Trong những năm qua Bộ giáo dục đã có sự quan tâm và chỉ đạo thực hiện hiệu quả thông qua các đợt tập huấn dạyhọc lịch sử di sản và danh nhân địa phương đồng thời thực hiện chỉ đạo các đ
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRƯỜNG THCS VÀ THPT NGHI SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG Ở TRƯỜNG THCS VÀ
THPT NGHI SƠN, TĨNH GIA, THANH HÓA.
Trang 2MỤC LỤC
1 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
2 Nội dung sang kiến kinh nghiệm 3
2.1 Cơ sở lí luận 3
2.2 Thực trạng vấn đề 3
2.3 Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THCS và THPT Nghi Sơn 5
2.3.1 Nâng cao nhận thức của giáo viên 5
2.3.2 Lồng ghép lịch sử địa phương khi giảng dạy lịch sử dân tộc 5
2.3.3 Tăng cường sưu tầm – sử dụng thơ ca, tranh ảnh, đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử địa phương 7
2.3.4 Tiến hành dạy lịch sử địa phương tại thực địa 8
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 15
3 Kết luận, kiến nghị 16
3.1 Kết luận 16
3.2 Kiến nghị 17
Tài liệu tham khảo……… 18
Trang 31 Mở đầu
1.1 Lí do chọn đề tài
Vào tháng 7/2017, Bộ GD-ĐT đã ban hành chương trình giáo dục phổ thôngtổng thể Chương trình đặt ra 5 phẩm chất và 10 năng lực mà học sinh phổ thôngcần đạt Trong đó, phẩm chất đầu tiên được nhắc tới là phẩm chất yêu nước.Hình thành, phát triển phẩm chất yêu nước là nhiệm vụ của cả chương trình giáodục, trong đó bộ môn Lịch sử nói chung và những tri thức lịch sử địa phươngnói riêng giữ vai trò đặc biệt quan trọng Trong những năm qua Bộ giáo dục đã
có sự quan tâm và chỉ đạo thực hiện hiệu quả thông qua các đợt tập huấn dạyhọc lịch sử di sản và danh nhân địa phương đồng thời thực hiện chỉ đạo các địaphương tự chủ xây dựng chương trình, tăng thời lượng giảng dạy lịch sử di sản
và danh nhân địa phương
Thế nhưng, trong thực tế ở trường THPT phần lịch sử địa phương chưa thực
sự được coi trọng xứng đáng với vai trò của nó vì số tiết phân phối của Bộ rất ít,mỗi khối chỉ phân phối 1 đến 2 tiết Vấn đề dạy lịch sử địa phương là chưa hiệuquả vì còn nhiều khó khăn: Tài liệu giảng dạy chưa có tính hệ thống; không cónội dung trong các kì thi…Học sinh hầu như lơ mơ hoặc không hiểu gì về lịch
sử quê hương mình, có đôi lúc học sinh ngỡ ngàng, lúng túng khi bất chợt một ai
đó hỏi hay nói về sự kiện lịch sử quê hương mình Đó là một thực tế đáng buồn Quê hương Thanh Hóa nói chung và Tĩnh Gia nói riêng, là vùng đất địa linhnhân kiệt với bề dày truyền thống văn hóa, truyền thống cách mạng anh hùngqua mọi thời kỳ của lịch sử dân tộc Có nhiều sự kiện lịch sử điển hình, nhiềungười con ưu tú của Đảng, của cách mạng, nhiều di tích lịch sử tiêu, nhiều danhnhân văn hóa thì sự thiếu hụt đó lại càng đáng buồn hơn Đó thực sự là sự trăntrở, là trách nhiệm của những giáo viên giảng dạy lịch sử Bởi trang bị nhữnghiểu biết về Lịch sử địa phương là góp phần giáo dục lòng tự hào về quê hươngdân tộc, bồi dưỡng các năng lực tư duy hành động và thái độ ứng xử đúng đắntrong cuộc sống xã hội; giúp học sinh vận dụng sáng tạo những hiểu biết vàohoạt động thực tiễn, có ý thức trách nhiệm xây dựng quê hương giàu đẹp
Để khắc phục những khó khăn và thực hiện tốt yêu cầu nhiệm vụ dạy họchiệu quả nội dung lịch sử địa phương thì giáo viên không thể không đổi mớiphương pháp Xuất phát từ suy nghĩ đó và trong thực tiễn giảng dạy đã thực hiện
có hiệu quả, trong phạm vi có thể, người viết chọn đề tài: “Một số biện pháp
nhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học lịch sử địa phương ở trường THCS
và THPT Nghi Sơn, Tĩnh Gia, Thanh Hóa”, để làm đề tài nghiên cứu với
mong muốn nhằm góp thêm một vài ý kiến nhỏ để tạo hứng thú cho học sinhtrong tìm hiểu và học tập lịch sử địa phương Qua đó góp phần nâng cao chấtlượng, hiệu quả giáo dục truyền thống cách mạng, định hướng nghề nghiệp, xâydựng quê hương
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu và thực hiện một số biện pháp cụ thể trong việc tổ chức dạy họclịch sử địa phương cấp THPT nhằm tạo hứng thú trong việc tìm hiểu, lĩnh hộikiến thức Lịch sử địa phương cho học sinh
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Trong khuôn khổ SKKN, người viết chỉ nghiên cứu và thực hiên một số biệnpháp cụ thể trong dạy học Lịch sử địa phương
Các ví dụ minh họa nằm trong chương trình Lịch sử phổ thông ban cơ bảnhiện hành và Tài liệu lịch sử địa phương do Sở Giáo dục và đào tạo Thanh Hóaban hành
Đối tượng khảo sát, điều tra và hướng tới là giáo viên, học sinh THPT trườngTHCS và THPT Nghi Sơn, Tĩnh Gia, Thanh Hóa
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
+ Thu thập thông tin ở sách, báo, tài liệu chuyên môn và mạng internet
+ Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa tri thức
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Quan sát
+ Khảo sát thực tế
+ Phát phiếu điều tra
+ Thực nghiệm sư phạm
Trang 52 Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1 Cơ sở lí luận
“Địa phương” là Vùng, khu vực trong quan hệ với trung ương với cả nước
Là một phần của lãnh thổ quốc gia Địa phương được chia thành nhiều cấp khácnhau. Địa phương có thể là tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, có thể làhuyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, có thể là xã phường, thị trấn”1
Lịch sử địa phương là một bộ phận của lịch sử dân tộc, có quan hệ mật thiếtvới lịch sử dân tộc Bất cứ một sự kiện lịch sử dân tộc cũng đều mang tính địaphương vì nó diễn ra ở một địa phương cụ thể với không gian và thời gian xácđịnh Tùy quy mô, tính chất của sự kiện mà có thể ảnh hưởng đến từng địaphương, quốc gia và thậm chí cả thế giới Cho nên, tri thức lịch sử địa phương làmột bộ phận hợp thành, là biểu hiện cụ thể và phong phú của lịch sử dân tộc Nóchứng minh sự phát triển hợp quy luật của mỗi địa phương trong sự phát triểnchung của cả dân tộc Vì vậy, giữa lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương có mốiquan hệ biện chứng không thể tách rời Dạy học lịch sử địa phương có khả năngrất to lớn trong việc cung cấp cho học sinh những tri thức lịch sử về địa phương,trên cơ sở đó giáo dục cho học sinh tình yêu quê hương tha thiết, niềm tự hàochính đáng về nơi “chôn nhau cắt rốn” “Trong quá trình dạy học của mình, nếugiáo viên tiến hành dạy học lịch sử địa phương theo chương trình quy định hoặcliên hệ với lịch sử địa phương khi giảng dạy lịch sử dân tộc và tổ chức công tácngoại khóa lịch sử thì sẽ làm cho học sinh say mê, hứng thú học tập bộ môn vànâng cao hiệu quả của quá trình dạy học”2
Điều này cũng phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh phổ thông Các emđang độ tuổi thiếu niên hoặc bước sang ngưỡng cửa của thanh niên, còn nặngtình cảm, quen nhận biết từ gần đến xa, từ hẹp đến rộng, từ cụ thể đến trừutượng Cho nên, trước hết cần giáo dục cho các em lòng yêu quê hương, làngxóm trên cơ sở đó giáo dục lòng yêu Tổ quốc và hướng suy nghĩ của các em vềđất nước, về chủ nghĩa xã hội ngay trên mảnh đất quê hương mà các em sinh ra,lớn lên như nhà văn Ê-ren-bua từng nói “Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu quêhương tạo nên lòng yêu Tổ quốc” Dạy học lịch sử địa phương còn góp phầnhình thành ở học sinh phương pháp nghiên cứu khoa học, biết vận dụng kiếnthức vào cuộc sống
2.2 Thực trạng vấn đề
Mặc dù đã được sự quan tâm của nhiều cơ quan quản lý giáo dục; sự nỗ lực,
cố gắng của các giáo viên trực tiếp giảng dạy nhưng trên thực tế hiệu quả dạy học lịch sử địa phương ở trường THPT hiện nay chưa cao, việc giáo dục tưtưởng, tình cảm, đạo đức thông qua lịch sử địa phương vì thế cũng chưa đạt kếtquả như mong muốn Có nhiều nguyên nhân cho thực trạng này:
-1 Được tham khảo từ TLTK số [3]
2 Được tham khảo từ TLTK số [3]
Trang 6Thứ nhất, là do nội dung kiến thức lịch sử địa phương kéo dài từ cội nguồncho đến nay, trong khi đó chương trình học lịch sử địa phương từ lớp 10 đến lớp
12 chỉ có 4 tiết (Lớp 10: 1 tiết, lớp 11: 1 tiết, lớp 12: 2 tiết), dẫn đến tình trạngkiến thức còn nặng và sự lệch nhau giữa nội dung lịch sử dân tộc và lịch sử địaphương Nội dung chương trình lịch sử địa phương lại thường phân bố ở cuốihọc kỳ nên đa số giáo viên lại sử dụng số tiết này vào ôn tập học kỳ Sách giáokhoa và sách giáo viên không có hướng dẫn cụ thể về nội dung hình thức chotừng tiết dạy
Thứ hai, mỗi địa phương có một truyền thống lịch sử khác nhau Thầy cô giáomuốn dạy tốt tiết lịch sử địa phương thường phải bỏ ra rất nhiều công sức tìmtòi, sưu tầm tài liệu Điều này làm cho giáo viên ngại giảng dạy, nếu có thựchiện thì chỉ mang tính hình thức, thậm chí thay thế tiết học lịch sử địa phươngbằng tiết ôn tập, kiểm tra Hiện nay, nếu giáo viên giảng dạy lịch sử địa phươngtỉnh Thanh Hóa thì rất đáng mừng là đã có tài liệu “Lịch sử địa phương ThanhHóa” của thầy Nguyễn Văn Hồ, do Sở GD và ĐT Thanh Hóa lưu hành Đây làtài liệu bồi dưỡng thường xuyên giáo viên THPT, được biên soạn công phu và
hệ thống Ngoài ra, có nhiều bài viết khác được đăng trên các phương tiệntruyền thông, báo chí Tuy nhiên, nếu giới thiệu và dạy học lịch sử địa phươngquận, huyện nơi học sinh sinh ra và lớn lên thì hầu như rất ít
Thứ ba, là hạn chế trong việc thiết kế đồ dùng trực quan, tài liệu, tranh ảnhlịch sử địa phương không phong phú như lịch sử dân tộc nên việc minh họatrong các bài dạy ít khiến tiết học khô khan, thiếu hấp dẫn
Thứ tư, nội dung Lịch sử địa phương chưa hoặc còn rất ít được các giáo viênđưa vào trong các bài kiểm tra để đánh giá học sinh Từ đó gây tâm lý chủ quancho cả người dạy và học; đặc biệt trong lịch sử - bộ môn có dung lượng kiếnthức khá nhiều so với các môn học khác, học sinh thường có tư tưởng thi cái gìthì học cái đó Bên cạnh đó, sự qua loa của các giáo viên khi xây dựng Ma trận
đề kiểm tra, khi không coi đây là một chủ đề nằm trong khung Ma trận cũng làmột nhân tố dẫn tới các kiến thức lịch sử địa phương chưa được học sinh coitrọng Qua trao đổi với một số đồng nghiệp có cùng chuyên môn thì hầu hết đềucho rằng không đưa nội dung lịch sử địa phương vào trong khung ma trận đềkiểm tra trong các lần ra đề kiểm tra định kỳ
Thứ năm, tại trường THCS và THPT Nghi Sơn, là một ngôi trường mới thànhlập, ở vùng bãi ngang ven biển còn nhiều khó khăn thiếu thốn về cơ sở vật chất,lại xa trung tâm, khó có điều kiện tổ chức hoạt động tham quan, học tập tại cácbảo tàng hay các di tích lịch sử-văn hóa nổi tiếng của Tỉnh nhà như Thành nhà
Hồ, khu di tích Lam Kinh…Vì vậy, việc công tác dạy học lịch sử địa phươngcũng chưa đạt hiệu quả như mong muốn
Thực trạng trên không xứng tầm với vai trò, ý nghĩa và tác dụng của việcdạy và học lịch sử địa phương Chính vì vậy, người viết muốn góp một phần nhỏ
Trang 7bé, áp dụng một vài biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong việc dạy học lịch
sử địa phương trên chính ngôi trường mình đang công tác
2.3 Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong dạy học lịch sử địa
phương ở trường THCS và THPT Nghi Sơn
Trong thực tế có rất nhiều phương pháp, biện pháp, cách thức tổ chức có hiệuquả việc dạy học lịch sử địa phương, song trong phạm vi đề tài này, người viếtchỉ xin trình bày một số biện pháp sau:
2.3.1 Nâng cao nhận thức của giáo viên
Nâng cao nhận thức của giáo viên về vai trò, ý nghĩa của việc giảng dạy lịch
sử địa phương Đây là biện pháp hàng đầu, bởi vì giáo viên là người trực tiếpquyết định đến chất lượng dạy học lịch sử nói chung, dạy học lịch sử địa phươngnói riêng Có nhận thức được tầm quan trọng này, giáo viên mới chủ độngnghiên cứu, tìm tòi các phương pháp nâng cao chất lượng dạy học lịch sử địaphương cần tạo ra trong lòng các em sự yêu thích, hứng thú và chuyên tâm vàomôn học, tiết học
Ngoài việc nâng cao nhận thức về ý nghĩa của việc dạy học lịch sử địaphương, các trường cần đổi mới về nội dung, phương pháp, hình thức dạy học
và kiểm tra, đánh giá Cần tăng cường giám sát, kiểm tra của chuyên môn nhàtrường trong quá trình dạy học, không chỉ dừng lại ở việc ký duyệt giáo án củagiáo viên, mà cần kiểm tra thực tế việc tiếp thu của học sinh Từ những tácđộng như vậy, giáo viên sẽ nghiêm túc hơn trong việc thực hiện các tiết lịch sửđịa phương, tránh tình trạng lồng ghép hay cắt xén chương trình
2.3.2 Lồng ghép lịch sử địa phương khi giảng dạy lịch sử dân tộc
Không có một sự kiện hay nhân vật lịch sử nào lại không gắn liền với mộtđịa phương cụ thể cả và lịch sử dân tộc được viết trên cơ sở lịch sử của các địaphương trong cả nước Ngược lại, lịch sử địa phương tuy có những nét riêng,nhưng về cơ bản cũng tiến triển theo xu hướng phát triển chung của lịch sử dântộc, lịch sử Thanh Hóa cũng không phải là ngoại lệ Và xuất phát từ thực tế, nộidung chương trình lịch sử địa phương khá nhiều nhưng phân phối chương trình
bộ môn chỉ 1 tiết/ năm đối với khối 10, 11 và 2 tiết/năm đối với khối 12, nhưvậy không thể đủ thời gian để giáo viên truyền tải đến học sinh Vậy nên, trongquá trình giảng dạy lịch sử dân tộc, người viết đã chủ động lồng ghép vào bàigiảng những đặc trưng riêng, những sự kiện, nhân vật lịch sử của địa phươnggắn liền với từng giai đoạn lịch sử của dân tộc, nhằm bước đầu hình thành chocác em một số kiến thức về lịch sử tỉnh nhà
Ví dụ 1: Lồng ghép sự ra đời của Đảng bộ Thanh Hóa khi dạy về sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam.
Trang 8Ở bài 13- Lịch sử 12, Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1925 đếnnăm 1930 Khi giáo viên giảng mục II Đảng cộng sản Việt Nam ra đời Sau khi
tổ chức, hướng dẫn học sinh nắm được những nội dung chính về hoàn cảnh, nộidung, ý nghĩa của sự thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, nội dung của cươnglĩnh chính trị đầu tiên…, giáo viên có thể lồng ghép giới thiệu về sự ra đời của
Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa: “Ngày 3-2-1930 Đảng cộng sản Việt Nam ra đời Sau khi Đảng ra đời, Xứ uỷ Bắc kỳ rất quan tâm đến việc thành lập tổ chức Cộng sản ở Thanh Hoá Được sự chỉ đạo của Xứ uỷ, đồng chí Nguyễn Doãn Chấp đã
về Thanh Hoá bắt mối liên lạc với các hội viên Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên ở các huyện Đông Sơn, Thiệu Hoá, Thọ Xuân và xúc tiến việc thành lập các chi bộ cộng sản Cuối tháng 6 năm 1930 chi bộ cộng sản đầu tiên được thành lập ở Hàm Hạ (nay thuộc xã Đông Tiến- Đông Sơn) Đầu tháng 7 năm 1930, chi
bộ cộng sản thứ hai ra đời ở Phúc Lộc, Thiệu Hoá (nay là xã Thiệu Tiến) Giữa tháng 7 năm 1930 tại làng Yên Trường (Thọ Lập- Thọ Xuân) chi bộ cộng sản thứ 3 ra đời Như vậy chỉ trong một thời gian ngắn ở Thanh Hoá đã có ba chi bộ cộng sản ra đời Ngày 29 tháng 7 năm 1930 dưới sự chỉ đạo của Xứ uỷ Bắc kỳ, Hội nghị thành lập Đảng bộ Đảng cộng sản tỉnh Thanh Hoá được tiến hành dưới sự chủ trì của đồng chí Lê Doãn Chấp tại nhà đồng chí Lê Văn Sĩ (làng Yên Trường - Thọ Xuân) Sự ra đời của Đảng bộ Đảng cộng sản Thanh Hoá đã chứng tỏ sự trưởng thành về ý thức chính trị của quần chúng công nông Từ đây trở đi nhân dân Thanh Hoá đã có một tổ chức chân chính trực tiếp lãnh đạo, mở
ra thời kỳ phát triển củaphong trào cách mạng trong tỉnh Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, phong trào cách mạng Thanh Hoá trở thành một bộ phận hữu cơ của cách mạng Việt Nam Đảng bộ Đảng cộng sản Thanh Hoá ra đời đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự phát triển của cách mạng tỉnh nhà…”3
Ví dụ 2 Lồng ghép cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hóa tháng 8-1945 khi dạy về Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945.
Ở bài 16-Lịch sử 12 Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa thángTám (1939-1945) và nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời Sau khi tổ chức,hướng dẫn học sinh nắm được hoàn cảnh, diễn biến, kết quả của cuộc tổng khởinghĩa tháng tám trong cả nước, giáo viên lồng ghép cuộc khởi nghĩa giành chính
quyền ở Thanh Hóa tháng 8-1945: “Ngày 14 tháng 8 năm 1945 chính phủ Nhật tuyên bố đầu hàng đồng minh không điều kiện Lúc này phong trào cách mạng ở Thanh Hoá đang phát triển mạnh mẽ, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở huyện Hoằng Hoá đã thắng lợi Điều kiện khách quan, chủ quan cho cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở Thanh Hoá đã chín muồi Trước tình hình
đó, Tỉnh uỷ đã triệu tập Hội nghị mở rộng vào ngày 14/8/1945 tại làng Mao Xá (Thiệu Toán) Hội nghị nhận định tình hình cách mạng trong tỉnh, quyết định chủ trương biện pháp sẵn sàng phát động nhân dân nổi dậy giành chính quyền Hội nghị Tỉnh uỷ đã quyết định thành lập Uỷ ban khởi nghĩa và Uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh, phủ, huyện Đồng chí Lê Tất Đắc được cử làm chủ tịch
3 Được tham khảo từ TLTK số [4]
Trang 9Uỷ ban khởi nghĩa và Uỷ ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh….Đến ngày
21-8 về cơ bản cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hoá đã giành được thắng lợi” 4
Thực tế giảng dạy, người viết rút ra rằng, hầu như mỗi bài, mỗi giai đoạnlịch sử đều có thể lồng ghép nội dung lịch sử lịch sử địa phương Điều này cóthuận lợi cơ bản là học sinh liên hệ được những sự kiện, biến cố lịch sử địaphương với lịch sử dân tộc, giúp học sinh có cái nhìn đa chiều hơn về lịch sử.Tuy nhiên, trong khuôn khổ 1 bài học, 1 tiết học mà tiếp cận quá nhiều sự kiệnlịch sử của cả dân tộc và địa phương sẽ khiến học sinh có phần quá tải, nhữngkiến thức phần lồng ghép mới chỉ dừng ở việc giới thiệu, chưa để lại ấn tượngsâu sắc với học sinh
2.3.3 Tăng cường sưu tầm – sử dụng thơ ca, tranh ảnh, đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử địa phương
Học lịch sử là phải gắn với sự kiện Bản thân những sự kiện lịch sử vốn đã khôkhan đặc biệt là những bài, những chương viết về các trận đánh có rất nhiều con
số về thời gian hoặc những số liệu khác Để chuyển tải cho học sinh những sốliệu một cách khô cứng như vậy, đòi hỏi người giáo viên phải linh hoạt và sángtạo trong việc sử dụng phương pháp Qua thực tế đi dạy, người viết thấy rằng,khi sử dụng kiến thức thơ ca, tranh ảnh minh họa sẽ làm tiết học sinh động hơn,học sinh sẽ hứng thú với bài học và việc lĩnh hội kiến thức sẽ sâu sắc hơn Đểđạt hiệu quả cao nhất ở biện pháp này thì không chỉ là công tác sưu tầm, chuẩn
bị của giáo viên mà còn cần giao nhiệm vụ cho học sinh Trong đó, giáo viên bộmôn cần chủ động lựa chọn tài liệu tham khảo, đồ dùng trực quan phù hợp vớinội dung tiết học
Ví dụ 1 Khi tìm hiểu về khởi nghĩa Lam Sơn, có thể trích dẫn đoạn thơ trong
“Bình Ngô đại cáo”, qua đó học sinh thấy được những tội ác man rợ của giặc Minh đối với nhân dân ta:
“…Nhân họ Hồ chính sự phiền hà,
Để trong nước lòng dân oán hận
Quân cuồng Minh thừa cơ gây hoạ,
Bọn gian tà bán nước cầu vinh
Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,
Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ
Dối trời lừa dân đủ muôn ngàn kế,
Gây binh kết oán trải hai mươi năm
Bại nhân nghĩa nát cả đất trời,
Nặng thuế khoá sạch không đầm núi
4 Được tham khảo từ tài liệu tham khảo số [4]
Trang 10Người bị ép xuống biển dòng lưng mò ngọc, ngán thay cá mập thuồng luồng.
Kẻ bị đem vào núi đãi cát tìm vàng, khốn nỗi rừng sâu, nước độc
Vét sản vật, bắt chim trả, chốn chốn lưới chăng,
Nhiễu nhân dân, bẫy hươu đen, nơi nơi cạm đặt…”5
Ví dụ 2 Khi tìm hiểu về đóng góp của quân dân Thanh Hóa đối với kháng chiến chống Pháp (1945-1954), có thể minh họa cho học sinh hình ảnh xe đạp thồ (trình chiếu nếu ứng dụng công nghệ thông tin hoặc in tranh màu khi dạy trên lớp)
Xe đạp thồ- phương tiện vận tải hiệu quả chi viện cho chiến dịch Điện Biên Phủ
của dân công Thanh Hóa (1954)6
2.3.4 Tiến hành dạy lịch sử địa phương tại thực địa
Trong các biện pháp mà người viết đã thực hiện thì biện pháp này mới nhất,
có sự chuẩn bị công phu và phải lên kế hoạch trước đó rất dài Khác với các biệnpháp trên là tiến hành trên lớp, ở giờ học chính khóa, thì biện pháp này giáo viêncùng với học sinh sẽ tìm hiểu, học tập tại thực địa, nơi có di tích, di sản lịch sử
Do không có điều kiện đi xa, đến những di tích, di sản của tỉnh nhà nên ngườiviết lựa chọn những di tích lịch sử ở gần nơi sinh sống của học sinh, có liên
5 Được tham khảo từ TLTK số [7]
6 Được tham khảo từ TLTK số [8]