Tiểu luận Hình thành kỹ năng sống cho học sinh qua dạy học nội dung đạo đức, pháp luật trong mônGiáo dục Công dân ở trường THCS

sống, là khả năng nhận biết sự căng thẳng, hiểu được nguyên nhân, hậu quả củacăng thẳng, cũng như biết cách suy nghĩ và ứng phó một cách tích cực khi bịcăng thẳng.Kỹ năng ứng phó với căn

Trang 1

LỜI NÓI ĐẦU

Thực hiện kế hoạch kế hoạch bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên theoThông tư số 26/2012/TT-BGDĐT ngày 10/7/2012 của Bộ Giáo dục và Đào tạo,

để đáp ứng công tác bồi dưỡng giáo viên trong năm học 2016 – 2017 của cácđịa phương, Sở GD-ĐT Quảng Bình biên soạn tài liệu “Hình thành kỹ năng

sống cho học sinh qua dạy học nội dung đạo đức, pháp luật trong môn

Giáo dục Công dân ở trường THCS” nhằm giúp cán bộ, giáo viên giảng dạy

môn Giáo dục Công dân THCS củng cố kiến thức, phương pháp giảng dạy bộmôn Giáo dục Công dân

Nội dung tài liệu (thời lượng 30 tiết), gồm 3 phần, cụ thể như sau:

PHẦN I Một số vấn đề chung về kỹ năng sống và giáo dục kỹ năng sống trong môn GDCD.

PHẦN II Hình thành kỹ năng sống cho học sinh qua nội dung đạo đức; PHẦN III Hình thành kỹ năng sống cho học sinh qua nội dung pháp luật.

Trong quá trình biên soạn chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót, vềnội dung cũng như hình thức, rất mong sự đóng góp, bổ sung của các thầy, côgiáo và đồng nghiệp Xin chân thành cảm ơn!

Trang 2

Mục tiêu của môn Giáo dục công dân (GDCD) ở trường THCS là nhằmgiáo dục cho học sinh (HS) một hệ thống các chuẩn mực giá trị đạo đức và phápluật cơ bản, cần thiết đối với người công dân ở mức độ phù hợp với lứa tuổi,trên cơ sở đó góp phần hình thành ý thức và hành vi của người công dân cho

HS, giáo dục các em trở thành những người công dân tốt, có các phẩm chất vànăng lực đáp ứng được những đòi hỏi của thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước Song thực tế phần lớn các bậc phụ huynh, giáo viên (GV) và học sinh(HS) còn xem nhẹ bộ môn nên chưa thực sự chú tâm vào việc dạy và học Phầnlớn GV dạy GDCD kiêm nhiệm nên còn hạn chế về nhận thức, tư tưởng,phương pháp giảng dạy cũng như khả năng tích hợp giáo dục kỹ năng sống(KNS) cho HS

Chương trình GDCD cấp THCS cung cấp rất nhiều về những kiến thức,chuẩn mực đạo đức, những qui định của pháp luật, nhưng thực tế vẫn còn tìnhtrạng học sinh sa sút đạo đức, vi phạm kỉ luật, vi phạm pháp luật… Có nhiềunguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, nhưng nguyên nhân sâu xa nhất đó là vìcác em chỉ mới được trang bị những kiến thức chứ chưa được trang bị cách vậndụng kiến thức đó như thế nào Hay nói cách khác, sự vận dụng kiến thức đãhọc vào thực tế của các em còn yếu, các em còn thiếu các KNS cần thiết như: kỹnăng xác định giá trị, kỹ năng từ chối, kỹ năng kiên định, kỹ năng giao tiếp…

Vì vậy việc giáo dục KNS cho HS, nâng cao hiệu quả giáo dục KNS cho HStrong môn GDCD là hết sức cần thiết

Trang 3

PHẦN I MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KỸ NĂNG SỐNG

VÀ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TRONG MÔN GDCD.

I KỸ NĂNG SỐNG VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNGSỐNG CHO HỌC SINH

1 Khái niệm Kỹ năng sống: Có nhiều quan niệm khác nhau về KNS:

- Theo tổ chức y tế thế giới (WHO), KNS là khả năng để có hành vi thíchứng và tích cực, giúp các cá nhân có thể ứng xử hiệu quả trước các nhu cầu vàthách thức của cuộc sống hàng ngày

- Theo tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO),KNS gắn với 4 trụ cột giáo dục của thế kỉ XXI đó là: học để biết, học để làm,học để tự khẳng định, học để cùng chung sống

Từ những quan niệm trên có thể thấy KNS bao gồm một loạt các kỹ năng

cụ thể, cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người Nói cách khác, KNS

là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp vớinhững người khác và xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huốngcủa cuộc sống

2 Ý nghĩa của việc giáo dục KNS.

- KNS chính là nhịp cầu giúp con người biến kiến thức thành thái độ,hành vi và thói quen tích cực, lành mạnh Người có KNS phù hợp sẽ luôn vữngvàng trước những khó khăn, thử thách, biết ứng xử, giải quyết vấn đề một cáchtích cực và phù hợp, họ thường thành công hơn trong cuộc sống, luôn yêu đời

và làm chủ cuộc sống của chính mình Ngược lại người thiếu KNS thường bịvấp ngã, dễ bị thất bại trong cuộc sống

- Giáo dục KNS không những thúc đẩy sự phát triển cá nhân mà còn gópphần thúc đẩy sự phát triển của xã hội

- Giáo dục KNS cho HS là giáo dục KNS cho những chủ nhân sẽ quyếtđịnh sự phát triển tương lai của đất nước

Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách,giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâusắc về xã hội, còn thiếu KNS, dễ bị lôi kéo, kích động … đặc biệt là trong bốicảnh hội nhập quốc tế và cơ chế thị trường hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyênchịu tác động đan xen của những yếu tố tiêu cực và tích cực … Nếu thiếu KNS,các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực, vào lối sống ích kỉ, lai

Trang 4

KNS cho thế hệ trẻ là rất cần thiết, giúp các em rèn luyện hành vi có tráchnhiệm đối với bản thân, gia đình, cộng đồng và Tổ quốc; giúp các em có khảnăng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống, xây dựng mối quan

hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người, sống tích cực, chủ động, an toàn,hài hòa và lành mạnh

II CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN CẦN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONGMÔN GDCD

1 Kỹ năng tự nhận thức.

- Kỹ năng tự nhận thức là khả năng của con người hiểu về chính bản thânmình, như cơ thể, tư tưởng, các mối quan hệ xã hội của bản thân; biết nhìn nhận,đánh giá đúng về tiềm năng, tình cảm, sở thích, thói quen, điểm mạnh, điểmyếu, … của bản thân mình; quan tâm và luôn ý thức được mình đang làm gì, kể

cả nhận ra lúc bản thân đang cảm thấy căng thẳng

- Tự nhận thức là một KNS rất cơ bản của con người, là nền tảng để conngười giao tiếp, ứng xử phù hợp và hiệu quả với người khác cũng như để có thểcảm thông được với người khác Ngoài ra, có hiểu đúng về mình, con người mới

có thể có những quyết định, những sự lựa chọn đúng đắn phù hợp với khả năngcủa bản thân, với điều kiện thực tế và yêu cầu xã hội

2 Kỹ năng xác định giá trị.

Kỹ năng xác định giá trị là khả năng con người hiểu rõ được những giá trịcủa bản thân mình Kỹ năng xác định giá trị có ảnh hưởng lớn đến quá trình raquyết định của mỗi người Kỹ năng này còn giúp người ta biết tôn trọng ngườikhác, biết chấp nhận rằng người khác có những giá trị và niềm tin khác

3 Kỹ năng kiểm soát cảm xúc.

- Kỹ năng kiểm soát cảm xúc là khả năng con người nhận thức rõ cảmxúc của mình trong một tình huống nào đó và hiểu được ảnh hưởng của cảm xúcđối với bản thân và người khác như thế nào, đồng thời biết cách điều chỉnh vàthể hiện cảm xúc một cách phù hợp

- Kỹ năng kiểm soát cảm xúc cần kết hợp với kỹ năng tự nhận thức, kỹnăng ứng xử với người khác và kỹ năng ứng phó với căng thẳng

4 Kỹ năng ứng phó với căng thẳng.

Kỹ năng ứng phó với căng thẳng là khả năng con người bình tĩnh, sẵnsàng đón nhận những tình huống căng thẳng như là một phần tất yếu của cuộc

Trang 5

sống, là khả năng nhận biết sự căng thẳng, hiểu được nguyên nhân, hậu quả củacăng thẳng, cũng như biết cách suy nghĩ và ứng phó một cách tích cực khi bịcăng thẳng.

Kỹ năng ứng phó với căng thẳng có được nhờ sự kết hợp của các KNSkhác như: kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng xử lí cảm xúc, kỹ năng giao tiếp, kỹnăng tư duy sáng tạo, kỹ năng tìm kiếm sự giúp đỡ và kỹ năng giải quyết vấnđề

5 Kỹ năng xử lý thông tin.

- Trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, kỹ năng tìm kiếm và xử líthông tin là một KNS quan trọng giúp con người có thể có được những thông tincần thiết một cách đầy đủ, khách quan, chính xác, kịp thời

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin cần kết hợp với kỹ năng tư duy phêphán và kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, giúp đỡ

6 Kỹ năng giao tiếp.

- Kỹ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theohình thức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ cơ thể một cách phù hợp với hoàncảnh và văn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cảkhi bất đồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm cả bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng,nhu cầu, mong muốn và cảm xúc, đồng thời nhờ sự giúp đỡ và sự tư vấn khi cầnthiết

- Kỹ năng giao tiếp là yếu tố cần thiết cho nhiều kỹ năng khác như bày tỏ

sự cảm thông, thương lượng, hợp tác, tìm kiếm sự giúp đỡ, giải quyết mâuthuẫn, kiểm soát cảm xúc Người có kỹ năng giao tiếp tốt biết dung hòa đối vớimong đợi của những người khác; có cách ứng xử phù hợp khi làm việc cùng và

ở cùng với những người khác trong một môi trường tập thể, quan tâm đếnnhững điều người khác quan tâm và giúp họ có thể đạt được những điều họmong muốn một cách chính đáng

7 Kỹ năng thể hiện sự tự tin.

Kỹ năng thể hiện sự tự tin giúp cá nhân giao tiếp hiệu quả hơn, mạnh dạnbày tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc ra quyết định và giảiquyết vấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp người đó có suy nghĩtích cực và lạc quan trong cuộc sống

8 Kỹ năng hợp tác.

- Kỹ năng hợp tác là khả năng cá nhân biết chia sẻ trách nhiệm, biết camkết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên khác trong nhóm

Trang 6

tự nhận thức, xác định giá trị, giao tiếp, thể hiện sự cảm thông, đảm nhận tráchnhiệm, ra quyết định, giải quyết mâu thuẫn, kiên định, ứng phó với căng thẳng

…

9 Kỹ năng tư duy phê phán.

- Kỹ năng tư duy phê phán là khả năng phân tích một cách khách quan vàtoàn diện các vấn đề, sự vật, hiện tượng, … xảy ra

- Kỹ năng tư duy phê phán phụ thuộc vào hệ thống giá trị cá nhân Mộtngười có được kỹ năng tư duy phê phán tốt khi biết phối hợp nhịp nhàng với kỹnăng tự nhận thức và kỹ năng xác định giá trị

10 Kỹ năng kiên định.

- Kỹ năng kiên định là khả năng con người nhận thức được những gìmình muốn và lí do dẫn đến sự mong muốn đó Kiên định còn là khả năng tiếnhành các bước cần thiết để đạt được những gì mình mong muốn trong nhữnghoàn cảnh cụ thể, dung hòa được giữa quyền, nhu cầu của mình với quyền, nhucầu của người khác

- Kỹ năng kiên định sẽ giúp chúng ta tự bảo vệ được chính kiến, quanđiểm, thái độ và những quyết định của bản thân, đứng vững trước những áp lựctiêu cực của những người xung quanh Ngược lại, nếu không có kỹ năng kiênđịnh, con người sẽ bị mất tự chủ, bị xúc phạm, mất lòng tin, luôn bị người khácđiều khiển hoặc luôn cảm thấy tức giận và thất vọng, kỹ năng kiên định cũnggiúp cá nhân giải quyết vấn đề và thương lượng có hiệu quả

11 Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm.

- Đảm nhận trách nhiệm là khả năng con người thể hiện sự tự tin, chủđộng và ý thức cùng chia sẻ công việc với thành viên khác trong nhóm Khi đảmnhận trách nhiệm, cần dựa trên những điểm mạnh, tiềm năng của bản thân, đồngthời tìm kiếm thêm sự giúp đỡ cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ

- Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm có liên quan đến kỹ năng tự nhận thức,

kỹ năng thể hiện sự cảm thông, kỹ năng hợp tác và kỹ năng giải quyết vấn đề

12 Kỹ năng giải quyết vấn đề.

Là khả năng cá nhân biết quyết định lựa chọn phương án tối ưu và hànhđộng theo phương án đã chọn để giải quyết vấn đề hoặc tình huống gặp phảitrong cuộc sống, giải quyết vấn đề có liên quan đến kỹ năng ra quyết định, giaotiếp, xác định giá trị, kiên định, tư duy phê phán…

Trang 7

Kỹ năng giải quyết vấn đề rất quan trọng, giúp con người có thể ứng phótích cực và hiệu quả trước những vấn đề và tình huống của cuộc sống.

13 Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn.

Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn giúp con người nhận thức được nguyênnhân nảy sinh mâu thuẫn và cách giải quyết những mâu thuẫn đó với thái độ tíchcực, không dùng bạo lực, biết kiềm chế cảm xúc, biết giữ bình tĩnh, tránh bịkích động…

Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn là một dạng đặc biệt của kỹ năng giảiquyết vấn đề Kỹ năng giải quyết mâu thuẫn cần được kết hợp với các kỹ năngliên quan khác như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng tư duy phêphán, kỹ năng ra quyết định…

Trang 8

HÌNH THÀNH KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

QUA NỘI DUNG ĐẠO ĐỨC

I CÁC CHỦ ĐỀ ĐẠO ĐỨC TRONG CHƯƠNG TRÌNH GDCD THCS

- Tiết kiệm

Sống giản dị

- Tôn trọng lẽphải

- Liêm khiết

Chí công vôtư

- Lễ độ

- Trung thực

- Tự trọng

- Tôn trọngngười khác

4 Sống nhân ái, vị

- Yêu thươngmọi người

- Tôn sưtrọng đạo

- Xây dựngtình bạn trongsáng, lànhmạnh

Bảo vệ hòabình

5 Sống hội nhập

- Yêu thiênnhiên, sốnghòa hợp vớithiên nhiên

- Sống chanhòa với mọingười

- Đoàn kết,tương trợ

- Khoan dung

Tôn trọng vàhọc hỏi cácdân tộc khác

- Tình hữunghị giữa cácdân tộc

- Hợp táccùng pháttriển

6 Sống có văn

hóa

Lịch sự, tế nhị - Xây dựng

gia đình vănhóa

- Giữ gìn vàphát huytruyền thốngtốt đẹp củagia đình,

Góp phần xâydựng nếpsống văn hóa

ở cộng đồngdân cư

Kế thừa vàphát huytruyền thốngtốt đẹp củadân tộc

Trang 9

Tự tin Tự lập

- Năng động,sáng tạo

- Làm việc cónăng suất,chất lượng,hiệu quả

8 Sống có mục

đích

Mục đích họctập của họcsinh

Sống và làmviệc có kếhoạch

Lao động tựgiác và sángtạo

II NỘI DUNG VÀ ĐỊA CHỈ GIÁO DỤC KNS Ở PHẦN ĐẠO ĐỨC

TRONG MÔN GDCD THCS

LỚP 6 Tên bài

dạy Các KNS cơ bản cần được giáo dục

Các phương pháp / kỹ thuật dạy học tích cực

- Kỹ năng đạt mục tiêu rèn luyện sức khoẻ

- Kỹ năng lập kế hoạch rèn luyện sức khoẻ

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá về việc chămsóc, rèn luyện thân thể của bản thân và bạn bè

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá những hành

vi, việc làm thể hiện đức tính siêng năng, kiên trì

vi, việc làm thực hiện tiết kiệm và những hành viphung phí của cải vật chất, sức lực, thời gian vànhững hành vi keo kẹt, bủn xỉn

- Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin về thực hànhtiết kiệm

Trang 10

- Kỹ năng giao tiếp ứng xử lễ độ với mọi người.

- Kỹ năng thể hiện sự tự trọng trong giao tiếp vớingười khác

vi tôn trọng và thiếu tôn trọng kỉ luật

- Kỹ năng phân tích, so sánh hành vi tôn trọng kỉluật và không tôn trọng kỉ luật

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá của bản thân

và người khác về lòng biết ơn

Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin về những hoạtđộng thể hiện lòng biết ơn

- Động não

- Thảo luận nhóm

- Trình bày 1 phút

- Kĩ thuật phòng tranh.Bài 7

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá hành vi bảo

vệ thiên nhiên và hành vi phá hoại thiên nhiên

- Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm để giữ gìn, bảo

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ/ý tưởng

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ

- Kỹ năng giao tiếp ứng xử chan hoà với mọingười

- Kỹ năng phản hồi/lắng nghe tích cực

- Kỹ năng thể hiện sự cảm thông với người khác

- Kỹ năng giao tiếp/ứng xử thể hiện lịch sự, tế nhị

- Kỹ năng thể hiện sự tự trọng trong giao tiếp vớingười khác

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá hành vi lịch

Trang 11

Tên bài

Các phương pháp / kỹ thuật dạy học tích cực

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin trước đông người

- Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm trong hoạt độngtập thể, hoạt động xã hội

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá hành vi, việclàm thể hiện tích cực, tự giác và chưa tích cực, tựgiác trong hoạt động tập thể, hoạt động xã hội

- Kỹ năng đặt mục tiêu trong học tập

- Kỹ năng lập kế hoạch để thực hiện mục tiêu họctập

Các phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực

Trang 12

- Kỹ năng phân tích, so sánh; kỹ năng tư duy phêphán về những biểu hiện yêu thương con người

và trái với yêu thương con người

- Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thể hiện sự cảmthông/chia sẻ trước khó khăn, đau khổ của ngườikhác

- Nghiên cứu trường hợpđiển hình

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những biểuhiện tôn sư trọng đạo và thiếu tôn sư trọng đạo

- Kỹ năng giải quyết vấn đề thể hiện sự tôn sưtrọng đạo trong các tình huống của cuộc sống

- Kỹ năng tự nhận thức giá trị bản thân về nhữngsuy nghĩ, việc làm thể hiện tôn sư trọng đạo

- Xử lí tình huống

Trang 13

Tên bài

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng về biểuhiện và ý nghĩa của lòng khoan dung

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với hành vikhoan dung hoặc thiếu khoan dung

- Kỹ năng giao tiếp/ứng xử; kỹ năng thể hiện sựcảm thông/chia sẻ; kỹ năng kiểm soát cảm xúctrong những tình huống liên quan đến phẩm chấtkhoan dung

- Xử lí tình huống

- Đóng vai

- Xây dựng kế hoạchgiúp đỡ bạn có khó khăn(theo tổ / nhóm)

- Kỹ năng nêu và giải quyết vấn đề về vai tròcủa trẻ em – HS trong gia đình

- Kỹ năng quản lí thời gian; kỹ năng đảm nhậntrách nhiệm trong việc tham gia các công việcgia đình

Trang 14

Tên bài

dạy Các KNS cơ bản cần được giáo dục thuật dạy học tích cực

có thể sử dụng

Tự tin và thiếu tự tin

- Kỹ năng xác định giá trị của sự tự tin

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin

- Kỹ năng tự nhận thức bản thân về lòng tự tin,

kế hoạch

- Nghiên cứu điển hình

- Thảo luận nhóm/lớp

- Thực hiện xây dựng kếhoạch học tập, làm việc

Các phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có

- Động não

Trang 15

Tên bài

Các phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có

thể sử dụng

người

khác

- Kỹ năng phân tích, so sánh những biểu hiện tôn

trọng và thiếu tôn trọng người khác

- Kỹ năng ra quyết định; kiểm soát cảm xúc; kỹ

năng giao tiếp thể hiện sự tôn trọng người khác

- Kĩ năng tư duy phê phán đối với các biểu hiện

giữ chữ tín hoặc không giữ chữ tín

- Kỹ năng giải quyết vấn đề; ra quyết định trong

những tình huống liên quan đến phẩm chất giữ

- Kỹ năng ứng xử/giao tiếp; thể hiện sự cảm

thông/chia sẻ về những kỉ niệm/ý tưởng tốt đẹp

trong tình bạn trong sáng, lành mạnh

- Kỹ năng giải quyết vấn đề về các ứng xử trong

những tình huống cụ thể trong quan hệ tình bạn

- Kỹ năng thu thập và xử lí thông tin về những

thành tựu kinh tế, văn hoá, xã hội của các dân

tộc khác

- Kỹ năng tư duy sáng tạo; kỹ năng hợp tác trong

việc tìm những biểu hiện của sự tôn trọng, học

hỏi dân tộc khác

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với các biểu hiện

đúng và không đúng trong việc học hỏi dân tộc

- Kỹ năng tìm hiểu và xử lí thông tin về những

biểu hiện của nếp sống văn hoá ở cộng đồng dân

cư

- Kỹ năng tư duy phê phán về những biểu hiện

có văn hoá và biểu hiện thiếu văn hoá ở khu dân

- Thảo luận nhóm / lớp

- Chúng em biết 3 (HS làm

gì để góp phần xây dựngnếp sống văn hoá)

Trang 16

- Kỹ năng tư duy sáng tạo; giải quyết vấn đề về

những việc HS cần phải làm để góp phần xây

dựng nếp sống văn hoá ở cộng đồng dân cư

Bài 10

Tự lập

- Kỹ năng xác định giá trị; trình bày suy nghĩ, ý

tưởng về biểu hiện, ý nghĩa của tự lập trong cuộc

sống

- Kỹ năng thể hiện sự tự tin

- Kỹ năng đặt mục tiêu; đảm nhận trách nhiệm

trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch rèn

luyện tính tự lập

- Nghiên cứu điển hình

- Thảo luận, tranh luận

- Kĩ thuật trình bày 1 phút

- Xây dựng kế hoạch rènluyện tính tự lập

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những ý kiến,

quan điểm khác nhau về lao động tự giác và

sáng tạo của HS

- Kỹ năng phân tích, so sánh về những biểu hiện

tự giác, sáng tạo và không tự giác, sáng tạo trong

học tập, lao động

- Kỹ năng đặt mục tiêu; quản lí thời gian; đảm

nhận trách nhiệm trong việc xây dựng và thực

hiện kế hoạch học tập, lao động một cách tự giác

Bài 1

Chí công

vô tư

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về cuộc

vận động chống tham nhũng ở địa phương và

trên cả nước hiện nay

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ của bản thân về chí

công vô tư, về ý nghĩa của chí công vô tư đối với

sự phát triển cá nhân và xã hội, về vấn đề chống

- Động não

- Phân tích trường hợpđiển hình

- Dự án

Trang 17

Tên bài

tham nhũng hiện nay

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những thái

độ, hành vi, việc làm không chí công vô tư

- Kỹ năng ra quyết định phù hợp trong các tình

huống thể hiện thái độ chí công vô tư

- Kỹ năng tư duy phê phán (biết phê phán những

hành vi, việc làm thiếu dân chủ, hoặc vô kỉ luật

ở nhà trường và cộng đồng địa phương)

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ về dân chủ, kỉ luật

và mối quan hệ giữa dân chủ và kỉ luật

- Kỹ năng giao tiếp thể hiện văn hóa hòa bình

trong các mối quan hệ hàng ngày

- Kỹ năng tư duy phê phán (biết ủng hộ những

hoạt động bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh

phi nghĩa)

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về các

hoạt động bảo vệ hòa bình của nhân dân Việt

Nam và nhân dân thế giới

- Kỹ năng giao tiếp thể hiện tinh thần hữu nghị

- Kỹ năng tư duy phê phán (biết phê phán các

thái độ, hành vi, việc làm không phù hợp với

tinh thần đoàn kết, hữu nghị giữa các dân tộc)

hoạt động hữu nghị giữa thiếu nhi và nhân dân

Trang 18

- Kỹ năng xác định giá trị (biết xác định giá trị

của sự hợp tác giữa các quốc gia, các dân tộc)

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những thái

độ, hành vi, việc làm thiếu hợp tác

hoạt động hợp tác trong mọi lĩnh vực giữa nước

ta với các nước khác trên thế giới

- Kỹ năng hợp tác (biết hợp tác với bạn bè và

mọi người trong công việc chung của lớp, của

trường, của gia đình và cộng đồng)

- Kỹ năng xác định giá trị của các truyền thống

tốt đẹp của dân tộc trong sự phát triển đất nước

- Kỹ năng trình bày suy nghĩ của bản thân về các

truyền thống tốt đẹp của dân tộc

- Kỹ năng đặt mục tiêu rèn luyện bản thân, phát

huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc

- Kỹ năng thu thập và xử lí thông tin về các

truyền thống tốt đẹp của dân tộc, về các hoạt

động bảo tồn, giữ gìn và phát huy các giá trị

truyền thống dân tộc do nhà trường, địa phương

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những suy

nghĩ, hành vi, thói quen trì trệ, thụ động trong

học tập, lao động rèn luyện

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về các tấm

gương học tập, lao động, rèn luyện năng động,

sáng tạo trong thực tiễn

- Kỹ năng đặt mục tiêu rèn luyện tính năng

Trang 19

Tên bài

- Kỹ năng tư duy phê phán, đánh giá những hiện

tượng lười lao động, lười học tập, học đối phó,

học thụ động …

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin về các tấm

gương học tập, lao động có năng suất, chất

lượng, hiệu quả của bạn bè trong lớp, trong

trường; của những người lao động ở địa phương

và trong toàn quốc

- Kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề phù

hợp trong các tình huống học tập, lao động, …

để đạt được năng suất, chất lượng và hiệu quả

III MỘT SỐ BÀI SOẠN MINH HỌA

LỚP 7 Bài 1: Sống giản dị

I Mục tiêu bài học: Sách Giáo viên.

II Các phương pháp, các kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho HS.

Trang 20

- Kỹ năng so sánh những biểu hiện giản dị và trái với giản dị.

- Kỹ năng tư duy phê phán đối với những biểu hiện giản dị hoặc thiếugiản dị, kỹ năng trình bày suy nghĩ/ý tưởng

- Kỹ năng tự nhận thức giá trị bản thân về đức tính giản dị

III Tài liệu và phương tiện dạy học

- SGK và SGV giáo dục công dân 7, chuẩn kiến thức, kĩ năng mônGDCD THCS

- Giấy Ao, bút dạ, nam châm hoặc băng dính, kéo

- Máy tính

- Máy chiếu (nếu có)

IV Tiến trình dạy học

1 Giới thiệu bài

Giáo viên kể cho HS nghe một câu chuyện ngắn về tấm gương sống giản

dị trong thực tế cuộc sống (VD: sinh ra và lớn lên trong một gia đình khá giả, cótiếng tăm ở thành phố nhưng M luôn gần gũi, hòa đồng với mọi người Trongsinh hoạt M không cầu kì, kiểu cách, trang phục của M luôn gọn gàng, phù hợpvới lứa tuổi M luôn được thầy cô và bè bạn yêu mến) và yêu cầu học sinh trảlời câu hỏi: câu chuyện đề cập về phẩm chất đạo đức nào của con người? Nêunhững hiểu biết của em về phẩm chất này ?

Từ đó GV dẫn dắt vào bài để tìm hiểu về phẩm chất sống giản dị

(Qua bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về những vấn đề đó)

2 Bài mới

Hoạt động 1 Nghiên cứu trường hợp điển hình về sống giản dị

* Mục tiêu:

- Học sinh hiểu thế nào là sống giản dị

- Rèn luyện kỹ năng sống: trình bày suy nghĩ/ý tưởng

* Cách tiến hành:

- HS đọc truyện “Bác Hồ trong ngày Tuyên ngôn Độc lập”

- GV hướng dẫn học sinh thảo luận lớp theo các câu hỏi sau:

? Em hãy cho biết trang phục, tác phong và lời nói của Bác Hồ trong ngàyTuyên ngôn độc lập

? Em có nhận xét gì về trang phục, tác phong và lời nói của Bác Hồ

- HS phát biểu, GV ghi những chi tiết cơ bản cần khai thác lên bảng hoặctrên máy chiếu:

Trang 21

- Trang phục, tác phong và lời nói của Bác Hồ:

+ Bác mặc bộ quần áo ka ki, đội mũ vải đã bạc màu và đi đôi dép cao su.+ Bác cười đôn hậu và vẫy tay chào đồng bào

+ Giọng nói của Bác ấm áp, Bác hỏi thân mật: “Tôi nói đồng bào nghe có

rõ không?”

- Thể hiện:

+ Bác ăn mặc đơn giản, không cầu kì, phù hợp với hoàn cảnh đất nước.+ Thái độ chân tình, cởi mở, xua tan những gì xa cách giữa vị Chủ tịchnước với nhân dân

+ Lời nói của Bác dễ hiểu, gần gũi thân thương với mọi người

+ Bác Hồ là tấm gương tiêu biểu về lối sống giản dị mà mỗi chúng ta cầnhọc tập, noi theo

- Em hiểu thế nào là sống giản dị?

* Kết luận: GV chốt lại thế nào là sống giản dị (mục a SGK) lên bảnghoặc máy chiếu

Hoạt động 2 Động não tìm hiểu về những biểu hiện của giản dị và tráivới giản dị

* Mục tiêu:

- HS nêu được những biểu hiện của giản dị và trái với giản dị

- Rèn luyện kỹ năng phân tích, so sánh; kỹ năng tư duy phê phán

- Trái với giản dị là lối sống xa hoa, lãng phí, phô trương về hình thức,đua đòi trong ăn mặc, cầu kì trong cử chỉ sinh hoạt, giao tiếp

- Giản dị không có nghĩa là qua loa, đại khái, cẩu thả, tùy tiện trong nếpsống, nếp nghĩ, nói năng cộc lốc, trống không, tâm hồn nghèo nàn, trống rỗng

Hoạt động 3 Thảo luận nhóm tìm hiểu ý nghĩa của sống giản dị

Trang 22

- Học sinh nêu được ý nghĩa của sống giản dị.

- Rèn luyện kỹ năng sống: kỹ năng xác định giá trị và kĩ năng hợp tác

- GV chia HS trong lớp thành các nhóm trả lời các câu hỏi sau:

+ Vì sao chúng ta phải biết sống giản dị?

+ Sống giản dị có tác dụng gì trong cuộc sống của chúng ta (với học sinh,gia đình, xã hội)?

+ Các nhóm thảo luận, cử thư ký ghi chép và đại diện nhóm lên trình bàykết quả (KT trình bày trong 1 phút)

- HS biết ứng xử trước những tình huống liên quan với sống giản dị

- Rèn luyện kỹ năng tư duy phê phán, kỹ năng ra quyết định …

- GV nêu tình huống: (GV có thể đưa ra các tình huống khác)

+ Tình huống 1: Bạn cùng lớp rủ em đi nhuộm tóc

+ Tình huống 2: Nhà H nghèo nhưng H ăn diện và hay đòi mẹ tiền muaquần áo đẹp

- GV đặt câu hỏi:

+ Em sẽ làm gì ở tình huống thứ nhất?

+ Nhận xét của em về H? Nếu ở hoàn cảnh của H em sẽ làm gì?

- HS suy nghĩ, trả lời

* Kết luận: GV định hướng cho HS.

- Tình huống 1: Em sẽ không theo bạn và khuyên bạn không nên nhuộmtóc vì như thế không phù hợp với lứa tuổi học sinh vừa tốn kém tiền của cha mẹlại mất thời gian học tập

- Tình huống 2: H đua đòi, sống không phù hợp với điều kiện, hoàn cảnhcủa bản thân và gia đình Nếu là H em sẽ cố gắng học tập tốt và tranh thủ thờigian phụ giúp gia đình để bố mẹ phát triển kinh tế

3 Thực hành/ luyện tập

Trang 23

Hoạt động 5 Liên hệ bản thân và tự liên hệ về phẩm chất sống giản dị.

* Mục tiêu:

- HS có ý thức rèn luyện lối sống giản dị hằng ngày

- Rèn luyện kỹ năng sống tự nhận thức giá trị bản thân về đức tính giảndị

- GV yêu cầu HS suy nghĩ và nêu những biểu hiện của bản thân về đứctính giản dị trong cuộc sống sinh hoạt như ăn mặc, tác phong cư xử, nói năng,suy nghĩ… và những biểu hiện còn thiếu giản dị … (GV có thể cho HS liên hệthêm về lối sống của gia đình, của bạn bè)

- GV gợi ý HS nêu suy nghĩ, cảm nhận mới sau tiết học (kỹ thuật trìnhbày 1 phút)

* Kết luận: GV nhận xét chung và định hướng học sinh cách rèn luyện

tính giản dị

4 Dặn dò.

- GV yêu cầu HS về nhà làm các bài tập ở SGK

- Rèn luyện tính giản dị trong cuộc sống hằng ngày

- Tìm tấm gương sống giản dị của người xung quanh em

- Sưu tầm ca dao, tục ngữ, danh ngôn nói về giản dị

- Vẽ bản đồ tư duy về sống giản dị, tìm những câu chuyện nói về phongcách sống giản dị của Bác Hồ

LỚP 8

Bài 3: Tôn trọng người khác

I Mục tiêu bài học: Sách Giáo viên

II Các phương pháp, các kỹ năng sống cơ bản cần giáo dục cho HS.

Trang 24

sự tôn trọng hoặc không tôn trọng người khác.

- Kỹ năng phân tích, so sánh những biểu hiện tôn trọng và thiếu tôn trọngngười khác

- Kỹ năng ra quyết định

- Kỹ năng kiểm soát cảm xúc, kỹ năng tự nhận thức

- Kỹ năng giao tiếp thể hiện sự tôn trọng người khác

III Tài liệu và phương tiện dạy học

- SGK và SGV GDCD 8, chuẩn kiến thức, kỹ năng môn GDCD THCS

- Giấy Ao, bút dạ, băng dính, kéo

- Máy chiếu (nếu có)

V Tiến trình dạy học

1 Giới thiệu bài.

- GV nêu vấn đề: trong cuộc sống con người có rất nhiều mối quan hệ xãhội khác nhau, em hãy kể về những mối quan hệ ấy?

- HS trả lời, GV liệt kê các ý lên bảng và dẫn dắt vào bài (trong mối quan

hệ với người khác, chúng ta cần có thái độ ứng xử như thế nào cho phù hợp.Tiết học hôm nay cô và các em sẽ tìm hiểu về điều đó)

2 Bài mới.

Hoạt động 1 Động não tìm hiểu những biểu hiện của hành vi tôn trọng

và thiếu tôn trọng người khác qua phần đặt vấn đề (SGK)

- GV hướng dẫn HS đọc các nội dung trong phần đặt vấn đề (SGK)

- GV hướng dẫn HS lần lượt trả lời các câu hỏi sau:

+ Em có nhận xét gì về cách xử sự, thái độ và việc làm của các bạn trongcác trường hợp trên ?

+ Theo em trong những hành vi đó, hành vi nào đáng để chúng ta học tập,hành vi nào cần phê phán? Vì sao?

- HS trả lời, GV liệt kê nhanh các ý kiến lên bảng phụ

- HS nhận xét, GV chốt lại các ý đúng lên bảng hoặc máy chiếu

Trang 25

* Kết luận:

HS phải luôn biết kính trọng, lễ phép với thầy cô giáo và những ngườitrên, sống chan hòa, cởi mở với mọi người, gương mẫu chấp hành nội qui củatrường lớp đề ra, không chế giễu, chỉ trích, miệt thị người khác

Hoạt động 2 Thảo luận tìm hiểu những biểu hiện của tôn trọng và thiếutôn trọng người khác trong cuộc sống

* Mục tiêu:

- HS nêu được những biểu hiện tôn trọng và thiếu tôn trọng người kháctrong cuộc sống

- Rèn luyện kỹ năng sống: kỹ năng trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, kỹ năng

tư duy phê phán, kỹ năng hợp tác

- GV nêu nội dung câu hỏi thảo luận:

+ Nêu những biểu hiện của tôn trọng và thiếu tôn trọng người khác trongcuộc sống?

+ Chúng ta cần có thái độ như thế nào trước những biểu hiện đó?

- Từng cặp trao đổi thảo luận

- GV cho đại diện một số cặp phát biểu trước lớp, trình bày kết quả

- Chúng ta phê phán những biểu hiện thiếu tôn trọng người khác …

Hoạt động 3 Thảo luận nhóm tìm hiểu thế nào là tôn trọng người khác và

ý nghĩa của tôn trọng người khác trong cuộc sống

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	350 KB