Dạy học theo dự án “không khí và sức khỏe con người” cho bài “oxi – ozon”(hóa học 10 cơ bản) nhằm khơi dậy hứng thú học tập và phát triển năng lực ở học sinh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM DẠY HỌC THEO DỰ ÁN “KHÔNG KHÍ VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI” CHO BÀI “OXI – OZON” HÓA HỌC 10 CƠ BẢN NHẰM KHƠI DẬY HỨN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 3

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN “KHÔNG KHÍ VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI” CHO BÀI “OXI – OZON”

(HÓA HỌC 10 CƠ BẢN) NHẰM KHƠI DẬY HỨNG THÚ HỌC TẬP

VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở HỌC SINH

Người thực hiện: Trần Thị Nghĩa

Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Hóa học

MỤC LỤC

Trang

1 Mở đầu 2

1.1 Lí do chọn đề tài 2

1.2 Mục đích nghiên cứu 3

1.3 Đối tượng nghiên cứu…… 3

1.4 Phương pháp nghiên cứu 3

2 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm 4

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm…… 4

2.1.1 Tại sao phải tạo hứng thú trong học tập cho học sinh 4

2.1.2 Tìm hiểu về năng lực của học sinh ……… 5

2.1.3 Thế nào là dạy học theo dự án … 6

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 9

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề…… 10

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 18

3 Kết luận, kiến nghị 19

Tài liệu tham khảo 20

PHỤ LỤC 21

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài

Việt Nam là quốc gia đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và hội nhập quốc tế, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 mở ra nhiều cơ hộitrong việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất và cạnhtranh trong chuỗi sản phẩm Điều đó đòi hỏi người lao động phải có đủ phẩmchất và năng lực đáp ứng yêu cầu của xã hội trong giai đoạn mới

Để có nguồn nhân lực trên, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới giáo dục, trong

đó có đổi mới mục tiêu giáo dục, đổi mới nội dung giáo dục và phương phápdạy và học Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn

diện giáo dục và đào tạo: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực”.

Vì vậy, giáo dục phổ thông nước ta đã và đang thực hiện bước chuyển từchương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học,

nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh làm được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định

phải thực hiện thành công việc dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện

đó học sinh tự lực giải quyết vấn đề và những nhiệm vụ có ý nghĩa khác để hìnhthành kiến thức, khả năng giải quyết vấn đề và cho ra những kết quả thực tế.Vậy xem ra với cách dạy học theo dự án sẽ chú trọng khá nhiều đến việc hìnhthành năng lực cho học sinh, một vấn đề mà hiện nay ngành giáo dục đanghướng đến

Chúng ta thường nói: “Tôi nghe thì quên, tôi nhìn thì nhớ, tôi làm thìhiểu” Học thông qua hoạt động là cách tốt nhất vận dụng kiến thức vào giảiquyết những vấn đề trong cuộc sống, từ đó cho thấy việc học có ý nghĩa, tạo rađộng lực để các em khám phá Cũng chính những khám phá ấy sẽ khơi dậy hứngthú học tập và là nhiên liệu duy trì ngọn lửa đam mê môn học của các em

Từ việc áp dụng phương pháp dạy học theo dự án vào thực tiễn giảng dạycủa bản thân và những kết quả tích cực thu được, tôi xin mạnh dạn trao đổi kinhnghiệm của mình với các bạn bè đồng nghiệp qua đề tài SKKN:

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN “KHÔNG KHÍ VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI” CHO BÀI “OXI – OZON” (HÓA HỌC 10 CƠ BẢN) NHẰM KHƠI DẬY HỨNG THÚ HỌC TẬP VÀ PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở HỌC SINH.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trước yêu cầu bức thiết của sự đổi mới toàn diện trong giáo dục, bản thântôi đã nghiên cứu cũng như áp dụng các phương pháp và kĩ thuật dạy học tíchcực vào các bài giảng của mình Tôi thấy được dạy học theo dự án có nhiều ưuđiểm: Gắn lý thuyết và thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội;kích thích động cơ và hứng thú cho người học; phát huy tính tự lực và tính tráchnhiệm; phát triển khả năng sáng tạo; rèn luyện khả năng giải quyết những vấn đềphức hợp; rèn luyện tính bền bỉ và kiên nhẫn; rèn luyện năng lực cộng tác làmviệc; rèn luyện năng lực đánh giá

Trong bài “Oxi - Ozon” ngoài kiến thức quen thuộc khi nghiên cứu về

các chất như: Cấu tạo, tính chất, điều chế, ứng dụng Thì có nhiều kiến thức gắnliền với thực tiễn, đặc biệt là vấn đề ô nhiễm không khí hiện nay đang rất nóngcũng như việc lỗ thủng tầng ozon ngày càng lớn Việc áp dụng dạy học theo dự

án sẽ giúp học sinh tự tìm hiểu về các vấn đề này, từ đó thấy được tác hại của ônhiễm không khí có ảnh hưởng không hề tốt đến sức khỏe con người Qua kiếnthức các em có được, các em sẽ tự có định hướng hành động để bảo vệ sức khỏecho chính mình và những người xung quanh Điều mà nếu áp dụng phương phápdạy học truyền thống sẽ làm được không đáng kể

Như vậy phương pháp dạy học theo dự án sẽ đạt hiệu quả tích cực bởiphát huy được các năng lực của học sinh và khơi dậy hứng thú học tập của các

em với môn học

Đó là mục đích tôi nghiên cứu đề tài này, một mặt tích lũy thêm kinhnghiệm cho bản thân, mặt khác trao đổi với đồng nghiệp để được góp ý, học hỏinhiều hơn nữa cho việc giảng dạy

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 10A1 của trường THPT Yên Định 3 (Lớp đối chứng: 10A2).Phương pháp dạy học theo dự án và các kĩ thuật hỗ trợ cho phương pháp

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận của phương pháp dạy học theo dự án

Nghiên cứu chương trình và sách giáo khoa môn hóa học lớp 10

Nghiên cứu dạy học theo dự án đối với môn hóa học

Nghiên cứu thực trạng dạy và học môn hóa học hiện nay

Thiết kế dự án “không khí và sức khỏe con người” khi dạy bài “Oxi Ozon” (Hóa học 10 cơ bản)

-Tổ chức thực hiện dự án và đánh giá tại trường THPT Yên Định 3

Phương pháp thực nghiệm và thống kê Thực nghiệm sư phạm để kiểmnghiệm tính thực tiễn và hiệu quả của phương án đã đề xuất

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2.1.1 Tại sao phải tạo hứng thú trong học tập cho học sinh [1]

Có thể nói, hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào

đó, nó có ý nghĩa đối với cuộc sống và có khả năng mang lại động lực trong quátrình hoạt động Hứng thú biểu hiện ở sự tập trung cao độ, ở sự say mê, hấp dẫnbởi nội dung hoạt động, ở bề rộng và chiều sâu của những hoạt động đó Hứngthú làm nảy sinh khát vọng hành động, làm tăng hiệu quả của hoạt động nhậnthức, tăng năng lực làm việc

Học tập là một trong những nhiệm vụ quan trọng của học sinh và trongquá trình học tập, hứng thú học tập giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trongviệc nâng cao hiệu quả của các quá trình học tập Nhờ hứng thú mà trong quátrình học tập, học sinh tăng sự chú ý, thúc đẩy sự tìm tòi sáng tạo Hứng thú họctập tạo nên ở học sinh sự tích cực học tập, khao khát tiếp cận và đi sâu tìm hiểu,khám phá tri thức

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành và phát triển hứng thú họctập của học sinh, nhưng có thể chia thành hai yếu tố cơ bản:

- Yếu tố chủ quan: Hứng thú học tập của học sinh chịu tác động của nhiềuyếu tố khác nhau, trong đó người học với tư cách là chủ thể của hoạt động nhậnthức được xem là yếu tố quyết định đến mức độ hứng thú đối với học tập, nhưnggiáo viên lại là nhân tố tác động mạnh mẽ đến chủ thể của hoạt động nhận thứcnày

- Yếu tố khách quan:

+ Yếu tố thuộc về môn học: Nội dung các môn học tác động đến hứng thúhọc tập của học sinh dựa trên cơ sở phù hợp với nhận thức của bản thân họcsinh, thiết thực và cập nhật những nội dung mới, qua đó tác động vào hệ động cơhọc tập của học sinh

+ Yếu tố thuộc về nhà trường: cơ sở vật chất, phương tiện kĩ thuật là yếu

tố quan trọng của hoạt động dạy - học Việc đảm bảo yếu tố này trên thực tế cóảnh hưởng nhất định đến hứng thú học tập của học sinh Nếu nhu cầu trên khôngđược đáp ứng sẽ làm giảm tính tích cực, sự nhiệt tình của học sinh đối với hoạtđộng học tập

+ Yếu tố thuộc về giáo viên: Đối với học sinh thì giáo viên thuộc vềkhách quan Cùng với trình độ kiến thức chuyên môn thì phương pháp sư phạmcủa giáo viên cũng là yếu tố tác động mạnh tới hứng thú học tập của học sinh.Nếu trong mỗi bài học, giáo viên biết đưa ra những vấn đề buộc học sinh phảisuy nghĩ, tìm tòi, khám phá thì sẽ tạo sự say mê, niềm vui cho các em Vì vậy,giáo viên cần có phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc điểm tâm -sinh lí, đặcđiểm nhận thức, nội dung học tập, luôn chú ý tạo ra những tình huống có vấn đềnhằm khơi gợi hứng thú học tập, khả năng tư duy sáng tạo của người học

Đặc thù môn hóa học vừa nặng lí thuyết cũng như những phép toán vừathực hành lại có liên quan mật thiết đến đời sống và sản xuất nên nếu không tạođược hứng thú học tập cho học sinh thì sẽ làm cho các em xa rời môn học

2.1.2 Tìm hiểu về năng lực của học sinh [2]

a Năng lực của con người:

Theo từ điển Tiếng Việt: Năng lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc

tự nhiên sẵn có để thực hiện một hoạt động nào đó Hoặc: Năng lực là khả nănghuy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng để thực hiện thành công một loạicông việc trong một bối cảnh nhất định Năng lực gồm có năng lực chung vànăng lực đặc thù Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứ ngườinào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc Năng lực đặc thù thể hiệntrên từng lĩnh vực khác nhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực đượchình thành và phát triển do đặc điểm của môn học đó tạo nên

b Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực:

Các nhà lí luận và phương pháp học cho rằng:

Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực là phương pháp tích tụ dần dần các yếu

tố của phẩm chất và năng lực người học để chuyển hóa và góp phần cho việchình thành, phát triển nhân cách

Điều quan trọng hơn cả là nếu so sánh với các quan niệm dạy học trước đây,

việc dạy học phát triển phẩm chất, năng lực sẽ làm cho việc dạy và việc học được tiếp cận gần hơn, sát hơn với mục tiêu hình thành và phát triển nhân cách

con người

c Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực:

Không chỉ chú ý tích cực hoá học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú

ý rèn luyện năng lực giải quyết vấn đề gắn với những tình huống của cuộc sống

và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động thực hành, thực tiễn Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên – học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học

chuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lựcgiải quyết các vấn đề phức hợp

Trong quan niệm dạy học mới một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học Ngoài những yêu cầu có tính

chất truyền thống như: bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưngmôn học; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh ; giờ học đổi mớiphương pháp dạy học còn có những yêu cầu mới như: Được thực hiện thông quaviệc giáo viên tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh theo hướng chú ý đếnviệc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầu hành động và thái

độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắc tương tác nhiều chiều: giữa giáo viênvới học sinh, giữa học sinh với nhau Về bản chất, đó là giờ học có sự kết hợpgiữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác (hình thức họctheo nhóm, theo lớp); chú trọng kết hợp học với hành, nâng cao tri thức với rènluyện các kĩ năng, gắn với thực tiễn cuộc sống; phát huy thế mạnh của các

phương pháp dạy học tiên tiến, hiện đại; các phương tiện, thiết bị dạy học vànhững ứng dụng của công nghệ thông tin…; chú trọng cả hoạt động đánh giácủa giáo viên và tự đánh giá của học sinh Ngoài việc nắm vững những địnhhướng đổi mới phương pháp dạy học như trên, để có được những giờ dạy họctốt, cần phải nắm vững các kĩ thuật dạy học Chuẩn bị và thiết kế một giờ họccũng là một hoạt động cần có những kĩ thuật riêng.

2.1.3 Thế nào là dạy học theo dự án [3]

a Khái niệm dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành,

có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ việc xác định mục đích, lập kế họach, đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện Làm việc nhóm là hình thức cơ bản của dạy học theo

dự án.

b Đặc điểm của dạy học theo dự án

- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống củathực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống Nhiệm vụ

dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của ngườihọc

- Có ý nghĩa thực tiễn xã hội: Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập trongnhà trường với thực tiễn đời sống, xã hội Trong những trường hợp lý tưởng,việc thực hiện các dự án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực

- Định hướng hứng thú người học: Học sinh được tham gia chọn đề tài, nội dunghọc tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân Ngoài ra, hứng thú củangười học cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án

- Tính phức hợp: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều lĩnh vực hoặcmôn học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp

- Định hướng hành động: Trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp giữanghiên cứu lý thuyết và vận dung lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thựchành Thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rènluyện kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người học

- Tính tự lực cao của người học : Trong dạy học theo dự án, người học cần thamgia tích cực và tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học Điều đó cũng đòihỏi và khuyến khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học Giáo viên chủyếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Tuy nhiên mức độ tự lực cần phùhợp với kinh nghiệm, khả năng của học sinh và mức độ khó khăn của nhiệm vụ

- Cộng tác làm việc: Các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm, trong

đó có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trongnhóm Dạy học theo dự án đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng cộngtác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa học sinh và giáo viên cũng nhưvới các lực lượng xã hội khác tham gia trong dự án Đặc điểm này còn được gọi

là học tập mang tính xã hội

- Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm được tạo

ra Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết, màtrong đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất củahoạt động thực tiễn, thực hành Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố,giới thiệu

c Các dạng của dạy học theo dự án

Dạy học theo dự án có thể được phân loại theo nhiều phương diện khácnhau Sau đây là một số cách phân loại dạy học theo dự án:

- Phân loại theo chuyên môn

+ Dự án trong một môn học: trọng tâm nội dung nằm trong một môn học

+ Dự án liên môn: trọng tâm nội dung nằm ở nhiều môn khác nhau

+ Dự án ngoài chuyên môn: Là các dự án không phụ thuộc trực tiếp vào cácmôn học, ví dụ dự án chuẩn bị cho các lễ hội trong trường

- Phân loại theo sự tham gia của người học: Dự án cho nhóm học sinh, dự án cá

nhân Dự án dành cho nhóm học sinh là hình thức dự án dạy học chủ yếu Trongtrường phổ thông còn có dự án toàn trường, dự án dành cho một khối lớp, dự áncho một lớp học

- Phân loại theo sự tham gia của giáo viên: Dự án dưới sự hướng dẫn của một

giáo viên, dự án với sự cộng tác hướng dẫn của nhiều giáo viên

- Phân loại theo quỹ thời gian: K.Frey đề nghị cách phân chia như sau:

+ Dự án nhỏ: thực hiện trong một số giờ học, có thể từ 2-6 giờ học

+ Dự án trung bình: dự án trong một hoặc một số ngày (“Ngày dự án”), nhưnggiới hạn là một tuần hoặc 40 giờ học

+ Dự án lớn: dự án thực hiện với quỹ thời gian lớn, tối thiểu là một tuần (hay 40giờ học), có thể kéo dài nhiều tuần (“Tuần dự án”)

Cách phân chia theo thời gian này thường áp dụng ở trường phổ thông Trongđào tạo đại học, có thể quy định quỹ thời gian lớn hơn

- Phân loại theo nhiệm vụ

Dựa theo nhiệm vụ trọng tâm của dự án, có thể phân loại các dự án theo cácdạng sau:

+ Dự án tìm hiểu: là dự án khảo sát thực trạng đối tượng

+ Dự án nghiên cứu: nhằm giải quyết các vấn đề, giải thích các hiện tượng, quátrình

+ Dự án thực hành: có thể gọi là dự án kiến tạo sản phẩm, trọng tâm là việc tạo

ra các sản phẩm vật chất hoặc thực hiện một kế hoạch hành động thực tiễn,nhằm thực hiện những nhiệm vụ như trang trí, trưng bày, biểu diễn, sáng tác.+ Dự án hỗn hợp: là các dự án có nội dung kết hợp các dạng nêu trên

Các loại dự án trên không hoàn toàn tách biệt với nhau Trong từng lĩnh vựcchuyên môn có thể phân loại các dạng dự án theo đặc thù riêng

d Tiến trình thực hiện dạy học theo dự án

Dựa trên cấu trúc chung của một dự án trong lĩnh vực sản xuất, kinh tếnhiều tác giả phân chia cấu trúc của dạy học theo dự án qua 4 giai đoạn sau:Quyết định, lập kế hoạch, thực hiện, kết thúc dự án Dựa trên cấu trúc của tiến

trình phương pháp, người ta có thể chia cấu trúc của dạy học theo dự án làmnhiều giai đoạn nhỏ hơn Sau đây trình bày một cách phân chia các giai đoạn củadạy học theo dự án theo 5 giai đoạn:

+ Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án : Giáo viên và học sinh cùng nhau

đề xuất, xác định đề tài và mục đích của dự án Cần tạo ra một tình huống xuấtphát, chứa đựng một vấn đề, hoặc đặt một nhiệm vụ cần giải quyết, trong đó chú

ý đến việc liên hệ với hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống Cần chú ý đếnhứng thú của người học cũng như ý nghĩa xã hội của đề tài Giáo viên có thểgiới thiệu một số hướng đề tài để học viên lựa chọn và cụ thể hoá Trong trườnghợp thích hợp, sáng kiến về việc xác định đề tài có thể xuất phát từ phía họcsinh Giai đoạn này được K.Frey mô tả thành hai giai đoạn là đề xuất sáng kiến

và thảo luận sáng kiến

+ Xây dựng kế hoạch thực hiện: Trong giai đoạn này học sinh với sự hướng dẫncủa giáo viên xây dựng đề cương cũng như kế hoạch cho việc thực hiện dự án.Trong việc xây dựng kế hoạch cần xác định những công việc cần làm, thời gian

dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trongnhóm

+ Thực hiện dự án : Các thành viên thực hiện công việc theo kế hoạch đã đề racho nhóm và cá nhân Trong giai đoạn này học sinh thực hiện các hoạt động trítuệ và hoạt động thực tiễn, thực hành, những hoạt động này xen kẽ và tác độngqua lại lẫn nhau Kiến thức lý thuyết, các phương án giải quyết vấn đề được thửnghiệm qua thực tiễn Trong quá trình đó sản phẩm của dự án và thông tin mớiđược tạo ra

+ Thu thập kết quả và công bố sản phẩm : Kết quả thực hiện dự án có thể đượcviết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luận văn… Trong nhiều dự án các sản phẩmvật chất được tạo ra qua hoạt động thực hành Sản phẩm của dự án cũng có thể

là những hành động phi vật chất, chẳng hạn việc biểu diễn một vở kịch, việc tổchức một sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội Sản phẩm của dự án có thểđược trình bày giữa các nhóm học sinh, có thể được giới thiệu trong nhà trường,hay ngoài xã hội

+ Đánh giá dự án: Giáo viên và học sinh đánh giá quá trình thực hiện và kết quảcũng như kinh nghiệm đạt được Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc thựchiện các dự án tiếp theo Kết quả của dự án cũng có thể đuợc đánh giá từ bênngoài Hai giai đoạn cuối này cũng có thể được mô tả chung thành giai đoạn kếtthúc dự án

Việc phân chia các giai đoạn trên đây chỉ mang tính chất tương đối Trong thực

tế chúng có thể xen kẽ và thâm nhập lẫn nhau Việc tự kiểm tra, điều chỉnh cầnđược thực hiện trong tất cả các giai đoạn của dự án Với những dạng dự án khácnhau có thể xây dựng cấu trúc chi tiết riêng phù hợp với nhiệm vụ dự án Giaiđoạn 4 và 5 cũng thường được mô tả chung thành một giai đoạn (giai đoạn kếtthúc dự án)

e Ưu điểm và nhược điểm của dạy học theo dự án

Ưu điểm:

Các đặc điểm của dạy học theo dự án đã thể hiện những ưu điểm của phươngpháp dạy học này Có thể tóm tắt những ưu điểm cơ bản sau đây của dạy họctheo dự án:

- Gắn lý thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội;

- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học;

- Phát huy tính tự lực, tính trách nhiệm;

- Phát triển khả năng sáng tạo;

- Rèn luyện năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp;

- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn;

- Rèn luyện năng lực cộng tác làm việc;

- Phát triển năng lực đánh giá

- Dạy học theo dự án đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Trong thực tế dạy học môn Hóa học ở trường phổ thông, tôi thấy vẫn còn tồn tạimột số thực trạng là:

+ Giáo viên vẫn chủ yếu diễn đạt bằng lời, ít sử dụng tình huống thực tiễn và ít

tổ chức cho học sinh tự lực tìm tòi để xây dựng kiến thức Trong quá trình dạyhọc, giáo viên chưa tổ chức được các tình huống hữu hiệu tạo cơ hội cho họcsinh tham gia tìm tòi giải quyết vấn đề, phát triển năng lực sáng tạo và phát huytính tích cực, chủ động trong học tập Nhiều giáo viên vẫn mang tâm lí ngại thayđổi khi chuyển sang các phương pháp dạy học mới, chưa biết nhiều về phươngpháp dạy học theo dự án

+ Nhiều học sinh rất thụ động, các em ngại suy nghĩ, lười hoạt động, chỉ ngồinghe thầy cô giảng rồi chép lại, ít hứng thú và tích cực trong học tập Hoạt độngchủ yếu của các em là học thuộc lí thuyết và luyện giải bài tập Học sinh chỉđược quan sát giáo viên biểu diễn thí nghiệm mà không được trực tiếp tiến hànhthí nghiệm khi xây dựng bài mới Kĩ năng thực hành và vận dụng kiến thức Hóahọc đã học vào đời sống chưa hiệu quả

+ Khả năng diễn đạt về một vấn đề còn lúng túng do các em ít được trao đổi,tranh luận với bạn bè và thầy cô Học sinh chưa quen với lối học chủ động, tíchcực nên kiến thức của các em còn hời hợt, vận dụng chưa linh hoạt và hay mắcsai lầm

+ Với thực trạng như vậy, nhiều học sinh đã sợ học môn hóa vì khó, vì lí thuyết

và thực hành không đi đôi với nhau Cũng vì vậy mà nhiều học sinh đã khôngchọn môn hóa là một trong những môn thi THPT QG như là môn chủ đạo củanhững kì thi trước kia nữa Như vậy thay đổi trước hết ở cách dạy rồi cách học

để phát huy tính tích cực, chủ động trong học tập cho học sinh là điều tất yếu để

khơi dậy niềm hứng thú với môn học, rồi từ đó sẽ phát triển được năng lực chohọc sinh để đáp ứng được sự phát triển của xã hội.

2.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

Tôi đã áp dụng phương pháp dạy học theo dự án bài “Oxi - Ozon” (Hóa học lớp

10 cơ bản) theo dự án mà tôi đã thiết kế như sau:

DỰ ÁN: KHÔNG KHÍ VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT [4]

1 Kiến thức:

- Oxi: Vị trí, cấu hình lớp electron ngoài cùng; tính chất vật lí, tính chất hóa học;phương pháp điều chế oxi trong phòng thí nghiệm, trong công nghiệp

- Ozon là dạng thù hình của oxi; điều kiện tạo thành ozon; ozon trong tự nhiên

và ứng dụng của ozon; ozon có tính oxi hoá mạnh hơn oxi

- Oxi và ozon đều có tính oxi hoá rất mạnh (oxi hoá được hầu hết kim loại, phikim, nhiều hợp chất vô cơ và hữu cơ), ứng dụng của oxi và ozon

- Oxi và ozon có vai trò như thế nào đối với sự sống của con người

2 Kĩ năng

- Dự đoán tính chất, kiểm tra, kết luận được về tính chất hoá học của oxi, ozon

- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh rút ra được nhận xét về tính chất, điều chế

- Viết được phương trình hóa học minh hoạ tính chất và điều chế oxi, ozon

3 Trọng tâm: Oxi và ozon đều có tính oxi hoá mạnh nhưng ozon có tính oxi

hóa mạnh hơn oxi

4 Thái độ: Yêu thích môn học; bảo vệ môi trường sống.

- Năng lực hợp tác: Hoạt động nhóm có hiệu quả và tích cực

- Năng lực thuyết trình: Trình bày sản phẩm của dự án trước lớp

- Năng lực vận dụng kiến thức vào cuộc sống, giải thích các hiện tượng trongcuộc sống; vận dụng kiến thức thành hành động bảo vệ môi trường

B CHUẨN BỊ

1 Giáo viên:

- Kế hoạch dạy học theo dự án

- Máy vi tính có kết nối mạng internet

- Kế hoạch của 4 tiểu dự án cho 4 nhóm

- Giấy A0, bút dạ, bút màu

2 Học sinh:

- Đọc bài trước ở nhà

- Máy vi tính có kết nối internet để tìm kiếm thông tin

C PHƯƠNG PHÁP

- Học theo dự án

- Hoạt động nhóm

- Quan sát, đàm thoại, thuyết trình

D CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CỦA DỰ ÁN

- Giới thiệu bài oxi – ozon

- Giới thiệu sơ qua về dạy - học theo

- Giới thiệu về dự án mà cô trò cùng

nghiên cứu: Có 4 tiểu dự án như sau,

các em lắng nghe và lựa chọn theo sở

thích Mỗi nhóm gồm 11 thành viên

sẽ thực hiện 1 tiểu dự án

1 Oxi và sự sống (Vẽ sơ đồ tư duy)

2 Tầng ozon – Tại sao phải bảo vệ

(Thuyết trình có minh họa trên powerpoint)

3 Nguồn gây ô nhiễm không khí (Vẽ sơ đồ

tư duy)

4 Hành động của chúng ta cùng

chung tay bảo vệ môi trường không

khí (Vẽ tranh tuyên truyền, cổ động)

- GV cho học sinh ngồi theo nhóm do

các em đã lựa chọn

- GV đưa cho các nhóm kế hoạch của

các tiểu dự án mà mình đã lựa chọn

- GV quan sát và điều chỉnh

- Nghe tên dự án: Không khí

và sức khỏe con người.

- Học sinh lắng nghe và lựachọn theo sở thích và trí tò mòcủa mình

- Ngồi theo nhóm đã lựa chọn

- Nghiên cứu kế hoạch mà GVđưa ra, thảo luận và phân côngnhiệm vụ thực hiện như kếhoạch

Kế hoạch của tiểu dự án 1 – nhóm 1: Oxi và sự sống

Tên tiểu dự án 1 Oxi và sự sống

Câu hỏi khái quát Tại sao lại nói sức khỏe là vốn quý nhất của con

- Tính chất hóa học của oxi, viết pthh minh họa.

- Ứng dụng của oxi trong đời sống

- Oxi được điều chế như thế nào trong phòng thínghiệm cũng như trong công nghiệp?

- Oxi sinh ra trong tự nhiên như thế nào?

- Làm sao để có nguồn không khí sạch?

Mục tiêu của tiểu dự án - Viết được công thức phân tử của oxi

- Công thức cấu tạo của oxi

- Nêu được tính chất hóa học của oxi

- Nêu được ứng dụng của oxi trong đời sống

- Nêu được phương pháp điều chế oxi trongphòng thí nghiệm cũng như trong công nghiệp

- Hiểu được tại sao phải trồng nhiều cây xanh vàbảo vệ rừng

- Tầm quan trọng của oxi đối với sự sống của conngười và động vật

- Học sinh ý thức được rằng bảo vệ sự trong lànhcủa không khí chính là bảo vệ cuộc sống củachính mình và những người xung quanh

- Tự tổ chức thông tin với mục đích làm cho mọingười hiểu rõ hơn về trách nhiệm bảo vệ môitrường không khí

Các hoạt động của học

sinh

Hoạt động 1: Thành lập nhóm và tập hợp ýtưởng

- Thảo luận, phân công nhiệm vụ về các yêu cầucủa tiểu dự án: Công thức, tính chất, điều chế,hành động bảo vệ môi trường…

- Các nguồn tra cứu thông tin

Hoạt động 2: Xác định sản phẩm: Vẽ sơ đồ tưduy

Hoạt động 3: Trình bày kế hoạch của tiểu dự án.Hoạt động 4: Thực hiện dự án

Hoạt động 5: Giới thiệu và trình bày sản phẩm.Đánh giá học sinh - Điểm khởi động dự án: 2 điểm

- Thưởng cho một số học sinh tích cực: 1 điểm

- Trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau: 0 - 3 điểm

- Giáo viên đánh giá cho nhóm: 4 điểmĐiểm của một học sinh bằng tổng các điểm trên.Phân tích hoạt động của

phương trình hóa học Các thuật ngữ hóa học + Khi thảo luận nhóm: Học sinh sẽ học đượccách lắng nghe, trao đổi, tranh luận, tự đánh giálẫn nhau.

+ Khi trình bày dự án: Rèn cho học sinh sự tự tin,khả năng diễn đạt trước mọi người, đồng thờigiúp khắc sâu kiến thức

+ Vận dụng kiến thức học được trong sách vởvào thực tiễn

+ Ứng dụng công nghệ thông tin trong tìm tòikiến thức giúp học sinh tiếp cận công nghệ 4.0

- Khơi dậy hứng thú học tập: Học sinh là chủ thểcủa hoạt động tìm tòi kiến thức, ắt hẳn sẽ có niềmvui khi có được thành quả Học sinh sẽ luônmuốn mình là người tự tìm tòi kiến thức thay vìthụ động ghi chép như trước kia

Kế hoạch của tiểu dự án 2 – nhóm 2: Tầng ozon – Tại sao phải bảo vệ?

Tên tiểu dự án 2 Tầng ozon – Tại sao phải bảo vệ?

Câu hỏi khái quát Tại sao lại nói tầng ozon chính là tấm áo giáp bảo

vệ trái đất?

Câu hỏi bài học Trái đất sẽ như thế nào nếu không có tầng ozon?Các câu hỏi nội dung - Công thức phân tử của ozon

- Tính chất vật lí của ozon

- Tính chất hóa học của ozon, viết pthh minh họa

- Ứng dụng của ozon trong đời sống

- Ozon sinh ra trong tự nhiên như thế nào?

- Phân tử ozon bị phân hủy ra sao?

- Con người đã gây những tổn hại gì đến tầngozon

- Những chất nào gây phá hủy tầng ozon và pháhủy như thế nào

Mục tiêu của tiểu dự án - Xây dựng bài thuyết trình về ozon và sự suy

giảm tầng ozon cũng như biện pháp bảo vệ

- Hiểu rõ về vai trò của tầng ozon đối với trái đất

- Nắm được những kiến thức cơ bản để bảo vệtầng ozon

- Luôn có ý thức bảo vệ môi trường sống vì cộngđồng

- Biết tìm kiếm và trình bày thông tin

- Thuyết trình hấp dẫn người nghe để thông tintrở nên hữu ích

Các hoạt động của học

sinh

Hoạt động 1: Thành lập nhóm và tập hợp ýtưởng