và
Trường Sa ở Biển Đông ở vĩ tuyến 17 sẽ đặt dưới sự quản lí hành chính củachính quyền miền Nam vĩ tuyến 17 Trong thời gian đó quân đội quốc gia Việt