Quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố hà nội hiện nay

Một trong những nguyên nhân cơ bản của những hạnchế và bất cập đó là việc quản lý đội ngũ giảng viên chưa thực sự khoa học.Điều đó được biểu hiện, các trường đại học tư thục chưa có kế h

bày trong luận án là trung thực, có nguồn gốc và xuất xứ rõ ràng, không trùng lặp hoặc sao chép bất cứ công trình khoa học nào đã công bố.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Phạm Thị Nga

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN

1.1

1.2

Các công trình nghiên cứu về giảng viên đại họcCác công trình nghiên cứu về quản lý, phát triển đội ngũgiảng viên trong các trường đại học

15

201.3 Các công trình nghiên cứu về trường đại học tư thục và

quản lý, phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học tư thục 281.4 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã

công bố và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết 34

Chương

2

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN

2.1 Đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn 392.2 Quản lý nguồn nhân lực và quản lý đội ngũ giảng viên các

môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường đại học tư thụctheo mô hình quản lý nguồn nhân lực của Leonard Nadler 562.3 Nội dung quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội

2.4 Các yếu tố tác động đến quản lý đội ngũ giảng viên các môn

Chương

3

NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC TƯ THỤC TRÊN ĐỊA BÀN

3.1 Khái quát chung về các trường đại học tư thục trên địa bàn

3.3 Thực trạng về đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và

nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội 943.4 Thực trạng về quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học

xã hội và nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành

3.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đội ngũ

giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường

3.6 Đánh giá chung về thực trạng và nguyên nhân thực trạng

quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và

4.1 Biện pháp quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội

và nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà

4.2 Khảo nghiệm và thử nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

TT Tên

1 3.1 Danh sách các trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố

2 3.2 Số lượng sinh viên 15 trường ĐHTT trên địa bàn thành phố

3 3.3 Tổng hợp số lượng đối tượng khảo sát là CBQL, giảng viên

và sinh viên ở 8 trường đại học tư thục 93

4 3.4 Bảng thống kê số lượng giảng viên KHXH&NV từ năm

8 3.8 Thâm niên công tác của đội ngũ giảng viên tính đến tháng 6/2017 96

9 3.9 Đánh giá của CBQL, GV và sinh viên về phẩm chất của ĐNGV 98

10 310 Đánh giá của CBQL, GV và sinh viên về kiến thức chuyên

14 3.14 Đánh giá của CBQL, GV về xây dựng quy hoạch ĐNGV 105

15 3.15 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng tuyển dụng ĐNGV 106

16 3.16 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng tuyển dụng ĐNGV 107

17 3.17 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng quản lý hoạt động

18 3.18 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng công tác đào tạo,

19 3.19 Kết quả khảo sát về thực trạng kiểm tra, đánh giá ĐNGV 113

20 3.20 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng thực hiện chế độ,

21 3.21 Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng các yếu tố ảnh hưởng 117

22 4.1 Tổng hợp ý kiến đánh giá về tính cần thiết của các biện

pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT 158

23 4.2 Tổng hợp ý kiến đánh giá về tính khả thi của các biện pháp 160

quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT

24 4.3 Tiêu chí và những chỉ số cụ thể đánh giá tác động quản lý

25 4.4 Tổng hợp kết quả về nhận thức, trách nhiệm và năng lực

của ĐNGV các môn KHXH&NV trước và sau thử nghiệm 166

26 4.5 Tổng hợp kết quả về mối quan hệ giữa các nhà trường và

giữa nhà trường với GVTG các môn KHXH&NV trước và

27 4.6 So sánh về nhận thức, trách nhiệm và năng lực của ĐNGV

các môn KHXH&NV sau thử nghiệm 168

25 4.7 So sánh về mối quan hệ giữa các nhà trường và giữa nhà

trường với GVTG các môn KHXH&NV sau thử nghiệm 171

TT

Tên

biểu

đồ

26 4.1 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp quản lý

ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT 159

27 4.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp quản lý

ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT 160

28 4.3 Mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT 161

29 4.4 So sánh kết quả nhận thức, trách nhiệm và năng lực của

ĐNGV các môn KHXH&NV trước và sau thử nghiệm 169

30 4.5 So sánh về mối quan hệ giữa các nhà trường và giữa nhà trường

với GVTG các môn KHXH&NV trước và sau thử nghiệm 173

Tên

sơ đồ

31 1.2 Sơ đồ quản lý nguồn nhân lực của Leonard Nadler 58

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Namtrong bối cảnh hiện nay thì vấn đề đào tạo, xây dựng đội ngũ giáo viên có ýnghĩa quan trọng hàng đầu, bởi “đội ngũ giáo viên có vai trò quyết định đếnchất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh” Trong các trường đại học nóichung, trường ĐHTT nói riêng giảng viên là lực lượng trực tiếp quyết địnhchất lượng GD&ĐT Hoạt động chủ đạo của giảng viên là dạy học - giáo dụcnhằm phát triển nhân cách người học theo mục tiêu đã được xác định Do

đó, quản lý, phát triển ĐNGV đủ về số lượng, có chất lượng tốt, hợp lý về cơcấu là một vấn đề có tính quyết định đối với việc nâng cao chất lượngGD&ĐT ở các nhà trường hiện nay

Hiện nay, trong trong quá trình chuyển đổi từ các trường đại học ngoàicông lập sang ĐHTT, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của các trường ĐHTT cónhiều phát triển mới về quy mô, phạm vi, loại hình đào tạo, đòi hỏi cácĐHTT phải có một chiến lược đúng đắn trong phát triển nguồn nhân lực nóichung, phát triển ĐNGV nói riêng, nhằm đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụGD&ĐT của từng nhà trường trong tình hình mới, nhất là trong bối cảnh cáctrường ĐHTT đang trong quá trình kiện toàn lực lượng, ĐNGV được tuyểndụng còn ít, mỏng, hầu hết các trường ĐHTT đều thực hiện chính sách kýhợp đồng mời thỉnh giảng

Đội ngũ giảng viên các môn KHXH&NV giữ vai trò quyết định chấtlượng giảng dạy các môn KHXH&NV, góp phần thực hiện tốt mục tiêu, yêucầu đào tạo ở các trường ĐHTT Đây là lực lượng chủ yếu trực tiếp tuyêntruyền sâu rộng chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lốiquan điểm của Đảng trong các nhà trường, đồng thời là lực lượng tiên phongtrong đấu tranh tư tưởng lý luận, góp phần bảo vệ vững chắc trận địa chính trị,

tư tưởng của Đảng Tuy nhiên lực lượng này ở các trường ĐHTT còn mỏng,hoạt động phân tán và phần lớn là GVTG, do đó quản lý ĐNGV các môn

KHXH&NV ở các trường ĐHTT có ý nghĩa quan trọng và cấp thiết hiện naynhất là trong điều kiện phát triển công nghệ thông tin truyền thông và sựchống phá của các thế lực thù địch trên lĩnh vực tư tưởng lý luận.

Hiện nay, cùng với giáo dục đại học nói chung, các trường đại học tưthục trên địa bàn thành phố Hà Nội đang tiến hành đổi mới đồng bộ cáckhâu, các bước của quá trình đào tạo, nhằm không ngừng nâng cao chấtlượng GD&ĐT Các trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nộicoi đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên nói chung và giảng viêncác môn KHXH&NV nói riêng là khâu đột phá trong nâng cao chất lượngGD&ĐT Chính vì vậy, trong những năm gần đây các trường ĐHTT cónhiều chủ trương, giải pháp quản lý, phát triển đội ngũ giảng viên và đã thuđược những kết quả nhất định Tuy nhiên, đội ngũ giảng viên, nhất là giảngviên KHXH&NV ở các trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố HàNội vẫn còn tồn tại những hạn chế và bất cập cả về số lượng, chất lượng và

cơ cấu của đội ngũ Một trong những nguyên nhân cơ bản của những hạnchế và bất cập đó là việc quản lý đội ngũ giảng viên chưa thực sự khoa học.Điều đó được biểu hiện, các trường đại học tư thục chưa có kế hoạch thực sựkhoa học trong phát triển đổi ngũ giảng viên KHXH&NV; công tác đào tạo,bồi dưỡng, tuyển dụng đội ngũ giảng viên KHXH&NV chưa thực hiện đúngquy trình, còn nặng tính kinh nghiệm; các hình thức phát triển đội ngũ giảngviên KHXH&NV còn thiếu tính đa dạng, chưa có sự kết hợp chặt chẽ giữacác hình thức và biện pháp; đội ngũ giảng viên KHXH&NV của Nhà trườngchưa thực sự tích cực, chủ động trong tự bồi dưỡng để nâng cao phẩm chất

và năng lực của bản thân

Phát triển ĐNGV và quản lý phát triển ĐNGV đã có nhiều công trìnhkhoa học của các tác giả trong và ngoài nước đề cập đến Tuy nhiên, đốivới vấn đề: Quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhânvăn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội chưa có côngtrình nào đi sâu nghiên cứu một cách cụ thể Từ những lý do cơ bản trên,

chúng tôi chọn “Quản lý đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và

nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ĐNGV, quản

lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học tư thục, luận án đề xuất biệnpháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT trên địa bàn thànhphố Hà Nội hiện nay, nhằm góp phần nâng cao chất lượng ĐNGV, đáp ứng yêucầu nâng cao chất lượng GD&ĐT ở các trường đại học tư thục hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề lý luận về quản lý ĐNGV đại học, quản lýĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học tư thục

Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ởtrường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay; tìm nguyênnhân của thực trạng

Đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học

tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay

Khảo nghiệm và thử nghiệm nhằm chứng minh sự cần thiết và khả thicủa các biện pháp và thử nghiệm một biện pháp đã đề xuất trong luận án

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

Khách thể nghiên cứu: Quản lý đội ngũ giảng viên các trường ĐHTT Đối tượng nghiên cứu: Quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở các

trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Phạm vi, giới hạn nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý ĐNGV các môn

KHXH&NV ở trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Phạm vi khảo sát, đề tài tiến hành khảo sát cán bộ, đội ngũ giảng viên

và sinh viên thuộc 5 trường đại học tư thục trên địa bàn Thành phố Hà Nội

bao gồm: Trường Đại học FPT; Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ HàNội; Trường Đại học Quốc tế Bắc Hà; Trường Đại học Thành Đô và TrườngĐại học Thăng Long.

Phạm vi về thời gian, các số liệu nghiên cứu sinh sử dụng cho quá trình

nghiên cứu luận án được khảo sát, điều tra, tổng hợp từ năm 2010 đến nay

Giả thuyết khoa học

Quá trình quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT chịuảnh hưởng bởi những điều kiện chủ quan và khách quan xác định Trong bốicảnh hiện nay quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở ĐHTT trên địa bànthành phố Hà Nội nhằm đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực còn nhiều bất cập

về kế hoạch phát triển, sử dụng, tạo môi trường làm việc làm giảm chấtlượng đội ngũ Nếu nghiên cứu đề xuất được những biện pháp phù hợp theo

lý thuyết phát triển nguồn nhân lực nhà trường, trong đó tập trung đổi mớiquy hoạch và đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, sử dụng và đánh giá ĐNGVKHXH&NV theo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội; đồng thời tạo môitrường đồng thuận cùng phát triển, xây dựng mạng thông tin liên kết, phốihợp quản lý GVTG các môn KHXH&NV và hoàn thiện chính sách đãi ngộmang tính đặc thù cho giảng viên các môn KHXH&NV thì sẽ quản lý có hiệuquả ĐNGV các môn KHXH&NV, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ởcác trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sửcủa chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộngsản Việt Nam về giáo dục - đào tạo và xây dựng, phát triển đội ngũ nhà giáo

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả tiếp cận vấn đề theo các quan điểm sau:

Tiếp cận hệ thống: Yêu cầu xem xét các đối tượng một cách toàn diện,

trong các mối liên hệ, trong trạng thái vận động và phát triển, trong hoàn cảnh cụthể để tìm ra quy luật vận động của đối tượng nghiên cứu Trong đề tài luận án,vận dụng quan điểm tiếp cận hệ thống để thấy được quản lý ĐNGV các môn

KHXH&NV ở trường đại học tư thục thuộc tổng thể quản lý ĐNGV đại học,phát triển nguồn nhân lực làm cơ sở lý luận cho đề tài nghiên cứu.

Tiếp cận phát triển nhân lực: Các khâu lập kế hoạch, tuyển chọn và sử

dụng, đào tạo và bồi dưỡng, thực hiện chế độ chính sách, kiểm tra đánh giáliên quan đến phát triển số lượng, chất lượng nguồn nhân lực

Tiếp cận thực tiễn: Trong đề tài luận án, vận dụng quan điểm tiếp cận

thực tiễn để thấy được thực trạng ĐNGV các môn KHXH&NV ở trườngĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội về năng lực, trình độ, số lượng, chấtlượng và cơ cấu theo yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo Đồng thời thấyđược thực trạng giải pháp và các yếu tố ảnh hưởng đến ĐNGV các mônKHXH&NV để đề xuất giải pháp phù hợp

Tiếp cận chuẩn hóa: Để thấy được quản lý ĐNGV dựa vào chuẩn là một

trong những xu hướng của quản lý hiện đại Theo xu hướng này, yêu cầu chuẩnhóa, chuyên nghiệp hóa ĐNGV các môn KHXH&NV là một đòi hỏi tất yếutrong phát triển ĐNGV ở bình diện vĩ mô và vi mô Mặc dù hiện nay chưa cóchuẩn nghề nghiệp của giảng viên đại học, tuy nhiên luận án đã xây dựng mô hìnhnhân cách và khung năng lực nghề nghiệp người giảng viên KHXH&NV, đây cóthể coi là căn cứ để xác định mức độ đáp ứng các yêu cầu cơ bản về chuẩn hóacủa ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT trong phạm vi nghiên cứu,xác định các biện pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTTtrên địa bàn thành phố Hà Nội Mặt khác, do khoa học quản lý là khoa họcchuyên ngành, nên một số tiếp cận từ góc độ tâm lý học, giáo dục học, điềukhiển học được sử dụng trong đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV các mônKHXH&NV ở trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội theo yêu cầu xã hội

Tiếp cận năng lực: Tiếp cận năng lực trong nghiên cứu đề tài luận án để

xác định những năng lực cần có khi thực hành nghề nghiệp của ĐNGV để giúp

họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ theo yêu cầu Từ đó chuyển hóa các tiêu chuẩnnăng lực của họ vào hoạt động phát triển đội ngũ như: lập kế hoạch phát triển;đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho ĐNGV các môn KHXH&NV; sử dụng, đánh

giá giảng viên dựa trên các tiêu chuẩn năng lực; tạo động lực cho ĐNGV pháttriển.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu của khoa họcchuyên ngành và liên ngành, bao gồm:

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phối hợp các phương pháp

phân tích tổng hợp và khái quát lý thuyết, nghiên cứu tài liệu để xây dựng cơ

sở lý luận cho đề tài nghiên cứu Dựa vào kết quả nghiên cứu của các nhàkhoa học về phát triển nguồn nhân lực, hệ thống các tài liệu lý luận trongnước và ngoài nước có liên quan như: văn bản quy phạm pháp luật, các vănkiện, quan điểm của Đảng, Nhà nước, của Bộ ngành về giáo dục đại học,những tác phẩm về tâm lý học, giáo dục học, quản lý giáo dục, giáo dục đạihọc; tác phẩm về chủ nghĩa Mác Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh; các tạpchí, kỷ yếu khoa học, nghiên cứu về quản lý ĐNGV; những kiến thức của tácgiả tích lũy được trong quá trình công tác để phân tích, tổng hợp, xây dựng cơ

sở lý luận, khung lý luận của đề tài nghiên cứu

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm các phương pháp cụ thể

sau:

Phương pháp điều tra:

Dùng phiếu hỏi để khảo sát giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên cáctrường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội nhằm đánh giá thựctrạng, thực trạng quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học tưthục trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay

Phương pháp tọa đàm, phỏng vấn:

Thực hiện phỏng vấn về những nội dung nghiên cứu của đề tài, trao đổivới một số giảng viên, cán bộ quản lý đang công tác tại trường ĐHTT trên địabàn thành phố Hà Nội

Phương pháp quan sát sư phạm:

Nghiên cứu sinh tiến hành quan sát quá trình quản lý ĐNGV các mônKHXH&NV Nội dung quan sát tập trung vào nội dung, hình thức, phương pháp quản

lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động:

Tiến hành nghiên cứu các báo cáo tổng kết giáo dục, đào tạo, các nội dung

về quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT; qua đó có cơ sở thựctiễn để đánh giá việc quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT trênđịa bàn thành phố Hà Nội một cách đầy đủ và chính xác nhất

Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm:

Phân tích, tổng hợp các tài liệu liên quan đến công tác QLGD, đào tạo và độingũ CBQL giáo dục, quản lý sinh viên; từ đó rút ra những vấn đề liên quan trực tiếpđến quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học tư thục trên địa bàn

thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực hiện nay

Phương pháp chuyên gia:

Nghiên cứu sinh tiến hành trao đổi với CBQL, giảng viên có kinh nghiệmlâu năm trong hoạt động QLGD, đào tạo, nhất là CBQL ở các trường đại học tưthục Đồng thời, xin ý kiến chuyên gia của một số nhà khoa học về lĩnh vựcQLGD, đào tạo; quản lý ĐNGV ở các trường đại học tư thục Trên cơ sở đó,nghiên cứu sinh hoàn thiện những nội dung nghiên cứu của luận án

Phương pháp thử nghiệm, khảo nghiệm:

Nhằm kiểm chứng tính khả thi, tính hiệu quả của các biện pháp được

đề xuất; việc thử nghiệm được tiến hành tại 3 trường đại học tư thục là:Trường Đại học FPT; Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội vàTrường Đại học Đại Nam

Nhóm phương pháp hỗ trợ:

Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Phương pháp xử lý và phân tích số liệu nghiên cứu trong khoa học giáodục bằng phần mềm SPSS và phần mềm công nghệ thông tin

6 Những đóng góp mới của luận án

Về lý luận

Bổ sung và hoàn thiện lý luận về quản lý nguồn nhân lực giáo dục đạihọc loại hình tư thục

Phân tích, làm rõ những nét đặc trưng của giảng viên các trườngĐHTT, yêu cầu về phẩm chất, năng lực của ĐNGV các trường ĐHTT trongbối cảnh hiện nay, đặc biệt là công tác quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV

ở trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội

Đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trườngĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đạihọc hiện nay

Về thực tiễn

Làm sáng thực trạng quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV, tìm hiểu nguyênnhân và đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ởtrường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay, góp phần nâng caochất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Luận án tập trung nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận vềquản lý giảng viên, quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường đại học tưthục Đây là vấn đề đang được các nhà quản lý giáo dục ở đại học rất quantâm, đặc biệt trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng về GD&ĐT Kết quảnghiên cứu lý luận sẽ đóng góp vào phát triển khoa học quản lý nói chung,quản lý giáo dục nói riêng

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở cho các trường đại học tư thụctham khảo để xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên các môn KHXH&NVcủa nhà trường, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực sư phạm chất lượngcao trong tình hình mới Đồng thời, làm tài liệu tham khảo cho cán bộ quản

lý, đội ngũ giảng viên và sinh viên nghiên cứu, giảng dạy và học tập

8 Kết cấu của luận án

Luận án gồm: phần mở đầu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, 4 chương,kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

1.1 Các công trình nghiên cứu về giảng viên đại học

* Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

OsDonnel với công trình “Modular Design in TAFE caurses” [108] đã

bàn về vai trò và trách nhiệm của người thầy giáo Thầy giáo cần phải biết và

có thể làm gì với 5 vấn đề cốt lõi là: (1) Giáo viên phải tận tâm với học sinh

và việc học; (2) Giáo viên phải làm chủ môn học, biết cách dạy môn học củamình và liên hệ với các bộ môn khác; (3) Giáo viên phải có trách nhiệm tronggiảng dạy, quản lý kiểm tra, đánh giá việc học của học sinh; (4) Giáo viênphải thường xuyên suy nghĩ sáng tạo, phát triển kinh nghiệm nghề nghiệp; (5)Giáo viên phải là thành viên đáng tin cậy của cộng đồng học tập, biết cộng tácvới đồng nghiệp, hợp tác với cha mẹ học sinh Chất lượng ĐNGV là chủ đềđược các nhà khoa học giáo dục ở các nước trên thế giới quan tâm nghiêncứu, đến nay đã có nhiều công trình được công bố

Theo kết quả nghiên cứu của các thành viên OECD (Tổ chức Hợp tácPhát triển Châu Âu) chất lượng nhà giáo gồm các nội dung sau: (1) Kiến thứcphong phú về phạm vi chương trình và nội dung bộ môn mình giảng dạy; (2) Kỹnăng sư phạm, kể cả việc có được “kho kiến thức” về phương pháp giảng dạy,

về năng lực sử dụng những phương pháp đó; (3) Có tư duy phản ánh trước mỗivấn đề và có năng lực tự phê bình, nét rất đặc trưng của nghề dạy học; (4) Biếtcảm thông và cam kết tôn trọng phẩm giá của người khác; (5) Có năng lực quản

lý, kể cả trách nhiệm quản lý trong và ngoài lớp [108, tr.111]

Công trình nghiên cứu “Những chiến lược hiệu quả dành cho giảng

viên và nhà lãnh đạo giáo dục trong kỷ nguyên toàn cầu hóa” [45] của Lee

Little Sodier cũng đã chỉ rõ hệ thống các năng lực của người giảng viên đượchình thành từ hai hệ thống kiến thức và kỹ năng đó là (1) Hệ thống những kiến

thức và kỹ năng của người giảng viên về môn học cần dạy; (2) Hệ thống nhữngkiến thức và kỹ năng về các hoạt động dạy - học và giáo dục Tác giả đã làm nổibật những vấn đề cần làm để nâng cao chất lượng giảng viên hiện nay

Theo F.N.Gonobolin trong công trình “Những phẩm chất tâm lý củangười giáo viên” [28], coi năng lực là những thuộc tính tâm lý riêng lẻ của cánhân, nhờ những thuộc tính này mà con người hoàn thành tốt đẹp một hoạtđộng nào đó Điều đó có nghĩa là người đó có năng lực Năng lực khác với trithức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm và trình độ đào tạo Giữa năng lực, kiếnthức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm có quan hệ chặt chẽ với nhau, hỗ trợnhau Người làm nghề sư phạm phải có năng lực sư phạm mới làm tốt nghề

sư phạm Năng lực nghề nghiệp của cá nhân là điều kiện, phương tiện để thựchiện hóa xu hướng nghề nghiệp

Tác giả Tom Bisschoff, Bennie Grobler với công trình “The managment

ofteacher compentence” [119], cho rằng hiệu trưởng nhà trường cần khuyến

khích giáo viên phát triển năng lực của bản thân, khuyến khích tổ trưởngchuyên môn giúp đỡ giáo viên trong tổ Ông khuyến nghị hiệu trưởng các nhàtrường để nâng cao năng lực hợp tác cho giáo viên cần làm tốt nội dung sau:nhấn mạnh đúng mức vai trò hợp tác giữa các giáo viên, chú ý đến ý tưởng cánhân của họ, chia sẻ những kinh nghiệm làm việc của mình với giáo viênkhác, giúp đỡ các giáo viên yếu; tạo điều kiện để giáo viên có trình độ caođược chia sẻ kinh nghiệm lẫn nhau

Tác giả Day C (1994) [94], chỉ rõ những nguyên tắc để phát triển độingũ, nhấn mạnh việc phát triển chuyên môn cho giảng viên là cần thiết nhất.Mục đích và các giải pháp phát triển chuyên môn cho giảng viên là: (-) Xâydựng chiến lược và chính sách phát triển đội ngũ; (-) Đào tạo các kiến thức và

kỹ năng cơ bản về sư phạm và quản lý; (-) Phát triển mạng lưới chuyên môndạy học; (-) Khuyến khích các lực lượng tham gia phát triển đội ngũ

Tác giả Linda Darling-Hammond trong công trình “How Teacher

Education Matters” [105] thì khẳng định, không thể có một trường đại học

danh tiếng nếu thiếu một ĐNGV xuất sắc Các tác giả này cho rằng, giảngviên đại học được định nghĩa trong 3 chức năng: nhà giáo; nhà khoa học vànhà cung ứng dịch vụ cho xã hội: (1) Giảng viên đại học trước hết là một nhàgiáo giỏi ; (2) Giảng viên đại học là nhà khoa học ; (3) Giảng viên đại học

là nhà cung ứng dịch vụ cho xã hội

* Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước

Tác giả Lê Đức Ngọc, trong cuốn “Giáo dục Đại học - Quan điểm và

giải pháp” [58], khi đề cập đến vấn đề đổi mới công tác giảng viên để nâng

cao chất lượng đào tạo trong các trường đại học và cao đẳng, đã cho rằng: Cóhai lý do chính làm cho vấn đề ĐNGV trở thành mối quan tâm hàng đầu của

nhà trường đại học; thứ nhất, trình độ của ĐNGV quyết định chất lượng và

khả năng của một trường về giảng dạy, nghiên cứu và phục vụ xã hội trong

nền kinh tế hàng hóa; thứ hai, chi phí lương và phụ cấp cho đội ngũ này là

khoản chi phí lớn nhất của mỗi trường đại học, nó gắn liền với vấn đề chấtlượng, hiệu quả và hiệu suất đào tạo Đồng thời cần có một tổ chức để thựchiện việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giảng viên

Theo tác giả Phan Văn Kha [40], nội dung đổi mới căn bản quản lýnhà nước về giáo dục và quản lý cơ sở giáo dục là đổi mới căn bản về chínhsách phát triển đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục; Đảng, Nhà nước cần cóchính sách đặc biệt đối với đội ngũ nhà giáo và CBQL giáo dục, trong đó độingũ nhà giáo và CBQL giáo dục có vai trò quyết định đảm bảo chất lượnghiệu quả giáo dục

Trong công trình nghiên cứu về tiêu chí đánh giá giảng viên đại học,tác giả Trần Xuân Bách [3] đã xây dựng được bộ tiêu chí đánh giá theo hướngchuẩn hóa trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học, dịch vụ chuyên môn, tráchnhiệm công dân; đưa ra 5 nguyên tắc đánh giá giảng viên đại học theo hướngchuẩn hóa: Xây dựng tiêu chí đánh giá, khung chuẩn nghề nghiệp giảng viênđại học, các bước chuẩn bị đánh giá, quy trình chung khi đánh giá giảng viên

Trong chuyên khảo “Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội

ngũ giảng viên” [5], các tác giả Đặng Quốc Bảo, Đỗ Quốc Anh, Đinh Thị

Kim Thoa, khi đề cập đến những vấn đề chung về phẩm chất, năng lực ngườithầy, nghề thầy trong bối cảnh phát triển mới, nhóm tác giả đã đề ra các conđường để người thầy tự tìm hiểu nâng cao được phẩm chất, năng lực của bảnthân đáp ứng những yêu cầu của nhà giáo trong điều kiện đất nước đang tiếnhành công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế

Hội nghị quốc tế về giáo dục đại học thế kỷ XXI [116] đã nêu lên nhữngnăng lực cần có của một giảng viên đại học mẫu mực, bao gồm: 1) Có kiến thức

và sự thông hiểu về các cách học khác nhau của sinh viên; 2) Có kiến thức, nănglực và thái độ về mặt theo dõi đánh giá sinh viên nhằm giúp họ tiến bộ; 3) Tựnguyện hoàn thiện bản thân trong ngành nghề của mình; 4) Biết ứng dụng nhữngthành tựu của công nghệ thông tin, về môn học, ngành học của mình 5); Có khảnăng nhận biết được tín hiệu của thị trường bên ngoài về nhu cầu của giới chủđối với sinh viên tốt nghiệp; 6) Làm chủ được những thành tựu mới về dạy vàhọc, từ cách dạy học mặt giáp mặt đến cách dạy học từ xa; 7) Chú ý đến quanđiểm và mong ước của khách hàng; 8) Hiểu được những tác động của nhân tốquốc tế và đa văn hóa đối với các chương trình đào tạo; 9) Có khả năng dạynhiều loại hình sinh viên khác nhau, thuộc những nhóm khác nhau về độ tuổimôi trường KT-XH, dân tộc; 10) Có khả năng bảo đảm các giờ giảng chínhkhóa, seminar hoặc tại các xưởng sản xuất với số lượng sinh viên đông; 11) Cókhả năng hiểu được những chiến lược thích ứng về nghề nghiệp của các cá nhân

Tác giả Nguyễn Văn Đệ [24], xuất phát từ mô hình nhân cách của conngười Việt Nam trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đã tập trungvào 5 yếu tố cơ bản (nhân văn - xã hội; làm chủ công nghệ; năng động thíchnghi cao; có đủ sức khỏe thể lực; sáng tạo) để xác lập mô hình nhân cách củangười giảng viên đại học trong thời đại mới, gồm 4 đặc trưng sau đây: giảngviên đại học là người có tố chất nhân cách trí tuệ; giảng viên đại học là người

có tố chất phát triển hài hòa giữa con người và tự nhiên; giảng viên đại học là

người có tố chất phát triển hài hòa giữa con người và xã hội giảng viên đạihọc là người có tố chất khẳng định tính chủ thể sáng tạo, nhận thức và cải tạothế giới xung quanh, không ngừng vươn lên hoàn thiện chính mình

Tác giả Trần Khánh Đức đã đưa ra mô hình tổng thể của người giảngviên trong nền giáo dục đại học hiện đại với 4 chức năng: Nhà khoa học chânchính; Nhà sư phạm tâm huyết; Nhà hoạt động văn hóa xã hội tích cực và Nhàquản lý giáo dục tài ba [25] Ở góc độ khác, tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc chogiảng viên đại học là những con người có ‘nhận thức mẫu mực, tác phongmẫu mực, kiến thức mẫu mực và hiệu quả mẫu mực” [48]

Tác giả Nguyễn Hữu Châu trong công trình nghiên cứu về “chất lượng

giáo dục - những vấn đề lý luận và thực tiễn” [10], đã khẳng định trong giáo

dục đại học vị trí, vai trò của giảng viên được xác định và diễn đạt: Giảngviên đại học = Nhà giáo + Nhà quản lý + Nhà cung ứng xã hội Nghiên cứuđánh giá thực trạng đội ngũ nhà giáo Việt Nam, giảng viên giảng dạy đại học.Tác giả đề xuất được 7 giải pháp nâng cao chất lượng giảng viên đại học,trong đó có giải pháp về “Đổi mới công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và

sử dụng giảng viên và cán bộ quản lý” tạo điều kiện cho các cơ sở giáo dụcđại học thực hiện tốt công tác đánh giá giảng viên

Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh trong công trình về “Đánh giá hoạt động

của giảng viên và chất lượng dạy học ở đại học” [59], đã chỉ ra những năng

lực cơ bản của người giảng viên, đó là năng lực chuyên môn; năng lực xã hội;năng lực phương pháp và năng lực phát triển Từ đó, phát triển ĐNGV, trướctiên phải phát triển những năng lực này ở người giảng viên

Ngoài ra, còn có có thể kể đến một số công trình nghiên cứu là bài báo,bài hội thảo và đề tài luận án bàn về giảng viên đại học đã được công bố nhưsau “Đội ngũ giảng viên một trong những nhân tố quyết định đến chất lượng

giáo dục Đại học”, Nguyễn Khắc Bình [7]; “Cơ sở lý luận xây dựng tiêu chí giảng viên giỏi trong xu thế hội nhập”, Ngô Tứ Thành [65]; “Một số biện

pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên ở trường cao đẳng kinh tế - kỹ

thuật thương mại”, Phạm Thị Yến [86]

1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý, phát triển đội ngũ giảng viên trong các trường đại học

* Các công trình nghiên cứu của các tác giả nước ngoài

Vấn đề ĐNGV và quản lý, phát triển ĐNGV đã được quan tâm nghiêncứu ở nhiều nước trên thế giới Có thể kể đến các công trình tiêu biểu như:Learning to teach (Richard I.Arends, 1998), Education portal and distancelearning project (Andrew Scryner, 2004), Information technology trainingPrograms for students and teachers (Hary Kwa, 2004) Nhìn chung, khi đềcập đến phát triển ĐNGV, ngoài sự thống nhất về nội dung các nhiệm vụ vớiquản lý phát triển nguồn nhân lực, các nghiên cứu đều dành sự quan tâm đặcbiệt đến chất lượng giảng viên, năng lực của giảng viên Với việc phát triểncủa các phương tiện công nghệ dạy học hiện đại, nội dung kiến thức cácngành khoa học ngày càng phong phú dẫn đến yêu cầu cấp thiết phải đổi mớinội dung, phương pháp giáo dục, vai trò của ĐNGV Các công trình nghiêncứu đã nhấn mạnh: Trong quá trình xây dựng, phát triển ĐNGV không chỉquan tâm đến việc nâng cao chất lượng ĐNGV mà còn phải chú trọng thúcđẩy sự phát triển bền vững, thích ứng nhanh của mỗi giảng viên và cả độingũ, quan tâm cách thức bồi dưỡng theo mô đun, kèm theo đó là chính sáchgiảm giờ dạy trên lớp của giảng viên, coi trọng cơ cấu quan hệ về chức danhgiữa tỉ lệ giáo sư với trợ giảng và trợ lý Daniel R.Beerens - tác giả cuốn

“Envaluating Teachersfor Professional Growth: Creating a Culnrefo Motivation

and leaning” [93] cho rằng: Tính động trong tăng trưởng và luôn luôn mới là tiêu

chí trung tâm của đội ngũ nhà giáo hiện nay Ông chủ trương tạo ra một nền vănhóa về sự thúc đẩy và thường xuyên học tập của đội ngũ giảng viên, coi đó là giá

trị mới, chính yếu của nhà giáo

Blackwell R và Blackmore P (1992), (2003) đã xác định các phương

diện của sự phát triển giáo viên trong cuốn “Towards Strategic Staff

Development in Higher Education” [92; tr.92], đó là sư phát triển tâm lý; phát

triển chuyên môn, nghiệp vụ; phát triển chu kỳ nghề nghiệp Theo các tác giả,

phát triển đội ngũ không nằm trong chiến lược của các trường đại học; các tácgiả đưa ra nhiều giải pháp khác nhau về phát triển đội ngũ: Xây dựng các khoathành những cộng đồng học tập và đào tạo giảng viên, khuyến khích việc dạyhọc dựa trên các kết quả nghiên cứu; đưa công nghệ thông tin vào quá trình bồidưỡng đội ngũ và tạo các điều kiện hỗ trợ việc phát triển đội ngũ

Những nghiên cứu về vị trí, tầm quan trọng của việc phát triển ĐNGV làmột trong những nhân tố quan trọng nhất, quyết định chất lượng giáo dục Muốnquá trình giáo dục thành công chúng ta phải bắt đầu bằng việc công nhận tầmquan trọng của giảng viên Chính vì vậy đa số các tác giả đều nhấn mạnh vàotầm quan trọng của đội ngũ này trong hệ thống giáo dục, cụ thể như sau: Tác giả

Robert J Marzano trong bài viết “What Works in Schools” [112], đã xác định

giảng viên là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến thành tích học tập của ngườihọc và cung cấp các bước hành động cụ thể và khả thi để thực hiện thành côngcác chiến lược nâng cao thành tích của người học và hiệu quả giáo dục công

Các tác giả David Kember và Lyn Gow, trong công trình "Higher

Education: Action research as a form of staff development in higher education "

[97] đã cho rằng, để phát triển ĐNGV đại học cần cố gắng cải thiện hoạt động

giảng dạy của giảng viên, thông qua các hành động lập kế hoạch; biên soạn đềcương chi tiết; tổ chức các mối quan hệ với sinh viên và tài liệu học tập; sử dụngcác phương pháp và hình thức dạy học; đánh giá kết quả học tập của sinhviên Nghiên cứu hành động đã trở thành một cơ sở để phát triển ĐNGV đạihọc

Tác giả James H Stronge trong cuốn sách “Qualities of Effective

Teachers” [104], gợi ra hàng loạt câu hỏi về cách những giảng viên truyền

cảm hứng cho người học, làm cho người học say mê và lớp học sống động.Bằng việc đề cập và phân tích hàng loạt các vấn đề về điều kiện tiên quyếtcho việc giảng dạy hiệu quả, việc quản lý và tổ chức lớp học, lập kế hoạch và

tổ chức lớp học giám sát sự tiến bộ và tiềm năng của người học Tác giả cũng

đưa ra những gợi ý khuyến khích các giảng viên nâng cao các phẩm chất và

kỹ năng nghề nghiệp

Trong cuốn sách “The Art and Science of Teaching” [113], tác giả

Robert J Cho rằng, các nhà giáo dục phải kiểm tra tất cả các thành phần củaquá trình giảng dạy để giúp giảng viên kiểm tra và phát triển kiến thức và kỹnăng của họ, để họ có thể đạt được phản ứng tổng hợp năng động, là kết quảcủa nghệ thuật và khoa học trong giảng dạy để mang lại thành tích học tập tốthơn cho người học

Một trong những nghiên cứu quan trọng liên quan đến việc xác lập các

yêu cầu đối với giảng viên là cuốn sách “Motivating & Inspiring Teachers:

The Educational Leader's Guide for Building Staff Morale” [118] của các tác

giả Todd Whitaker, Beth Whitaker, Dale Lumpa Công trình này đưa cácchiến lược để thúc đẩy và kích thích tất cả những người tham gia trong lĩnhvực giáo dục, để ĐNGV tạo động lực và duy trì sự năng động cho các họcviên Các gợi ý này có thể giúp các nhà giáo dục tiếp cận công việc mỗi ngàytrong một trạng thái nhiệt tình, tập trung, và tích cực

Các tác giả Allan Ellis và Renata Phelps [89] trong công trình “Staff

development for online delivery: A collaborative, team based action learningmodel”, lại tập trung nghiên cứu mô hình dạy học hợp tác và xem đây là mộtphương diện của phát triển ĐNGV đại học Theo các tác giả này, dạy học hợp tácphải trở thành một năng lực không thể thiếu được của người GV đại học

Khi nghiên cứu về “Practices that support teacher development”[90], các

tác giả An Lieberman và Phi Delta Kappan, đã mô tả những việc mà các

trường đại học đã làm để hỗ trợ phát triển ĐNGV Có những việc các trườngđại học đã làm tốt (xây dựng nội dung đào tạo, bồi dưỡng giảng viên; đánhgiá giảng viên …), có những việc các trường đại học làm chưa tốt (tạo điềukiện để giảng viên trao đổi chuyên môn nghiệp vụ với các đồng nghiệp nướcngoài; sự hẫng hụt về thế hệ trong ĐNGV…) Từ đó các tác giả đã đề xuấtmột số giải pháp để phát triển ĐNGV

Đồng thời với vấn đề giảng viên, vấn đề phát triển ĐNGV cũng đượcnhiều tác giả ở một số nước trên thế giới quan tâm, nghiên cứu và công bố,đáng chú ý như công trình “Manager of VietNam development informationcenter”, Andrew Scryner (2004) [88]; “Technology and learning: Creating theright environment”, Dr Philip Wong (2004) [98]; “Information technologyTraining programes for students and teachers”, Harry Kwa (2004) [102];

“Learning to teach”, Richard I.Adrends (1998) [111]; "UnderstandingGovernance: Policy Networks, (Governance Rellexivity and Accountability",Rhodes (1997) [109]; Nhìn chung các công trình nghiên cứu đều đề cập đến vấn

đề phát triển ĐNGV với các nội dung, nhiệm vụ khá toàn diện trên cơ sở tiếp cậncác lý thuyết cũng như các công trình nghiên cứu về quản lý phát triển nguồnnhân lực, trong đó có một số công trình nghiên cứu đề cập cụ thể đến vấn đề nănglực giảng viên cũng như chất lượng ĐNGV trước yêu cầu phát triển và hội nhập.Đáng chú ý là khi đề cập đến chất lượng ĐNGV hầu hết các công trình nghiêncứu đều cho rằng chất lượng ĐNGV có liên quan đến chất lượng giáo dục

* Các công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước

Trong công trình “Phát triển ĐNGV trường Đại học An Giang theo

tiếp cận quản lý nhân lực", tác giả Nguyễn Bách Thắng [66], đã nghiên cứu

một cách hệ thống lý luận về phát triển ĐNGV và xác định luận cứ khoa học

và các cách tiếp cận phù hợp với việc phát triển ĐNGV của trường đại họctrong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học để nâng cao chất lượng đào tạo, đápứng nhu cầu xã hội; công trình đã chỉ thực trạng phát triển ĐNGV hiện nay;trên cơ sở đó, tác giả đề xuất 5 giải pháp với 11 nội dung có tính hệ thống và

có mối liên quan tương tác với nhau nhằm phát triển ĐNGV của nhà trườngmột cách bền vững, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường,đáp ứng nhu cầu đào tạo trong thời kì hội nhập

Công trình nghiên cứu về “Phát triển đội ngũ giảng viên các trường đạihọc ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đạihọc” của tác giả Nguyễn Văn Đệ [24], đã đề xuất hệ giải pháp phát triển theo

chức năng quản lý, tác động đồng bộ vào các nhân tố, là chìa khóa khắc phụcthiếu giảng viên các ngành, có tác dụng thực hiện nhiệm vụ đào tạo đáp ứngnhu cầu xã hội Công trình đề xuất được 5 nhóm giải pháp quản lý phát triểnĐNGV các trường đại học vùng đồng bằng sông Cửu Long đáp ứng yêu cầuđổi mới giáo dục đại học.

Công trình nghiên cứu tác giả Võ Thành Đạt về “Giải pháp quản lý đội

ngũ giảng viên các trường đại học công an nhân dân” [22], đã phân tích khá sâu

sắc về thực trạng quản lý ĐNGV các trường đại học công an nhân dân, côngtrình xây dựng được 6 giải pháp đề xuất mang tính toàn diện và hệ thống cao,trong đó giải pháp “đổi mới quy hoạch và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảngviên” là đột phá của ngành công an nhân dân

Công trình nghiên cứu của tác giả Vũ Thanh Xuân: “Phát triển đội ngũgiảng viên các trường đào tạo, bồi dưỡng Bộ Nội vụ đáp ứng yêu cầu nguồnnhân lực ngành nội vụ hiện nay” [84] đã đề xuất áp dụng 7 giải pháp pháttriển ĐNGV các trường đào tạo, bồi dưỡng Bộ Nội vụ đáp ứng về số lượng,

cơ cấu, chất lượng ĐNGV và yêu cầu nguồn nhân lực ngành Nội vụ hiện nay

Công trình nghiên cứu về “Quản lý phát triển đội ngũ giảng viên

trường cao đẳng nghề đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực vùng đồng bằng sông Cửu Long” của tác giả Nguyễn Mỹ Loan [46], đã hệ thống hóa và xây

dựng cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giảng viên trường cao đẳngnghề theo hướng chuẩn hóa, đáp ứng nhu cầu đào tạo nhân lực Công trình đãgóp phần làm phong phú thêm hướng lý luận tiếp cận chuẩn hóa: căn cứ vàochuẩn giảng viên cao đẳng nghề, cách làm để đạt chuẩn quy định; tiếp cậncung cầu thị trường lao động: các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viênđược xem xét, điều chỉnh trên cơ sở tiếp cận nhu cầu của thị trường lao động.Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng đội ngũ giảng viên và thực trạngquản lý phát triển ĐNGV trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông CửuLong, tác giả đã xây dựng và đề xuất 7 giải pháp quản lý phát triển đội ngũgiảng viên các trường cao đẳng nghề vùng đồng bằng sông Cửu Long

Tác giả Trần Xuân Bách trong bài báo “Đánh giá giảng viên ở cáctrường đại học- vấn đề bức thiết trong giai đoạn hiện nay” [2], đã gắn việcphát triển ĐNGV với đánh giá ĐNGV và xem đây là hai vấn đề then chốt củacác trường đại học hiện nay Theo tác giả, phát triển ĐNGV thực chất là pháttriển nghề nghiệp của ĐNGV và sự phát triển này phải trở thành trách nhiệm

có tính quy hoạch của trường đại học

Công trình nghiên cứu về “Tăng cường chất lượng đội ngũ giảng

viên đại học đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo” của tác giả

Đoàn Thị Thanh Thủy [70], đã khẳng định sự cần thiết phải chuẩn hóa vàphát triển ĐNGV đại học Tác giả đã đưa ra 4 biện pháp để giải quyết vấn

đề này, đó là: xây dựng và chuẩn hóa ĐNGV đại học; chú trọng thích đángđến bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm; nâng cao khả năng tự bồi dưỡng của độingũ giảng viên; đưa yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học thành yêu cầubắt buộc đối với tất cả giảng viên

Tác giả Phan Văn Kha trong công trình nghiên cứu “Phát triển đội ngũgiảng viên và bài toán tương quan giữa quy mô và chất lượng giáo dục đạihọc” [42], trên cơ sở phân tích thực trạng ĐNGV đại học của nước ta trongthời gian qua đã đề xuất một số định hướng phát triển ĐNGV đại học, đó là:1) Phát triển ĐNGV đại học cần được xem xét theo hướng ưu tiên chất lượnggiáo dục đại học trong mối tương quan với tăng quy mô; 2) Cần phải xâydựng chuẩn nghề nghiệp của các loại giảng viên đại học; 3) Thực hiện đề ánđổi mới cơ chế giao chỉ tiêu tuyển sinh đại học; 4) Đổi mới định mức laođộng của giảng viên theo hướng giảm tiêu chuẩn giờ dạy, tăng thời gian dànhcho các hoạt động ; 5) Các trường đại học cần xác định mục tiêu và giảipháp chiến lược phát triển ĐNGV của trường mình đến năm 2020; 6) Điềuchỉnh chính sách lương và các chính sách đãi ngộ dựa trên tiêu chuẩn nghềnghiệp để cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của ĐNGV…

Kết quả nghiên cứu theo cách tiếp cận này có một số công trình là bàibáo, bài hội thảo đã được công bố như: “Cơ sở hình thành tiêu chí đánh giá

chất lượng nguồn nhân lực giảng viên đại học”, của Đinh Thị Minh Tuyết

[79]; “Xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực nghiệp vụ sư phạm và nghiên cứu

khoa học của giảng viên các trường sư phạm”, của Nguyễn Đức Vũ [82];

“Quản lý đội ngũ giảng viên trường đại học đa ngành đa lĩnh vực ở Việt Namtheo quan điểm tự chủ và trách nhiệm xã hội” của Phạm Văn Thuần [62]

Tác giả Phạm Hồng Quang trong công trình về “Vấn đề tạo động lực làmviệc cho giảng viên đại học trong điều kiện hiện nay” [60], cho rằng, để phát triểnĐNGV đại học, ngoài các nhân tố khác ra, phải đặc biệt quan tâm đến vấn đề tạođộng lực làm việc cho giảng viên Khi giảng viên có động lực làm việc mới nângcao được chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học và phục vụ cộng đồng

Tác giả Bùi Minh Hiền - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo [32], đưa rayêu cầu chung về xây dựng và phát triển đội ĐNGV trong một nhà trườngphải đủ về số lượng, đạt chuẩn về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu Nhóm tácgiả phân tích chức năng quản lý phát triển ĐNGV từ việc lập kế hoạch, tổchức, chỉ đạo, kiểm tra phải đảm bảo số lượng, chất lượng và cơ cấu củaĐNGV trong nhà trường là điều kiện cần phát triển, chú ý đến sự đồng thuậncủa ĐNGV mới để tạo điều kiện đủ cho ĐNGV phát triển bền vững

Tác giả Vũ Dương Dũng trong công trình “Phát triển đội ngũ giảngviên Múa ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [16], đã chỉ ra đượcđược các phẩm chất, năng lực của ĐNGV trong quá trình hội nhập quốc tế;phân tích và đánh giá được thực trạng ĐNGV và thực trạng phát triển ĐNGVtại các cơ sở đào tạo nghệ thuật Múa trên cả nước Từ đó phân tích đượcnguyên nhân thực trạng, thời cơ và thách thức đặt ra cho công tác phát triểnĐNGV Múa tại các nhà trường Bên cạnh đó, công trình còn xác định được hệthống tiêu chuẩn, tiêu chí trong khung năng lực nghề nghiệp của ĐNGV Múađáp ứng yêu cầu giảng dạy trong quá trình hội nhập quốc tế và đề xuất 7 biệnpháp phát triển ĐNGV Múa trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Công trình nghiên cứu của tác giả Thái Huy Bảo về “Phát triển đội ngũgiảng viên bộ môn phương pháp giảng dạy trong các trường/khoa Đại học sư

phạm” [4], đã chỉ ra vai trò của ĐNGV bộ môn phương pháp giảng dạy là lực

lượng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đào tạo nghiệp vụ sư phạm cho sinhviên Bên cạnh đó, công trình còn góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lýluận về phát triển ĐNGV nói chung, ĐNGV bộ môn phương pháp giảng dạytrong các trường/khoa Đại học sư phạm nói riêng Đồng thời, đánh giá thực trạng

và đề xuất được các giải pháp phát triển ĐNGV bộ môn phương pháp giảng dạytrong các trường/khoa Đại học sư phạm, trong đó đặc biệt quan tâm đến phát triểncác phẩm chất, năng lực đặc thù của giảng viên bộ môn phương pháp giảng dạy

Tác giả Nguyễn Thế Dân (2016) với công trình “Phát triển đội ngũ

giảng viên các trường đại học sư phạm kỹ thuật theo hướng tiếp cận năng lực”

[13], đã xây dựng được khung lý thuyết về phát triển ĐNGV các trường đại học

sư phạm kỹ thuật theo tiếp cận năng lực Công trình cũng đã chỉ ra các yếu tố cóảnh hưởng đến phát triển ĐNGV các trường đại học sư phạm kỹ thuật Trong hệthống các giải pháp mà tác giả đưa ra, có giải pháp “Đề xuất xây dựng khungnăng lực nghề nghiệp ĐNGV các trường đại học sư phạm kỹ thuật” có ý nghĩaquan trọng mang tính đột phá, căn cứ vào khung năng lực này công trình đã đềxuất các giải pháp về quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và đào tạo, bồidưỡng ĐNGV nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho mỗi giảng viên

Công trình nghiên cứu về “Phát triển đội ngũ giảng viên trường Caođẳng Kinh tế - Kỹ thuật trong bối cảnh hiện nay” của tác giả Trần CôngChánh (2016) [9], đã cụ thể hóa và hoàn thiện các nội dung phát triển ĐNGV,các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển ĐNGV trường cao đẳng trong bối cảnhhiện nay và đánh giá rõ thực trạng ĐNGV, phát triển ĐNGV Đề tài nghiêncứu đã đề xuất 06 giải pháp phát triển ĐNGV là: (1) Quy hoạch phát triểnĐNGV theo định hướng phát triển Nhà trường; (2) Tuyển chọn giảng viêntheo chuẩn giảng viên; (3) Quản lý sử dụng giảng viên theo năng lực thựchiện nhiệm vụ giảng viên; (4) Tổ chức đào tạo - bồi dưỡng giảng viên theo

chuẩn chức danh nghề nghiệp và năng lực thực hiện nhiệm vụ giảng viên; (5)Đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ giảng viên; (6) Thực hiện chế độ -chính sách, kiến tạo môi trường làm việc cho giảng viên

Ngoài ra, theo cách tiếp cận này có một số bài báo, bài hội thảo đãđược công bố như: “Xây dựng mô hình quản lý công tác phát triển - bồidưỡng cán bộ giảng dạy phục vụ yêu cầu đổi mới giáo dục Đại học ViệtNam”, Trần Thị Bạch Mai [53]; “Nghiên cứu bồi dưỡng cán bộ giảng dạy

Đại học và giáo viên dạy nghề”, Phạm Thành Nghị [57]; “Quản lý đào tạo

giảng viên lý luận chính trị đáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới hiện nay”,Nguyễn Thị Thu Thủy [71]

1.3 Các công trình nghiên cứu về trường đại học tư thục và quản

lý, phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học tư thục

* Các công trình nghiên cứu của tác giả nước ngoài

Trên thế giới, đã có nhiều công trình nghiên cứu về mô hình trườngĐHTT và quản lý ĐNGV ở các trường ĐHTT

Tác giả Aitbach Philip G (2003), trong công trình nghiên cứu về

“International Trends in Funding for Higher Education, International

Higher Education” [100] đã cho rằng, hệ thống giáo dục đại học nhất là đại

học do nhà nước bảo trợ đã và đang trở nên quá cứng nhắc và thiếu linh hoạtđối với nhu cầu cũng như yêu cầu đang thay đổi của các điều kiện kinh tế -

xã hội năng động Trong bối cảnh này, vai trò của khu vực giáo dục ĐHTTđang trở nên rất quan trọng Thậm chí, các hệ thống giáo dục ĐHTT được hyvọng là sẽ đóng vai trò quan trọng ngang với các hệ thống giáo dục đại họccông trong việc thực hiện những cải cách lớn đối với quá trình nâng cao chấtlượng, hiệu quả và sự phù hợp tổng thể Kết quả là toàn bộ hệ thống giáodục đại học sẽ trở nên hiệu quả hơn

Tổ chức AUNP (2005), trong báo cáo về“Higher Education Autonomy

in ASEAN and the European Union” [91] cho rằng, tính độc lập, tự chủ và

linh hoạt là các điều kiện cần thiết đối với các cơ sở giáo dục ĐHTT Trách

nhiệm của Nhà nước không chỉ bao gồm việc phê duyệt, điều chỉnh và giámsát mà còn bao gồm việc hướng dẫn và hỗ trợ các tổ chức giáo dục đại họcngoài công lập Chính phủ các nước có vai trò tạo điều kiện thuận lợi thôngqua việc ban hành pháp luật phù hợp Thúc đẩy sự phát triển thông qua việcđưa vào thực hiện các chính sách kích thích sự phát triển của giáo dục ĐHTT.Đặc biệt hoàn thiện chính sách đối với ĐNGV nói chung và giảng viên ởĐHTT nói riêng Đối với giảng viên, họ được quản lý điều hành theo cơ chếgắn với sự tự chủ và tính chịu trách nhiệm về khối lượng công tác giảng dạy,NCKH, và các hoạt động hành chính - sư phạm khác.

Tác giả Tong-in W và Wang Yibinh (1999), trong công trình bàn về

“Private higher education in Asia and the Pacific-Final Report” [120], cho

rằng, sự mở rộng và phát triển của GDĐH ở các nước trong khu vực Châu Á Thái Bình Dương là cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế Hầu hếtcác quốc gia trong khu vực đang chú trọng phát triển nhanh hệ thống giáo dụcđại học trong đó có hê thống các trường ĐHTT Công trình khẳng định, quyền

-tự quản là một nhân tố quan trọng cho sự phát triển của cơ sở giáo dục đại họcngoài công lập Các cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập nên được tự do xácđịnh mục tiêu, cơ chế và mô hình quản lý quá trình hoạt động Các trường đạihọc tăng cường chất lượng đào tạo qua việc cấu trúc lại chương trình đào tạo,khả năng nghiên cứu, chất lượng ĐNGV đồng thời đổi mới mô hình quản lýĐNGV theo hướng tăng cường tính tự chủ và hiệu quả đi đôi với việc quản lýbằng quy định, luật lệ và một quy trình đánh giá nghiêm khắc

Trong báo cáo về “Education Policy Analysis” [95], các tác giả khuyến

nghị mỗi quốc gia cần có chính sách khuyến khích sự cạnh tranh công bằng giữacác cơ sở giáo dục ĐHCL và ngoài công lập nhằm nâng cao chất lượng Chínhphủ phải thiết lập một hệ thống đánh giá và kiểm định chất lượng chi tiết và phùhợp Mặc dù có trách nhiệm quan trọng trong việc phát triển giáo dục đại họcngoài công lập, Nhà nước không nên can thiệp quá nhiều vào công tác quản lý của

các cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập Đồng thời, bản chất xã hội của giáodục ĐHCL phải phù hợp với từng hệ thống xã hội cụ thể

Công trình của David W Chapman (2009) về “Higher education

Faculty in East Aisia” [96] Tác giả cho rằng, các trường ĐHTT ở các nước

Châu Á phát triển nhanh đóng góp vào sự phát triển đa dạng của hệ thốnggiáo dục đại học và yêu cầu phát triển của các nước này Tuy nhiên cũng nảysinh nhiều khó khăn và thách thức, như chất lượng đào tạo không được đảmbảo, cơ sở vật chất, kỹ thuật thiếu thốn, chương trình bất cập và nhất làĐNGV vừa thiếu về số lượng và yếu về chất lượng Từ thực trạng trên, cáctrường đại học Châu Á cần quan tâm đặc biệt đến vấn đề quản lý ĐNGV, nhất

là việc tuyển chọn, phát triển cùng với các chính sách thu hút hấp dẫn sẽ cóthể nhanh chóng xây dựng ĐNGV cho riêng mình, tăng chất lượng đào tạobên cạnh việc đổi mới chương trình đào tạo và đầu tư về cơ sở vật chất

Công trình của Viện nghiên cứu Eurydice (2008) về “Higher

education governance in Europe: Policies, Structure, Funding and academic staff” [99], cho rằng các quốc gia Châu Âu đánh giá một cách tổng

quan các vấn đề của hệ thống giáo dục đại học Châu Âu, trong đó có đề cậpđến quản lý ĐNGV, chỉ ra rằng hầu hết các nước Châu Âu đang chuyển đổicác mô hình quản lý ĐNGV đại học cho phù hợp với tình hình phát triển hệthống đại học theo hướng tăng cường chất lượng, hiệu quả và nhà nước kiểmsoát chất lượng đại học theo một hệ thống tiêu chí, trong đó có hệ thống tiêuchí quản lý ĐNGV đại học Nghiên cứu đề xuất một số giải pháp: Xác định

số lượng giảng viên cần thiết đối với trường trong bối cảnh thay đổi, xácđịnh cụ thể tiêu chuẩn và khả năng giảng viên, có chính sách thu hút và giữchân giảng viên, có hệ thống quản lý thành tích tốt, xây dựng một chính sáchthưởng thích hợp và có một chính sách linh hoạt để phát triển tối đa năng lựccủa giảng viên [99, tr.81-101]

Tác giả Carrell, M.R trong công trình bàn về “Personnel/Human

Resource Management” [107], khi nghiên cứu về thực tiễn giáo dục đại học ở

Trung Quốc, cho rằng, với giai đoạn đầu của phát triển ĐHTT, đội ngũ vàquản lý ĐNGV ở các trường này chủ yếu là sự liên kết đội ngũ với các trường

đã có truyền thống và chưa được coi là bền vững Các cơ sở giáo dục đại họcngoài công lập cần xây dựng mối liên kết với các cơ sở giáo dục ĐHCL vàngoài công lập khác để có thể tận dụng tối ưu các nguồn lực của quốc gia, đặcbiệt tận dụng hợp lý sự hỗ trợ của ĐNGV ở các trường đại học lớn, có uy tín

về chất lượng đào tạo để phát triển đội ngũ của mình

* Các công trình nghiên cứu của tác giả trong nước

Nghiên cứu về trường đại học ngoài công lập (ĐHTT) và quản lý, pháttriển ĐNGV ở trường ĐHTT, có một số ít công trình đề cập, tiêu biểu là:

Tác giả Đỗ Trọng Tuấn (2016), với công trình về “Quản lý chất lượng đào

tạo tại các trường ĐHTT khu vực miền Trung Việt Nam” [76], đã hệ thống hóa và

làm phong phú hơn cơ sở lý luận về quản lý chất lượng và xây dựng cơ sở lý luận

về quản lý chất lượng đào tạo theo 3 mô hình đảm bảo chất lượng của AUN-QA(Đảm bảo chất lượng cấp trường, bên trong và cấp chương trình) cho các trườngĐHTT khu vực miền Trung Việt Nam Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng, tác giả

đề xuất được 3 giải pháp cụ thể, đồng bộ và khoa học: 1/ Hoàn thiện các văn bảnquản lý nhà trường theo AUN-QA cấp trường (04 nội dung); 2/Nâng cao chấtlượng đào tạo theo AUN-QA cấp chương trình (05 nội dung) và 3/Hoàn thiệnquản lý chất lượng theo mô hình AUN-QA bên trong (03 nội dung)

Công trình của tác giả Nguyễn Lê Hà (2016) về “Quản lý đào tạo dựa

trên công nghệ thông tin và truyền thông ở các trường đại học tư thục miền Trung Việt Nam” [29], đã tổng quan được một số vấn đề cơ bản về đối tượng

nghiên cứu, góp phần phát triển cơ sở lý luận quản lý đào tạo trường đại họcdựa trên công nghệ thông tin; qua nghiên cứu và tiếp cận quản lý đào tạo theoCIPO, luận án đã đề xuất được mô hình QLĐT dựa trên công nghệ thông tin;công trình đã đánh giá được thực trạng và đề xuất các giải pháp quản lý đàotạo dựa trên công nghệ thông tin ở một số trường ĐHTT miền Trung

Tác giả Nguyễn Trọng Đặng (2017), trong công trình bàn về “Phát triểnnguồn nhân lực trong các trường đại học ngoài công lập trên địa bàn thành phố

Hà Nội” [23], đã làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển nguồnnhân lực nói chung, phát triển nguồn nhân lực giảng viên trong trường đại họcnói riêng, tác giả đã đi xây dựng khung lý thuyết phát triển nguồn nhân lực giảngviên trong các trường đại học ngoài công lập Công trình đã phân tích thực trạngcông tác phát triển nguồn nhân lực giảng viên của các trường đại học ngoài cônglập trên địa bàn Thành phố Hà Nội, phát hiện những hạn chế, tồn tại và đề xuấtmột hệ thống đồng bộ các giải pháp có căn cứ khoa học và thực tiễn nhằm pháttriển nguồn nhân lực giảng viên trong các trường đại học ngoài công lập trên địabàn thành phố Hà Nội đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

Công trình của tác giả Đỗ Đình Thái (2015), nghiên cứu về “Mối quan

hệ giữa hoạt động đảm bảo chất lượng và sự hình thành văn hóa chất lượng trong trường đại học: So sánh ĐHCL và đại học tư thục” [62], đã chỉ ra văn

hóa chất lượng có mối quan hệ gắn bó với hoạt động đảm bảo chất lượng Vớicác trường đã có lịch sử lâu đời, khẳng định uy tín chất lượng đào tạo củamình thì đều tiến tới hình thành văn hóa quản lý, văn hóa chất lượng Tuynhiên không phải trường đại học nào ra đời sớm cũng đều gắn với văn hóachất lượng Hiện nay một số trường ĐHTT tuy có lịch sử còn non trẻ nhưng

đã từng bước khẳng định được thương hiệu của mình, là địa chỉ đào tạo nguồnnhân lực có chất lượng của cả nước Những trường ĐHTT này đang hìnhthành văn hóa chất lượng trong đào tạo

Trong công trình về “Lập kế hoạch bồi dưỡng phương pháp giảng dạy

cho giảng viên các Trường Đại học ngoài công lập” [8], tác giả Hồ Thanh

Bình đã làm rõ các khái niệm: Giảng viên, Trường đại học ngoài công lập,quản lý, chức năng quản lý, kế hoạch, lập kế hoạch, bồi dưỡng, phương phápgiảng dạy, bồi dưỡng phương pháp giảng dạy, Trường Đại học ngoài công lập,thuyết quản lý dựa vào Nhà trường Công trình đã đánh giá thực trạng quản lýbồi dưỡng đội ngũ thông qua việc lập kế hoạch bồi dưỡng phương pháp giảng

dạy cho giảng viên các trường đại học ngoài công lập và đề xuất các bước lập

kế hoạch bồi dưỡng phương pháp giảng dạy cho giảng viên các Trường Đạihọc ngoài công lập trên cơ sở đáp ứng nguyên tắc dựa vào Nhà trường

Công trình của tác giả Nguyễn Thị Anh Đào (2014), về “Quản lý đội

ngũ giảng viên ở các trường đại học tư thục Việt Nam hiện nay” [21], đã

nghiên cứu những vấn đề cơ bản lý luận cơ bản về quản lý ĐNGV ở cáctrường ĐHTT, đồng thời chỉ ra bức tranh thực trạng quản lý ĐNGV ở cáctrường ĐHTT duyên hải miền Trung Việt Nam, bên cạnh những điểm tíchcực thì sự phát triển hệ thống giáo dục Việt Nam còn nhiều việc phải làm từ

số lượng ĐNGV chưa đủ, chất lượng ĐNGV chưa theo kịp nhu cầu xã hội vàluật giáo dục, cơ chế quản lý của các cấp vĩ mô chưa sát với thực tiễn chưa cógiải pháp chiến lược giúp hệ thống các trường ĐHTT phát triển Đặc biệt,công trình đưa ra 2 nhóm giải pháp quản lý ĐNGV một cách hệ thống đồng

bộ hướng đến bền vững giúp các nhà trường phát triển là nhóm giải phápquản lý ĐNGV cơ hữu ở các trường ĐHTT và nhóm giải pháp quản lý ĐNGVthỉnh giảng theo phương thức liên kết mạng lưới giảng viên thỉnh giảng

Trong công trình về “Đội ngũ giảng viên thỉnh giảng - nhân tố quan

trọng trong việc đảm bảo chất lượng đội ngũ giảng viên tại các đại học tư thục khu vực miền Trung” [77], tác giả Đỗ Trọng Tuấn đã chỉ rõ chất lượng đào tạo

phụ thuộc rất lớn vào chất lượng ĐNGV, đảm bảo chất lượng ĐNGV là mộttrong những nhiệm vụ then chốt đã được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạocác trường thực hiện Tác giả đề cập đến vấn đề khai thác, sử dụng các nguồnlực giảng viên sẵn có ngoài trường (GVTG) để hoàn thiện công tác phát triểnĐNGV theo từng giai đoạn của từng trường, từ đó có thể triển khai thực hiệnchương trình đào tạo, đảm bảo chất lượng, đạt chuẩn đầu ra; đồng thời mang lại

uy tín và giúp các trường ĐHTT phát triển bền vững trong bối cảnh mới

Ngoài các công trình nêu trên còn có bài báo, bài viết về quản lý, pháttriển ĐNGV, nhấn mạnh về vấn đề đào tạo bồi dưỡng, phát triển phẩm chấtnăng lực của ĐNGV và tuyển dụng, sử dụng ĐNGV ở các trường ĐHTT như:

Nguyễn Diệu Nguyệt Thu (2016), Gắn kết quả nghiên cứu với đào tạo nhằmthúc đẩy việc nghiên cứu khoa học của giảng viên trong các trường đại học

ngoài công lập, Tạp chí giáo chức, số tháng 5 [68]; Đỗ Thế (2012), “Quản lý

đội ngũ giảng viên cơ hữu ở các trường Đại học tư thục theo ma trận tích hợp

MBO-MBP”, Tạp chí nghiên cứu kinh tế xã hội Đà Nẵng (36), tr.55-59 [67];

Đinh Trà My (2014), “Công tác hoạch định tuyển dụng và đào tạo đội ngũ

giảng viên tại trường Đại học Thành Đô”, Tạp chí giáo dục lý luận, số 3 [55];

Nguyễn Trọng Tuấn (2013), “Thực trạng kỹ năng nghiên cứu khoa học củagiảng viên các trường đại học ngoài công lập tại thành phố Hồ Chí Minh”,

Tạp chí Khoa học, Đại học Sư phạm TPHCM, số 38 [78]

1.4 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra luận

án tiếp tục giải quyết

1.4.1 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố

Những công trình nghiên cứu trên đã khẳng định vị trí, vai trò quyếtđịnh của ĐNGV đến chất lượng GD&ĐT Đa số các tác giả đều chỉ ra rằngcác yêu cầu đối với giảng viên đại học bao gồm kiến thức, kiến thức chuyênmôn, nghề nghiệp và các đặc tính khác của một giảng viên Trong đó có một

số công trình nghiên cứu đề cập cụ thể đến vấn đề năng lực giảng viên cũngnhư chất lượng ĐNGV trước yêu cầu phát triển và hội nhập Nhìn chung cáccông trình nghiên cứu đều đề cập đến vấn đề quản lý, phát triển ĐNGV vớicác nội dung, nhiệm vụ khá toàn diện trên cơ sở tiếp cận các lý thuyết cũngnhư các công trình nghiên cứu về quản lý phát triển nguồn nhân lực, các tácgiả tiếp cận nghiên cứu theo hướng này trên các khía cạnh khác nhau như:Tiếp cận nghiên cứu phát triển ĐNGV theo đặc thù vùng, miền, địa phươngđáp ứng yêu cầu thời kỳ đổi mới giáo dục, CNH, HĐH và hội nhập quốc tế;nghiên cứu tiếp cận quản lý, đánh giá về giảng viên và ĐNGV, theo (khung)quy định chuẩn đối với giảng viên và ĐNGV và nghiên cứu theo cách tiếp cận

quản lý đào tạo, bồi dưỡng giảng viên, ĐNGV, CBQL và đề xuất nhiệm vụgiải pháp quản lý phát triển ĐNGV theo ngành, nghề lĩnh vực Một số côngtrình bàn về ĐNGV các KHXH&NV, tuy nhiên chưa có luận án nào đề cậpđến quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở các trường ĐHTT

Có một số ít công trình bàn về các trường ĐHTT và quản lý, phát triểnĐNGV ở các trường ĐHTT Các công trình đều khẳng định, để nâng cao chấtlượng đào tạo ở các trường ĐHTT, thì một trong số các yêu cầu quan trọng làphải quản lý và phát triển ĐNGV có chất lượng Vấn đề này liên quan đếnphẩm chất, cơ cấu, năng lực chuyên môn, đội ngũ những người tham gia đàotạo ở trường ĐHTT Để nâng cao chất lượng quản lý, phát triển giảng viên ởcác trường ĐHTT, các công trình cũng đề cập đến việc xây dựng hệ thốngquản lý riêng, phù hợp với đặc điểm, loại hình của từng trường ĐHTT và tínhđặc thù ĐNGV của trường mình trong bối cảnh cụ thể

Qua tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến giảng viên vàquản lý, phát triển ĐNGV ở trong nước và ngoài nước, cho thấy ở bất kỳ quốc gianào, hầu hết các nhà khoa học, các chuyên gia, các nhà QLGD luôn khẳng định,

đề cao vai trò, vị trí của ĐNGV đối với sự nghiệp phát triển GD&ĐT, xác địnhquản lý, phát triển ĐNGV là nhằm phát triển nguồn nhân lực cho GD&ĐT, xemđây là nhiệm vụ chiến lược ở mỗi quốc gia Vì vậy ở trong và ngoài nước đã cónhiều công trình NCKH, nhiều đề tài luận án đi sâu nghiên cứu giảng viên, quản

lý, phát triển ĐNGV ở các trường đại học nói chung và trường ĐHTT nói riêng

Tuy nhiên, qua khái quát các công trình nghiên cứu đã công bố trên thế giới và trong nước cho thấy:

Các công trình nghiên cứu về giảng viên đại học và quản lý ĐNGV đạihọc nhiều; tuy nhiên, chưa đi sâu nghiên cứu một cách có hệ thống, cụ thểdưới góc độ QLGD về phẩm chất, năng lực, mô hình nhân cách của ĐNGV,đặc biệt là ĐNGV ở các trường ĐHTT, cũng như những vấn đề về phát triểnphẩm chất năng lực của người giảng viên ĐHTT trong xu thế phát triển củaGD&ĐT hiện đại trong thế kỷ XXI

Các công trình nghiên cứu về ĐHTT và quản lý ĐNGV ở các trườngĐHTT còn ít

Các công trình nghiên cứu về quản lý, phát triển ĐNGV các mônKHXH&NV ở các trường đại học, còn rất ít được nghiên cứu hiện nay, đặcbiệt nghiên cứu về quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT thìchưa có công trình nào đề cập đến

Mặc dù vậy, các công trình nghiên cứu trên sẽ là cơ sở quan trọng cả

về mặt lý luận và thực tiễn, giúp tác giả tham khảo, nghiên cứu, kế thừacách tiếp cận, một số nội dung cần làm rõ trong quá trình thực hiện đề tài

luận án của mình

Từ những phân tích trên cho thấy, vấn đề: “Quản lý đội ngũ giảng viên

các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường đại học tư thục trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay” mà tác giả lựa chọn làm đề tài luận án không

trùng lặp với công trình nghiên cứu nào đã công bố

1.4.2 Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

Một là, xây dựng cơ sở lý luận khoa học, đồng bộ, hệ thống về quản lý

ĐNGV các môn KHXH&NV phù hợp với đối tượng và đặc thù ở các trườngĐHTT ở thành phố Hà Nội trong bối cảnh các trường chuyển từ đại họccông lập sang ĐHTT

Hai là, bổ sung làm rõ vị trí, vai trò, yêu cầu mới về phẩm chất, năng

lực của ĐNGV các môn KHXH&NV, mô hình nhân cách người giảng viêncác môn KHXH&NV ở trường ĐHTT Quan niệm giảng viên KHXH&NV,ĐNGV các môn KHXH&NV ở các trường đại học đã được các nhà khoahọc đề cập trong các công trình khoa học của mình Song, quan niệm vềĐNGV các môn KHXH&NV ở các trường ĐHTT, những yêu cầu mới vềphẩm chất, năng lực và mô hình người giảng viên KHXH&NV này cũngchưa được đề cập đến một cách cụ thể Mặt khác, việc nhận thức về ĐNGVcác môn KHXH&NV ở trường ĐHTT cũng chưa thực sự đầy đủ Ngay trongbản thân giảng viên KHXH&NV cũng không ít người nhận thức chưa sâu

sắc, hoặc tuyệt đối hóa tiêu chí học vấn, hoặc chỉ coi trọng đến năng lựcchuyên môn, xem nhẹ các tiêu chí khác dẫn đến việc chưa thường xuyên tudưỡng, rèn luyện nâng cao toàn diện các phẩm chất nhân cách; chất lượng,hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, chức trách chưa cao Đã đến lúc cần có nhậnthức đúng và đưa ra một mô hình cơ bản về người giảng viên các mônKHXH&NV ở các trường ĐHTT làm cơ sở cho việc quản lý đội ngũ giảngviên này Luận án sẽ tập trung nghiên cứu để đưa ra quan niệm và mô hình

cụ thể đối với giảng viên các môn KHXH&NV, đồng thời làm rõ khái niệmquản lý ĐNGV các môn KHXH&NV theo lý thuyết quản lý nguồn nhân lực

và chỉ ra nội dung quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT.Đây là những vấn đề lý luận mới cần được làm sáng tỏ

Ba là, để quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT, nhiệm

vụ luận án không chỉ làm sáng tỏ những vấn đề lý luận mà còn phải đi sâunghiên cứu, khảo sát thực tế, đánh giá thực trạng đội ngũ giảng viên và quản

lý ĐNGV các môn KHXH&NV này Trong các công trình khoa học nghiêncứu về ĐNGV các môn KHXH&NV ở các trường đại học nói chung, cácnhà khoa học cũng đã dày công khảo sát, đánh giá thực trạng xây dựng, pháttriển đội ngũ này Tuy nhiên, chưa có một công trình nào nghiên cứu mộtcách cơ bản, hệ thống về thực trạng quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ởtrường ĐHTT cũng như những vấn đề đặt ra trong quản lý nguồn lực này.Luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu làm sáng tỏ vấn đề đó

Bốn là, việc quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT trên

địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay chịu sự tác động, chi phối bởi nhiều yếu tốkhách quan và chủ quan Do đó, sự cần thiết là phải phân tích làm rõ nhữngtác động tích cực, tiêu cực; những thuận lợi, khó khăn đối với quản lý nguồnlực này Từ đó, cần đưa ra biện pháp cơ bản, đồng bộ để quản lý ĐNGV cácmôn KHXH&NV ở trường ĐHTT trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay;đồng thời cần tiến hành khảo nghiệm, thử nghiệm một số biện pháp để đánh

giá tính phù hợp, khả thi, hiệu quả của các biện pháp đã đề xuất trong thựctiễn Đây là vấn đề đặt ra đòi hỏi luận án cần tiếp tục nghiên cứu làm rõ

Kết luận chương 1

Đội ngũ giảng viên là lực lượng cốt cán biến mục tiêu giáo dục thànhhiện thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục Phát triểnđội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là một nhiệm vụ rất quan trọng

và cần thiết, vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược nhằm thựchiện thành công Chiến lược phát triển giáo dục và chấn hưng đất nước Chính

vì vậy, nghiên cứu về vấn đề này có nhiều tác giả nước ngoài và trong nướcquan tâm nghiên cứu vấn đề này Các kết quả nghiên cứu đều khẳng định, đểnâng cao chất lượng đào tạo ở các trường đại học nói chung, ĐHTT nói riêng,thì một trong số các yêu cầu quan trọng là phải quản lý và phát triển ĐNGV

có chất lượng Để nâng cao chất lượng quản lý, phát triển giảng viên ở cáctrường ĐHTT, các công trình cũng đề cập đến việc xây dựng hệ thống quản lýriêng, phù hợp với đặc điểm, loại hình của từng trường ĐHTT và tính đặc thùĐNGV của trường mình trong bối cảnh cụ thể Các công trình nghiên cứu vềgiảng viên đại học và quản lý ĐNGV đại học nhiều; tuy nhiên, chưa đi sâunghiên cứu một cách có hệ thống, cụ thể dưới góc độ QLGD về phẩm chất,năng lực, mô hình nhân cách của ĐNGV, đặc biệt là ĐNGV ở các trườngĐHTT, cũng như những vấn đề về phát triển phẩm chất năng lực của ngườigiảng viên ĐHTT trong xu thế phát triển của GD&ĐT hiện đại Các côngtrình nghiên cứu về quản lý, phát triển ĐNGV các môn KHXH&NV ở cáctrường đại học, còn rất ít được nghiên cứu hiện nay, đặc biệt nghiên cứu vềquản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trường ĐHTT thì chưa có công trìnhnào đề cập đến Chính vì vậy, tiếp tục nghiên cứu những vấn đề lý luận vàthực tiễn về quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở các trường ĐTTT, trên

cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý ĐNGV các môn KHXH&NV ở trườngĐTTT trên địa bàn thành phố Hà Nội, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đạihọc là vấn đề bức thiết trong giai đoạn hiện nay

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ

GIẢNG VIÊN CÁC MÔN KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC TƯ THỤC 2.1 Đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn

2.1.1 Đội ngũ giảng viên các môn khoa học xã hội và nhân văn ở trường đại học tư thục

* Giảng viên

Theo Từ điển tiếng Việt, giảng viên là “tên gọi chung những người làm công

tác giảng dạy ở các trường đại học, cao đẳng, ở các lớp tập huấn cán bộ”[80; tr.731]

Theo Từ điển Giáo dục học, giảng viên là “chức danh nghề nghiệp của

nhà giáo trong các cơ sở giáo dục đại học và sau đại học, dưới giáo sư, phógiáo sư và giảng viên chính”[34; tr.103]

Còn theo theo Luật Giáo dục của Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam, giảng viên là tên gọi chỉ nhà giáo thực hiện hoạt động dạy học và giáodục tại các cơ sở giáo dục cao đẳng, đại học và sau đại học [51; tr.50]

Theo UNESCO “Giảng viên bao gồm tất cả những người làm việc ởtrường đại học hoặc các chương trình đào tạo đại học; thực hiện công việcgiảng dạy và/hoặc thực hiện hoạt động và/hoặc nghiên cứu và/hoặc cung cấpdịch vụ đào tạo cho sinh viên hoặc cho cộng đồng nói chung” [117]

Theo tác giả Nguyễn Thị Tình: Giảng viên đại học là chủ thể của hoạt động sưphạm trong lĩnh vực giáo dục đại học, có các chức năng giảng dạy, giáo dục, nghiêncứu và phổ biến khoa học, tổ chức các hoạt động sư phạm và tự bồi dưỡng để gópphần đào tạo các chuyên gia trong các lĩnh vực cho đất nước [73, tr.43]

Như vậy, có nhiều quan niệm về giảng viên nhưng nhìn chung các quan

niệm đều thống nhất: Giảng viên là những nhà giáo giảng dạy ở các cơ sở giáo

dục đại học, cao đẳng có tiêu chuẩn, chức trách, nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định của Nhà nước nói chung và những quy định đặc thù của các cơ sở giáo dục đại học nói riêng Giảng viên là viên chức sự nghiệp, là nhà giáo, nhà khoa học, nhà hoạt động xã hội; có có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của bậc học.