LUẬN văn THẠC sĩ SPKT cơ điện tử ĐHBK HN

Chúng ta đã biết thế kỉ 21 hiện nay là thế kỉ của tri thức, của khoa học công nghệ. Sự phát triển đó đòi hỏi nền giáo dục nước ta phải đổi mới mạnh mẽ. Một trong những vấn đề ưu tiên hàng đầu là phát triển nguồn nhân lực

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Tạ Văn Bằng

DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM-HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

CHUYÊN NGHÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Văn Trường

Hà Nội - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Tạ Văn Bằng

DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM-HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

CHUYÊN NGHÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Văn Trường

Hà Nội - 2019

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáotrong Viện Sư Phạm Kỹ Thuật, Phòng sau đại học, Ban Giám hiệu Trường Đại họcBách Khoa Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiêncứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tời Thầy giáo hướng dẫn

TS.Phạm Văn Trường đã tận tình chỉ dẫn giúp đỡ trong quá trình tác giả nghiên

cứu và hoàn thiện luận văn

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, lãnh đạo cácphòng,khoa, các thầy cô giáo, các em học sinh, sinh viên trong Khoa Cơ điện tửTrường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội đã tạo điều kiệngiúp đỡ tác giả trong quá trình học tập cũng như nghiên cứu để hoàn thiện luận vănnày

Xin chân thành cảm ơn toàn thể đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã quantâm, động viên giúp đỡ tác giả về tinh thần và vật chất trong suốt quá trình học tập

và thực hiện đề tài

Mặc dù đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và bằng sự lỗ lực của bản thân,song trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn sẽ không tránh khỏi nhữngthiếu sót.Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, bổ sung của Hội đồng bảo vệluận văn cùng quý độc giả để đề tài được hoàn thiện hơn

Tác giả

Tạ Văn Bằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trong luận văn này là do sự tìm hiểu và nghiên cứu của bản thân Trong luận văn có sử dụng kết quả nghiên cứu hoặc ý tưởng của các tác giả khác đều được trích dẫn nguồn gốc cụ thể

Luận văn này cho đến thời điểm này chưa được bảo vệ tại bất kì Hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ nào và chưa được công bố trên bất kì một phương tiện thông tin nào

Tôi xin hoàn thành chịu trách nhiệm về nội dung của luận văn này

Tác giả

Tạ Văn Bằng

Mục Lục

LỜI CẢM ƠN 2

LỜI CAM ĐOAN 3

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 7

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ 8

MỞ ĐẦU 9

1.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 9

1 1 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo 9

1 2 Chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển GD&ĐT và đối với đào tạo nghề 10

1 3 Thực tế giảng dạy và nghiên cứu 11

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 12

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 12

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 12

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 13

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 13

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

8 NỘI DUNG LUẬN VĂN 13

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP 16

1.1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA VẤN ĐỀ 16

1.1.1.Những nghiên cứu ngoài nước 16

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 17

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 19

1.2.1 Tích hợp 19

1.2.2.Dạy học 20

1.2.3 Dạy học theo quan điểm tích hợp 21

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 25

1.3.1 Những nguyên tắc thực hiện dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp 25

1.3.2 Dạy học nghề theo quan điểm tích hợp 27

1.3.3 Ưu điểm của dạy học theo quan điểm tích hợp 31

1.4.THỰC TRẠNG CỦA ĐÀO TẠO NGHỀ THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP .33

1.4.1 Nhận thức của giáo viên về quan điểm dạy học tích hợp 33

1.4.2 Thực trạng dạy học mô đun PLC ở trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội 35

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 40

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGHỀ CƠ ĐIỆN TỬ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM – HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI 42

2.1 MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN PLC 42

2.1.1 Đặt vấn đề 42

2.1.2 Quan điểm dạy học tích hợp lý thuyết nghề với thực hành nghề 42

2.1.3 Mục tiêu, nội dung chương trình mô đun PLC 44

2.1.4 Đặc điểm của mô đun PLC 48

2.2 QUY TRÌNH XÂY DỰNG BÀI DẠY TÍCH HỢP LÝ THUYẾT VỚI THỰC HÀNH MÔ ĐUN PLC 50

2.2.1 Quy trình xây dựng bài dạy tích hợp 50

2.2.2.Nội dung các bước 51

2.3 XÂY DỰNG NỘI DUNG LÝ THUYẾT VÀ THỰC HÀNH MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 53

2.4 XÂY DỰNG MỘT SỐ BÀI GIẢNG TÍCH HỢP CỦA MÔ ĐUN PLC CHO SINH VIÊN NGHỀ CƠ ĐIỆN TỬ Ở TRƯỜNG CĐN VIỆT NAM – HÀN QUỐC THÀNH PHỐHÀ NỘI 58

2.5 NHẬN XÉT 93

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 94

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ 95

3.1 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG CỦA THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ 95

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm và đánh giá 95

3.1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm và đánh giá 95

3.1.3 Nội dung thực nghiệm sư phạm và đánh giá 96

3.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 96

3.2.1 Đối tượng thực nghiệm 96

3.2.2 Chuẩn bị thực nghiệm 97

3.2.3 Phương pháp thực nghiệm 97

3.3 ĐÁNH GIÁ VÀ XỬ LÝ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 97

3.3.1 Kết quả định tính 97

3.3.2 Đánh giá định lượng 98

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 101

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 102

1.KẾT LUẬN 102

2.KIẾN NGHỊ 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

PHỤ LỤC 106

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 BLĐTB&XH Bộ lao động thương binh và xã hội

Hình 1.1 Các giai đoạn của quá trình dạy học 28

Hình 2.3 Sơ đồ mạch khí nén trên mô hình 63

Hình 2.5 Sơ đồ mạch điều khiển trên mô hình 65Hình 2.6 Lưu đồ thuận toán mạch điều khiển xy lanh khí nén 66

Hình 2.10 Lưu đồ thuật toán mạch điều khiển động cơ KĐB 3

pha quay thuận nghịch

83

MỞ ĐẦU

1.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 1 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo

Chúng ta đã biết thế kỉ 21 hiện nay là thế kỉ của tri thức, của khoa học côngnghệ Sự phát triển đó đòi hỏi nền giáo dục nước ta phải đổi mới mạnh mẽ Mộttrong những vấn đề ưu tiên hàng đầu là phát triển nguồn nhân lực, yếu tố này quyếtđịnh đối với sự phát triển của kinh tế xã hội của mỗi quốc gia Nước ta đang đứngtrước những xu thế của thời đại cũng như những yêu cầu mới của công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước, đó là sự toàn cầu hóa đất nước với công nghệ cao đang dầntiếp cận nền kinh tế tri thức Những yếu tố này đã đặt ra cho sự nghiệp giáo dụcnhiệm vụ phải đổi mới như để đào tạo ra nguồn nhân lực có thể đáp ứng đượcnhững yêu cầu của thời đại Một trong những đổi mới cần thiết là sự thay đổi vềphương pháp, phương tiện trong giáo dục, đặc biệt là trong dạy nghề cần đượcquan tâm và chú trọng

Theo quan điểm định hướng về đổi mới phương pháp dạy học của Đảng vàNhà nước cùng với xu thế phát triển của xã hội, việc cải tiến phương pháp dạy họchiện nay là tăng cường tính hiệu quả của hoạt động dạy học và tăng khả năng vậndụng vào thực tế cho người học, hướng tới mục tiêu học tập hiện đại

Trong luật giáo dục 2005 nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con ngườiViệt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghềnghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành vàbồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và “Phương pháp giáo dục phải phát huy tínhtích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho ngườihọc năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”[23, tr24, 25]

1 2 Chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển GD&ĐT và đối với đào tạo nghề

Trong khi, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2020 trở thành nước công nghiệptheo hướng hiện đại Để đáp ứng được nhu cầu phát triển vấn đề đào tạo nguồnnhân lực cần phải được đặt lên hàng đầu Bởi lẽ, nhu cầu về lao động nghề ở cácquốc gia phát triển và đang phát triển là rất lớn Vì thế, mỗi quốc gia trong đó cóViệt Nam cần phải hình thành hệ thống đào tạo nghề tích hợp để đáp ứng nhu cầu

đó

Chiến lược phát triển dạy nghề giai đoạn 2011 -2020 do Bộ LĐ-TBXH xâydựng đặt ra mục tiêu tổng quát đến năm 2020 là tạo ra sự đột phá về chất lượngdạy nghề theo hướng tiếp cận trình độ khu vực và thế giới, tăng qui mô đào tạonghề, gắn kết với doanh nghiệp…Nhu cầu nhân lực qua đào tạo ngày càng tăng cả

về số lượng và chất lượng, điều đó tạo nên sức ép rất lớn đối với giáo dục Nếukhông đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo nghề thìkhông thể đáp ứng mục tiêu đề ra

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã đặt ra nhiệm vụ về giáodục đến năm 2015 là: Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chấtlượng nguồn nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức [17] Mụctiêu dạy nghề là “ đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch vụ cónăng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức lương tâmnghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe nằm tạo điều kiệncho người học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm, tự tạo việc làmhoặc học lên trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đạihóa đất nước” [24, tr1]

Điều 19, Điều 26 Luật dạy nghề 2006 về phương pháp dạy học “phươngpháp dạy nghề phải kết hợp rèn luyện năng lực thực hành nghề với trang bị kiến

thức chuyên môn và phát huy tính tích cực, tự giác, năng động, khả năng làm việcđộc lập/tổ chức làm việc theo nhóm” [24]

Ngày 04 thang 01 năm 2007, Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và xãhội đã ký Quyết định số 01/2007/QĐ-BLĐTB&XH về việc Ban hành Quy định vềchương trình khung trình độ trung cấp nghề, chương trình khung trình độ cao đẳngnghề kèm theo các văn bản hướng dẫn xây dựng chương trình khung cho các nghềđào tạo [2]

Ngày 26 tháng 04 năm 2011 của Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội, Ban hànhkèm theo Thông tư số 11/2011/TT-BLĐTBXH về việc ban hành chương trìnhkhung trình độ cao đẳng nghề cho nghề “ Cơ điện tử” bao gồm số lượng môn học,

mô đun là 52, trong đó có 06 môn học chung; Các môn học, mô đun đào nghề bắtbuộc là (cụ thể: Các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở là 14; Các môn học, mô đunchuyên môn nghề là 32)

Căn cứ vào quyết định số 06/2008/QĐ-BLĐTB&XH của Bộ Lao độngthương binh và xã hội ngày 04 tháng 11 năm 2008 đã ban hành 3 mẫu giáo án chocác trường dạy nghề đó là: Giáo án lý thuyết, giáo án thực hành, giáo án tích hợp.Cho phép các trường tùy vào nội dung của mô đun học, bài học mà lựa chọn loạigiáo án thực hiện sao cho phù hợp nhất

1 3 Thực tế giảng dạy và nghiên cứu

Chương trình dạy nghề hiện nay phần lớn vẫn được thế kế thành các mô đunđược phối kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Nhưng việc triển khai đào tạo theochương trình khung mới tại các cơ sở đào tạo nghề gặp khó khăn khi thực hiệngiảng dạy các môn học/mô đun, nguyên nhân chính là thiếu các tài liệu hướng dẫn

cụ thể, chi tiết cho việc tổ chức dạy học theo quan điểm tích hợp, tổng cục dạynghề đã tổ chức rất nhiều cuộc hội thảo và các lớp tập huấn về dạy học tích hợpcho các cơ sở đào tạo nghề trong cả nước và kĩ năng xây dựng, phát triển chươngtrình đào tạo theo quan điểm tích hợp, nhưng trong khuôn khổ thời gian ngắn, khó

khăn trên chưa được giải quyết được, giáo viên của các cơ sở đào tạo nghề vẫnlúng túng khi triển khai giảng dạy theo quan điểm tích hợp

Để đáp ứng được các yêu cầu càng cao của thị trường lao động trong giaiđoạn hội nhập, Khoa Điện tử Trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thànhphố Hà Nội luôn coi trọng vấn đề nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao khả năngvận dụng các phương pháp dạy học mới, tiên tiến vào quá trình dạy học, đặc biệt làdạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp, là một mô đun điển hình trong việcứng dụng phương pháp dạy học mới, giúp sinh viên luôn được cập nhật kiến thứcmới, rèn luyện và nâng cao năng lực kĩ thuật Vì vậy để đáp ứng được các mục tiêutrên tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu: “Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tíchhợp tại trường Cao đẳng nghề Việt Nam- Hàn Quốc thành phố Hà Nội”cho luậnvăn tốt nghiệp

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Xây dựng và triển khai bài giảng mô đun PLC theo quan điểm tích hợp nhằm nângcao chất lượng của quá trình dạy và học

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học mô đun PLC theo quan điểm tíchhợp cho sinh viên trường cao đẳng nghề

- Đối tượng nghiên cứu: Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp chosinh viên năm thứ hai trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố

Hà Nội

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Vận dụng quan điểm dạy học tích hợp để xây dựng một số bài giảng của mô đunPLC cho sinh viên trường cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp một cách hợp lý thì sẽ góp phầnnâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo sinh viênnghề Cơ điện tử tại Trường Caođẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng quan điểm tích hơptrong dạy học mô đun PLC cho sinh viên trường cao đẳng nghề

- Xây dựng bài giảng tích hợp trong mô đun PLC cho sinh viên trường caođẳng nghề

- Dạy thực nghiệm bài giảng để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của việc vậndụng quan điểm tích hợp trong dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện các nhiệm vụ trên, đề tài sử dụng kết hợp một số phương phápnghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phương pháp khảo sát thực tiễn dạy học

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

8 NỘI DUNG LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, cấu trúc nội dungchính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiến dạy học tích hợp

Chương 2: Thiết kế dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp cho sinh viên nghề Cơ điện tử Trường Cao đẳng nghề Việt Nam- Hàn Quốc thành phố Hà NộiChương 3: Thực nghiệm sư phạm và đánh giá

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP

1.1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA VẤN ĐỀ

1.1.1.Những nghiên cứu ngoài nước

Ứng dụng quan điểm tích hợp vào dạy học là xu thế chung của các nướctrong khu vực và trên thế giới Tích hợp trong dạy học đã trở thành một trào lưu sưphạm hiện đại bên cạnh các trào lưu sư phạm theo mục tiêu, giải quyết các vấn đề,hợp đồng…

Tháng 9 năm 1968, Hội đồng liên quốc gia về giảng dạy khoa học, với sựbảo trợ của UNESCO, đã tổ chức tại Varna (Bungari) “Hội nghị tích hợp việcgiảng dạy các khoa học” để đưa ra các lí do phải dạy học tích hợp các khoa học,dạy học tích hợp là gì, cách thức dạy học tích hợp và những triển vọng của dạy họctích hợp, trong đó có nêu ra rằng: Tích hợp không chỉ diễn ra ở nội dung mà còntích hợp cả ở phương pháp lẫn các kĩ năng, kĩ xảo cần hình thành ở người học.Tích hợp không chỉ ở một ngành học nào mà là liên ngành.Tích hợp không chỉ ởmột bậc học nào mà ở tất cả các bậc học

Ngoài ra, tích hợp là một trong những xu hương mới của lí luận dạy học vàđang được nhiều nước trên thế giới quan tâm thực hiện Nó cũng là xu hướng dạyhọc chung của nhiều quốc gia có trình độ dạy học tiên tiến như Pháp, Trung Quốc,Philipin Tại Philipin trong chương trình cải cách giáo dục của một số nước, quanđiểm tích hợp được ghi rõ trong chương trình như là một yêu cầu bắt buộc

Điều đó cho thấy tích hợp là một trong những quan điểm xây dựng chươngtrình dạy học của nhiều nước như Pháp, Mỹ, Anh… Ví dụ đầu những năm 90 củathế kỷ XX, tài liệu giới thiệu về chương trình của Hoa Kì đã giành hẳn một mụcbàn về vấn đề tích hợp nội dung giáo dục trong chương trình giáo dục nhằm đáp

ứng mong muốn làm cho chương trình thích ứng yêu cầu của xã hội, làm chochương trình trở lên có ý nghĩa.

Tại một số nước Phương Tây cũng đã xuất hiện những công trình nghiêncứu nghiêm túc về quan điểm dạy học tích hợp Nhà sư phạm Xavier Roegiersngười Pháp đã tổng hợp thành tài liệu “Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào đểphát triển các năng lực ở nhà trường” [28] Trong cuốn sách này tác giả đã phântích những căn cứ để dẫn tới việc tích hợp dạy học, từ lý thuyết về các quá trìnhhọc tập, lý thuyết về quá trình dạy học ( các trào lưu sư phạm), các phương phápxây dựng chương trình dạy học theo quan điểm tích hợp tới định nghĩa, mục tiêucủa khoa sư phạm tích hợp, ảnh hưởng của cách tiếp cận này tới việc xây dựngchương trình giáo dục, tới thiết kế mô hình giáo trình và việc đánh giá kết quả củasinh viên…

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Các đề tài luận án Tiến sĩ và luận văn Thạc sĩ về vận dụng quan điểm tíchhợp vào dạy học kỹ thuật, công nghệ cũng đã được nghiên cứu triển khai như :

“Cải tiến phương pháp nghề tiện trong các trường chuyên nghiệp và dạy nghề tạithành phố Hồ Chí Minh” luận án Tiến sĩ (2005) của Nguyễn Trần Nghĩa, “Dạy họccông nghệ tiện CNC theo quan điểm tích hợp”-luận văn cao học (2002) củaNguyễn Công Cát, “Vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học nghề điện trong cáctrường dạy nghề của tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu”-luận văn cao học (2003) của NguyễnXuân Cường, “Nghiên cứu hoàn thiện nội dung chương trình môn KTCN trongchương trình đào tạo chuyên ngành Vật Lý – KTCN ở trường Cao đẳng sư phạmtheo quan điểm tích hợp”– luận văn cao học (2004) của Trần Thị Mai Hương Cácluận án, luận văn này đã đề xuất vận dụng quan điểm tích hợp để xây dựng chươngtrình đào tạo các nghề cụ thể nhằm giảm bớt những nội dung trùng lặp trong cácchương trình đào tạo để có thêm thời gian cho giảng dạy các kiến thức mới của

môn học, tăng thời gian cho thực hành nghề, giảm sự giảng dạy lặp lại kiến thứcsinh viên đã học để tránh gây nên sự nhàm chán của người học.

Tác giả Chu Thị Phương (1985), đã nghiên cứu vận dụng quan điểm tích hợp vàodạy học tiếng Việt ở tiểu học [18] Tác giả đã phân tích tí nh chấ tích hợp thể hiệntrong SGK và nêu giải pháp cho giáo viên vận dụng các phương pháp giáo dục tíchhợp để khai thác ý tưởng SGK Có nhiều tác giả tiêu biểu quan tâm đến vấn đề nàynhư: Trần Bá Hoành, Nguyễn Thị Minh Phương, Cao Thị Thặng, Nguyễn VănĐường, Nguyễn Trọng Hoàng, Trương Dĩnh… các tác giả đã phân tích khái niệm,bản chất của dạy học theo quan điểm tích hợp, các xu thế và giải pháp vận dụngquan điểm tích hợp trong xây dựng chương trình các môn học và vận dụng quanđiểm này vào dạy học các môn học cụ thể

Việc nghiên cứu, vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học ở các trườngnghề đã có tác giả như Nguyễn Trần Nghĩa nghiên cứu ứng dụng vào dạy học nghềtiện Trong luận án tiến sĩ với đề tài “Cải tiến phương pháp dạy học nghề tiện trongcác trường chuyên nghiệp và dạy nghề tại thành phố Hồ Chí Minh” [13], tác giả đãnghiên cứu, vận dụng nhiều phương pháp trong đó ông khai thác vận dụng quanđiểm tích hợp theo xu hướng tích hợp nội dung chương trình môn học nghề tiệnnhằm tạo ra khoảng thời gian cần thiết để cập nhật kiến thức công nghệ mới (côngnghệ CNC) nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong dạy học nghề tiện, tránhđược sự lặp lại kiến thức, đáp ứng được nguồn nhân lực trong cơ chế thị trường.Nguyễn Công Cát trong luận văn thạc sĩ của mình với đề tài “dạy học công nghệtiện CNC theo quan điểm tích hợp” tác giả cũng đi theo xu hướng tích hợp nộidung nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa quỹ thời gian cố định với khối lượng kiếnthức ngày càn tăng nhanh góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề tiện Tác giảTrịnh Xuân Bình với đề tài luận văn thạc sĩ “Xây dựng nội dung các bài dạy thựchành PLC S7 – 300 theo định hướng tích hợp cho sinh viên chuyên ngành điệnTrường Cao đẳng nghề cơ khí nông nghiệp” [1] Tác giả Trần Thị Thơm (2010)

với đề tài luận văn thạc sĩ “Dạy học mô đun vi điều khiển ở Trường Cao đẳng nghề

cơ khí nông nghiệp theo quan điểm tích hợp”[21], tác giả đã phân tích nội dungchương trình hiện hành của mô đun vi điều khiển và đưa ra lí do mô đun vi điềukhiển nên xây dựng và giảng day dưới dạng tích hợp giữa lý thuyết với thực hành

để hiểu được lý thuyết hơn thông qua thực hành và qua thực hành để rèn luyện kỹnăng nghề nghiệp và hiểu hơn các vấn đề trừu tượng của lý thuyết đồng thời đảmbảo tính thống nhất giữa lý thuyết với thực hành, học được và làm được nội dungmới học trong khoảng thời gian học Tác giả Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2012) với đềtài luận văn thạc sĩ “ Dạy học môn trang bị điện ở trường Cao đẳng nghềVĩnh Phúctheo quan điểm tích hợp” [8] tác giả đã phân tích nội dung chương trình hiện hànhcủa môn trang bị điện xây dựng và giảng dạy dưới dạng tích hợp giữa lý thuyết vớithực hành để hiểu được lý thuyết hơn thông qua thực hành…

Có thể nói nhiều công trình nghiên cứu phương pháp dạy học môn công nghệ

ở trường phổ thông và đã có những công trình nghiên cứu về đổi mới phương phápdạy học ở các trường, các cơ sở đào tạo nghề nhằm nâng cao hiệu quả học tập, rènluyện cho học sinh sinh viên phương pháp học tập mô đun, tạo cho học sinh sinhviên phương pháp học tập tích cực, tự lực góp phần nâng cao chất lượng dạy học.Các tác giả đã đề xuất vận dụng các phương pháp dạy học khác nhau vào các nộidung khác nhau của chương trình mô đun Tuy nhiên, theo tìm hiểu của tác giả,chưa có đề tài nào nghiên cứu vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học mô đunPLC ở trường Cao đẳng nghề.Vì vậy, đề tài nghiên cứu này mang tính cấp thiết,góp phần tăng năng lực nhận thức và rèn luyện kỹ năng cho sinh viên, qua đó nângcao chất lượng dạy học cho mô đun PLC, góp phần tham gia vào chiến lược đổimới phương pháp dạy học của các trường dạy nghề

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Theo từ điển tiếng Anh-Anh (Oxford Advanced Learner’s Dictionary), từIntegration có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong mộttổng thể.Những phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng tích hợp vớinhau.Theo từ điển Bách khoa khoa học giáo dục Cộng Hòa Liên Bang Đức, nghĩachung của từ Integartion có hai khía cạnh:

- Quá trình xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất từ những cái riênglẻ

- Trạng thái mà cái toàn thể được tạo ra từ những cái riêng lẻ

Theo từ điển tiếng Anh thông dụng” Integration” có nghĩa là sự kết hợp của nhiềuthành tố để tạo ra một thể thống nhất, trọn vẹn và hoàn chỉnh

Theo từ điển tiếng Việt tích hợp là “sự hợp nhất, sự hòa nhận, sự kết hợp” [26].Theo từ điển giáo dục học thì tích hợp là “hành động liên kết các đối tượng nghiêncứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trongcùng một kế hoạch giảng dạy” Kế hoạch giảng dạy ở đây cần được hiểu trong mộtphạm vi rộng, từ kết hoạch giảng dạy của một chương trình đến kế hoạch giảngdạy của một môn học/ mô đun, kế hoạch giảng dạy của bài học [7, tr 383].TheoDương Tiến Sỹ [ 20, tr 27]: “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thốngcác kiến thức

1.2.2.Dạy học

1.2.2.1.Khái niệm về quá trình dạy học

Dạy học là một quá trình xã hội bao gồm và gắn liền với hoạt động dạy vàhoạt động học Trong đó học sinh tự giác tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điềukhiển và điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều khiển chỉ đạo, tổchức, hướng dẫn của giáo viên nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học

1.2.2.2 Đặc trưng của hoạt động dạy học

– Thể hiện vai trò của giáo viên

– Là hoạt động có mục đích rõ ràng

– Có nội dung, chương trình kế hoạch cụ thể

– Diễn ra trong một môi trường nhất định (lớp học, xưởng thực hành…)– Sử dụng các phương tiện đa dạng (thiết bị, tài liệu…)

– Đa dạng về hoạt động: Nhận thức, trí tuệ, vận động, thao tác…

– Kết quả hoạt động dạy được đánh giá thông qua kết quả hoạt động học tập

1.2.3 Dạy học theo quan điểm tích hợp

1.2.3.1 Bản chất của dạy học tích hợp

Kế thừa và phát triển những thành tựu mà các lý thuyết về quá trình học tập

và các trào lưu sư phạm của thế giới đã đạt được, sư phạm tích hợp đề cập tới bavấn đề lớn của nhà trường:

Vấn đề thứ nhất: Đó là cách thức học tập, học như thế nào? Sư phạm tíchhợp cho rằng học sinh cần học cách sử dụng kiến thức của mình vào những tìnhhuống có ý nghĩa, nghĩa là lĩnh hội các năng lực song song với lĩnh hội kiến thứcđơn thuần.Tình huống có ý nghĩa đối với học sinh là những tình huống gần gũi vớihọc sinh hoặc gần với tình huống mà học sinh sẽ gặp Trong sách giáo khoa, các

tình huống có ý nghĩa biểu hiện bằng tranh ảnh, bằng lời hoặc bằng sự kết hợp củahình ảnh, lời,các thí nghiệm, trò chơi.

Tình huống tích hợp là tình huống có ý nghĩa phức hợp, rất gần với các tình huống

tự nhiên mà học sinh sẽ gặp, trong đó có cả thông tin cốt yếu và thông tin nhiễu và

có vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học từ trước

Vấn đề thứ hai: Sư phạm tích hợp nhấn mạnh đồng thời việc phát triển cácmục tiêu học tập riêng lẻ, cần tích hợp trong quá trình học tập này trong tình huống

có ý nghĩa đối với học sinh Về các tình huống có vấn đề, đóng góp của sư phạmtích hợp là nhấn mạnh tính liên môn của tình huống có vấn đề Tình huống có vấn

đề là tình huống có ý nghĩa chứ không phải là cái cơ để học tập Giáo viên có vaitrò tổ chức các hoạt động học tập trong các tình huống có ý nghĩa đó Về phươngpháp dạy học phân hóa, sư phạm tích hợp chủ trương đa số quá trình học tập lànhững quá trình học tập thể, đồng thời vẫn tạo điều kiện để mỗi học sinh phát triểntheo nhịp độ của mình Sư phạm tích hợp cũng chủ trương giao nhiệm vụ cho họcsinh thực hiện nhằm đào tạo các em thành những người công dân có trách nhiệm,nhấn mạnh nhiều đến năng lực cần phát triển hơn là nhấn mạnh khâu tổ chức lớp

Sư phạm tích hợp cố gắng giải quyết vấn đề: Làm thế nào để phát triển các nănglực ở nhà trường

Vấn đề thứ ba: Sư phạm tích hợp đưa ra bốn quan điểm về vai trò của mỗimôn học và tương tác giữa các môn học

– Một là: Duy trì các môn học riêng

– Hai là: Quan điểm đa môn: Chủ trương đề xuất những đề tài có thể nghiêncứu ở các môn học khác nhau, các môn học này vẫn duy trì riêng rẽ

– Ba là: Quan điểm liên môn: Chủ trương đề xuất những tình huống chỉ cóthể tiếp cận một cách hợp lý qua sự soi sáng của nhiều môn học

– Bốn là: Quan điểm xuyên môn: Chủ trương chủ yếu phát triển kĩ năng màhọc sinh có thể sử dụng trong tất cả các tình huống (tìm, xử lý, thông báothông tin…) Đó là các kĩ năng xuyên môn.

Như vậy, dạy học theo quan điểm tích hợp hình thành được kĩ năng chuyênmôn: Giúp học sinh tiếp thu kiến thức đồng thời rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo trongđào tạo nghề Từ đó sẽ áp dụng được một cách triệt để lý thuyết vào thực hành,giúp học sinh nắm vững kiến thức chuyên môn cũng như áp dụng lý thuyết vàothực hành nghề của mình Có thể nói, dạy học theo quan điểm tích hợp sẽ cho kếtquả khả quan giữa học và hành đối với đối tượng học sinh, sinh viên ở các trường,

cơ sở đào tạo nghề, đáp ứng được mục đích, yêu cầu của các nhà trường, cơ sở dạynghề cho đối tượng học nghề và thành thạo nghề

1.2.3.2 Mục đích của dạy học tích hợp

Chương trình dạy nghề truyền thống phần lớn là theo quan điểm tiếp cận nội dung.Chương trình dạy nghề được thiết kế thành các môn học lý thuyết và môn thựchành tách rời nhau Bên cạnh những ưu điểm nổi trội của loại chương trình này nó

có những hạn chế sau:

- Quá nặng về phân tích lý thuyết, ít định hướng thực tiễn và hành động

- Thiếu và yếu trong phát triển kỹ năng quan hệ qua lại giữa các cá nhân (kỹnăng giao tiếp);

- Lý thuyết và thực hành tách rời nhau, ít có mối quan hệ

- Không giúp người học làm việc tốt trong các nhóm

- Nội dung trùng lặp, học có tính dự trữ

- Không phù hợp với xu thế học tập suốt đời

Cùng với xu hướng cách tân về giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam, từ những năm

90 chương trình thiết kế theo quan điểm kết hợp môn học và mô đun kỹ năng hànhnghề Các mô đun được xây dựng theo quan điểm hướng đến năng lực thực hiện

Mô đun là một đơn vị học tập có tính trọn vẹn, tích hợp lý thuyết và thực hành màsau khi học xong người học có năng lực thực hiện được một nhiệm vụ nghềnghiệp.

Mô đun đào tạo là một đơn vị học tập tích hợp tất cả các thành phần kiến thức liênquan trong các môn lý thuyết với các kỹ năng để hình thành năng lực thực hiện.Như vậy dạy học các mô đun thực chất là dạy học tích hợp nội dung để nhằmhướng đến các mục đích sau:

- Định hướng vấn đề cần giải quyết

- Năng lực thực hiện công việc

- Định hướng cuộc sống thật, hoạt động nghề nghiệp thật, giải quyết những vấn

đề liên quan đến cuộc sống và nghề nghiệp

- Phát triển năng lực thực hiện ở học sinh

- Giảm được sự trùng lặp kiến thức kỹ năng giữa các môn học

1.2.3.3 Đặc điểm của dạy học theo quan điểm tích hợp

Dạy học theo quan điểm tích hợp mang đầy đủ các đặc điểm của các phương phápdạy học cụ thể là:

- Tính khoa học ứng dụng, thực tiễn

- Tính đa chức năng, đa phương án (tính linh hoạt cao)

- Tính tiêu chuẩn hóa

- Tính tổng hợp và tích hợp

- Tính cụ thể và trừu tượng

- Tính kinh tế

1.2.3.4 Yêu cầu của dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp

Khi dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp phải đảm bảo các đặc điểm của dạyhọc theo quan điểm tích hợp, cụ thể như sau:

- Dạy học kỹ thuật phải đảm bảo tính khoa học ứng dụng và thực tiễn: Khoahọc và công nghệ ra đời do yêu cầu của thực tiễn Yêu cầu phục vụ thực hiễncàng cao thì khoa học càng phát triển Kỹ thuật công nghệ chính là lĩnh vựcnghiên cứu các giải pháp đưa khoa học và phục vụ cuộc sống con người.

- Dạy học kỹ thuật phải quan tâm tới tính đa chức năng, đa phương án của cácgiải pháp kỹ thuật (tính linh hoạt cao) Khả năng thực hiện nhiều chức năngcủa thiết bị, ví dụ như máy tiện CNC với chức năng tự động hóa cao, nhiềuloại dao cùng gá trên ổ chứa dao, máy có thể thực hiện được nhiều nguyêncông trên cùng một lần gá

- Dạy học kỹ thuật phải chú ý tính tiêu chuẩn hóa: Giáo dục HSSV tuân thủ cáctiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình thao tác thực hành và khả năng chuyển giao, sửdụng vào bài thực hành sản xuất theo đúng quy trình

- Dạy học kỹ thuật phải khai tác được tính tổng hợp và tích hợp của kỹ thuật:Vận dụng kiến thức chung của nhiều môn khoa học khác nhau kết hợp với cáckiến thức đó để giải quyết một vấn đề kỹ thuật

- Dạy học kỹ thuật phải chú ý tới tính cụ thể và trừu tượng của kiến thức: Trongquá trình dạy học, xuất phát từ cái cụ thể hay trừu tượng mà có PPDH thíchhợp, để hình thành và phát triển tư duy HSSV bằng cách trực quan hóa, sửdụng các phương tiện dạy học Đặc điểm này rất cần thiết trong dạy mô đunPLC

- Dạy học kỹ thuật phải dạy cả tính kinh tế: Là đặc điểm quan trọng bởi vì nóđáp ứng yêu cầu cuộc sống Muốn phát triển thì hàng hóa phải đảm bảo chấtlượng và hạ giá thành Dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp đòi hỏi giáoviên phải nghiên cứu kỹ nội dung của các mô đun khác cần tích hợp vào môđun cần dạy hoặc giữa các nội dung của mô đun tích hợp để có PPDH hợp lý.Đây là một đặc điểm quan trọng của dạy học kỹ thuật theo quan điểm tíchhợp

Trong dạy học theo quan điểm tích hợp, thực hiện phối hợp, lắp ghép nộidung đào tạo, tiết kiệm thời gian đào tạo nhưng vẫn hình thành các kỹ năng mộtcách vững chắc.Dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp đòi hỏi giáo viênphải chuẩn bị kỹ các phương tiện nghe nhìn hoặc các phương tiện trực quankhác phục vụ cho bài dạy Đặc biệt nếu sử dụng tích hợp lý thuyết với thựchành thì các thiết bị thực hành phải đầy đủ, tin cậy thì mới triển khai được bàidạy.

1.3 CƠ SỞ LÝ LUẬN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

1.3.1 Những nguyên tắc thực hiện dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp.

Khi thực hiện bài dạy kỹ thuật theo quan điểm tích hợp phải đảm bảo được một sốnguyên tắc sau:

- Mỗi bài dạy phải là một chỉnh thể thống nhất, trọn vẹn và hoàn chỉnh về nộidung thực hiện được các mục tiêu của mô đun bao gồm cả kiến thức và kỹnăng cơ sở (đại cương)

- Giáo viên chỉ đóng vài trò tổ chưc, cố vấn, hướng dẫn HSSV cách vận dụng

lý thuyết vào giải quyết các vấn đề cụ thể trong thực hành và trong cuộc sống

- Quan điểm tích hợp phải được xác định rõ ràng từ khi xây dựng mục tiêu đếnnội dung chương trình mô đun và cấu trúc bài dạy, rồi đến PPDH và hình thức

tổ chức dạy học để thiết lập các tình huống dạy học nhằm giúp HSSV tạo khảnăng vừa củng cố, vừa vận dụng tổng hợp các kiến thức đã học ở các mô đunvào từng bài hoặc mô đun cụ thể

- Dạy học theo quan điểm tích hợp phải thỏa mãn các nguyên tắc sư phạm củaquá trình dạy học đó là:

 Kết hợp tính giáo dục với hình thành kiến thức, kỹ năng

và phát triển tư duy kỹ thuật cho SV;

 Kết hợp tính khoa học với tính vừa sức

 Kết hợp tính lý luận với tính thực tiễn;

 Kết hợp củng cố và phát triển năng lực;

 Kết hợp hoạt động của thầy với hoạt động của trò…

- Dạy học tích hợp phải đảm bảo tiết kiệm được thời gian, tăng thời gian và liệuquả thực hành nghề, nâng cao được chất lượng đào tạo nghề theo mục tiêuđào tạo đã đề ra

- Cấu trúc của bài dạy tích hợp phải mềm dẻo, linh hoạt, tạo được sự liên thônggiữa các loại hình đào tạo

1.3.2 Dạy học nghề theo quan điểm tích hợp

1.3.2.1.Các điều kiện cơ bản để tiến hành tổ chức dạy nghề theo quan điểm tích hợp.

a Về chương trình đào tạo

Mục tiêu quan trọng nhất của các chương trình đào tạo nghề là hình thànhcác kỹ năng hành nghề (năng lực thực hiện) cho người học Theo xu thế hiệnnay các chương trình dạy nghề đều được xây dựng trên cơ sở tổ hợp các nănglực cần có của người lao động trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh Phươngpháp được dùng phổ biến để xây dựng chương trình là phương pháp phân tíchnghề hoặc phân tích chức năng của từng nghề cụ thể Theo các phương phápnày thì các chương trình đào tạo nghề thường được kết cấu theo các mô đun họctập Mô đun theo định nghĩa của Luật dạy nghề là đơn vị học tập được tích hợpgiữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và thái độ nghề nghiệp một cáchhoàn chỉnh nhằm giúp người học nghề có năng lực thực hành trọn vẹn một sốcông việc của một nghề.Như vậy, theo định nghĩa này thì mục tiêu đào tạotrong các mô đun là hình thành các kỹ năng nghề Điều này, cũng đồng nghĩavới việc các nội dung giảng dạy trong mô đun phải được xây dựng theo hướng

“tiếp cận theo kỹ năng” hay nói cách khác là “theo năng lực thực hiện” Trong

lý luận cũng như trong thực tiễn, để hình thành được năng lực thực hành (kỹnăng) hay năng lực thực hiện thì người học cần phải được hướng dẫn theo mộttrình tự hợp lý, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, kết hợp (tích hợp) được cảkiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành trong quá trình học tập Thôngthường nó được thể hiện thông qua một trình tự thực hiện hay một quy trìnhcông nghệ để hình thành kỹ năng cần có Như vậy, điều kiện để dạy học nghềtheo quan điểm tích hợp là: Chương trình phải được cấu trúc theo các mô đunnăng lực thực hiện.

Trong thực thế, từ năm 2006 đến nay Bộ Lao động Thương binh – Xã hội đãban hành được hơn 200 bộ chương trình khung cho từng nghề, nhưng sốchương trình khung đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tổ chức dạy nghề theo quanđiểm tích hợp theo từng bước công việc còn chưa nhiều Do vậy, các cơ sở dạynghề nói chung và trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố HàNội nói riêng khi triển khai tổ chức dạy học tích hợp cũng gặp nhiều khó khăn

b.Về cơ sở vật chất

Bản chất của tổ chức dạy học tích hợp là tổ chức dạy học kết hợp giữa dạy lýthuyết và dạy thực hành trong cùng một không gian (trong cùng một địa điểm tổchức và học) và trong cùng một thời gian (cùng tiến hành trong thời gian dạytừng kỹ năng) Điều này, có nghĩa là khi dạy một kỹ năng nào đó phần kiếnthức chuyên môn liên quan đến đâu sẽ được dạy đến đó, sau đó dạy thực hànhngay kỹ năng đó, cả hai hoạt động này được thực hiện tại cùng một địa điểmgọi là phòng dạy học tích hợp) Như vậy, phòng dạy học tích hợp sẽ có nhữngđặc điểm khác so với phòng chuyên dạy học lý thuyết hoặc phòng chuyên dạythực hành Cụ thể như sau:

– Phải đáp ứng điều kiện dạy được cả lý thuyết và thực hành: Hiện tại chưa

có chuẩn quy định về loại phòng này Tuy nhiên, do đặc điểm của việc tổ

chức dạy học tích hợp cho nên phòng học phải có chỗ để học lý thuyếtđồng thời cũng phải có chỗ để bố trí máy móc thiết bị thực hành Vì vậy,diện tích phòng dạy học tích hợp phải đủ lớn để kê bàn ghế học lý thuyết,lắp đặt các thiết bị hỗ trợ giảng dạy, lý thuyết, lắp đặt đủ các thiết bị thựchành cho học sinh…

– Số phòng học, trang thiết bị giảng dạy cho mỗi nghề sẽ tăng: Do khôngcòn phòng lý thuyết dùng chung cho tất cả các trường nghề trong trườngnữa, các nghề đều phải bố trí phòng riêng và chuyên môn hóa cho từnglớp học Nếu theo cách tổ chức dạy lý thuyết riêng, thực hành riêng thìtrung bình một nghề có 3 lớp (mỗi lớp 35 học sinh) sẽ chỉ cần 1 phòng lýthuyết chung và 3 phòng thực hành nghề Cũng như vậy, nếu tổ chức dạytích hợp thì phải cần tới 6 phòng (mỗi phòng không quá 18 người) dạyđược cả lý thuyết và thực hành

Với những yêu cầu trên, hiện tại có nhiều cơ sở dạy nghề chưa đáp ứng được về

cơ sở vật chất trong việc tổ chức giảng dạy tích hợp

c.Về đội ngũ giáo viên

Ta đã biết thực chất của dạy tích hợp là dạy kết hợp cả lý thuyết và thực hành, dovậy giáo viên phải đảm bảo dạy được cả lý thuyết và thực hành nghề Theo thống

kê, hiện nay số giáo viên trong các cơ sở dạy nghề có đủ điều kiện này chỉ chiếm40%, đây là thách thức rất lớn đối với các cơ sở dạy nghề khi chuyển sang tổ chứcdạy học tích hợp

1.3.2.2 Những thay đổi và điều kiện trong dạy học nghề theo quan điểm tích hợp.

Để dạy học nghề theo quan điểm tích hợp trong quá trình dạy học cần phải thay đổitương ứng các yếu tố sau:

- Chương trình: Chương trình đào tạo được xây dựng mới theo hướng

mô đun hóa và định hướng đầu ra là năng lực hành nghề

- Phương pháp: Các PPDH được áp dụng theo định hướng hành động,tích hợp giữa truyền thụ kiến thức (lý thuyết) với hình thành và rènluyện kĩ năng (thực hành), nhằm tạo điều kiện cho người học chủđộng tham gia và hình thành cho mình năng lực thực hành nghề

- Phương tiện: Phương tiện dạy học bao gồm cả học liệu được thiết kế,phát triển phù hợp cho và theo các gói mô đun đào tạo

- Cơ sở vật chất và địa điểm học tập: Thay vì hai địa điểm là phòng học

lý thuyết và xưởng học thực hành như truyền thống, địa điểm học tậpmới đảm bảo đủ điều kiện cho cả phần học kiến thức (lý thuyết) lẫnluyện kĩ năng (thực hành)

- Giáo viên: Mẫu hình giáo viên vừa dạy được lý thuyết vừa dạy đượcthực hành là cần thiết để triển khai dạy học tích hợp

- Đánh giá: Đánh giá kết quả học tập nhằm xác nhận/ công nhận cácnăng lực mà người học đã đạt được thông qua đánh giá sự thực hiệncũng như mức độ đạt được các mục tiêu điều kiện như kiến thức, kĩnăng và thái độ

Các yếu tố sư phạm trên tương tác và cần được chú ý trong tất cả các giaiđoạn của quá trình dạy học Chúng được thể hiện theo quy trình sau:

PHÂN TÍCH(Nhu cầu, việc làm, công việc, năng lực)

THIẾT KẾ(Phương thức, mục tiêu, thực hiện, kế hoạc đào tạo)

PHÁT TRIỂN(Mô đun, giáo án, học liệu, phương tiện)

TRIỂN KHAI(Kế hoạch, thực hiện, đánh giá, hồ sơ)

ĐÁNH GIÁ(Đánh giá tổng hợp, phân tích, hoàn thiện)

Hình 1.1: Các giai đoạn của quá trình dạy học

1.3.3 Ưu điểm của dạy học theo quan điểm tích hợp

1.3.3.1 Ưu điểm

- Dạy học theo quan điểm tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa thựctiễn hơn Trong môn học tích hợp, các quá trình học tập không cô lập vớicuộc sống hàng ngày, mà được tiến hành trong quan hệ với các tình huống cụ

thể mà SV sẽ gặp sau này, những tình huống có ý nghĩa đối với SV Khôngcòn hai thế giới riêng biệt, thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống.

- Dạy học theo quan điểm tích hợp sẽ tăng cường hiệu quả của quá trình dạyhọc Giáo viên có điều kiện vận dụng sự tương tác của các khái niệm, cácnguyên lý, các định luật và phương pháp nghiên cứu của các nhà khoa họckhác nhau để hình thành và củng cố chúng SV có điều kiện vận dụng chúngnhiều hơn, liên tục hơn vào các tình huống đa dạng của các lĩnh vực khoa họckhác nhau Dạy học tích hợp làm cho bài học năng động hơn, đa dạng vàphong phú hơn so với các bài học đơn điệu của một khoa học riêng lẻ Do đó

nó làm tăng hứng thú của SV đối với môn học

- Dạy sử dụng kiến thức khi xử lý tình huống Tích hợp nhằm nêu bật cách sửdụng kiến thức mà SV đã lĩnh hội được Việc học tập tích hợp còn làm cho

SV trở thành công dân có trách nhiệm, người lao động có năng lực, người tựlập

- Lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học, nhằm đáp ứng thách thức lớn của

xã hội là đảm bảo cho mỗi SV khả năng huy động có hiệu quả những kiếnthức và năng lực của mình để giải quyết một cách hữu ích một tình huốngxuất hiện và có thể đối mặt với một khó khăng bất ngờ, một tình huống chưatừng gặp

- Tránh được những kiến thức, kỹ năng, nội dung trùng lặp, đồng thời có nhữngnội dung, kỹ năng, năng lực mà theo mô đun riêng rẽ không có được Do đótiết kiệm được thời gian cho người học, có được quỹ thời gian cho giáo viênthực hiện các mục tiêu khác như mục tiêu giáo dục, mục tiêu hướng nghiệp…

- Các kiến thưc gắn liền với kinh nghiệm sống của SV, do đó sự phát triển củacác khái niệm khoa học không cô lập với cuộc sống và phát triển tuần tự phùhợp với sự phát triển tâm lý của SV Các nội dung dạy học không lạc hậu dothường xuyên được cập nhật với cuộc sống Điều này chỉ có được khi thực

hiện quan điểm tích hợp, tinh giảm các nội dung trùng lặp để đưa vào các nộidung cập nhật.

- Ở những mô đun tích hợp, sinh viên có điều kiện để phát triển những kỹ năngchuyên môn

- Quan điểm dạy học tích hợp khi được quán triệt cả trong khâu kiểm tra đánhgiá sẽ giúp SV vận dụng được tổng hợp các kiến thức, tạo thói quen cho SV

về phương pháp tư duy tổng hợp để giải quyết vấn đề

1.3.3.2 Nhược điểm

- Dạy học theo quan điểm tích hợp kém hiệu quả đối với những môn học cónội dung thực hành ít hoặc các chuẩn đánh giá không được quy định rõràng;

- Khả năng phát triển lâu dài cũng như tạo nên tính thích ứng cao của họcsinh với sự phát triển của khoa học và công nghệ bị hạn chế bởi thời gianđào tạo và cấu trúc lô gic của quá trình đào tạo;

- Người thiết kế quá trình dạy học theo quan điểm tích hợp phải suy nghĩ vềchương trình đầy đủ, về sách giáo khoa, cách đánh giá kết quả học tập của

SV Đây là một việc làm khó khăn, việc xây dựng chương trình và SGKphải do tập thể các tác giả của các mô đun xây dựng, phải có căn cứ theonhững mục tiêu đã đặt ra, trong đó có mục tiêu tích hợp nội dung và phảvượt khỏi tầm nhìn mô đun thì mới có thể đạt được kết quả Người dạychưa chuẩn bị đầy đủ, do đó cần phải tác động vào việc đào tạo giáo viên

để họ có thể đáp ứng các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra Về mặt tâm lý: Việcxây dựng chương trình và SGK theo quan điểm tích hợp đối lập với thốiquen nhất định của nhà trường không những về phương diện chuyên môn

mà cả về phương diện cá nhân giáo viên, phương diện quản lý nhà trường,tâm lý SV và phu huynh

1.4.THỰC TRẠNG CỦA ĐÀO TẠO NGHỀ THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 1.4.1 Nhận thức của giáo viên về quan điểm dạy học tích hợp

Để tìm hiểu nhận thức của GV về dạy học mô đun PLC theo hướng tích hợp,tác giả tiến hành phương pháp hỏi đáp, tác giả sử dụng các câu hỏi như sau:

– Anh (chị) có biết quan điểm dạy học tích hợp được áp dụng trong các trườngdạy nghề không?

– Anh (chị) có thường xuyên tìm hiểu các nội dung có liên quan giữa các phânmôn trong cùng một chủ điểm học tập không?

– Khi dạy mô đun PLC anh (chị) có sử udngj triệt để các phương phát dạy họctích hợp không và có dạy theo tích hợp không?

Để lấy ý kiến của giáo viên ở một số trường dạy nghề thuộc địa bàn Tác giả rút ramột số kết luận như sau:

– Có nhiều giáo viên cho rằng dạy học tích hợp là một xu thế dạy học tích cựcmới, hiện đại và cần phải được áp dụng rộng rãi trong nhà trường, nhất là dạyhọc tích hợp mô đun PLC bởi lẽ dạy học tích hợp sẽ làm giảm lượng kiếnthức chồng chéo lên nhau giữa các phân môn, phát huy được tính tích cực chủđộng của học sinh cung cấp được nhiều kiến thức phục vụ thực tiễn cuộcsống

– Với một nhiểu biết như trên, nhiều giáo viên đã có ý thức tìm hiểu, xây dựngnhững kế hoạch dạy học mô đun PLC cho phù hợp, áp dụng các PPDH mớicho tiết dạy của mình để mỗi giờ học đều đặt được kết quả như mong muốn.Tuy vậy, đói với nhiều giáo viên chưa hiểu rõ về dạy học tích hợp còn gặpnhiều khó khăn, trình độ, nghiệp vụ còn hạn chế thì hầu hết họ thường làm theo

sự chỉ dẫn của giáo trình và các tài liệu hướng dẫn giảng dạy khác, dạy bài nàobiết bài đó, môn nào biết môn đó, với mỗi tiết học chỉ cần xây dựng mục tiêutheo đúng nội dung bài học đó đưa ra mà chưa chú ý đến nhưng mối quan hệ,

những nội dung có liên quan của các bài học khác Thậm chí còn có giáo viêncho rằng dạy học tích hợp gây ra sự lẫn lộn về mục tiêu, ví dụ như mục tiêu củagiờ dạy lý thuyết lẫn với mục tiêu của giờ thực hành hoặc ngược lại… Việckhông có thói quen nhìn các đơn vị kiến thức, các bài học trong chương trình kể

cả nội dung và phương pháp trong mối quan hệ nhiều chiều và hệ thống làm chotính hỗ trợ của các mảng kiến thức và kĩ năng của các bài học, phần học trong

mô đun chưa được thể hiện rõ và việc vận dụng kiến thức của học sinh còn chưalinh hoạt

Thực tế cho thấy, việc dạy học tích hợp mô đun PLC nói chung hay tích hợpcác nội dung, kĩ năng các phân môn khác vào mô đun PLC phụ thuộc rất nhiều vàohoạt động tổ chức của giáo viên Nếu như chương trình môn học đã thể hiện rõ nộidung tích hợp thì nhiều giáo viên vẫn chưa có kĩ năng vận dụng phương pháp dạyhọc tích hợp, do đó giờ học theo quan điểm tích hợp vẫn chưa thực sự diễn ra.Song nếu nội dung chương trình của mô đun chỉ thể hiện một phần tích hợp nhưnggiáo viên biết vận dụng phương pháp dạy học tích hợp thì vẫn có thể đạt được mụcđích của giờ dạy học tích hợp và khi đã hiểu rõ bản chất của dạy học tích hợp lànhư thế nào thì tất nhiên không thể có sự lẫn lộn các mục tiêu của các giời học nhưquan niệm cảu một vài giáo viên

Dạy học tích hợp là xu thế chung của các nước phát triển trên thế giới bởitính khả thi của nó Để việc dạy học nói chung và dạy học mô đun PLC nói riêngđạt hiệu quả, là giáo viên cần phải:

– Có thói quen nhìn một cách hệ thống các mảng kiến thức – kĩ năng – phươngpháp dạy học Đối với mô đun PLC cần thiết phải nắm vững các kiến thức cóliên quan với nhau giữa các mô đun (Kĩ thuật cảm biến, mạch điện tử, Điềukhiển điện khí nén, Điều khiển thủy lực, Điện cơ bản…)

– Đối với từng bài học và mối quan hệ giữa các phân môn, cần phải có cái nhìn

mục tiêu và nhiệm vụ cho từng phần học, từ đó lựa chọn PPDH tích hợp để tổchức quá trình tiếp cận bài học của học sinh sao cho bản đặc thù và yêu cầuriêng của từng phân môn, vừa đảm bảo mục đích chung của mô đun.

– Mặt khác, giáo viên cũng cần chủ động thiết kế các bài học theo hướng tíchhợp làm cho các giờ học nhẹ nhàng, tránh sự nhàm trán cho học sinh

1.4.2 Thực trạng dạy học mô đun PLC ở trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội.

Trường CĐN Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội trực thuộc Ủy bannhân dan thành phố Hà Nội.Trường được thành lập trên khuôn khổ của Dự án này,theo quyết định số 1965/QĐ- LĐTBXH ngày 20/12/2013.Trường đầu tiên và duynhất được chính phủ Hàn Quốc đầu tư và hợp tác trên địa bàn TPHN(tính đến thờiđiểm này) Trường tọa lạc tại vị trí phía Bắc của Thủ đô, gần các khu công nghiệpnhư: Khu công nghiệp Bắc Thăng Long; khu công nghiệp Nội Bài; Khu côngnghiệp Quang Minh; khu công nghiệp Quế Võ; Khu công nghiệp Yên Phong vàcạnh hệ thống các công ty trên địa bàn huyện Đông Anh Hệ thống giao thông rấtthuận tiện

Cơ cấu tổ chức gồm có:

– Ban Giám hiệu Hiệu

– Hội đồng trường

– Các Hội đồng tư vấn

– Các phòng chức năng có 6 phòng sau: Đào tạo, nghiên cứu khoa học

và quan hệ quốc tế; Tổ chức hành chính; Quản lý thiết bị - vật tư; Kếhoạch - tài chính; Công tác học sinh, sinh viên; Tuyển sinh - Giớithiệu việc làm

– Các khoa chuyên môn gồm 6 khoa sau: Khoa Cơ bản; Khoa Cơ khí;Khoa Công nghệ ô tô; Khoa Điện; Khoa Điện tử; Khoa Công nghệthông tin.

– Các Trung tâm trực thuộc trường: Trung tâm ngoại ngữ - tin học;Trung tâm bồi dưỡng và Đào tạo xuất khẩu lao động

Cắt gọt kim loại (Tiện, phay bào, CNC,…)

Chuyên ngành Cắt gọt kim loại - Khoa cơ khí-Trường CĐN Việt Nam HànQuốc –TP Hà Nội là một trong những chuyên ngành được đầu tư trọng điểm vàđồng bộ với các thiết bị hiện đại do Hàn quốc trang bị: các trung tâm gia côngCNC, các tổ hợp máy, các máy chuyên dụng hiện đại…

Công nghệ Hàn (TIG MIG MAG…)

Chuyên ngành Công nghệ Hàn- Khoa cơ khí- một trong những chuyênngành được đầu tư đồng bộ với các thiết bị hiện đại do Hàn quốc trang bị có thểĐiều chỉnh thông số hàn chính xác bằng bộ vi điều khiển (MCU), bộ vi xử lý tínhiệu số (DSP);

Học viên được học đầy đủ các phương pháp hàn và các vị trí hàn trong không gian

Công nghệ Ô tô

Hiện nay ngành cơ khí ô tô đang được chính phủ chọn là một trong nhữngngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam để đầu tư phát triển Trên toàn quốcđang có các doanh nghiệp chế tạo-lắp ráp - liên doanh giữa Việt Nam và các hãng

xe nổi tiếng thế giới như: Toyota, Ford, Huyndai, Daewoo Thậm chí ngay cả cáchãng xe hạng sang như bmw, audi hay mecerdes cũng đã có nhà máy lắp ráp tạinước ta… nhu cầu lao động trong ngành cơ khí ô tô sẽ tăng nhanh đặc biệt lànguồn nhân lực có trình độ kỹ cao

Điện công nghiệp

Nghề Điện công nghiệp là nghề trọng điểm quốc gia và là một trong cácnghề được ưu tiên hàng đầu tại trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thànhphố Hà Nội.Nghề Điện công nghiệp giữ vai trò quan trọng trong công cuộc côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; giữ vai trò ổn định và phát triển hệ thống truyềntải điện phục vụ hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại dịch vụ

và dân sinh.Nghề Điện công nghiệp có nhiều cấp độ đào tạo, mang đến những kiếnthức, kỹ năng từ đơn giản đến phức tạp, đáp ứng đầyđủ các yêu cầu của người học

Cơ điện tử

Cơ điện tử là một chuyên ngành mới được hình thành trong thời gian gầnđây Các hệ thống công nghệ trước đây chủ yếu hoạt động trên các kết cấu cơ khíthuần túy kết với với các mạch điện tử điều khiển đơn giản Sự phát triển mạnh mẽcủa công nghiệp sản xuất đòi hỏi có một công nghệ cao uyển chuyển, linh hoạt,thông minh hơn các công nghệ trước đây, chính vì vậy cơ điện tử ra đời

Điện tử công nghiệp

Ngày nay cùng với sự phát triển nhanh chóng về công nghệ thông tin, cácthiết bị điện tử, các thiết bị vi xử lý được sử dụng trong công nghiệp ngày càngtăng nên công việc thiết kế, chế tạo vận hành, bảo trì và nâng cấp các hệ thống sản

xuất tiên tiến đòi hỏi phải có đủ các cán bộ có trình độ cao, có kiến thức liênngành Chính vì vậy theo dự báo của các chuyên gia thì nhu cầu nhân lực chongành điện tử công nghiệp đang có chiều hướng ngày càng gia tăng và đặc biệt làvài năm tới.

Nghề điện tử công nghiệp của trường CĐN Việt Nam – Hàn Quốc TP HàNội là một trong những nghề được đầu tư trọng điểm và đồng bộ với trang thiết bịhiện đại do Hàn Quốc trang bị với các chương trình, giáo trình 100% của trườngĐại học Bách khoa Hàn Quốc chuyển giao

Sau khi học xong nghề điện tử công nghiệp người học có thể:

– Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động, tính chất, ứng dụng của các linhkiện điện tử, đặc biệt là các linh kiện điện tử chuyên dung trong lĩnh vực côngnghiệp.Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động ứng dụng của các mạchđiện tử cơ bản, các mạch điện chuyên biệt dùng trong ngành điện tử côngnghiệp

– Phân tích được nguyên lý hoạt động của các mạch điện, thiết bị điện tử trongthiết kế, kiểm tra sửa chữa, phân tích được phương pháp thiết kế mạch điệnthay thế, mạch điện ứng dụng nhằm đáp ứng công việc sửa chữa hay cải tiếnchế độ làm việc của thiết bị điện tử công nghiệp ngoài ra sinh viên cũng đạtđược các kỹ năng, ứng dụng được tin học trong công tác văn phòng vào hoạtđộng nghề, đọc được các bản vẽ kỹ thuật, bản vẽ chi tiết, sơ đồ lắp, sơđồnguyên lý, vận hành được các thiết bị điện, điện tử trong các dây truyềncông nghiệp, lắp đặt bảo trì sửa chữa được các thiết bị điện tử theo yêu cầucông việc sử dụng được các phần mềm ứng dụng phục vụ cho chuyên ngành

và quản lý quản lý tổ chức sản xuất Có khả năng tổ chức làm việc theo nhóm,sáng tạo ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ cao giải quyết các tình huốngphức tạp trong thực tế sản xuất, kinh doanh, có tác phong công nghiệp tuân