BÁO CÁO THAM LUẬN HỘI NGHỊ TOÀN QUỐC TRIỂN KHAI XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU, VƯỜN MẪU

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCHVAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU Xây dựng đời sống văn hóa là một trong những nội d

BÁO CÁO THAM LUẬN

HỘI NGHỊ TOÀN QUỐC TRIỂN KHAI XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ

NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU, VƯỜN MẪU

Tháng 4 năm 2018

1

UBND TỈNH HÀ TĨNH

BÀI PHÁT BIỂU CỦA CHỦ TỊCH UBND TỈNH HÀ TĨNH

VỀ KINH NGHIỆM CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU, VƯỜN MẪU

Hội nghị toàn quốc triển khai xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểumẫu, vườn mẫu có ý nghĩa rất quan trọng Đây là dịp tốt để trao đổi, chia sẻnhững kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới,đặc biệt là xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu để tiếp tụcthực hiện Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới đi vào chiều sâu, đạtkết quả cao hơn, bền vững hơn

Hà Tĩnh có diện tích hơn 6.000 km2, dân số 1,27 triệu người, có 13 đơn

vị hành chính trực thuộc tỉnh, gồm: 10 huyện, 02 thị xã, 01 thành phố; có 02 khukinh tế: Khu kinh tế Vũng Áng và Khu kinh tế cửa khẩu Quốc tế Cầu treo; có 22cụm công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Toàn tỉnh có 262 xã, phường, thị trấn,trong đó có 229 xã

Trong những năm qua, trong điều kiện khó khăn như chịu ảnh hưởng của

sự cố môi trường biển, chịu ảnh hưởng của thiên tai bão lũ, mất mùa nôngnghiệp, giá cả thị trường chăn nuôi biến động, nhưng Hà Tĩnh đã đạt được kếtquả khá toàn diện trên các lĩnh vực: Về kinh tế, năm 2017 tốc độ tăng trưởngkinh tế (GRDP) đạt 10,71 %, GRDP bình quân đầu người đạt 39,3 triệu đồng,thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm 2017 đạt trên 28 triệuđồng, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 8,56%, tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch

vụ chiếm 71,93%, nông - lâm - ngư nghiệp giảm còn 18,12 %, thu ngân sách đạt8.930 tỷ đồng Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế có nhiều chuyển biến tíchcực; quốc phòng, an ninh được đảm bảo Công tác xây dựng đảng và các tổ chứctrong hệ thống chính trị có nhiều đổi mới và đạt được kết quả khá rõ nét Đạtđược kết quả đó là nhờ được sự quan tâm, giúp đỡ của Trung ương, sự chia sẻ,hợp tác của các địa phương trong cả nước, sự nỗ lực của Đảng bộ và nhân dân

Hà Tĩnh

Cùng với việc lãnh đạo chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị mang tínhchiến lược, trong năm 2017, tỉnh Hà Tĩnh đã tập trung vào ổn định đời sốngnhân dân, khôi phục phát triển sản xuất, đảm bảo an ninh trật tự Biển miềnTrung đã an toàn từ năm 2017, đã cơ bản hoàn thành việc chi trả bồi thường,khắc phục sự cố môi trường biển; hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thủy hải sảntừng bước phục hồi và tăng trưởng trở lại Đồng thời, với việc tập trung phát

triển đột phá trong phát triển công nghiệp, Hà Tĩnh đặc biệt quan tâm phát triểntoàn diện nông nghiệp nông thôn, nhất là thực hiện Chương trình MTQG xâydựng nông thôn mới Với sự lãnh đạo chỉ đạo quyết liệt của Ban chỉ đạo tỉnh, sựvào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng tình, hưởng ứng của người dân,Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới đã đạt được kết quả khá toàndiện, ngày càng đi vào chiều sâu, bền vững với nhiều dấu ấn rõ nét, đến nay toàn

tỉnh có 115 xã đạt chuẩn nông thôn mới, chiếm trên 50% số xã (về trước 02 năm

so với mục tiêu Nghị quyết Đảng bộ tỉnh); bình quân đạt 15,1 tiêu chí/xã, không

còn có xã dưới 10 tiêu chí

Xuất phát từ thực tiễn Hà Tĩnh là vùng quê “chảo lửa”, “túi mưa” thườngxuyên chịu tác động của biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, những năm đầuthực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, chủ yếu đang tập trung vàocác chỉ tiêu quy định trong Bộ Tiêu chí nên các xã sau khi đạt chuẩn nông thônmới chưa thật sự rõ về chiều sâu và tính bền vững chưa cao Tỉnh chỉ đạo mạnhdạn thí điểm xây dựng 05 Khu dân cư NTM kiểu mẫu và 240 Vườn mẫu đạidiện cho 03 vùng sinh thái Sau một thời gian thực hiện, tỉnh đã tổ chức sơ kết,kết quả bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét, thuyết phục, UBND tỉnh đã ban hành

Bộ Tiêu chí Đồng thời, để khuyến khích thực hiện chủ trương này, tỉnh đã banhành chính sách hỗ trợ xây dựng khu dân cư mẫu, vườn mẫu Giai đoạn đầu(2014-2016), đối với xã phấn đấu đạt chuẩn trong năm và năm kế tiếp, hỗ trợ 300

triệu đồng/1 khu dân cư NTM kiểu mẫu; 20 triệu đồng/01 vườn mẫu (mỗi xã 10 vườn), phần vốn hỗ trợ chủ yếu cho các nội dung như: Quy hoạch, làm hàng rào xanh, hỗ trợ giống cây, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất (hệ thống tưới tiết kiệm, chế phẩm sinh học, sản xuất nông nghiệp hữu cơ ) Hiện

nay, tỉnh đã ban hành chính sách thưởng theo kết quả đầu ra, mỗi khu dân cưNTM kiểu mẫu đạt chuẩn thưởng 300 triệu đồng, mỗi vườn mẫu đạt chuẩnthưởng 5 triệu đồng cho diện đại trà trên toàn tỉnh

Chủ trương xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫunhanh chóng được người dân hưởng ứng, tự giác tham gia và đang dần trở thànhphong trào có sức lan tỏa nhanh, trên diện rộng Từ xây dựng mô hình điểm, đếnnay có 1.116/1.802 thôn triển khai xây dựng (chiếm 62%), trên 8.200 vườn triểnkhai thực hiện, trong đó có 228 khu dân cư, 2.300 vườn mẫu đạt chuẩn, thu nhậpbình quân/vườn ở vùng đồng bằng đạt trên 70 triệu đồng, miền núi và bán sơn địatrên 150 triệu đồng, có trên 1.200 vườn doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên,trong đó có 261 vườn doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm; nhiều khu dân cư kinh tếphát triển, môi trường tốt, cảnh quan đẹp, văn hóa được phát huy, đã trở thànhvùng quê “Trù Phú - An lành”, là “nơi đáng sống” như Nam Trà - xã Hương Trà,Yên Mỹ - xã Cẩm Yên, Hà Thanh - xã Tượng Sơn, Phong Giang - xã Tiên Điền,Châu Nội - xã Tùng Ảnh, Thanh Bình - xã Đức Lĩnh, Hương Phố - xã ĐứcHương và một số điểm khác Xây dựng nông thôn mới đi ngày càng đi vào thựcchất, hướng tới cộng đồng dân cư nhiều hơn

3

Mặc dù đây mới chỉ là kết quả bước đầu, nhưng có thể khẳng định hiệu quả và ý nghĩa thực tiễn việc xây dựng khu dân cư mẫu, vườn mẫu mạng lại là rất lớn, đó là:

1 Việc xây dựng khu dân cư kiểu mẫu vườn mẫu theo quy hoạch đã tạo

ra diện mạo mới cho khu vực nông thôn và cộng đồng dân cư, tạo ra xã đạtchuẩn NTM thuyết phục và bền vững hơn

2 Xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu tạo động lựctrực tiếp cho người dân và cộng đồng dân cư tham gia, bởi lợi ích thiết thực manglại gắn với người dân, bất kể gia đình, thôn xóm nào cũng có thể thực hiện được.Chính vì vậy, huy động được tối đa sự vào cuộc của người dân, từ đó quyền chủthể của người dân và cộng đồng dân cư được phát huy một cách cao nhất

3 Việc cải tạo, xây dựng vườn mẫu, tạo ra hướng phát triển kinh tế mớiđối với nhiều địa phương lâu nay còn bế tắc, lúng túng trong thực hiện Đề ánphát triển sản xuất nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần đa dạng hóanguồn thu nhập, hoàn thiện thêm tiêu chí thu nhập

4 Việc xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu gắn chặtvới môi trường, tạo cảnh quan nông thôn xanh sạch đẹp, văn minh hơn, hìnhthành những vùng quê thực sự đáng sống hơn Đối với Hà Tĩnh, điều này càng

có ý nghĩa đặc biệt hơn trong điều kiện rất nhiều con em ly hương ra khỏi địabàn, nay tự hào, gắn kết, cùng hướng tấm lòng và trí tuệ góp sức, chung tay xâydựng quê hương

5 Ý thức, nhận thức người dân về việc chấp hành pháp luật, quy ước,hương ước ngày càng được nâng cao hơn, xây dựng xã hội nông thôn tiếp cận,bắt nhịp với xu thế phát triển, giúp cho khu vực nông thôn không bị tụt hậu sovới nhịp độ phát triển hiện nay

6 Tăng cường hơn vai trò lãnh đạo của đảng, nâng cao hiệu quả hoạt độngcủa chính quyền, đoàn thể các cấp Đội ngũ cán bộ qua thực tiễn chỉ đạo xây dựngkhu dân cư mẫu, vườn mẫu đã lăn lộn, sát thực tiễn, trưởng thành, gắn bó vớinhân dân hơn; củng cố lòng tin người dân đối với cán bộ ngày càng tốt hơn

Qua thực tiễn của tỉnh, Hà Tĩnh xin chia sẻ một số kinh nghiệm bước đầu rút ra trong quá trình chỉ đạo, tổ chức thực hiện xây dựng khu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu:

1 Trước hết, cấp ủy Đảng phải xác định rõ chủ trương mang tính khẳngđịnh kiên trì trong chỉ đạo, phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc mộtcách tích cực, công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên Mỗi người dân phảinhận thức và phát huy tốt vai trò chủ thể, tự giác thực hiện ngay từ mỗi gia đìnhcộng đồng thôn xóm và toàn xã hội

2 Các nội dung, các tiêu chí đều xây dựng mô hình mẫu thuyết phục để

nhân rộng (như tuyến đường mẫu, đường điện mẫu, vườn mẫu ); đưa vào chỉ

tiêu, điều kiện bắt buộc đối với một số mô hình mẫu, ví dụ: xã đạt chuẩn NTMphải có thôn đạt chuẩn khu dân cư kiểu mẫu, xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểumẫu phải có 100% số thôn phải đạt chuẩn

3 Cần có chính sách hỗ trợ, cơ chế thưởng theo kết quả đầu ra tạo động

lực lớn cho các địa phương thực hiện; khuyến khích, ghi nhận các sáng tạo

4 Công tác tuyên truyền, đào tạo, tập huấn phải chuyên sâu để người dânhiểu rõ hơn về vai trò, lợi ích thiết thực của việc xây dựng khu dân cư NTM kiểumẫu, vườn mẫu, huy động tối đa sự tham gia đóng góp cả về trí tuệ, công sức vànguồn lực của người dân

5 Cán bộ các cấp, các ngành phải luôn đồng hành với xã, với thôn trong

quá trình thực hiện, có phân công, phân nhiệm cụ thể cho từng tổ chức, đoàn thểtheo từng nội dung, tiêu chí; thường xuyên kiểm tra, hỗ trợ cơ sở, người dân, cộngđồng, giải quyết kịp thời các vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện

6 Tăng cường tổ chức tham quan học tập; giao lưu, tọa đàm thực tế giữacác địa phương là hoạt động mang lại hiệu quả một cách nhanh nhất

7 Sơ, tổng kết phải đúc rút những bài học kinh nghiệm, lượng tính những

khó khăn, thách thức; xác định nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm theo từng thời

kỳ Các địa phương cũng tổ chức đánh giá theo chuyên đề, bình chọn, tuyêndương tổ chức, cá nhân điển hình, có bổ sung phù hợp với thực tế của địa

phương (như huyện Nghi Xuân bổ sung thêm tiêu chí “Có Câu lạc bộ dân ca Ví Giặm” vào Bộ Tiêu chí Khu dân cư NTM kiểu mẫu).

8 Tạo ra phong trào thi đua nhà nhà với nhau, tổ liên gia với nhau, thônvới nhau và định kỳ tổ chức các cuộc thi tạo phong trào thi đua rộng khắp vàngày càng đi vào chiều sâu

Hà Tĩnh luôn xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trịquan trọng hàng đầu, thường xuyên và lâu dài; với thực tiễn “dừng lại là rớtchuẩn”, “chuyển biến chậm sẽ bỏ lại phía sau” xây dựng nông thôn mới kiểumẫu phải là xu thế tất yếu đi lên của các xã đã đạt chuẩn Trong thời gian tới (từ2019-2020), tỉnh sẽ ưu tiên hơn mục tiêu xây dựng khu dân cư nông thôn mới

kiểu mẫu đạt chuẩn (so với mục tiêu xã đạt chuẩn), đồng thời các cơ chế, chính

sách sẽ được xây dựng và ưu tiên thực hiện theo mục tiêu này Chính việc xâydựng các khu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu sẽ tạo tiền đề vững chắc choviệc duy trì, nâng cao chất lượng và đẩy nhanh tiến độ xây dựng nông thôn mớitại các xã; tạo ra xã đạt chuẩn NTM thuyết phục hơn, là cơ sở quan trọng để HàTĩnh phấn đấu có nhiều xã đạt xã nông thôn mới kiểu mẫu và Tỉnh đạt chuẩnnông thôn mới giai đoạn 2020-2025 một cách thiết thực, bền vững

5

Kiến nghị:

1 Đề nghị Ban chỉ đạo Trung ương cho nghiên cứu, bổ sung tiêu chí 20 –Khu dân cư kiễu mẫu, vườn mẫu trong Bộ Tiêu chí Quốc gia về xây dựng nôngthôn mới

2 Đề nghị Trung ương định kỳ (2 năm/lần) phát động và tổ chức Cuộc thikhu dân cư NTM kiểu mẫu, vườn mẫu để động viên và tạo động lực cho phongtrào, quan trọng hơn là tìm ra nhân tố điển hình, định hướng cho chủ trương nàyngày càng hoàn thiện hơn./

THAM LUẬN

BỘ, NGÀNH TRUNG ƯƠNG

7

chuyển dịch cơ cấu kinh tế, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệpchế biến, gắn sản xuất với thị trường để hình thành sự liên kết nông -công nghiệp - dịch vụ và thị trường ngay trên địa bàn nông thôn nhằm tạo

ra sự phân công lao động mới, giải quyết việc làm, nâng cao đời sống, xoáđói, giảm nghèo, thu hẹp dần khoảng cách về mức sống giữa thành thị vànông thôn

Công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới luôn được Chính phủ,Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mớiquan tâm đặt ở vị trí hàng đầu trong các Bộ tiêu chí xây dựng xã, huyện

nông thôn mới (cụ thể Bộ tiêu chí theo Quyết định 491/QĐ-TTg và hiện nay là Bộ tiêu chí theo Quyết định 1980/QĐ-TTg, đối với huyện đạt chuẩn nông thôn mới là Bộ tiêu chí theo Quyết định 558/QĐ-TTg).

Trong những năm qua, công tác quy hoạch xây dựng nông thôn mới

đã đạt được nhiều kết quả tốt Công tác lập, thẩm định và phê duyệt quyhoạch xây dựng nông thôn mới tại các địa phương đã có những chuyểnbiến rõ nét từ trong nhận thức đến việc làm, góp phần quan trọng đẩynhanh tiến độ và có hiệu quả trong phong trào xây dựng nông thôn mới

Nhiều xã đã thực hiện đúng các bước lập, thẩm định, trình, phêduyệt quy hoạch theo đúng tinh thần nội dung các văn bản hướng dẫn, quyđịnh của Nhà nước, đồng thời tiến hành công bố quy hoạch được duyệt,cắm mốc xây dựng và lập dự án đầu tư theo quy hoạch Nhiều nơi nhândân đã nắm được và tham gia ý kiến sâu về chuyên môn, nhiều gia đìnhcòn tự nguyện hiến đất, phá tường rào, tự giải phóng mặt bằng để địaphương mở rộng đường giao thông, đường ra đồng, hoặc hiến đất cho việc

xây dựng các công trình công cộng nhằm thực hiện quy hoạch xây dựngnông thôn mới Nhiều chính quyền địa phương đã bỏ kinh phí để tuyêntruyền, giới thiệu, lập pa-nô dựng hình vẽ giới thiệu cho nhân dân nắmđược nội dung quy hoạch, quy mô, lộ trình, tiến độ xây dựng các dự án được dư luận đồng tình, nhân dân hiểu, tự giác và chủ động phối hợp quản

cư Mặc dù hiện tượng phát triển tự phát này có cái lợi nhỏ là đã phần nào tạođiều kiện việc làm cho người dân, nhưng gây ra cái hại lớn là gây cản trở lưuthông, gây khó khăn và làm giảm nhịp điệu, tốc độ CNH trên góc độ vĩ mô củađất nước

Điều kiện tự nhiên cũng là yếu tố tác động tới công tác quy hoạch xâydựng khu dân cư mẫu, vườn mẫu như một số bản làng ở vùng núi phía bắc sinhsống không tập trung chia cắt bởi địa hình đồi núi Điều kiện kinh tế của ngườidân còn nhiều khó khăn đặc biệt là khu vực Miền núi phía Bắc

Định hướng quy hoạch xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu cầnthực hiện ngay từ khâu lập quy hoạch chung xây dựng xã và chú trọng đếnmột số yếu tố như:

Một là, chủ trương của cấp ủy Đảng, lãnh đạo chính quyền cần có

một ý chí quyết tâm thực hiện xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫuđối với từng khu vực cụ thể trong địa bàn xã

Hai là, cần điều tra, khảo sát thật kỹ điều kiện tự nhiên, tìm thấy những

ưu điểm hoặc lợi thế do điều kiện tự nhiên của khu vực lập quy hoạch

Ba là, lấy ý kiến tham gia góp ý của người dân là đối tượng trực

tiếp thực hiện và chịu sự tác động của quy hoạch cũng như chủ trương xâydựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu

Bốn là, cần có định hướng gìn giữ cảnh quan thiên nhiên, bảo vệ các

sông hồ, suối trong khu vực lập quy hoạch cũng như các công trình di tíchlịch sử đã được xếp hạng cần được bảo vệ, chống lấn chiếm Nhằm đảmbảo cảnh quan khu dân cư, nghĩa trang nhân dân cần bổ sung diện tích đấttrồng cây xanh đảm bảo cách ly an toàn vệ sinh, tránh tình trạng xây dựngnhà để ở trong khu vực nuôi trồng thủy sản, trồng cây xanh tạo hàng rào

9

thoáng (không xây tường đặc) giữa đất ở của dân với tuyến đường nội bộ

khu dân cư

Năm là, đối với các huyện dự kiến hình thành quận (huyện chịu sự tác động của đô thị hóa) phải được định hướng quy hoạch, đầu tư cơ sở

hạ tầng, môi trường và các dịch vụ xã hội phù hợp với định hướng đô thịhóa nhằm từng bước nâng cao điều kiện sống của người dân trên địa bànhuyện cũng như đảm bảo cảnh quan sinh thái khu dân cư

Sáu là, đối với khu vực nông thôn đã được xác định trong ranh giới

quy hoạch đô thị, việc xây dựng công trình nói chung cũng như nhà ở củakhu dân cư cần được cấp phép xây dựng để quản lý chặt về không giankiến trúc cảnh quan

Bảy là, xây dựng kế hoạch triển khai từng quý, từng năm phù hợp

với điều kiện kinh tế - xã hội của xã, cũng như điều kiện kinh tế củangười dân trong khu vực./

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG

VĂN HÓA CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU

Xây dựng đời sống văn hóa là một trong những nội dung quan trọng trongchiến lược xây dựng, phát triển con người Việt Nam, nhất là trong bối cảnh hộinhập quốc tế và văn hóa đại chúng như hiện nay

Đời sống văn hóa cơ sở bao gồm tất cả những hoạt động của con người

diễn ra ở cộng đồng, gia đình, thôn, làng, ấp, bản (gọi chung là khu dân cư) Cụm

từ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có thể xác định được ra đời vào năm 1946,khi xuất hiện 1 bài viết dưới dạng hỏi - đáp về “Đời sống mới” của Chủ tịch HồChí Minh, trong đó có các nội dung xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa.Chặng đường đã qua, ở nhiều thời điểm khác nhau đã xuất hiện những mô hình,ngọn cờ đầu về xây dựng đời sống văn hóa tại nhiều địa phương trong cả nước:

Vào năm 1960, ở thôn Ngọc Tỉnh, xã Ngọc Long (Hưng Yên) có 06 giađình tự nguyện giao ước thi đua với nhau xây dựng gia đình ấm no, hạnh phúc.Hạt giống 06 gia đình này gieo mầm nhanh chóng lan tỏa và Ngọc Long trở

thành nơi khởi nguồn của phong trào xây dựng gia đình văn hóa trong cả nước.

Năm 1990, từ làng Trang Liệt (Bắc Ninh) và làng Đông Cao (Thanh Hóa)dân làng cùng nhau thảo luận xây dựng quy ước Làng văn hóa và cùng nhauthực hiện Năm 1992, Bộ VHTT tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả và côngnhận việc xây dựng Làng văn hóa là hợp lòng dân và nhân rộng mô hình ra cả

nước, mở đầu cho cuộc vận động xây dựng Làng Văn hóa.

Với truyền thống “Mỹ tục khả phong” “Thiện tục khả phong” được cáctriều đại phong kiến ban, trong thời đại Hồ Chí Minh, Hải Hậu (Nam Định) luôn

là ngọn cờ đầu trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, từ năm 1978 đã được Bộ

VHTT công nhận là “điển hình văn hóa cấp huyện của cả nước” và liên tiếp

những năm sau đó, cho đến năm 1998 được công nhận 20 năm liền là mô hìnhđiển hình văn hóa cấp huyện Điểm sáng này cũng là lợi thế để Hải Hậu (NamĐịnh) một lần nữa khẳng định mình trong xây dựng NTM (là một trong nhữnghuyện đầu tiên trong cả nước được công nhận huyện đạt chuẩn NTM), bằngnhững kết quả, thành tích nổi bật đó, Hải Hậu vinh dự là 01 trong 04 huyệnđược chọn xây dựng thí điểm huyện nông thôn mới kiểu mẫu

Điểm qua như vậy để chứng minh rằng, việc xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở là trách nhiệm của Đảng và Nhà nước, đồng thời cũng là nhu cầu, nguyện

11

vọng của người dân Trong thực tiễn, người dân đã sáng tạo và tự nguyện thựchiện bằng nhiều hình thức rất sinh động trong cuộc sống.

Năm 1998, Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII về xây dựng, phát triểnnền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc ra đời với những giảipháp cụ thể, trong đó có giải pháp Phát động phong trào “Toàn dân đoàn kết xâydựng đời sống văn hóa” Tháng 4/2000, tại Quảng Nam, chính thức phát độngphong trào trong cả nước; phong trào là sợi dây đan kết các phong trào xây dựngđời sống văn hóa ở cơ sở và đi vào đời sống, trở thành một phong trào quầnchúng sâu rộng, thu hút sự tham gia đông đảo của các tầng lớp nhân dân, sựquan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của cả hệ thống chính trị Năm

2014, Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) về xây dựng và phát triển văn hóa,con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước, tiếp tục đề

ra những nhiệm vụ để công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đáp ứng yêucầu phát triển bền vững đất nước

Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 5/8/2008 về nông nghiệp, nông dân, nôngthôn với mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân, chủtrương đó đã được cụ thể hóa bằng nhiều chính sách cụ thể, trong đó có Chươngtrình MTQG xây dựng NTM Qua hơn 07 năm thực hiện, với sự nỗ lực, tráchnhiệm của đảng bộ, chính quyền các cấp, sự hưởng ứng, đồng thuận của nhândân đã đem đến những diện mạo mới cho vùng nông thôn trên các lĩnh vực kinh

tế, văn hóa, xã hội Trong đó, không thể không nói đến văn hóa, với vai trò vừa

là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển, văn hóa đã góp phần không nhỏvào kết quả xây dựng NTM

Xác định xây dựng NTM có điểm khởi đầu nhưng không có điểm kếtthúc, để khắc phục dấu hiệu tự thỏa mãn sau khi đã cố gắng đạt chuẩn, hoặc khi

đã được công nhận đạt chuẩn rồi lại có dấu hiệu chững lại, cầm chừng Do vậy,việc xây dựng mô hình khu dân cư NTM kiểu mẫu là thực sự cần thiết Tại Hộinghị triển khai xây dựng mô hình, tham luận của Bộ VHTTDL tiếp cận ở gócnhìn công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở có vai trò như thế nào trong xâydựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu

Xác định “người dân là chủ thể trong sáng tạo và hưởng thụ các giá trịvăn hóa”, công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở luôn gắn bó mật thiết vớicộng đồng dân cư Từ tác động của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đãxuất hiện ngày càng nhiều gương người tốt, việc tốt, những điển hình nhân tốmới trên các lĩnh vực của đời sống xã hội Bên cạnh đó, các cơ quan, đơn vị, địaphương trong cả nước đã thi đua phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, quantâm xây dựng thiết chế văn hóa, chú trọng đến việc thực hiện nếp sống vănminh, xây dựng môi trường văn hóa, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyềnthống của dân tộc

Qua thực hiện tiêu chí văn hóa (6 và 16) trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã

NTM, công tác xây dựng đời sống văn hóa đã góp phần nâng cao ý thức, tráchnhiệm của người dân tại cộng đồng, đời sống tinh thần của người dân đã được

nâng lên rõ rệt Các thiết chế văn hóa (cấp xã, cấp thôn) được quan tâm, xây dựng (hiện nay, có 66.513/109.727 thôn, bản, buôn, làng… có nhà văn hoá, đạt tỷ lệ 60,6%), các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao quần chúng ngày

càng sinh động, phong phú, hình thức đa dạng, hấp dẫn, thu hút người dân thamgia, từ đó nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa Nhiều địa phương có nhữngcách làm sáng tạo riêng trong bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa, văn nghệtruyền thống1 Những tập tục không còn phù hợp với xã hội hiện đại được loại

bỏ dần, ví dụ: Trong việc cưới: Xưa có nạn tảo hôn, ép hôn, quá nhiều nghi lễ.

Nay thực hiện nếp sống văn minh, những nét đẹp vẫn được bảo tồn, phát huy,tính tự nguyện trong hôn nhân được đề cao, tổ chức cưới gọn nhẹ hơn, giảmnhững thủ tục rườm rà, chỉ mời khách trong phạm vi gia đình, dòng tộc, không

thuốc lá và hạn chế rượu, bia Việc tang: Xưa diễn ra với nhiều thủ tục công

đoạn, trong đó có cả trừ tà, xem bói, khóc mướn, lăn đường, ăn uống linh đình Nay, các nội dung xây dựng gia đình văn hoá, làng văn hoá đã đưa việc tang vàohương ước, quy ước ở cộng đồng cam kết cùng nhau thực hiện theo hướng văn

minh, tiến bộ Lễ hội và giữ gìn bản sắc văn hóa: Cộng đồng 54 dân tộc, bản sắc văn hóa phong phú đa dạng Hoạt động lễ hội đã phát huy được vai trò chủ thể

của nhân dân và còn có tác dụng giáo dục truyền thống “Uống nước nhớnguồn”, tôn vinh người có công với dân, với nước Hiện nay, Việt Nam có 25 disản văn hóa được UNESCO ghi danh2; có 85 di tích quốc gia đặc biệt; 3.329 ditích quốc gia; 9.857 di tích cấp tỉnh/thành phố; nhiều di sản văn hóa phi vật thể

đặc sắc (điệu múa, làn điệu dân ca, lễ hội, bí quyết nghề thủ công truyền thống, tri thức về y, dược học cổ truyền ) Đó không chỉ là những giá trị văn hóa ông

cha ngàn đời để lại, là tài sản vô giá, mà còn là sản phẩm văn hóa - du lịch phục

vụ thiết thực nhu cầu sinh hoạt văn hoá cộng đồng, góp phần tích cực vào sựphát triển kinh tế - xã hội của địa phương và trong xây dựng NTM Trong đề ánxây dựng huyện NTM kiểu mẫu, Nam Định (Hải Hậu) chú trọng phát triển kinh

tế để nâng cao thu nhập người dân nông thôn, trong đó dịch vụ du lịch sẽ là một

trong những mục tiêu phát triển (xây dựng những loại hình du lịch trải nghiệm đời sống ở nông thôn trong đó có văn hóa truyền thống, cảnh quan môi trường,

di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của quê hương Nam Định).

Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở góp phần phát huy tinh thầnlàm chủ, tính tự giác, tính sáng tạo của người dân Nhận thức của người dânđược nâng lên, họ có ý thức tham gia các công trình xây dựng ở địa phương,trong đó có xây dựng cầu, đường giao thông, bảo vệ môi trường, làm đẹp cảnh

1 Bắc Ninh (chính sách đãi ngộ nghệ nhân quan họ; CLB nhà chứa quan họ); Lạng Sơn (hội bảo tồn dân ca); Sơn La; Hòa Bình (liên hoan các đội VNQC thôn bản); Hà Tĩnh các CLB văn hóa văn nghệ

2 Gồm 08 di sản văn hóa vật thể, 11 di sản văn hóa phi vật thể và 06 di sản tư liệu.

13

quan, đường làng, ngõ xóm sạch đẹp hơn, nhiều nơi làm hàng rào cây xanh3,nhiều công trình văn hóa, thể dục, thể thao ra đời từ sự tự nguyện đóng góp đấtđai, tiền của, công sức của nhân dân, góp phần làm cho bức tranh nông thôn mớingày càng khởi sắc.… Có thể khẳng định, diện mạo nông thôn ngày càng thayđổi, khang trang hơn Nếu trước đây, nhiều nơi rác thải gây mất mỹ quan, ônhiễm môi trường… nay ở nhiều địa phương đã khắc phục được điều này, xétcho cùng các tiêu chí xây dựng NTM để đạt được kết quả bền vững, cũng bắtnguồn từ ý thức và sự tự giác của người dân, đó là ý thức văn hóa

Tuy nhiên, trước tác động của kinh tế thị trường, khi lợi ích cá nhân đượckích lên đến mức cao nhất, một bộ phận người dân đã quên đi mục tiêu lớn nhất

đó là vì sự phát triển bền vững của xã hội để chạy theo lợi ích cục bộ trước mắt,công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đã và đang đối mặt với những khókhăn nhất định

Một thực tế hiện nay, tỷ lệ “Gia đình, khu dân cư văn hóa” cao, nhưng cácbiểu hiện tiêu cực, tình trạng suy thoái tư tưởng, đạo đức lối sống, bạo lực giađình, tệ nạn xã hội, tội phạm… cũng cao Điều tra xã hội học cho thấy mức độxuống cấp đạo đức hiện nay ở nước ta đang ở mức báo động (chiếm tới 53.0%).Danh hiệu được xét tặng một cách dễ dãi, hình thức, chạy theo thành tích, theo

số lượng mà không chú ý đến chất lượng của các tiêu chí nên đã làm mất đi giátrị cao quý của danh hiệu Nguyên nhân của tình trạng trên là do việc tổ chứcđăng ký, bình xét, công nhận, khen thưởng ở một số địa phương thiếu nghiêmtúc, hoặc có địa phương vì đích phấn đấu được công nhận đạt chuẩn xây dựngNTM nên có việc dễ dãi trong bình xét và công nhận Kết quả hiện nay phongtrào chưa tạo được động lực hấp dẫn để cuốn hút mọi tầng lớp tham gia Mặtkhác, phong trào được gắn kết nhiều tiêu chí về kinh tế - xã hội - văn hóa ở cơ

sở, nhưng đội ngũ cán bộ thực hiện thiếu và yếu cũng dẫn đến sự bất cập trong

tổ chức triển khai, vận động và giám sát việc thực hiện từ cơ sở4

Công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhiều nơi còn nghèo nàn,đơn điệu và thiếu tập trung Nhiều điển hình tiên tiến, hạt nhân cho phong tràochưa được nhân rộng

Bên cạnh đó, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, ở một số địaphương, một bộ phận cán bộ, nhân dân chưa hiểu đúng mục đích, ý nghĩa củaChương trình, coi xây dựng NTM chỉ là đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng mà xemnhẹ phát triển văn hóa, xã hội Do đó việc xây dựng đời sống văn hóa cũng gặpnhững khó khăn nhất định

3 Mô hình trồng hoa làm đẹp cảnh quan (Hải Hậu, Nam Định); Hàng rào xanh, vườn mẫu (Đức Thọ, Hương Khê-Hà Tĩnh) đã lan toả rộng nhiều địa phương trong cả nước; Mô hình du lịch trải nghiệm cuộc sống ở nông thôn (Nghi Xuân- Hà Tĩnh).

4

Phụ trách phong trào văn hóa ở xã, phường cụ thể là công chức văn hóa xã hội kiêm nhiệm nhiều việc Công tác chỉ đạo phong trào bắt đầu từ cơ sở và việc đánh giá phong trào có hiệu quả hay không cũng bắt đầu từ cơ sở, tuy nhiên Ngành Văn hóa không có cán bộ làm công tác triển khai thực hiện Phong trào ở địa bàn

Xây dựng NTM trên cơ sở bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thốngkhông chỉ thay đổi bộ mặt nông thôn mà còn nâng cao đời sống tinh thần củanhân dân, tạo môi trường văn hóa lành mạnh để nhân lên các giá trị văn hóatruyền thống Làm sao để xây dựng NTM giàu mạnh nhưng vẫn giữ được vẻ đẹpvốn có của làng quê, đây là những ý tưởng để xây dựng khu dân cư nông thônmới kiểu mẫu Trên thực tế nhiều địa phương đã và đang có hướng đi riêng phùhợp với đặc điểm đặc thù của địa phương5 Công tác xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở tập trung những nội dung sau để nâng cao chất lượng, ý thức người dân:

Xây dựng đời sống văn hóa không chỉ có tác động trực tiếp mà còn lâudài đến các thế hệ con cháu sau này, do đó tiếp tục tuyên truyền sâu rộng về mụcđích, yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa trong xây dựng nông thônmới, đề cao trách nhiệm của mỗi cá nhân và gia đình Tuyên truyền thông quanhiều hình thức làm cho mỗi người, mỗi gia đình nhận thức đúng và tự giác thựchiện, làm thay đổi tư tưởng trông chờ ỷ lại, từ bị động sang chủ động đóng gópxây dựng NTM, từ ý thức vì lợi ích của cá nhân sang lợi ích của tập thể, củacộng đồng Khi đời sống văn hóa lành mạnh, tình làng nghĩa xóm được gắn kết,

an ninh trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, môi trường trong lành, đời sốngđược nâng cao thì kết quả xây dựng nông thôn mới sẽ thực sự bền vững

Xây dựng đời sống văn hóa luôn có tính kế thừa và sáng tạo: Kế thừa cácgiá trị truyền thống tốt đẹp của các thế hệ đi trước để tạo ra sự ổn định và tiền đềkhẳng định những giá trị mới, sáng tạo Do đó, trên cơ sở Bộ tiêu chí quốc gia,các địa phương có thể cụ thể hóa tiêu chí văn hóa thành các quy định cụ thể phùhợp với điều kiện, phong tục tập quán của mỗi vùng, miền, dân tộc, với tìnhhình thực tế của địa phương Hiện nay, có nhiều địa phương đã chủ động nghiêncứu ban hành bộ quy tắc ứng xử trong cộng đồng dân cư..

Phát huy vai trò của hương ước, quy ước ở các khu dân cư, tuy khôngphải là cấp chính quyền nhưng là nơi cộng đồng sinh sống, là nơi thực hiện dânchủ trực tiếp và giải quyết những công việc của người dân Việc thực hiệnnghiêm túc các quy ước, hương ước sẽ là động lực để phát huy các giá trị vănhóa truyền thống, làm cho quan hệ gia đình, hàng xóm ngày càng gắn bó, anninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững, nâng cao mức hưởng thụ vềvăn hóa cho người dân nông thôn

Xây dựng gia đình văn hóa chú trọng: Hòa thuận, bình đẳng, tiến bộ, hạnhphúc, nề nếp, có đời sống kinh tế ổn định, phát triển, kế thừa và phát huy các giá

5

Quảng Nam: Mô hình Dòng họ văn hóa; Đồng Nai: Mô hình khu dân cư sáng xanh sạch đẹp; Hà Tĩnh:

mô hình thực hiện tiêu chí 20 (vườn mẫu, khu dân cư kiểu mẫu); Quảng Ninh: quy định trên 90% hàng rào bằng cây xanh hoặc phủ bằng cây xanh tại Nhà văn hóa, Khu thể thao xã và thôn; 70% người dân tham gia sinh hoạt tại các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao; trên 70% người dân tham gia các lớp đào tạo, tập huấn về văn hóa ứng xử; Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, có đặc thù riêng; Quảng Ngãi: tiêu chí số 10: ý thức công dân, trong đó quy định (100% người dân chấp hành nghiêm pháp luật, quyước, hương ước của địa phương, không có cá nhân bị phê bình, cảnh cáo trước nhân dân ; Hải Dương xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu vì mục tiêu đảm bảo an sinh xã hội.

15

trị truyền thống gia đình Việt Nam, vun bồi những giá trị tốt đẹp; tiếp thu cóchọn lọc các giá trị tiên tiến của gia đình trong xã hội hiện đại, khơi dậy đượctinh thần “Một người vì mọi người”; hình thành ý thức tự giác hướng đến lợi íchcủa từng gia đình gắn với lợi ích cộng đồng, lợi ích xã hội

Xây dựng làng văn hóa: Tập trung nâng cao tính tự quản, ý thức cộngđồng, phát huy vai trò chủ thể của người dân, nhất là về ứng xử, xây dựng vàbảo vệ cơ sở hạ tầng, cảnh quan, môi trường…

Quan tâm công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác vănhóa cấp cơ sở, trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản trong tuyên truyền,vận động và tổ chức thực hiện

Văn hóa phải được nuôi dưỡng ở trong nhân dân, do đó cần đổi mới nộidung hoạt động của các thiết chế văn hóa, thể thao trên địa bàn nông thôn, tíchcực đưa văn hóa dân gian vào giảng dạy ở nhà trường; thành lập các tổ, nhóm,câu lạc bộ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa; đưa vào hương ước, quy ước củathôn/bản về thực hiện, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống

Gương mẫu thực hiện xây dựng đời sống văn hóa trong xây dựng NTMtheo phương châm “đảng viên đi trước, làng nước đi sau” Nếu mỗi cán bộ, đảngviên đều gương mẫu thực hiện thì hiệu ứng lan tỏa rất tích cực trong cộng đồngdân cư

Đời sống văn hoá cơ sở là một bộ phận của đời sống xã hội, tác động qualại lẫn nhau, trực tiếp hình thành nhân cách và lối sống của con người Mỗingười có ý thức, mỗi gia đình có ý thức cùng chung tay xây dựng thì kết quả sẽbền vững, vùng nông thôn sẽ là những vùng đất đáng sống, niềm vui và tự hàocủa người dân sẽ là câu trả lời rõ nhất về xây dựng NTM kiểu mẫu./

BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

GIẢI PHÁP THỰC HIỆN HIỆU QUẢ CÔNG TÁC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG, XÂY DỰNG CẢNH QUAN SÁNG - XANH - SẠCH - ĐẸP TRONG XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU

1 Sự cần thiết phải ban hành và triển khai các quy định về tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu

Qua 02 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nôngthôn mới giai đoạn 2016-2020 cho thấy việc thực hiện tiêu chí môi trường trongxây dựng nông thôn mới có nhiều sự cải thiện rõ nét qua các năm Nhận thứccủa các cấp chính quyền và người dân địa phương về bảo vệ môi trường ngàycàng nâng cao, coi đây là một trong những nội dung trọng tâm trong quá trìnhthực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới của địa phương Nhiều địa phương

đã huy động sự tham gia của nhiều bên liên quan vào công tác bảo vệ môitrường, đặc biệt là phát huy vai trò của cộng đồng; chú trọng công tác tuyêntruyền, nâng cao nhận thức của xã hội về bảo vệ môi trường Kết quả đó đượcthể hiện qua tỷ lệ các xã đạt chuẩn nông thôn mới tăng từ 42,2% giai đoạn năm2011-2015 lên 54,4% tính đến hết năm 2017 Từ kết quả triển khai thực tế cho

thấy, tiêu chí môi trường là tiêu chí dễ nhận diện nhất đối với mục tiêu “thay đổi diện mạo nông thôn”, là một trong những thành quả dễ nhận thấy nhất của

xây dựng nông thôn mới Tuy nhiên, đây cũng là tiêu chí rất kém bền vững,được và có thể mất rất nhanh nếu không được quan tâm, chỉ đạo thực hiệnthường xuyên; là tiêu chí không phải đầu tư lớn nhưng rất cần sự quyết tâm và

lòng kiên trì, sự vào cuộc của cấp uỷ, chính quyền đến từng người dân (thay đổi

từ nhận thức đến hành động) Đồng thời, đây cũng là tiêu chí đặc trưng điển hình của nông thôn kiểu mẫu (kiểu mẫu về sản xuất hay văn hoá hay giáo dục thì vẫn không thể rời xa môi trường) và là tiêu chí tác động trực tiếp, thường

xuyên đến chất lượng cuộc sống người dân nông thôn Do đó, việc ban hành vàtriển khai thực hiện tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu về một số lĩnh vực môitrường là cần thiết và cấp bách hiện nay để định hướng cho các huyện, xã đãđược công nhận tiếp tục thực hiện xây dựng nông thôn mới thường xuyên và bềnvững

2 Quy định và tình hình triển khai thực hiện các quy định về khu dân cư kiểu mẫu

2.1 Xây dựng và triển khai các quy định về bảo vệ môi trường nông thôn mới kiểu mẫu

Ở cấp Trung ương, trong những năm qua, công tác quản lý và bảo vệ môitrường nông thôn đã nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Các nộidung về quản lý môi trường nông thôn được điều chỉnh bằng nhiều văn bản quyphạm pháp luật như Luật BVMT năm 2014 có quy định nội dung về BVMT

nông thôn (Điều 69 quy định BVMT trong nông nghiệp, Điều 70 quy định về trách nhiệm BVMT làng nghề, Điều 71 quy định về BVMT thủy sản) và tại các

Nghị định: số 19/2015/NĐ-CP, số 38/2015/NĐ-CP; xây dựng quy định vềBVMT đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; quy định về BVMTtrong xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật, BVMT trong lĩnh vực thú y Đồngthời, các quy định về bảo vệ môi trường cũng đã được cụ thể hóa bằng việc triểnkhai thực hiện các Chương trình, kế hoạch… như Chương trình mục tiêu quốcgia xây dựng nông thôn mới ban hành tại Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày

16/8/2016 của Thủ tướng Chính phủ Trong đó, tiêu chí môi trường (gồm 08 chỉ tiêu) là một trong những tiêu chí quan trọng được tăng cường, tập trung chỉ đạo,

thực hiện, kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong thời gian vừa qua Để tiếp tục nângcao và duy trì bền vững các tiêu chí, Bộ Nông nghiệp và nông thôn đang khẩntrương hoàn thiện để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định về xã nôngthôn mới kiểu mẫu, trong đó tiêu chí môi trường nhấn mạnh vào những vấn đề

nổi cộm, cần tiếp tục duy trì và siết chặt theo hướng lượng hóa các chỉ tiêu để

giữ gìn cảnh quan và hạn chế ô nhiễm môi trường tại khu vực nông thôn

Ở cấp địa phương, nhiều địa phương trong cả nước đã coi trọng vấn đềBVMT, chỉ đạo các huyện, xã huy động sự tham gia của nhiều bên liên quan vàocông tác BVMT, đặc biệt là phát huy vai trò của cộng đồng; chú trọng công táctuyên truyền, nâng cao nhận thức của xã hội về BVMT; phát triển các cơ sởcông nghiệp, dịch vụ, sản xuất, kinh doanh nông thôn phải gắn liền với công tácBVMT Các quan điểm chỉ đạo này đã được cụ thể hóa vào các chính sách thôngqua một số văn bản chuyên biệt hoặc có điều khoản quy định về BVMT nôngthôn lồng ghép trong văn bản chung, đặc biệt là các quy định, hướng dẫn thựchiện tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới Đây là mộttrong những chuyển biến rất tích cực trong công tác quản lý nhà nước về BVMTnông thôn

Tuy nhiên trong quá trình triển khai thực hiện vẫn còn một bộ phận cán

bộ, nhân dân chưa hiểu đúng mục đích, ý nghĩa của Chương trình, coi xây dựngNTM chỉ là đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng mà xem nhẹ phát triển văn hóa, xãhội, những giá trị truyền thống, giá trị bản sắc văn hóa làng, xã đang dần mất đi,những cây đa, bến nước sân đình, những hàng cây xanh mát, bờ rào… được thaythế bằng những khối bê tông bao kín làng; không gian làng quê yên bình, tươimát thay thế bằng khói bụi, tiếng ồn… Do đó, nhiều địa phương như Hà Tĩnh,Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Ninh…6 đã chủ động xây dựng ban hành cácquy định, tiêu chí về xã nông thôn mới kiểu mẫu, khu dân cư kiểu mẫu để các xãđạt chuẩn nông thôn mới tiếp tục thực hiện xây dựng nông thôn mới thườngxuyên và bền vững, phù hợp với đặc thù của từng địa phương mà vẫn giữ gìnđược bản sắc truyền thống của nông thôn Việt Nam

Tại một số địa phương đã nêu, quá trình triển khai xây dựng các khu dân

cư kiểu mẫu đã phát huy tối đa vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nôngthôn mới, hạn chế sự chủ quan, thoả mãn sau khi đạt chuẩn nông thôn mới Đồngthời, cũng làm chuyển biến đáng kể nhận thức của người dân tại các khu dân cư,nhất là ý thức bảo vệ môi trường, chỉnh trang nhà ở, xây dựng hàng rào xanh, pháttriển kinh tế hộ gia đình Diện mạo các khu dân cư đã có những chuyển biến khá

rõ nét, nhiều tuyến đường giao thông được nâng cấp, bê tông thoáng đãng, sạch

sẽ, rợp bóng cây xanh, nhiều hộ gia đình đã biết sắp xếp, chỉnh trang lại nhà cửa,củng cố và bảo vệ được vẻ đẹp của các làng quê truyền thống…

2.2 Một số mô hình tiêu biểu công tác bảo vệ môi trường tại khu dân cư

a) Mô hình xử lý rác cấp xã bằng công nghệ đốt tại xã Xuân Kiên, huyện Xuân Trường, Nam Định

6 - Quyết định số 2542/QĐ-UBND ngày 31/8/2017 của UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành

Sổ tay hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí xã đạt chuẩn nông thôn mới và xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, giai đoạn 2017-2020.

- Quyết đính số 721/QĐ-UBND ngày 11/10/2017 của UBND tỉnh ban hành Bộ tiêu chí Khu dân cư nông thôn kiểu mẫu trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi.

- Quyết định số 2663/QĐ-UBND ngày 26/7/2016 của UBND tỉnh Ban hành Bộ tiêu chí

“Khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu” trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, giai đoạn 2020.

2016 Quyết định số 848/QĐ2016 UBND ngày 17/3/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh ban hành Bộ tiêu chí về Khu dân cư (thôn) nông thôn mới kiểu mẫu áp dụng trên địa bàn các xã thuộc tỉnh Quảng Ninh

- Được xây dựng trên bãi rác 20 năm, được đầu tư của Bộ TNMT để xâydựng theo quy chuẩn, tuy nhiên đã bị quá tải và gây ô nhiễm môi trường Xã đầu

tư xây dựng cơ sở mới, khắc phục ô nhiễm bãi rác cũ, đầu tư lò đốt mới Bêncạnh lò đốt rác có hồ chứa nước rỉ rác (cạnh lò đốt): 1000 m2 Kinh phí đầu tư:gần 10 tỷ đồng, trong đó, lò đốt quy mô 20-25 tấn: 980 triệu đồng, có thể thiết

kế lò công suất lớn hơn

- Ưu điểm:

+ Xây dựng hệ thống xử lý rác thải trên nền bãi rác cũ đã hoạt động 20 năm,giải quyết được đồng thời nhiều vấn đề: bức xúc của người dân đối với bãi rác cũ,giải quyết được lượng rác mới phát sinh, không phải tìm kiếm mặt bằng mới

+ Xử lý rác theo hướng thân thiện với môi trường, không ảnh hưởng đến

không gian sống của nhân dân khu vực lân cận (có âm nhạc, không gian cây xanh…), người dân giảm ác cảm với rác, coi đây là nguồn tài nguyên.

+ Xử lý rác với chi phí thấp, đáp ứng được nhu cầu của nhiều địa phươngtrong cả nước hiện nay Quy mô đầu tư có thể linh hoạt, phù hợp với thực tế của

nhiều địa phương (về mặt bằng, lượng rác thu gom và xử lý…).

+ Cơ chế tài chính cho mô hình tương đối bền vững: Thu đủ bù chi (tiền thu từ phí vệ sinh của người dân đủ bù cho chi phí thu gom và vận hành hệ thống xử lý); một số sáng tạo trong thu phí vệ sinh phù hợp với văn hóa và từng bước nâng cao nhận thức của người dân (thu phí từ ma chay, hiếu hỉ…).

- Một số lưu ý:

+ Cần xúc tiến việc phân loại rác tại nguồn để giảm khối lượng rác phải

đốt và nâng cao hiệu quả của lò đốt (giảm đốt sinh khối, là nguồn phát sinh furan/dioxin).

+ Quy mô đầu tư: Nên là liên xã, cấp huyện

+ Cần tính toán kỹ chi phí (bao gồm cả chi phí đầu tư, vận hành, khấu hao, bảo dưỡng thiết bị…), đảm bảo thu đủ bù chi Đồng thời, việc vận hành lò

đốt phái đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, đảm bảo duy trì được lâu dài

+ Nên tăng cường hành lang cây xanh (3 lớp, cây cao, cây hoa…).

b) Mô hình xử lý chất thải rắn cấp huyện

Khu xử lý chất thải rắn cấp huyện tại tại xóm Bình Hải, xã Nghĩa Bình,huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An với quy mô 3,1ha, công suất xử lý rác thải 75-

100 tấn/ngày, tổng vốn đầu tư trên 68 tỷ đồng do Tập đoàn Công nghệ T-TECHViệt Nam thi công và vận hành Lò đốt rác CNC được thiết kế khoa học từ côngđoạn: Sấy rác - Đốt rác - Đốt tro - Đốt khí - Tản nhiệt - Lọc bụi - Hấp thụ khíđộc, tạo nên một dây chuyền được tích hợp trong một hệ thống đồng bộ và tối

ưu Không chỉ khắc phục được nhiều nhược điểm của xử lý rác thải bằngphương pháp chôn lấp lạc hậu, hệ thống xử lý rác thải của Tập đoàn T-TECHViệt Nam còn tái chế được từ rác thải sinh hoạt với thành phẩm là hạt nhựa,gạch không nung mang lại hiệu quả kinh tế

c) Khu xử lý chất thải quy mô liên huyện

- Khu xử lý chất thải tại xã Quang Trung, huyện Thống Nhất, tỉnh ĐồngNai xây dựng trên tổng diện tích 130ha nhằm xử lý chất thải sinh hoạt, chất thảicông nghiệp không nguy hại và nguy hại, bao gồm các hạng mục đầu tư sau :

+ Bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh

+ Trạm tái chế chất thải làm phân Compost, công suất 200 tấn/ngày.đêm+ Bãi chôn lấp chất thải an toàn, công suất 20 tấn/ngày.đêm

+ Trạm thu hồi kim loại từ chất thải, công suất 10 tấn/ngày.đêm

+ Lò đốt chất thải công nghiệp, công suất 12,4 tấn/ngày.đêm

+ Trạm xử lý hóa rắn, công suất 20 tấn/ngày.đêm

+ Trạm xử lý hóa lý chất thải lỏng, công suất 20 tấn/ngày.đêm

- Đối với chất thải sinh hoạt: Hiện nhà máy đang tiếp nhận và xử lý chấtthải rắn sinh hoạt của 3 địa phương là: huyện Thống Nhất, Tân Phú và thị xãLong Khánh với tổng khối lượng 150 tấn/ngày Dự án này đã hoàn thành lắp đặt

và đang vận hành hạng mục phân loại, sản xuất compost với công suất 200tấn/ngày Trong đó, trên 80% rác hữu cơ trong rác thải đầu vào được làmnguyên liệu sản xuất phân compost và 5% rác thải được thu hồi, tái chế, tái sửdụng Như vậy, tỷ lệ rác trơ còn lại phải chôn lấp hợp vệ sinh dưới 15%

d) Mô hình xử lý nước thải sinh hoạt, làng nghề

Dự án “Đầu tư xây dựng Nhà máy xử lý nước thải Cầu Ngà” do Công ty

Cổ phần Đầu tư Xây dựng và Thương mại Phú Điền xây dựng và vận hành theohình thức xã hội hóa, phục vụ xử lý nước thải làng nghề và nước thải sinh hoạttại 3 xã Dương Liễu, Cát Quế và xã Minh Khai huyện Hoài Đức, với tổng diệntích 9.397m2, công suất thiết kế 20.000 m3/ngày đêm, áp dụng công nghệ xử lýsinh học khép kín, với dây chuyền thiết bị tự động hoá hoàn toàn Dự án đã gópphần xử lý ô nhiễm môi trường tại Kênh trục chính T2 chảy qua địa bàn huyệnHoài Đức với chiều dài 10km từ xã Minh Khai đến xã Vân Canh

e) Mô hình cấp nước sinh hoạt

Mô hình cấp nước sinh hoạt từ nước nhiễm mặn tại xã Liêu Tú, huyệnTrần Đề tỉnh Sóc Trăng: Đây là công trình đầu tiên của tỉnh Sóc Trăng sử dụngcông nghệ lọc nước mặn bằng công nghệ RO để sản xuất ra nước sạch đạt quychuẩn 02/BYT phục vụ cấp nước sinh hoạt cho người dân Trạm cấp nước đượcxây dựng trên diện tích mặt bằng 1.000 m2 với các hạng mục giếng khoan, bơmgiếng công suất 240 m3/ngàyđêm; Hệ thống bơm cấp 2 biến tầng; Bể chứa nướcsạch 120 m3; Nhà quản lý, trạm bơm, hóa chất; Hệ thống xử lý nước mặn bằngcông nghệ RO; Hàng rào, sân đường, hệ thống thoát nước; Hệ thống điện 3 pha

và đường ống cấp nước dài 7.370m (trong đó ống PVC đường kính 200 là 2.700m, ống PVC đường kính 140 là 4.670m), cấp nước cho 413 hộ dân trong

khu vực với tổng mức đầu tư là 5,886 tỷ đồng Đây là mô hình có thể nhân rộngcho các huyện/xã đảo nơi mà khan hiếm nước mặt và nước ngầm

g) Mô hình về làng nghề thân thiện với môi trường gắn với du lịch văn hoá

Làng gốm bát tràng tại xã Bát Tràng huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội

(xã đã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới năm 2015) Từ một làng nghề

truyền thống quanh năm xả bụi gốm, bụi than thì nay làng Bát Tràng đã vănminh hơn Môi trường đã được cải thiện sạch sẽ Làng gốm sứ Bát Tràng trởhình mẫu giải quyết ô nhiễm môi trường – một thực trạng khá nhức nhối ở nhiềulàng nghề truyền thống hiện nay Khách du lịch có thể trải nghiệm công đoạn tạohình sản phẩm gốm, rồi tiếp cận với sản phẩm gốm mỹ nghệ cao cấp, đặc sắc,

do các nghệ nhân thể hiện, các loại gốm trang trí nội thất, gốm gia dụng (đồ dùng ăn uống), đồ sứ công nghiệp do các lò tư nhân sản xuất, với chất lượng

ngày càng cao Môi trường làng nghề đã được cải thiện đáng kể

2 Một số giải pháp chủ yếu thực hiện hiệu quả công tác bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp trong xây dựng khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu

Để tăng cường hiệu quả công tác BVMT nông thôn thông qua việc thựchiện các chỉ tiêu của tiêu chí môi trường trong Chương trình mục tiêu quốc gia

về xây dựng nông thôn mới, cũng như việc thực hiện tiêu chí khu dân cư mẫu tạicác địa phương, trong thời gian tới, cần tập trung vào các giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tập trung công tác truyền thông, tuyên tuyền nâng cao nhận

thức trong cộng đồng về công tác bảo vệ môi trường ở nông thôn; phát độngphong trào xây dựng tuyến đường, cơ quan, công sở, trường học xanh - sạch -đẹp; phát huy tối đa vai trò của người dân trong các công giữ gìn vệ sinh, cảnh

quan môi trường nông thôn đúng như lời bác Hồ đã nói “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”; vận động nhân dân đầu tư xây dựng

và nâng cấp các công trình hợp vệ sinh, chỉnh trang nhà vườn, bố trí chuồng trạichăn nuôi hợp lý và thực hiện tốt nếp sống văn hóa, văn minh

Thứ hai, cần có sự quyết tâm vào cuộc của cấp uỷ, chính quyền; tìm tòi

vận dụng những bài học tốt, cách làm hay, vận dụng sáng tạo và điều chỉnh chophù hợp với đặc điểm văn hoá, kinh tế, xã hội của từng vùng miền, đia phương.Phát huy và nhân rộng các mô hình khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu

Thứ ba, giải quyết từng việc theo hướng “tốt hơn mỗi ngày”, nhưng

không bỏ cuộc, có tổ chức, có huy động người dân vào cuộc, có kiểm tra đônđốc nhắc nhở để bảo đảm sự bền vững thông qua việc đưa các quy định về bảo

vệ môi trường và xây dựng cảnh quan vào các quy ước, hương ước của thôn,bản… để các hộ gia đình nghiêm túc thực hiện Đồng thời, nâng cao vai trògiám sát cộng đồng đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trườngtrong khu dân cư

Thứ tư, lựa chọn và ứng dụng các phương thức quản lý và công nghệ phù

hợp trong xử lý các loại chất thải sinh hoạt, chăn nuôi, trồng trọt, làng nghề

(rắn, lỏng, khí).

Thứ năm, tiếp bổ sung, hoàn thiện khung pháp lý phù hợp, đặc biệt là cơ

chế, chính sách nhằm xã hội hoá, thu hút đầu tư của các doanh nghiệp trong xử

lý chất thải và bảo vệ môi trường

Thứ sáu, có sự phân công và phối hợp hợp lý, hài hoà giữa Trung ương và

địa phương; giữa các cấp chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể xãhội; giữa chính quyền và cộng đồng dân cư; giữa các ngành nông nghiệp, xâydựng, khoa học và công nghệ, tài nguyên và môi trường nhằm phát huy tối đanguồn lực sẵn có./

Bảng tổng hợp, so sánh tiêu chí môi trường cơ bản,

nâng cao và kiểu mẫu xã nông thôn mới

Tiêu chí cơ bản theo Quyết

định 1980/QĐ-TTg

Tiêu chí nâng cao theo Công văn số 1345/BNN-VPĐP ngày 08/02/2018

Tiêu chí nâng cao theo

dự thảo trình Thủ tướng

Chính phủ Nội dung tiêu

Số tuyến đường

xã, thôn, bản,

ấp có rãnh thoát nước và được trồng cây bóng mát hoặc cây hoa, cây cảnh

cụ thể để phù hợp với điều kiện thực

tế và đặc điểm văn hóa từng dân tộc

Tiêu chí cơ bản theo Quyết

định 1980/QĐ-TTg

Tiêu chí nâng cao theo Công văn số 1345/BNN-VPĐP ngày 08/02/2018

Tiêu chí nâng cao theo

dự thảo trình Thủ tướng

Chính phủ Nội dung tiêu

chí Chỉ tiêu Nội dung tiêu chí Chỉ tiêu Nội dung tiêu chí Chỉ tiêu

- Có mô hình

phân loại rác tại nguồn

≥70%

- Tỷ lệ chất thải rắn được thu gom, xử lý theo đúng quy định

- Tỷ lệ rác thải được phân loại,

áp dụng biện pháp xử lý phù hợp

- Có mô hình

về BVMT hoạt động thường xuyên, hiệu quả thu hút sự tham gia của cộng đồng.

ỦY BAN TRUNG ƯƠNG MTTQ VIỆT NAM

VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM CÁC CẤP

TRONG TRIỂN KHAI XÂY DỰNG KHU DÂN CƯ

NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU

Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đánh giá cao sựphối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn với UBND tỉnh Hà Tĩnhtrong việc tổ chức Hội nghị toàn quốc triển khai xây dựng mô hình khu dân cưkiểu mẫu, vườn mẫu Đây là Hội nghị có nhiều giá trị về thực tiễn, nhằm giúpcho Ban Chỉ đạo Trung ương các chương trình mục tiêu quốc gia nhân rộngnhững kinh nghiệm tốt, sáng kiến mới, tư duy mới, cách làm hiệu quả, sáng tạotrong xây dựng nông thôn mới và hướng đến những giá trị bền vững trong giaiđoạn tiếp theo

Giai đoạn 2016-2020, xây dựng nông thôn mới tiếp tục được xác định lànội dung trọng tâm của cấp ủy Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị các cấp.Đích hướng đến là những giá trị bền vững với lộ trình xây dựng nông thôn mớinhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân; có kết cấu hạ tầngkinh tế - xã hội phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý,gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thônvới đô thị; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóadân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; quốc phòng và an ninh, trật tự đượcgiữ vững

Để tiếp tục góp phần cùng Đảng, Nhà nước thực hiện có hiệu quả Chươngtrình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới, tháng 11/2015, Ban Thườngtrực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã phát động thực hiện Cuộc vậnđộng “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” trên cơ sở

kế thừa kết quả sau 20 năm thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xâydựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” Với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kếtxây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” MTTQ Việt Nam đã đề ra các nộidung vận động nhân dân thực hiện nhằm góp phần nâng cao chất lượng các xãđạt chuẩn nông thôn mới, đề ra tiêu chí về xây dựng khu dân cư nông thôn mới.Ngày 15/12/2016, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 10-CT/TW về tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nôngthôn mới, đô thị văn minh”; Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ươngMTTQ Việt Nam đã ký Nghị quyết liên tịch số 88 về phối hợp thực hiện giảmnghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; ngày 20/4/2017,Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Trung ương các tổchức thành viên của Mặt trận thống nhất ban hành Hướng dẫn số 77/HD-BTT-MTTW về hiệp thương, phối hợp, thống nhất thực hiện Cuộc vận động “Toàndân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” Đặc biệt là thực hiện

Quyết định số 2540/QĐ-TTg ngày 30/12/2016 của Thủ tướng Chính phủ, BanThường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ban hành Hướng dẫn số 78/HD-BTT-MTTW ngày 24/4/2017 về nội dung, cách thức, quy trình lấy ý kiến

về sự hài lòng của người dân đối với kết quả xây dựng nông thôn mới ở cấphuyện, xã, là những cơ sở quan trọng cho MTTQ Việt Nam và các tổ chức thànhviên các cấp làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, tập hợp và đoàn kết cáctầng lớp nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh

Thực hiện định hướng của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQViệt Nam, hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hộicác cấp đã thể hiện được vai trò quan trọng trong công tác tuyên truyền, vậnđộng và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân tham gia xây dựng nông thônmới Thông qua hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chínhtrị - xã hội, từng tiêu chí trong xây dựng nông thôn mới đã được chuyển hóathành nội dung trong các cuộc vận động, các phong trào thi đua để triển khai thựchiện ở địa bàn dân cư Qua đó, nhân dân ở các địa phương đã khẳng định được vaitrò chủ thể trong xây dựng nông thôn mới, trực tiếp tham gia vào quá trình xác địnhnhiệm vụ thực hiện các tiêu chí trong xây dựng nông mới ở địa phương Thông quacác hoạt động như xây dựng hạ tầng cơ sở, nâng cao đời sống văn hóa - xã hội, mởđường giao thông; tích cực tham gia phát triển kinh tế, dồn điền đổi thửa, chuyển đổicây trồng vật nuôi, củng cố và phát huy giá trị của các ngành nghề truyền thống, thựchiện các giải pháp gắn kết chuỗi sản xuất, kinh doanh, tiêu thụ nâng cao giá trị sảnphẩm theo mô hình Hợp tác xã kiểu mới

Điểm nổi bật trong mỗi cộng đồng dân cư, nhân dân đã đoàn kết giúpnhau phát triển kinh tế gia đình, tương thân tương ái trợ giúp gia đình khó khăn,chăm sóc gia đình chính sách, phụng dưỡng người có công với cách mạng,người già cô đơn Giữ gìn truyền thống cách mạng; bảo vệ và phục dựng các giátrị văn hóa, di tích lịch sử; tích cực giữ gìn nếp sống văn hóa, bài trừ các hủ tụclạc hậu; chú trọng các hoạt động tôn tạo, xây dựng cảnh quan môi trường; chăm

lo sức khỏe, tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội toàn dân; phòng ngừa dịchbệnh, khuyến học khuyến tài Phát huy dân chủ trong xây dựng hệ thống chínhtrị, thực hiện vai trò giám sát của nhân dân; làm tốt công tác hòa giải ở cơ sở;chủ động phòng ngừa với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội, thực hiện công tác tựquan trong giữ gìn an ninh trật tự; đảm bảo các quy định về an toàn trong sảnxuất và kinh doanh thực phẩm… là những đóng góp tích cực cùng với các cấp

ủy Đảng, chính quyền địa phương hoàn thành các tiêu chí trong xây dựng nôngthôn mới

Đến hết tháng 12/2017, trên địa bàn cả nước đã có 3.160 xã (35,4%) đượccông nhận đạt chuẩn nông thôn mới; hiện có 49 đơn vị cấp huyện được côngnhận đạt chuẩn, trên cơ sở đó cả nước có khoảng 28.440 khu dân cư (25,81%)được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới Kết quả của xây dựng nông thôn mớiđang từng bước làm thay đổi toàn diện đời sống kinh tế, văn hóa - xã hội trên địa

27

bàn nông thôn, rút ngắn khoảng cách chênh lệch về mức sống, chất lượng cuộcsống giữa nhân dân vùng nông thôn với thành thị, góp phần đưa tỉ lệ hộ nghèobình quân cả nước giảm còn khoảng 6,72%, bình quân tỷ lệ hộ nghèo ở cáchuyện nghèo giảm 5% so với cuối năm 2016; hộ nghèo ở các xã đặc biệt khókhăn vùng bãi ngang ven biển và hải đảo, các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới,

xã an toàn khu vùng dân tộc và miền núi giảm khoảng 3 - 4% so với cuối năm

2016 Kết quả đó thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn của cấp ủy Đảng, chínhquyền và Nhân dân các địa phương trong triển khai thực hiện nhiệm vụ xâydựng nông thôn mới

Tuy nhiên, một số địa phương sau khi đã về đích nông thôn mới xuất hiệntình trạng lúng túng trong việc xác định mục tiêu, nhiệm vụ, phương hướng thựchiện trong giai đoạn tiếp theo; mặt khác, một số nơi có dấu hiệu tự thỏa mãn,chững lại, cầm chừng sau khi đã được công nhận đạt chuẩn về nông thôn mới.Bên cạnh đó việc kiểm tra, giám sát, đánh giá và công nhận lại đối với các địaphương đã đạt chuẩn nông thôn mới trong từng giai đoạn chưa có những quyđịnh cụ thể; thiếu những giải pháp tích cực trong việc thúc đẩy hướng tới nhữnggiá trị xây dựng nông thôn tiên tiến, hiện đại và bền vững

Từ thực tiễn của các địa phương, Ban Thường trực Ủy ban Trung ươngMTTQ Việt Nam đánh giá cao tính năng động, sáng tạo của nhiều địa phươngnhư: Hà Tĩnh, Quảng Ninh, Nam Định, Thanh Hóa, Đồng Nai, Thái Nguyên,Quảng Nam, Quảng Ngãi và thành phố Hồ Chí Minh… trong thực hiện xâydựng nông thôn mới với nhiều cách làm sáng tạo và hiệu quả đã giúp cho Trungương và nhiều địa phương khác trên địa bàn cả nước từng bước nhận diện vềnông thôn mới kiểu mẫu, vườn kiểu mẫu

Có thể nói, điểm chung nhất trong quá trình chỉ đạo và tổ chức thực hiệncho thấy, các địa phương đã lựa chọn được các vấn đề có tính chất điểm nhấn đểđịnh hướng thực hiện Từng bước đã xây dựng được hệ thống các cơ chế, chínhsách đặc thù nhằm phát huy tiềm năng và thế mạnh về tự nhiên, kinh tế, văn hóa,

xã hội; mở rộng các ngành nghề, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập củangười dân, giữ gìn bản sắc văn hóa nông thôn truyền thống Đề cao vai trò tựquản của nhân dân; tập trung cho các giải pháp trong bảo vệ và tôn tạo cảnhquan môi trường, thực hiện nếp sống văn minh, ứng xử văn hóa, tiến bộ; thựchiện tốt công tác quản lý và bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội… đang tạo

ra những hình mẫu mới trong xây dựng nông thôn kiểu mẫu với những hiệu ứngtích cực, khơi dậy và phát huy tiềm năng và sức mạnh của mỗi người, mỗi giađình, mỗi cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu

Quan điểm trong xây dựng khu dân cư kiểu mẫu được dựa trên cơ sở kếtquả nâng cao chất lượng đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội và giá trị hưởng thụtinh thần của người dân trong cộng đồng dân cư Khu dân cư nông thôn mớikiểu mẫu phải có thu nhập bình quân đầu người, trình độ dân trí, cơ sở hạ tầng,

an ninh trật tự, văn hóa - xã hội… cao hơn so với khu dân cư đạt chuẩn về nông

thôn mới đã được công nhận Lộ trình xây dựng phải có các bước chuẩn bị kỹ từviệc định hướng, xây dựng kế hoạch, đề xuất giải pháp về cơ chế; tổ chức làmđiểm, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm và nhân ra diện rộng, tránh chạy theothành tích.

Từ thực tiễn triển khai Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nôngthôn mới, đô thị văn minh” với 05 nội dung toàn diện gồm: (1) Phát triển kinh

tế, tích cực giúp nhau giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống, khuyến khíchlàm giàu chính đáng; (2) Xây dựng đời sống văn hóa, chăm lo sự nghiệp giáodục, phát triển nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe nhân dân; xây dựng gia đìnhvăn hóa; phát huy truyền thống đền ơn, đáp nghĩa, tương thân, tương ái; (3)Tham gia bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng cảnh quanmôi trường sáng, xanh, sạch, đẹp; (4) Chấp hành pháp luật, bảo đảm trật tự antoàn xã hội; (5) Phát huy dân chủ, tích cực tham gia giám sát và phản biện xãhội, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trong sạch vững mạnh

Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị vănminh” đã hình thành nhiều mô hình, sáng kiến của Mặt trận góp phần hoànthành và nâng cao chất lượng các tiêu chí xây dựng nông thôn mới ở cơ sở Ủyban MTTQ Việt Nam các địa phương đã triển khai việc lấy ý kiến đánh giá sựhài lòng của người dân đối với kết quả xây dựng nông thôn mới tại các xã,huyện đạt chuẩn nông thôn mới; vận động nhân dân ủng hộ nguồn lực, hiến đất,hiến công xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn; phát triển các mô hình tự quảntrong cộng đồng; nhân rộng các mô hình khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu,gia đình kiểu mẫu Những kết quả đạt được thông qua Cuộc vận động đã gópphần đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả Phong trào “Cả nước chung sức xây dựngnông thôn mới” Thông qua việc đánh giá, công nhận gia đình tiêu biểu, khu dân

cư tiêu biểu làm căn cứ để bình xét thi đua cho Cuộc vận động cũng như việcthực hiện các thiết chế văn hóa, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh ở cáckhu dân cư

Từ những căn cứ tiêu chí để bình xét, đánh giá, khen thưởng đối với cáckhu dân cư dân thực hiện tốt Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nôngthôn mới, đô thị văn minh”; trên cơ sở tiêu chí được quy định đối với xã đạtchuẩn nông mới, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc ViệtNam đề xuất việc xây dựng khu dân cư kiểu mẫu theo khung tiêu chí sau:

1 Khu dân cư không có hộ nghèo; khu dân cư có các mô hình liên kết sảnxuất (tổ hợp tác, hợp tác xã); có ứng dụng mô hình công nghệ trong sản xuất vàchế biến thực phẩm an toàn gắn với định hướng phát triển du lịch, dịch vụ ở địaphương; thu nhập bình quân đầu người cao hơn so với thu nhập bình quân đầungười đối với xã xây đạt nông thôn mới

29

2 Khu dân cư có Nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt của cộng đồng, có quyước, hương ước phù hợp và được thực hiện tốt; nhân dân tham gia tích cực các hoạtđộng văn hóa, thể thao; các danh lam, di tích trên địa bàn được giữ gìn, tôn tạo.

3 Khu dân cư sáng - xanh - sạch - đẹp: Đường làng, xóm quang đãng, cócây xanh, mương thoát nước; có hoạt động thu gom rác, có điểm xử lý rác thảihợp vệ sinh; các hộ dân chăn nuôi, trồng trọt đảm bảo an toàn và không gây ônhiễm môi trường

4 Khu dân đảm bảo an ninh trật tự, không phát sinh người vi phạm phápluật, người mắc tệ nạn xã hội; khu dân cư thực hiện tốt công tác cảm hóa, giáodục người được tha tù về địa phương, có tổ hòa giải hoạt động hiệu quả; đườnglàng, thôn không bị lấn chiếm

5 Khu dân cư tổ chức các hoạt động cộng đồng nề nếp: Duy trì họp dânđịnh kỳ; Ban Công tác Mặt trận và các đoàn thể có quy chế phối hợp về việc tổchức các hoạt động cộng đồng

Xây dựng khu dân cư kiểu mẫu, vườn mẫu là vấn đề cần có sự phối hợp

và thống nhất của các Bộ, ban, ngành liên quan, đặc biệt là sự sáng tạo của địaphương trong quá trình tổ chức thực hiện, vì vậy để từng bước nâng cao hiệuquả và chất lượng nông thôn mới trong thời gian tới cần phải từng bước đổi mới

từ mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng dân cư trong công cuộc xâydựng nông thôn mới, thực hiện có hiệu quả Chương trình mục tiêu Quốc gia xâydựng nông thôn mới trong giai đoạn mới./

HỘI CỰU CHIẾN BINH VIỆT NAM

GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA HỘI CỰU CHIẾN BINH

TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước tanhằm xây dựng nông thôn phát triển toàn diện, phù hợp với thời kỳ CNH, HĐHđất nước, góp phần cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của ngườidân sinh sống ở địa bàn nông thôn Xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ của cả

hệ thống chính trị và toàn xã hội Các tổ chức Hội, đoàn thể có vai trò hết sứcquan trọng, trong đó có vai trò tham gia đóng góp của Cựu chiến binh (CCB),nhất là CCB cơ sở

Qua hơn 07 năm thực hiện, nhân dân cả nước cùng cấp ủy, chính quyềncác cấp, cả hệ thống chính trị đã chung sức, đồng lòng thực hiện Chương trìnhmục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đạt được kết quả nổi bật, đến hếttháng 12/2017, cả nước có 3.069 xã (34,4%) được công nhận nông thôn mới,tăng 712 xã so với cuối năm 2016, còn 113 xã dưới 5 tiêu chí, giảm 114 xã sovới cuối năm 2016 Bộ mặt nhiều vùng nông thôn khang trang xanh, sạch, đẹphơn, hạ tầng thiết yếu về giao thông, thủy lợi, văn hóa, y tế, giáo dục… đượcquan tâm đầu tư, nâng cấp, xây dựng; sản xuất tiếp tục phát triển, đời sống vậtchất và tinh thần của người dân nông thôn từng bước được cải thiện… Tuynhiên, sau khi công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, một số địa phương thỏa mãn,dừng lại, cơ sở hạ tầng xuống cấp, thậm chí còn lúng tứng chưa biết duy trì, chỉđạo những nội dung tiếp theo để bảo đảm tính bền vững và phát triển ở cấp độ

cao hơn Do vậy, chủ trương nghiên cứu đề ra tiêu chí xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu là cần thiết và phù hợp.

Đối với CCB, là tổ chức chính trị - xã hội, giải pháp phát huy vai trò,trách nhiệm của CCB cơ sở và hội viên trong tham gia xây dựng khu dân cưnông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu, thể hiện qua những nội dung sau:

Một là, CCB trực tiếp tham gia đóng góp và đưa chủ trương của Đảng,

chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới nhanh và bền vững, trong đó xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu đi vào cuộc sống.

Phát huy thế mạnh của CCB, nhất là CCB cơ sở tuyên truyền vận độngmọi chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến từng hộ dântrong xã, thôn, trong đó tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các tiêu chíxây dựng nông thôn mới kiểu mẫu Trước hết, truyên truyền nâng cao nhận thức

về vai trò, trách nhiệm cho đội ngũ cán bộ, hội viên, và cho mọi người dân

31

Tham gia thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy tác dụng tích cực để

góp phần xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu với yêu cầu cao hơn

Tập trung tuyên truyền thường xuyên, liên tục với nhiều hình thức phongphú, đa dạng, gắn chặt tuyên truyền với vận động, lấy kết quả vận động để tuyêntruyền, tuyên truyền phát triển kinh tế - xã hội nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân là mục tiêu cót lõi Chính quyền ở các huyện, xã phải phát

huy tiềm năng, lợi thế của từng vùng, từng huyện trong phát triển kinh tế, đồngthời chú trọng việc liên kết phát triển giữa các vùng kinh tế, theo ngành hoặcliên ngành Tập trung huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đầu tư kết

cấu hạ tầng kinh tế - xã hội then chốt; xây dựng cơ chế đặc thù để thu hút đầu tư các dự án lớn tạo sự đột phá mới về kết cấu hạ tầng, nâng cấp, mở rộng hệ thống

giao thông nông thôn Chính quyền ở các huyện miền núi cần tuyên truyền, vậnđộng nhân dân, đồng bào dân tộc thiểu số từ bỏ một số tập quán sinh hoạt lạchậu, canh tác thủ công, kém hiệu quả và dần chuyển đổi tư duy sản xuất nông,lâm nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá, gắn với đẩy nhanh tiến trình xâydựng nông thôn mới, nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu

Tuyên truyền việc triển khai thực hiện đầy đủ, kịp thời các cơ chế, chínhsách đảm bảo an sinh xã hội và các chương trình, dự án đầu tư phát triển kinh tế

- xã hội của Đảng và Nhà nước như chính sách về xuất khẩu lao động và dạynghề, về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, về trợ giúp các đối tượng bảo trợ xãhội, về Chương trình mục tiêu giảm nghèo và xóa nhà tạm cho hộ nghèo, vềcung cấp các dịch vụ xã hội cơ bản về y tế, giáo dục, nhà ở

Vận động và nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, kịp thời pháthiện những thiếu sót, bất cập trong chủ trương, chính sách để đề xuất tham giavới chính quyền đại phương khắc phục những thiếu sót và kiến nghị bổ sung,hoàn thiện kịp thời… Đẩy mạnh phong trào thi đua “CCB gương mẫu” gắn vớiphong trào thi đua “Toàn dân chung sức xây dựng nông thôn mới” trong cán bộ,hội viên CCB

Giám sát thực hiện công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý, điềuhành của chính quyền huyện, xã Hằng năm hoặc trong nhiệm kỳ tổ chức côngkhai về chủ trương, chính sách, pháp luật, nội quy, quy định và quy chế làm việccủa cơ quan chính quyền; phân công công việc và chế độ trách nhiệm, thủ tụchành chính và quy trình giải quyết thủ tục hành chính; về chương trình, dự ánphát triển kinh tế - xã hội ở địa phương, cơ sở, các phương án chuyển dịch cơcấu kinh tế, các khoản thu, chi từ ngân sách và các nguồn khác; về chế độ khenthưởng và xử lý vi phạm Trong quá trình quản lý, điều hành, chính quyền ởcác huyện, xã ban hành các văn bản chỉ đạo mang tính pháp lý, những chínhsách phát triển đặc thù của từng vùng, miền

Vận động nhân dân đóng góp để sửa chữa, nâng cấp đường giao thôngnông thôn, giúp hộ nghèo, đóng góp quỹ Vì người nghèo, quỹ Xây dựng NTM…

Để hiệu quả hơn, CCB phối hợp với các đoàn thể đã hỗ trợ người dânchuyển đổi ngành nghề nhằm tăng thu nhập, ổn định cuộc sống gia đình Vớiphương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân hưởng thụ”,CCB đã vận động nhân dân tham gia nâng cấp đường giao thông nông thôn,giao thông nội đồng, các tuyến đường liên xã, liên thôn… Đặc biệt, chú trọngphát huy vai trò của người dân tham gia đóng góp ý kiến, cùng chính quyền bànbạc, chọn lựa công trình xây dựng hoặc xác định việc nào làm trước, việc nàolàm sau… Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở qua việc công khai các khoản thuchi do dân và do các cá nhân có điều kiện đóng góp, ủng hộ; tuyên truyền, vậnđộng nhân dân thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.

Có thể nói, CCB không chỉ hăng hái tham gia các phong trào thi đua yêunước, thúc đẩy việc thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa phương như tự nguyệnđóng góp ngày công đắp các tuyến đường lầy lội, làm vệ sinh các tuyến đườngliên xã, liên thôn Quan trọng hơn là thông qua đó mọi người dân thấy đượctrách nhiệm của mình, không trông chờ, ỷ lại mà chủ động tham gia xây dựngnông thôn mới kiểu mẫu bằng những việc làm thiết thực, cụ thể như tự chỉnhtrang nhà cửa khang trang sạch đẹp, chuyển đổi cây trồng vật nuôi, mạnh dạnxây dựng các mô hình sản xuất mới như tổ sản xuất, xây dựng HTX kiểu mới, tổhợp tác, trang trại, gia trại…

Theo đó, xã được công nhận NTM kiểu mẫu phải đạt được các yêu cầucủa Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủtướng Chính phủ; có hạ tầng kinh tế - xã hội đồng bộ, hiện đại, phù hợp với tiếntrình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và thích ứng vớibiến đổi khí hậu; quản lý, duy tu, sử dụng hiệu quả các công trình hạ tầng kinh

tế - xã hội được đầu tư trên địa bàn

Các xã NTM kiểu mẫu cần phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhândân; có đề án phát triển sản xuất hàng hóa chủ lực gắn với tái cơ cấu lại ngànhnông nghiệp; trẻ em, học sinh các cấp được học tập và khám chữa bệnh đảm bảophát triển toàn diện về thể chất và tinh thần; thường xuyên tổ chức các hoạt độngvăn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, phòng chống tệ nạn xã hội thu hút đông đảongười dân tham gia Các thôn, bản, ấp tổ chức tốt các hoạt động phát triển cộngđồng, phát huy những giá trị tốt đẹp văn hóa truyền thống; đảm bảo quốc phòng,

an ninh, vệ sinh môi trường

Bên cạnh đó, xã NTM kiểu mẫu phải đạt yêu cầu thu nhập bình quân đầungười/năm của xã tối thiểu cao gấp 1,8 lần so với thu nhập bình quân đầu người/năm của cấp tỉnh trong năm đánh giá (hoặc cao gấp 1,5 - 2 lần so với mức đạtchuẩn) Các xã này cũng có từ 90% số lao động nông thôn được bồi dưỡng, tậphuấn, chuyển giao và áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất

Hai là, CCB gương mẫu trong công tác tuyên truyền, vận động, hiến công, hiến kế về xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu.

33

Kết quả trong những năm qua, riêng CCB trong cả nước không chỉ hiến

kế cùng chính quyền cơ sở, còn vận động huy động đóng góp hàng ngàn tỷđồng, hiến hàng triệu m2 đất, hàng triệu ngày công cho xây dựng nông thôn mới,rất nhiều cá nhân, gia đình CCB đã hiến hàng trăm m2 đất, hàng trăm triệu đồng

cho xây dựng nông thôn mới tại địa phương

Để bảo tồn truyền thống làng quê Việt Nam, ngoài bộ tiêu chí của Chínhphủ quy định, CCB nhất trí cao và ủng hộ việc chú trọng bảo tồn và phát huy cốtcách làng quê Việt để đi đâu, đến đâu cũng gặp vườn xanh, hàng rào xanh, conđường xanh, con đường hoa… Đặc trưng kiểu mẫu, vườn mẫu là “sản xuất nôngnghiệp theo hướng hiện đại và bền vững”, mặc dù đường làng, ngõ xóm đã được

bê tông hóa nhưng ở mỗi làng quê vẫn giữ được bản sắc, cốt cách làng quê ViệtNam Nhân rộng mô hình “Vườn mẫu”, đảm bảo tính kinh tế để nâng cao thunhập, đồng thời đảm bảo tính an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu, tiêu thụtheo liên kết chuỗi giá trị, bảo đảm tính bền vững

Mỗi nhà không nhất thiết xây tường mà nên có những hàng rào xanh độcđáo, được cắt tỉa phẳng, thẳng đẹp bao quạnh bởi lũy tre xanh, mọi người luônxem cảnh vật trong vườn như một gia sản quý báu, cây cối luôn được chăm sócbốn mùa tươi tốt Xây dựng nông thôn mới càng tự hào về bản sắc làng quê củamình bởi mọi phong tục, tập quán, truyền thống cha ông tốt đẹp cần được giữgìn và phát huy

Từng gia đình CCB và mọi người dân phải quan tâm chăm lo giáo dụccon cháu, giáo dục những đạo lý, những truyền thống tốt đẹp của quê hương;đấu tranh với lối sống lai căng, thực dụng không phù hợp với thuần phong mỹtục ở địa phương Các vùng nông thôn cần tăng cường những hoạt động phốihợp cùng nhau giữ gìn, bảo vệ tài sản, an ninh trật tự trong từng địa phương

Đời sống văn hóa tinh thần ở nông thôn là toàn bộ những hoạt động tinhthần của cư dân nông thôn mà chủ yếu là nông dân Đời sống văn hóa tinh thần

ở các vùng nông thôn bao gồm: Phong tục tập quán, lối sống, quan hệ ứng xửgiữa con người với con người, cách tư duy, hoạt động văn học - nghệ thuật ở cácvùng nông thôn…

Quan hệ giữa những người nông dân là quan hệ tình nghĩa thân thiện,giúp đỡ lẫn nhau, tôn trọng nhau Trong thôn, trong xóm một người có việc mọingười xung quanh giúp đỡ, theo quan niệm “sống với nhau vì tình vì nghĩakhông phải vì đĩa xôi đầy”; ra đường gặp người lớn tuổi phải chào hỏi; thươngngười như thể thương thân, mối quan hệ gần gũi xóm giềng trong bà con nôngdân cần được giữ gìn, bảo vệ và phát huy để giúp đỡ nhau trong phát triển kinh

tế - xã hội, xây dựng tình làng nghĩa xóm

Giữ gìn những giá trị văn hóa là một nội dung trong xây dựng nông thônmới, nhằm xây dựng một đời sống văn hóa tinh thần tốt đẹp ở các vùng nôngthôn Việc khôi phục, giữ gìn những giá trị văn hóa như lễ hội, các hoạt động

văn nghệ truyền thống như thơ ca, hò vè là công việc của bà con nông dân.Chỉ khi nào khơi dậy được tính tích cực, nhiệt tình tham gia của quần chúng thìnhững hoạt động trên mới mang lại những hiệu quả thiết thực.

Ba là, CCB tham gia xây dựng và thực hiện các chính sách khuyến khích trong phát triển nông nghiệp, nông thôn; tham gia bảo vệ an ninh trật tự, an toàn xã hội nông thôn.

Để đạt mục tiêu sản xuất hiện đại và bền vững, sự “cởi trói” về mặt chínhsách vẫn là điều cả nông dân và doanh nghiệp quan tâm Nông dân sớm tiếp cậnđược gói hỗ trợ cho mô hình cánh đồng lớn cũng như sớm được xây dựng vùng

an toàn dịch trong chăn nuôi để doanh nghiệp mở rộng thị trường xuất khẩu chomặt hàng trứng gia cầm

Nói về những vướng mắc khi đưa chính sách vào thực tế, một số dự áncánh đồng lớn chưa thật sự có giá tốt và đầu ra ổn định cho nông dân Nhiều dự

án cánh đồng lớn được ký kết nhưng khi giá nông sản rớt, thậm chí không bánđược, nông dân vẫn không tìm được người mua, giải quyết đầu ra

Địa phương phải đặt ra mục tiêu cao hơn về đạt chuẩn sản xuất an toàn,nhất là khuyến khích những tiêu chuẩn đạt yêu cầu thị trường xuất khẩu theochuẩn chung quốc tế và trong nước Chính sách chung đã có, địa phương phảiđưa ra những nội dung hỗ trợ hết sức cụ thể để thu hút doanh nghiệp về đầu tư

CCB chúng tôi cho rằng, nếu xây dựng NTM kiểu mẫu thì cần phải cónhững tiêu chí chất lượng vượt bậc Trong đó sự hài lòng của người dân phải làmột tiêu chí bắt buộc; thu nhập bình quân đầu người, trình độ dân trí của xã,huyện NTM kiểu mẫu phải cao hơn so với những đơn vị đạt NTM Việc xâydựng các tiêu chí NTM kiểu mẫu phải toàn diện, sát với tình hình thực tế, thểhiện được sự nổi bật và phù hợp với đặc thù của mỗi vùng miền

Các xã cần phấn đấu thực hiện theo Quyết định số 1980/QĐ-TTg của Thủtướng Chính phủ về Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016-2020; đồngthời, có những giải pháp nâng cao chất lượng các tiêu chí, đặc biệt là 05 nhómlĩnh vực: Hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhândân; giáo dục - y tế - văn hóa; cảnh quan - môi trường; quốc phòng - an ninh -hành chính công

Các tỉnh, thành phố tự lựa chọn, đánh giá các tiêu chí và công nhận xãNTM kiểu mới Cần quan tâm đến chất lượng môi trường sống cho người dânbằng việc nâng cao thu nhập cho người dân, chỉ tiêu chất lượng cuộc sống vàđảm bảo an ninh trật tự… Xây dựng NTM kiểu mẫu cũng phải nhận được sựđồng thuận cao và đạt được sự hài lòng của người dân

Bốn là, tăng cường sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể của tỉnh, thành phố đối với chính quyền quận, huyện, xã, tuyên truyền nhân rộng các điển

35

hình tiên tiến của Hội CCB các cấp, doanh nghiệp CCB và Hội viên CCB có thành tích tham gia xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu.

CCB các cấp nâng cao vai trò phản biện, giám sát việc thực hiện các tiêuchí nông thôn mới kiểu mẫu; tham gia xây dựng các hợp tác xã kiểu mới tiêntiến, hiện đại gắn với chuỗi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp; giảiquyết dứt điểm các công trình đầu tư giai đoạn trước, đánh giá và chuyển sanggiai đoạn nâng cao chất lượng; cải thiện môi trường, cảnh quan các xã nông thônmới; tổ chức ký kết việc thực hiện chung sức xây dựng nông thôn mới với cácđơn vị quận huyện, sở ngành đồng thời phối hợp các cơ quan thông tin truyềnthông đẩy mạnh tuyên truyền xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2016-2020

CCB coi trọng công tác kiểm tra, tổng kết, rút kinh nghiệm, thường xuyêngiám sát các nội dung và hình thức triển khai để kịp thời phát hiện, uốn nắn,nhắc nhở kịp thời Đặc biệt phải tăng cường giám sát, kiểm tra thực hiện nhiệm

vụ công vụ của cán bộ, công chức Xây dựng mô hình và biểu dương gươngngười tốt, việc tốt đối với công tác xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu của chínhquyền, các Hội, đoàn thể Chú ý đánh giá đúng và phát huy vai trò của các nhân

sĩ, trí thức, chức sắc tôn giáo, các già làng, trưởng bản, người có uy tín trongcộng đồng đã làm tốt công tác vận động xây dựng NTM kiểu mẫu, vườn mẫu Hằng năm, tổ chức khen thưởng, biểu dương những mô hình, điển hìnhlàm tốt; tuyên truyền, nhân rộng những tấm gương cán bộ, công chức cần mẫn,sáng tạo, linh hoạt, không ngại khó khăn trong hoạt động công vụ, phục vụ nhândân, được nhân dân yêu mến, tin cậy Đồng thời, phải phê phán, lên án và cóbiện pháp xử lý đối với những cán bộ, công chức bị nhân dân phản ánh về thái

độ vô cảm, thiếu tôn trọng với nhân dân, hách dịch, cửa quyền hoặc gây khókhăn, phiền hà cho cá nhân, tổ chức Kiên quyết xử lý theo đúng quy định củapháp luật đối với những cán bộ, công chức tham nhũng, tiêu cực

Tóm lại, bất cứ việc gì, chỉ thực hiện được vai trò lãnh đạo của mình khi ý

Đảng hợp lòng dân, được nhân dân nhiệt tình hưởng ứng Chủ tịch Hồ Chí Minhthường nhắc: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”./

HỘI LIÊN HIỆP PHỤ NỮ VIỆT NAM

GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ, TRÁCH NHIỆM CỦA TỔ CHỨC HỘI CƠ SỞ VÀ HỘI VIÊN TRONG THAM GIA XÂY DỰNG

KHU DÂN CƯ NÔNG THÔN MỚI KIỂU MẪU, VƯỜN MẪU

Với 48,4% lao động khu vực nông thôn, phụ nữ đóng vai trò quan trọngtrong xây dựng nông thôn mới, phụ nữ là một chủ thể quan trọng vừa là ngườiđược thụ hưởng, đồng thời cũng là nhân tố tích cực góp phần thực hiện các mụctiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại địa phương

Hội LHPN Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội đại diện, chăm lo, bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ và tham gia quản lý nhànước Những năm qua, Hội LHPN Việt Nam đã tổ chức thực hiện nhiều hoạtđộng để phát huy vai trò của hội viên, phụ nữ trong công nghiệp hóa, hiện đạihóa nông nghiệp, nông thôn và xây dựng nông thôn mới của đất nước

Từ năm 2010, Hội đã đăng ký với Chính phủ hưởng ứng phong trào “Cảnước chung sức xây dựng nông thôn mới” và Chương trình mục tiêu quốc giaxây dựng nông thôn mới bằng Cuộc vận động xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch

(5 không: không đói nghèo, không có người vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội,

không có bạo lực gia đình, vi phạm chính sách dân số, không có trẻ suy dinh

dưỡng và bỏ học; 3 sạch: Sạch nhà, sạch bếp, sạch ngõ) Các tiêu chí của cuộc

vận động đều hướng tới cấp hộ gia đình và nhằm góp phần thực hiện 11/19 tiêuchí nông thôn mới

Cuộc vận động đã được đông đảo cán bộ, hội viên, phụ nữ hưởng ứng vớinhiều kết quả cụ thể: Hằng năm giúp khoảng 100.000 hộ nghèo do phụ nữ làmchủ hộ thoát nghèo; trong 07 năm xây dựng 2.423 hợp tác xã/tổ hợp tác, tổ liên

kết (năm 2017 hỗ trợ thành lập mới 123 HTX do phụ nữ quản lý tại 49/63 tỉnh/thành, trong đó, trên 50% số HTX được thành lập trong lĩnh vực nông nghiệp); duy trì 7.815 CLB gia đình hạnh phúc; trên 8,4 triệu bà mẹ và 03 triệu

ông bố có con dưới 16 tuổi được tập huấn kiến thức nuôi dạy con, các kỹ nănggiúp xây dựng gia đình hạnh phúc; hỗ trợ 130.000 hộ gia đình xây dựng nhà tiêuhợp vệ sinh

Đặc biệt, thông qua phong trào “Cả nước chung sức xây dựng nông thônmới” và Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch” của Hội, đã xuấthiện nhiều mô hình hiệu quả, cách làm hay ở cấp cơ sở, góp phần thực hiện cáctiêu chí nông thôn mới và xây dựng khu dân cư kiểu mẫu Năm 2017, Trung

ương Hội LHPN Việt Nam chỉ đạo xây dựng mô hình điểm “Chi hội phụ nữ 5 không, 3 sạch xây dựng nông thôn mới” tại 04 tỉnh/thành (TP Hải Phòng, tỉnh Nam Định, Nghệ An, Bến Tre) Đây là mô hình triển khai toàn diện các tiêu chí 5

không, 3 sạch gắn với tiêu chí nông thôn mới, xác định các vấn đề ưu tiên để

37

phụ nữ tham gia thực hiện góp phần xây dựng nông thôn mới ở địa phương Môhình bước đầu đã có hiệu quả, phát huy vai trò, trách nhiệm của phụ nữ và cáccấp Hội trong tham gia xây dựng nông thôn mới; nâng cao tính cộng đồng, đẩymạnh thực hiện các tiêu chí 5 không, 3 sạch để góp phần góp phần cải thiện chấtlượng cuộc sống, tinh thần cho phụ nữ, gia đình và cộng đồng và thực hiện cáctiêu chí nông thôn mới của địa phương, đến năm 2018, nhiều tỉnh/thành đã xâydựng kế hoạch nhân rộng

Nhiều mô hình khác đã được thực hiện ở cộng đồng như: “Làng phụ nữ kiểu mẫu”, “10 hộ liền kề” (Gia Lai); mô hình “Cơ sở, chi hội mẫu 3 sạch”,

“Ngày thứ 7, chủ nhật xanh”, “Đoạn đường xanh, sạch, đẹp do phụ nữ quản lý”, “Chi hội phụ nữ thực hiện vệ sinh môi trường”, “Tổ phụ nữ thu gom rác thải”, “Dùng làn đi chợ”, “Tái sử dụng túi ni lon” (Quảng Ninh); “Sạch nhà, sạch ngõ, sạch đồng ruộng” (Tuyên Quang); “Thôn phụ nữ xanh - sạch - đẹp” (Nghệ An); “Mô hình thôn dân cư kiểu mẫu và vườn mẫu”, mô hình “Đường hoa phụ nữ” (Quảng Bình); “Nhà tôi xanh - sạch - đẹp” (Vĩnh Long) và các mô

hình tại nhiều địa phương khác như “Ðoạn đường phụ nữ xanh - sạch - đẹp”,

“Tổ phụ nữ tự quản đường giao thông nông thôn”, “Nhà sạch, vườn đẹp”, “Sản xuất, chăn nuôi giỏi”, “Ngôi nhà 3 sạch”, “Phụ nữ trồng rau sạch”, “Phụ nữ hạn chế sử dụng túi nilon”, “Hộ gia đình không chăn nuôi gia súc dưới gầm sàn”, “Giúp nhau xóa đói, giảm nghèo” ; các mô hình phát triển kinh tế, nâng

cao đời sống gia đình và phát triển kinh tế địa phương như: Trồng nấm linh chi,nuôi vịt trời, nuôi cá rô đầu vuông, nuôi cá chim, cá rô phi đơn tính, hàu, chănnuôi gia súc, gia cầm tập trung… Các mô hình này đã thu hút được sự hưởngứng, tham gia tích cực của hội viên, phụ nữ, góp phần thiết thực vào việc chỉnhtrang, giữ gìn môi trường nông thôn, xây dựng cộng đồng văn hóa, cải thiện đờisống người dân và phát triển kinh tế - xã hội địa phương

Thời gian qua, mô hình khu dân cư nông thôn mới kiểu mẫu, vườn mẫu

đã được các cấp chính quyền triển khai thành công tại một số địa phương, trong

đó có sự hưởng ứng tích cực của Hội phụ nữ Tiêu biểu như Hội LHPN Hà Tĩnh

đã có cách làm sáng tạo, tạo sự chuyển biến lớn về nhận thức, ý thức của hộiviên, phụ nữ và nhân dân trong xây dựng nông thôn mới, trở thành một trongnhững điển hình của cả nước trong thực hiện chương trình xây dựng nông thôn

mới như: Mô hình “CLB phụ nữ tham gia bảo vệ môi trường” của Hội LHPN

xã Hương Sơn; mô hình “Cụm dân cư xanh - sạch - đẹp” của Hội LHPN Thạch Hà; mô hình “Lò đốt rác gia đình” Hội LHPN Kỳ Anh; CLB “Gia đình 5 không, 3 sạch” của Hội LHPN Hương Sơn, Đức Thọ Hội LHPN tỉnh Quảng

Ninh đã vận động, hỗ trợ nhiều phụ nữ nông thôn phát triển kinh tế bằng môhình vườn mẫu với hiệu quả kinh tế cao, tham gia chỉnh trang đường thôn ngõxóm, trồng cây xanh, giữ vệ sinh mô trường Hội LHPN tỉnh Quảng Trị chỉ đạocấp cơ sở duy trì các tổ phụ nữ thu gom, phân loại, xử lý rác thải nông thôn, thị