Quản lý nhà nước về phòng chống ma túy trên địa bàn tỉnh phú yên

chức và hoạt động phòng, chống và kiểm soát ma túy như: Sửa đổi, bổ sungBộ luật hình sự; Ban hành Luật phòng, chống ma túy tại kỳ họp thứ 8, Quốchội khóa X và Luật sửa đổi, bổ su

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN THỊ MAI ANH

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG Chuyên ngành: Quản lý

công Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VŨ TRỌNG HÁCH

ĐẮK LẮK - NĂM 2017

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả.Nội dung nghiên cứu, kết quả trình bày, nguồn trích dẫn trong Luận văn làtrung thực Kết quả nghiên cứu trong Luận văn do tác giả tự khảo sát, tìmhiểu, phân tích một cách trung thực, khách quan và chưa được công bố trongbất cứ công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả

Nguyễn Thị Mai Anh

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các bảng, biểu đồ

Trang

MỞ ĐẦU ……… ……… 1

1 Tính cấp thiết của đề tài ………… ……… ……… …….……1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn …… ……… ………… …….… 3

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ……… …………. 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ……… … 4

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ……… ……… 5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn ……… ……… 5

7 Kết cấu của luận văn ……….……….……… 6

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY ……… ……… ……….…… ……… 6

1.1 Những khái niệm cơ bản ……… 6

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy ………… ……….……… 6

1.1.2 Phòng, chống ma túy ……… ……… 8

1.1.3 Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… ……… 10

1.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… …… 11

1.2.1 Định hướng cho công tác phòng, chống ma túy ……… ….… … 11

1.2.2 Bảo đảm cho công tác phòng, chống ma túy ……… …… 12

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ……… 15

1.3.1 Hoạch định chính sách, chiến lược, chương trình về PCMT 15

1.3.2 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy … 17

1.3.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và bố trí nguồn lực về PCMT…

18 1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyêt khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy …… …… … 21

1.3.5 Hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy ……….…… 22

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy…… 231.5 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một số địaphương và bài học kinh nghiệm có thể vận dụng cho Phú Yên ….… 28Tiểu kết chương 1 ……… ………… ……….… 34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG,

CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN ……… … 352.1 Thực trạng tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên 35

2.1.1 Khái quát chung về tỉnh Phú Yên ……… 352.1.2 Khái quát tệ nạn ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên … ………… 37

2.1.3 Khái quát công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên …… 472.2 Phân tích thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàntỉnh Phú Yên ……….……… ……… ……… … ……….… 49

2.2.1 Ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm phápluật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……….…. 492.2.2 Ban hành kế hoạch và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm phápluật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……… … 512.2.3 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạmtrong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh 542.2.4 Phối hợp với các cơ quan, tổ chức trong quản lý nhà nước vềphòng, chống ma túy ………… ……… 562.3 Đánh giá chung ……….……… 57

2.3.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân …… ………… ……… 572.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân ……….…… 61Tiểu kết chương 2 ……… … 65

Chương 3 PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH PHÚ YÊN …….……… ……….… 663.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túyTrên địa bàn tỉnh

3.1.1 Gắn kết việc tổ chức thực hiện Chiến lược Quốc gia về phòng, chống ma túy với các chương trình, mục tiêu, chiến lược đấu tranh

phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh ………… ……… …… 66

3.1.2 Nâng cao ý thức, trách nhiệm của mọi người trước hiểm họa của tệ nạn ma túy ……… … 67

3.1.3 Thu hút sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp, quần chúng nhân dân vào công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ………… 68

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên ……… .…… 71

3.2.1 Nâng cao chất lượng xây dựng văn bản hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……. 71

3.2.2 Kiện toàn bộ máy, tăng cường nguồn nhân lực, vật lực và nâng cao trách nhiệm của cơ quan thực hiện quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện trong phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ………… …… 73

3.2.3 Tăng cường công tác phối hợp giữa cơ quan chức năng và các cơ quan, tổ chức liên quan trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ……….… 76

3.2.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh ……… … ……… ……… ……….… 79

Tiểu kết chương 3 ……… ……… ……… ….….… 82

KẾT LUẬN 83

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .……….… … …… 84

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

………….……….…… 45

Bảng Trang

Bảng 2.1 Thống kê tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

từ năm 2012 đến năm 2016 ……….………… ……. 37Bảng 2.2 Cơ cấu tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 ……….……… ……… ……. 39Bảng 2.3 Thống kê tội phạm ma túy theo địa bàn huyện, thị xã, thành phố trên

địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 … … … 40

Bảng 2.4 Thống kê số người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ

năm 2012 đến năm 2016 … …… ……… ……….… … 41Bảng 2.5 Thống kê chất ma túy trong các vụ án ma túy trên địa bàn tỉnh

Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 ………… ……… …… 45Bảng 2.6 Thống kê lực lượng cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an

tỉnh Phú Yên đến tháng 12/2016 … ……….…… …… 52

Biểu đồ

Biểu đồ 2.1 Tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm

2012 đến năm 2016 ……… ……… 38Biểu đồ 2.2 Cơ cấu tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 … ……… ……… ……… … 39Biểu đồ 2.3 Tình hình tội phạm ma túy tại các huyện, thị xã, thành phố trên địa

bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012 đến năm 2016 … ………… ….…… 40

Biểu đồ 2.4 Số người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên từ năm 2012

đến năm 2016 ……… 41Biểu đồ 2.5 Chất ma túy trong các vụ án ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

từ năm 2012 đến năm 2016

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Bước sang thế kỷ thứ XXI, cùng với những biến động phức tạp về tìnhhình an ninh, chính trị, kinh tế - xã hội trên toàn thế giới, tội phạm ma túycũng ngày càng gia tăng Tội phạm ma túy gắn kết với tội phạm rửa tiền, buônbán vũ khí, buôn bán người,… gây ra những hậu quả nghiêm trọng về kinh tế,bất ổn về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội Do chịu ảnh hưởng trựctiếp tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trong khu vực, trên thế giới, tình hìnhhoạt động tội phạm ma túy ở nước ta diễn biến hết sức phức tạp Các đườngdây vận chuyển ma túy vào Việt Nam không chỉ từ các nước láng giềng, trongkhu vực, các nước ASEAN, Châu Á, mà còn từ các nước thuộc các châu lụckhác như Bắc Mỹ, Châu Âu Đặc biệt, nghiêm trọng hơn là nhiều băng nhómtội phạm ma túy cấu kết chặt chẽ với nhau hoạt động theo kiểu “xã hội đen”

để vận chuyển trái phép chất ma túy vào nước ta với tính chất, thủ đoạn ngàycàng tinh vi, xảo quyệt Vì vậy, đấu tranh phòng, chống ma túy là một trongnhững nhiệm vụ quan trọng hàng đầu không chỉ của mỗi quốc gia, dân tộc màcòn là nhiệm vụ cao cả của cộng đồng quốc tế

Nhận thức được ý nghĩa quan trọng của công tác này, những năm quaĐảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về phòng,chống ma tuý như Nghị quyết 06/CP ngày 29/01/1993 của Chính phủ về tăngcường chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Chỉ thị số 06-CT/TWngày 30/11/1996 của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tácphòng, chống và kiểm soát ma túy; Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 về tiếptục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túytrong tình hình mới; Chiến lược Quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ởViệt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 Trên cơ sở đó, các cơquan nhà nước có thẩm quyền đã tích cực xây dựng và hoàn thiện hệ thống vănbản pháp luật về phòng, chống ma túy làm cơ sở pháp lý tổ

chức và hoạt động phòng, chống và kiểm soát ma túy như: Sửa đổi, bổ sung

Bộ luật hình sự; Ban hành Luật phòng, chống ma túy (tại kỳ họp thứ 8, Quốchội khóa X) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống matúy (tại kỳ họp lần thứ 3, Quốc hội khóa XII)…

Triển khai thực hiện các Chỉ thị của Bộ Chính trị, Nghị quyết và cácChương trình hành động phòng, chống ma túy của Chính phủ, công tácphòng, chống và kiểm soát ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên đã được đẩymạnh, nhận thức của cán bộ, công chức và đông đảo người dân trong xã hội

về tác hại của ma túy và trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân đượcnâng lên, đặc biệt là nhận thức của cán bộ, đảng viên về trách nhiệm, vai tròlãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác phòng, chống ma túy đã được nâng cao;huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và đông đảo cáctầng lớp nhân dân từ Trung ương đến địa phương tham gia vào công tácphòng, chống và kiểm soát ma túy, qua đó góp phần thực hiện tốt công tácquản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yênnước ta,

cụ thể: công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm về ma túy, trong đó có tộiphạm ma túy xuyên quốc gia, tội phạm nguy hiểm

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác quản lý nhà nước vềphòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên vẫn còn một số tồn tại: Côngtác tuyên truyền, giáo dục phòng, chống ma túy chưa tập trung đúng đốitượng, địa bàn nên nhận thức của người dân về tệ nạn ma túy và công tác đấutranh phòng, chống ma túy còn chưa đồng bộ, kém hiệu quả; tình trạng trồng,tái trồng cây có chứa chất ma túy vẫn xảy ra ở một số địa bàn; lượng ma túyvận chuyển từ các tỉnh lân cận vào vẫn còn lớn; công tác đấu tranh, triệt xóacác tụ điểm mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy chưa triệt để;công tác cai nghiện phục hồi chưa đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra

Để có phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng,chống ma túy trong điều kiện hiện nay trên địa bàn tỉnh Phú Yên là hết sức cần

thiết Chính vì vậy, tác giả chọn đề tài “Quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên” để nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn

Hiện nay ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu về công tác quản

lý nhà nước về phòng, chống ma túy dưới nhiều góc độ khác nhau:

- Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước “Luận cứ khoa học cho những giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm về ma túy”

của Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Phùng Hồng, Tạp chí CAND và Đại tá Vũ HùngVương, Cục CSĐT tội phạm về ma túy năm 2001 [37] Đề tài tập trung đi sâu,phân tích làm rõ thực trạng công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về matúy, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế, từ đó phân tích làm rõ nhữngluận cứ khoa học cho các giải pháp mà tác giả nghiên cứu và đưa ra

- Công trình “Một số vấn đề về xây dựng thế trận phòng, chống tội

phạm về ma túy của lực lượng Cảnh sát Điều tra Tội phạm về ma túy” của

Đại tá Vũ Hùng Vương, Nhà xuất bản CAND, Hà Nội, năm 2000 [38] Công

trình đã trình bày cơ sở khoa học để xây dựng thế trận phòng, chống tội phạm

về ma túy của lực lượng Công an nhân dân, đưa ra khái niệm về thế trậnphòng chống tội phạm ma túy, cơ sở lý luận để xây dựng thế trận phòng,chống tội phạm ma túy của lực lượng Công an nhân dân

- Cuốn sách “Tội phạm về ma túy, thực trạng, nguyên nhân và các giải

pháp phòng ngừa” của Tiến sỹ Vũ Quang Vinh, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà

Nội năm 2005 [39] Tác giả đã phân tích sâu về tình hình phạm tội sản xuất,buôn bán, vận chuyển chất ma túy trên thế giới Đánh giá những thực trạng,nguyên nhân tình hình phạm tội về ma túy ở Việt Nam Tác giả đã đưa ra một

số biện pháp phòng ngừa và các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòngngừa các tội phạm về ma túy

Tuy nhiên qua nghiên cứu khảo sát thì ở Phú Yên chưa có một công trìnhkhoa học nào nghiên cứu một cách toàn diện, có hệ thống công tác quản lý nhànước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Do vậy, việc nghiên cứu đề tài

để đánh giá chính xác thực trạng tình hình từ nhiều khía cạnh làm cơ sở đềxuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước vềphòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong giai đoạn hiện nay vàthời gian đến là đáp ứng các yêu cầu và thực tiễn đề ra.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống matúy, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túytrên địa bàn tỉnh Phú Yên, đề xuất những phương hướng và giải pháp hoànthiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích trên, luận văn tập trung giải quyết các vấn đề:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế nguyên nhân của hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

- Nghiên cứu, đề xuất những phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản

lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý nhà nước về

phòng, chống ma túy và thực tiễn công tác này trên địa bàn tỉnh Phú Yên để

đề xuất những phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước vềphòng, chống ma túy

- Về không gian: Nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về phòng,

chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

- Về thời gian: Giai đoạn 2012 đến 2016.

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phép biện chứng duy vật của Chủnghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh; lý luận khoa học luật, khoa họcđiều tra hình sự, tâm lý và tội phạm học; các quan điểm đường lối chính sáchcủa Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng, chống ma túy

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được tiến hành trên cơ sở sử dụng phối hợp các phương phápnghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu, sách, các tạpchí, các thông tin khoa học về kết quả nghiên cứu có liên quan đến đề tài đãđược công bố trên các ấn phẩm và các báo cáo khoa học; các văn bản chủ yếu

về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật nhà nước về đổi mới công tácđấu tranh đối với tệ nạn ma túy và quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

để tiếp thu có chọn lọc các thành quả nghiên cứu trước đó về những vấn đề cóliên quan đến đề tài

- Phương pháp thống kê: Sử dụng các số liệu thống kê thu thập được vàtrong các báo cáo

- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp: Phân tích, tổng hợp nhữngdữ liệu thu thập được làm cơ sở lý luận cho nghiên cứu đề tài luận văn, từ đóxây dựng cách tiếp cận toàn diện, khách quan những nội dung nghiên cứu;Khảo sát và phân tích tài liệu thu thập được nhằm phát hiện những vấn đềtrong phòng, chống ma túy để tìm giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đốivới tệ nạn này trên địa bàn tỉnh Phú Yên

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản pháp luật về phòng, chống

ma túy và các số liệu nghiên cứu từ thực tiễn, luận văn chỉ ra những ưu điểm, bấtcập, hạn chế của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và những nguyênnhân làm hạn chế trong lĩnh vực này để đề xuất các giải pháp phù hợp Kết quả

nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng đối với xây dựng cơ chế, chínhsách, lựa chọn phương thức quản lý phù hợp nhằm hoàn thiện quản lý nhànước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong thời kỳ mới.

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dungchính của luận văn gồm 3 chương:

Chương I: Cơ sở khoa học quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy.Chương II: Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trênđịa bàn tỉnh Phú Yên

Chương III: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước

về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY

1.1 Những khái niệm cơ bản

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy

1.1.1.1 Khái niệm ma túy

Thuật ngữ "ma túy" xuất hiện ở Việt Nam ban đầu gắn với một sản phẩm

dân gian là thuốc phiện, về sau còn được dùng để chỉ các sản phẩm có được từ

cây cần sa, cô ca và các loại thuốc tân dược gây nghiện khác Sở dĩ gọi là "ma túy" vì các chất này có tác dụng như ma thuật, ma quái, nó làm tăng hưng phấn

hoặc ức chế thần kinh, làm cho con người mê mẩn, ngây ngất không tỉnh táo

Điều 2 Luật phòng, chống ma túy được Quốc hội khóa X kỳ họp thứ 8thông qua ngày 09 tháng 12 năm 2000 qui định:

1 Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được qui định trong các danh mục do Chính phủ ban hành.

2 Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, để gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng.

3 Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng [19 tr 9 -10].

Theo Nghị định của Chính phủ số 67/2001/NĐ - CP ngày 01/10/2001 banhành các danh mục chất ma túy và tiền chất thì hiện nay các chất ma túy gồm

227 chất, chia làm 3 danh mục và 22 hóa chất không thể thiếu được trong quátrình điều chế chất ma túy cần kiểm soát [8]

Vì vậy có thể quan niệm ma túy là chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái

ý thức và sinh lý của người đó Nếu lạm dụng ma túy, con người sẽ lệ thuộc vào

nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng.

1.1.1.2 Tệ nạn ma túy

Tệ nạn ma túy là tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và cáchành vi trái phép khác về ma túy Tệ nạn ma túy là hiểm họa gây ra nhiều táchại xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội, gây tổn hại lớn về kinh tế, ảnhhưởng xấu đến thuần phong mỹ tục, truyền thống đạo đức của dân tộc Tínhchất xã hội của tệ nạn ma túy ngày càng trở nên phức tạp, đã lôi kéo nhiềungười thuộc các thành phần xã hội tham gia trong việc mua bán, vận chuyển,tàng trữ và sử dụng ma túy

1.1.1.3 Tác hại của ma túy

- Ma túy gây tác hại nhiều mặt về kinh tế - chính trị, văn hóa - xã hội và

đã trở thành hiểm họa chung của cả nhân loại

- Ma túy gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế của đất nước

- Ma túy phá hoại sức khoẻ con người

- Nghiện ma túy ảnh hưởng sự phát triển nòi giống, nguy cơ bị lây nhiễm HIV/AIDS

- Nghiện ma túy làm mất nhân cách con người

- Nghiện ma túy làm tổn thất đến tình cảm và hạnh phúc của gia đình

- Nghiện ma túy ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự,

an toàn xã hội

1.1.2 Phòng, chống ma túy

Luật phòng, chống ma túy qui định: “Phòng, chống ma túy là phòng

ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma túy và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy” [19, tr 10].

Chương trình Quốc gia phòng, chống ma túy giai đoạn 2012 - 2015 quiđịnh mục tiêu tổng quát của Chương trình gồm: Nâng cao nhận thức của các cấp,các ngành, các tầng lớp nhân dân về tác hại và hậu quả của tệ nạn ma túy, tráchnhiệm của chính quyền xã, phường, thị trấn, cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chứctrong tham gia phòng, chống ma túy; đẩy mạnh xã hội hóa công tác phòng,chống ma túy để huy động nguồn lực cho công tác này; kiềm chế sự gia

tăng phức tạp về tội phạm ma túy; giảm số người nghiện ma túy; ngăn chặncó hiệu quả ma túy xâm nhập qua biên giới; thu hẹp địa bàn có tệ nạn ma túy;nâng cao hiệu quả hoạt động điều tra, truy tố, xét xử đối với tội phạm về matúy; nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy,giảm tác hại của ma túy đến sức khỏe, gia đình và an ninh trật tự.

Kiểm soát ma túy là hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩmquyền nhằm kiểm tra, giám sát đảm bảo các hoạt động sản xuất, tàng trữ vậnchuyển, sử dụng các chất ma túy theo đúng qui định của pháp luật

Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy là việc chophép, theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động hợp pháp liên quan đến matúy như nghiên cứu, giám định, sản xuất vận chuyển, bảo quản, tàng trữ, muabán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh cácchất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và phòng ngừangăn chặn việc lợi dụng các hoạt động đó vào mục đích khác [30]

Chỉ thị 21- CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục tăngcường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tìnhhình mới yêu cầu các mục tiêu:

Nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về hậu quả, táchại của ma túy để mỗi người tích cực tham gia và tự phòng, chống ma túy, tạonên phong trào hành động phòng, chống ma túy rộng khắp trong cả nước, làmgiảm thiểu tệ nạn ma túy; nêu cao tinh thần trách nhiệm của các cấp, cácngành, đồng thời kiên trì sử dụng đồng bộ các biện pháp, giải pháp, huy độngsức mạnh tổng hợp và tạo sự đồng thuận của toàn xã hội trong phòng, chống

ma túy, nhằm từng bước kiềm chế, ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi cho được tệ nạn

ma túy, tạo môi trường lành mạnh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảmbảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trong tiến trình hội nhậpkinh tế quốc tế, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, vì cuộcsống bình yên và hạnh phúc của nhân dân [2, tr 2]

Đối với các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương, phải tập trung chỉđạo trực tiếp, quyết liệt đối với công tác phòng, chống ma túy, đưa nội dung nàyvào chương trình hoạt động, chỉ đạo thường xuyên của các cấp ủy đảng, chínhquyền bằng việc cụ thể hóa thành các mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ, giải pháp phùhợp với từng đơn vị, địa phương Trước mắt, cần rà soát, bổ sung nội dung, kếhoạch để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đã được Chính phủ đề ra; thườngxuyên theo dõi, đôn đốc việc thực hiện công tác phòng, chống ma túy và kịp thờichỉ đạo giải quyết, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiệnở từng đơn vị, địa phương; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát việcthực hiện pháp luật phòng, chống ma túy; coi kết quả thực hiện nhiệm vụ này ởcác đơn vị, cơ quan, chi bộ đảng, , là một tiêu chí để bình xét thi đua, phân loạitổ chức đảng và khen thưởng hàng năm, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên vi phạmpháp luật phòng, chống ma túy [2].

1.1.3 Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.1.3.1 Khái niệm

Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là hoạt động chấp hành vàđiều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do Nhà nước ủyquyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật, để thi hành pháp luật nhằm thựchiện các chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống ma túy

Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là một bộ phận của quản lý

nhà nước về trật tự an toàn xã hội.

1.1.3.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Với khái niệm trên đây, có thể thấy quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy có các đặc trưng như:

- Đặc trưng chủ thể của cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Vì ma túy ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đến trật tự an toàn

xã hội, thậm chí đến an ninh quốc gia, nên chủ thể quản lý nhà nước về phòng,chống ma túy phải là Chính phủ Nhìn chung các quốc gia trên thế giới đều giaocho Bộ Công an trực tiếp chủ trì và phối hợp với các cơ quan nhà nước

khác thực hiện chức năng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và chịutrách nhiệm trước Chính phủ về kết quả thực hiện.

Chính quyền các cấp thực hiện quản lý Nhà nước về phòng, chống matúy tại địa phương, chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống

ma túy trên địa bàn; quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồngcho người đã cai nghiện ma túy

- Khách thể quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Khách thể quản lý nhà nước trong lĩnh vực ma túy rất rộng lớn, liênquan đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp buôn bán, vận chuyển, sản xuất,tàng trữ, sử dụng ma túy và chịu ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động trên

- Đối tượng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Là các tổ chức, cá nhân, là công dân Việt Nam hoặc nước ngoài cư trútại Việt Nam có hành vi mua bán, vận chuyển trái phép, sản xuất, tàng trữ, sửdụng các chất ma túy

- Mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Huy động sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành và toàn xã hội đểphòng, chống ma túy có hiệu quả nhằm xây dựng nước Việt Nam phồn thịnh,văn minh, không có tệ nạn ma túy

1.2 Sự cần thiết phải quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.2.1 Định hướng cho công tác phòng, chống ma túy

Mặc dù công tác phòng, chống ma túy đã được tổ chức thực hiện rấtquyết liệt bằng nhiều giải pháp, với sự nỗ lực của toàn xã hội, nhưng tệ nạn

ma túy vẫn có xu hướng gia tăng Diễn biến hoạt động của tội phạm ma túytrong thời gian tới sẽ ngày càng càng gia tăng, hình thành các đường dây muabán, vận chuyển trái phép chất ma túy liên tỉnh với số lượng, quy mô lớn hơn

Vì vậy, trong những năm tới công tác phòng, chống ma túy phải liên tục lànhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên của các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổchức đoàn thể xã hội, là một trong chỉ tiêu quan trọng đánh giá sự phát triển

kinh tế xã hội của mỗi địa phương, đơn vị và đánh giá năng lực lãnh đạo củacấp ủy Đảng và hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Với những lý do nêu trên, ngày 27/6/2011 Thủ tướng Chính phủ đã banhành Quyết định số 1001/QĐ-TTg về việc phê duyệt "Chiến lược Quốc giaphòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướngđến năm 2030" nhằm bảo đảm cho công tác này đạt hiệu quả cao, bền vững,từng bước kiềm chế, ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống

xã hội, góp phần xây dựng và phát triển đất nước Nội dung cơ bản về Chiếnlược quốc gia này như sau:

Mục tiêu chung: Nâng cao ý thức trách nhiệm cá nhân, gia đình và toàn

xã hội để chủ động phòng, chống và kiểm soát ma túy Từng bước ngăn chặn,tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma túy, hạn chế đến mức thấp nhất tác hại do ma túygây ra nhằm tạo môi trường xã hội trong sạch lành mạnh phục vụ đất nước;Chặn đứng tốc độ gia tăng người nghiện mới, giảm tỷ lệ người sử dụng tráiphép chất ma túy trong cộng đồng, đặc biệt là trong nhóm có hành vi nguy cơcao, tổ chức cai nghiện ma túy theo hướng có hiệu quả, bền vững

Mục tiêu cụ thể đến năm 2020: Giảm ít nhất từ 30% đến 40% số ngườinghiện ma túy so với hiện nay; phấn đấu đạt 70% số xã, phường, thị trấn, khudân cư và 90% cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, trường học không có

tệ nạn ma túy; 100% số người nghiện ma túy được phát hiện và quản lý; 90%

số người nghiện ma túy được điều trị, cai nghiện và học nghề; 100% số ngườinghiện ma túy trong trại giam, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng được cainghiện, giảm từ 10% đến 15% tỷ lệ tái nghiện so với hiện nay; Nâng tỷ lệ pháthiện, thu giữ ma túy tại khu vực biên giới lên trên 30% so với tổng số ma túythu giữ trong toàn quốc; xóa bỏ cơ bản các tổ chức mua bán, vận chuyển, tàngtrữ và sử dụng trái phép chất ma túy ở trong nước; Quản lý chặt chẽ hoạt độngkinh doanh hợp pháp các loại tiền chất, chất gây nghiện, chất hướng thần;không để sản xuất trái phép ma túy tổng hợp ở Việt Nam [29]

Định hướng đến năm 2030: Trên cơ sở tổng kết đánh giá thực hiện cácmục tiêu cụ thể để đến năm 2020, xác định các nhiệm vụ trọng tâm để tập trungđầu tư nguồn lực, tiến hành đồng bộ các giải pháp nhằm củng cố, duy trì các mụctiêu đã đạt được và hướng tới đẩy lùi tệ nạn ma túy, thu hẹp số xã, phường, thịtrấn có tệ nạn ma túy, tạo môi trường xã hội lành mạnh phục vụ cho phát triểnđất nước; chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, hạn chế đến mức thấp nhất

ma túy thẩm lậu qua biên giới; kiên quyết triệt phá và xóa bỏ tận gốc các điểm,

tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy trong nội bộ; tập trungtuyên truyền và giáo dục có hiệu quả đối với nhóm có hành vi nguy cơ để chủđộng phòng ngừa, ngăn chặn người nghiện ma túy mới; loại bỏ hoàn toàn cácnguyên nhân, điều kiện dẫn đến việc tái trồng cây có chất ma túy [29]

1.2.2 Bảo đảm cho công tác phòng, chống ma túy

Để làm giảm tệ nạn ma túy, thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ

đề ra trong Kế hoạch tổng thể và Chương trình mục tiêu quốc gia phòng,chống ma túy đến năm 2020 của Chính phủ, góp phần bảo đảm an ninh quốcgia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế,hội nhập quốc tế Trong thời gian tới Nhà nước cần đảm bảo các yếu tố sauđây cho công tác phòng, chống ma túy đạt kết quả cao

Thứ nhất, Nhà nước cần phải có cơ chế hợp lý nhằm đạt được các mục

tiêu của chương trình Điều đó có nghĩa là phải có được mục tiêu và khungthời gian hợp lý và một sự cam kết mạnh mẽ để đạt được các kết quả đã đề ra.Đồng thời phải có sự đánh giá định kỳ về công tác phòng, chống ma túy

Gắn việc hoạch định, thực hiện các chính sách phát triển kinh tế, xã hộivới công tác phòng, chống ma túy, khắc phục sơ hở, thiếu sót mà tội phạm cóthể lợi dụng hoạt động vận chuyển, mua bán, sử dụng ma túy

Căn cứ vào tình hình thực tế của mỗi địa phương, những đầu ra ưu tiêncho chiến lược quốc gia cần được cơ cấu nhằm giảm thiểu các tác động tiêucực về y tế, xã hội và tăng cường tối đa cho việc phát triển kinh tế - xã hội chođịa phương đó Chính sách phòng, chống ma túy cần tập trung làm giảm các

tác động tiêu cực của vấn đề sử dụng, mua bán, vận chuyển hơn là làm giảmquy mô, phạm vi của nó.

Nghiên cứu đổi mới các chính sách xã hội liên quan đến phòng, chống

ma túy, như: Chính sách giải quyết việc làm, xuất khẩu lao động, chính sáchxóa đói giảm nghèo, chính sách tôn giáo, chính sách dân tộc, chính sách giáodục, cảm hóa người lầm lỗi

Kiểm soát và quản lý chặt chẽ các loại tiền chất của ma túy, chất gâynghiện, chất hướng thần Quan tâm đầu tư, phát triển kinh tế cho đồng bàovùng biên giới, nhất là những vùng trước đây trồng cây thuốc phiện để họ cócuộc sống tốt hơn, tự nguyện từ bỏ trồng và tái trồng cây có chứa chất ma túy

Các trung tâm có chức năng cai nghiện và chính quyền địa phương nơingười nghiện cư trú cần phải có sự phối kết hợp chặt chẽ trong việc hỗ trợ cainghiện ma túy tại cộng đồng

Thứ hai, tăng mức đầu tư ngân sách, đồng thời tích cực tranh thủ các

nguồn viện trợ khác; vận động tự nguyện đóng góp của các tổ chức xã hội,các doanh nghiệp và nhân dân bảo đảm đủ nguồn lực cho công tác phòng,chống và kiểm soát ma túy

Việc phân bổ ngân sách phòng, chống ma túy hiện nay vẫn thiên về lĩnhvực hành pháp hơn là phòng ngừa hoặc y tế cộng đồng Cần chuyển đổi việcphân bổ kinh phí từ lĩnh vực thi hành pháp luật sang lĩnh vực phòng ngừa nóichung và lĩnh vực bảo vệ sức khỏe cộng đồng nói riêng sẽ có tác động rất lớnđối với việc giảm tác hại liên quan đến ma túy

Bố trí kinh phí hỗ trợ lực lượng chuyên trách trong phòng, chống tộiphạm về ma túy theo chương trình công tác phòng, chống ma túy, vì hiện naykinh phí thường xuyên chưa đáp ứng yêu cầu nên ảnh hưởng không nhỏ đếnviệc thực hiện nhiệm vụ của cả lực lượng

Củng cố và hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đầu tư trang thiết bị kiểm soát cholực lượng làm công tác phòng, chống ma túy và trang thiết bị điều trị cho cácTrung tâm cai nghiện, đảm bảo cai nghiện có hiệu quả Thực hiện tốt chủ trương

tái hòa nhập cộng đồng đối với người sau khi cai nghiện ma túy; tăng cườngcông tác giáo dục, dạy nghề, hướng nghiệp, tạo việc làm nhằm giúp họ nhanhchóng hòa nhập, tránh nguy cơ tái nghiện.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tham gia phòng, chống ma

túy Nhà nước cần quy hoạch phát triển nguồn nhân lực cho công tác phòng,chống ma túy bảo đảm tính bền vững; có cơ chế đặc thù thu hút những ngườigiỏi về công nghệ thông tin và các lĩnh vực chuyên môn khác tham gia các lựclượng phòng, chống ma túy, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Thườngxuyên đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về nghiệp vụ, kỹ năng cho cán bộ, chiến

sĩ làm công tác phòng, chống ma túy, nhất là đội ngũ cán bộ, chiến sĩ trực tiếpđấu tranh chống tội phạm, kỹ thuật hình sự, giám định tư pháp Quan tâm, đàotạo trình độ ngoại ngữ, pháp luật chuyên sâu về lĩnh vực tư pháp quốc tế chocán bộ tư pháp, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế Nghiên cứu áp dụng cácthành tựu khoa học, công nghệ vào công tác phòng, chống ma túy

Ưu tiên chế độ, chính sách đối với cán bộ làm công tác chuyên trách,bán chuyên trách và những người không hưởng lương từ ngân sách nhà nướctham gia công tác phòng, chống ma túy, nhất là cán bộ cấp cơ sở

Thứ tư, pháp luật hiện hành đã quy định chế tài xử lý đối với các hành

vi mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép chất ma túy Tuy nhiên,

mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm vẫn chưa đủ sức giáo dục, răn đengười vi phạm, tình hình tội phạm vẫn còn gia tăng Nhà nước cần có sự điềuchỉnh, bổ sung quy định của pháp luật về xử lý vi phạm cho phù hợp với tìnhhình thực tế hiện nay

1.3 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

1.3.1 Hoạch định chính sách, chiến lược, chương trình về phòng, chống ma túy

Trong công tác phòng, chống ma túy, việc xây dựng một chương trình,

kế hoạch đúng đắn ở tầm vĩ mô luôn được xem là yêu cầu tối quan trọng chomỗi quốc gia, bởi lẽ đây sẽ là một trong những cơ sở pháp lý cốt lõi khởi đầu

cho việc thực hiện chương trình nhằm đạt được các mục tiêu trước mắt và lâudài Đồng thời cũng sẽ là căn cứ để Chính phủ dự toán và phân bổ ngân ngânsách nhằm giải quyết tổng thể các vấn đề giảm cung, giảm cầu và giảm tác hạiliên quan đến ma túy.

Chính sách phòng, chống ma túy ở nhiều nước hiện tập trung các nỗ lựclàm giảm quy mô thị trường ma túy bất hợp pháp thông qua các giải pháp mangtính trừng phạt với mong muốn làm giảm tác hại liên quan đến ma túy Tuynhiên, sau 50 năm những nỗ lực này không đạt kết quả mong muốn Số loại matúy và số lượng ma túy nhìn chung đang có dấu hiệu gia tăng Về lý thuyết, tậptrung giải quyết quy mô thị trường ma túy bất hợp pháp thì giảm tác hại, tuynhiên, trên thực tế thì kết quả lại ngược lại Ví dụ, tăng cường đấu tranh vớimạng lưới mua bán, vận chuyển lại làm gia tăng bạo lực do các băng nhóm tộiphạm tranh giành địa bàn Hoặc các nỗ lực làm giảm một loại ma túy nào đó sẽdẫn đến việc người nghiện chuyển sang sử dụng loại ma túy khác Đơn giản là,theo đuổi một mục tiêu lâu dài “xã hội không ma túy” sẽ là một chính sáchkhông thực tế và dẫn tới một định hướng sai lệch về hành động và đầu tư nguồnlực Trên thị trường tiêu thụ ma túy bất hợp pháp, việc bắt giữ ồ ạt người sử dụng

ma túy sẽ làm gia tăng các ảnh hưởng tiêu cực về sức khỏe cộng đồng và vấn đề

xã hội Cho nên hiện nay, trong chính sách phòng, chống ma túy ở nhiều nước,thay vì tập trung vào bắt giữ, họ tập trung vào việc tăng mức độ an toàn cho cộngđồng và làm giảm các tác hại liên quan đến ma túy

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới cũng cho thấy, có định hướngđúng, chọn đúng các mục tiêu cần ưu tiên là rất quan trọng song chưa đủ Để đạtđược các mục tiêu mà đã đề ra trong chương trình cần có sự tham gia tích cựccủa các cơ quan, ban ngành, đoàn thể và thiết lập một cơ chế phối hợp chặt chẽ,hiệu quả giữa các cơ quan Vấn đề ma túy không thể giải quyết bởi một cơ quan,một ngành riêng lẻ Một chiến lược tổng thể và gắn kết đòi hỏi phải có sự phốihợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan Chính phủ thuộc các lĩnh vực Y tế, Lao động -Thương binh, Xã hội, Tư pháp, Giáo dục, Ngoại giao Việc tổ chức

triển khai thành công có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương,cộng đồng dân cư, các tổ chức xã hội dân sự và những nhóm đối tượng bị ảnhhưởng mới đảm bảo cho sự thành công của một chiến lược phòng, chống matúy Chính sách phòng, chống ma túy cần phải khuyến khích sự tham gia củatoàn xã hội, kể cả các nhóm yếu thế, và không chỉ tập trung vào các biện phápmang tính trừng phạt.

Trong lĩnh vực hoạch định chính sách về phòng, chống ma túy của cácnước, các tổ chức xã hội dân sự đóng một vai trò rất quan trọng trong việcphân tích các vấn đề liên quan đến ma túy, trong việc tổ chức thực hiện vàđánh giá hiệu quả triển khai các chương trình, các dịch vụ Việc đóng góp củahọ trong quá trình xây dựng chính sách là rất cần thiết Điều này còn rất phùhợp đối với những người đại diện cho nhóm sử dụng ma túy, những ngườinông dân ở khu vực thường xảy ra tình trạng tái trồng cây có chất ma túy Tuynhiên, vì sự nhạy cảm chính trị mà ở nhiều nước, trong quá trình hoạch địnhchính sách phòng, chống ma túy vai trò của những nhóm người này thường bị

bỏ qua Mặc dù vậy, thời gian qua, trong hệ thống cơ quan kiểm soát ma túycủa Liên hợp quốc, vai trò của họ ngày càng được ghi nhận

1.3.2 Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy

Pháp luật, với những giá trị vốn có của nó đã trở thành công cụ chủ yếu

để nhà nước thực hiện sự quản lý đối với xã hội nói chung, lĩnh vực phòng,chống, ma túy nói riêng Để quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy có hiệuquả, trước hết Nhà nước phải ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

để điều chỉnh tổng thể các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình tổ chức,hoạt động có liên quan đến ma túy và đấu tranh phòng, chống tệ nạn ma túynhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp củacông dân

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác phòng, chống ma túy, nhữngnăm qua, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách và chỉ đạohoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy Tổng kết 10

năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30/11/1996 về tăng cường sự lãnh đạo,chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; 5 năm thực hiện Kế hoạchtổng thể phòng, chống ma túy đến năm 2010 cho thấy: Nhờ triển khai quyết liệt

và đồng bộ các giải pháp, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy đã đạtđược những kết quả quan trọng trên nhiều lĩnh vực; nhận thức về tác hại của tệnạn ma túy và trách nhiệm đối với công tác phòng chống ma túy của cán bộ,đảng viên và nhân dân đã có những chuyển biến tích cực góp phần từng bướckiềm chế tệ nạn ma túy; tình trạng tái trồng cây có chứa chất ma túy cơ bản đượcgiải quyết; công tác phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm ma túy, trong đó có tộiphạm ma túy xuyên quốc gia, tội phạm nguy hiểm, v.v… thu được những kết quảđáng khích lệ, góp phần ngăn chặn tình trạng thẩm lậu ma túy qua biên giới; hoạtđộng truy tố, xét xử được nghiêm minh, kịp thời; hợp tác quốc tế về phòng,chống ma túy được tăng cường và đẩy mạnh [35]

Thuộc lĩnh vực này sẽ bao gồm các hoạt động cụ thể như: Xây dựngchủ trương, chính sách, luật pháp làm cơ sở dựng chiến lược, kế hoạch vềphòng, chống ma túy; Ban hành các văn bản qui định danh mục chất ma túy,tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần… Cụ thể như: Thông tư số11/2010/TT-BYT ngày 29/4/2010 hướng dẫn các hoạt động liên quan đếnthuốc hướng thần và tiền chất dùng làm thuốc; Quyết định số 1203/QĐ-TTgngày 31/8/2012 Phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống matúy giai đoạn 2012 - 2015; Thông tư số 57/2012/TT-BCA ngày 18/9/2012 của

Bộ Công an Quy định chi tiết thi hành việc nhập khẩu, quản lý, sử dụng, tiêuhủy mẫu các chất ma túy vì mục đích quốc phòng, an ninh; Nghị định số96/2012/NĐ-CP ngày 15/11/2012 của Chính phủ Quy định về điều trị nghiệncác chất dạng thuốc phiện bằng chất thay thế; Quyết định số 2187/QĐ/TTgngày 05/12/2014 về việc phê duyệt Kế hoạch thực hiện Đề án đổi mới côngtác cai nghiện ma túy ở Việt Nam đến năm 2020…, [30], [31]

1.3.3 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và bố trí nguồn lực về

phòng chống, ma túy

Để tăng cường năng lực cho lực lượng phòng, chống ma túy, trongnhững năm qua, Đảng và Chính phủ đã quan tâm chỉ đạo xây dựng, kiện toàn

bộ máy, lực lượng các cơ quan chuyên trách phòng, chống ma túy, đặc biệt là

hệ thống tổ chức cơ quan thường trực, tham mưu về phòng, chống ma túy và

cơ quan chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy từ Trung ươngđến địa phương

1.3.3.1 Tổ chức cơ quan tham mưu cho lãnh đạo các cấp về phòng, chống tệ nạn ma túy

Năm 1998, Bộ Công an thành lập Văn phòng Ủy ban Quốc gia phòng,chống ma túy theo Quyết định số 18/1998/QĐ-TTg ngày 24/1/1998

Ngày 25/8/1997, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 686/TTg vềviệc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống ma túy do đồng chí Phó Thủtướng Chính phủ làm chủ tịch, đồng thời đồng chí Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay

là Bộ Công an) và Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội là Phó Chủtịch

Ngày 05/6/2000, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số TTg về việc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống

61/QĐ-tệ nạn ma túy, mại dâm do đồng chí Phó Thủ tướng là chủ tịch, đồng chí Bộtrưởng Bộ Công an làm Phó Chủ tịch Thường trực

Ở địa phương, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trungương đã thành lập Ban chỉ đạo do đồng chí Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủyban nhân dân các tỉnh, thành phố là Trưởng ban chỉ đạo phòng, chống AIDS

và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm; lãnh đạo Công an tỉnh làm PhóTrưởng ban thường trực Ở cấp, huyện cũng thành lập Ban chỉ đạo phòng,chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm Ngày 9/12/1998, Bộtrưởng Bộ Công an ký Quyết định số 5088/1998/QĐ-BCA về việc đặt BanThường trực phòng, chống ma túy các tỉnh, thành phố tại Văn phòng Tổnghợp (nay là Phòng Tham mưu) thuộc Công an tỉnh, thành phố

Từ năm 1998 đến nay, qua nhiều thời kỳ, cơ cấu tổ chức của cơ quantham mưu phòng, chống ma túy từ Trung ương tới địa phương có nhiều thayđổi, do thực hiện việc tinh giản đầu mối nên Văn phòng thường trực đã bị sátnhập vào Cục Tham mưu Cảnh sát Nhiệm vụ tham mưu cho lãnh đạo các cấp

về phòng, chống ma túy, điều phối hoạt động liên ngành, hợp tác quốc tế; cơcấu tổ chức hiện nay có nhiều bất cập, công tác chỉ đạo về phòng, chống matúy ít tập trung hơn trước, thiếu tính chuyên sâu, cơ quan tham mưu không đủtầm để chỉ đạo điều hành các ngành các cấp trong phòng, chống ma túy,…

1.3.3.2 Tổ chức lực lượng chuyên trách đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Hải quan.

Năm 1997, Bộ Công an đã thành lập lực lượng Cảnh sát phòng, chốngtội phạm về ma túy ở 3 cấp (Bộ, tỉnh, huyện) Đến nay, lực lượng chuyêntrách điều tra tội phạm về ma túy Bộ Công an đã được kiện toàn và ngày cànglớn mạnh Công an 63 tỉnh, thành phố đã thành lập Phòng Cảnh sát điều tra tộiphạm về ma túy; 644/671 quận, huyện, thị xã thành lập các tổ, đội Cảnh sátđiều tra tội phạm về ma túy thuộc lực lượng Công an cùng cấp Nhằm nângcao hiệu quả đấu tranh phát hiện, bắt giữ và trấn áp tội phạm ma túy trêntuyến miền Trung - Tây Nguyên, ngày 15/8/2006, Tổng cục Cảnh sát đã cóquyết định thành lập đội trinh sát tuyến Bắc miền Trung

Bộ Quốc phòng đã thành lập Cục phòng, chống ma túy thuộc lực lượng

Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển Ở cấp tỉnh, thành phố thành lập 43phòng phòng, chống tội phạm ma túy trực thuộc Bộ Chỉ huy Bộ đội Biênphòng các tỉnh, thành phố; 43 Đội đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túytrực thuộc Phòng, phòng, chống tội phạm ma túy các tỉnh, thành phố; 193 Độiphòng, chống tội phạm ma túy thuộc Đồn Biên phòng

Cục Cảnh sát biển thành lập Phòng, phòng, chống tội phạm về ma túy

và 4 Cục đặc nhiệm phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc 4 vùng biển(Đông Bắc, Miền Trung, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ)

Tại cơ quan Tổng cục Hải quan thành lập 3 đơn vị: Phòng Kiểm soát

ma túy, Đội Kiểm soát ma túy và Trung tâm huấn luyện chó nghiệp vụ pháthiện ma túy, chất nổ thuộc Cục Điều tra chống buôn lậu

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã thành lập Vụ Thực hành quyền công

tố và kiểm sát điều tra án ma túy (ở cấp Trung ương) và Phòng Thực hànhquyền công tố và kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử sơ thẩm án an ninh, matúy (ở cấp tỉnh)

Tuy nhiên, cơ cấu tổ chức của hệ thống cơ quan tham mưu phòng,chống ma túy từ Trung ương đến địa phương còn nhiều bất cập, chưa đủmạnh, chưa đủ tầm bao quát và chưa thực hiện đầy đủ chức năng nhiệm vụquản lý nhà nước về phòng, chống ma túy như: chưa có phòng, ban theo dõichuyên sâu các lĩnh vực phòng, chống ma túy nên đã ảnh hưởng tới công táctham mưu, chỉ đạo về phòng, chống ma túy

1.3.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm phápluật về phòng, chống ma túy thực chất là hoạt động để thực thi tính nghiêmminh của pháp luật về phòng, chống tệ nạn ma túy ở Việt Nam

Hoạt động này diễn ra thường xuyên, liên tục, song song với các nội dungkhác trong quản lý nhà nước về phòng, chống tệ nạn ma túy Tính hiệu quả củahoạt động này thể hiện ở việc phát hiện kịp thời, xử lý thích đáng các hành vi

vi phạm pháp luật về trật tự xã hội trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, baogồm cả vi phạm của các cơ quan thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước vềphòng, chống tệ nạn ma túy

Hàng năm Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống ma túy,mại dâm đã tổ chức các đoàn kiểm tra công tác phòng, chống ma túy tại các tỉnh,thành phố về các lĩnh vực: Thay cây, cai nghiện, đấu tranh, tuyên truyền giáodục Mỗi một đoàn kiểm tra liên ngành do một đồng chí lãnh đạo Bộ, ngành làthành viên Ủy ban quốc gia làm Trưởng đoàn và lãnh đạo các Bộ,

ngành có liên quan làm thành viên Theo đó, Phó Thủ tướng Chính phủ kiêmChủ tịch Ủy ban Quốc gia đã chỉ đạo kiểm tra toàn diện các lĩnh vực phòng,chống ma túy tại các tỉnh trọng điểm thuộc Miền Bắc, Miền Trung và MiềnNam theo luân phiên các tỉnh để đánh giá chính xác kết quả phòng, chống matúy của các tỉnh, thành phố trong cả nước.

Ủy ban Quốc gia cũng đã chỉ đạo Bộ Công an thành lập nhiều đoànkiểm tra liên ngành về phòng, chống ma túy, phòng chống mại dâm và HIV ởcác tỉnh, thành phố như: Đoàn kiểm tra công tác phòng, chống AIDS vàphòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm tại Tỉnh Hòa Bình Đoàn kiểm tra làmviệc với Ban chỉ đạo phong trào toàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc, phòng,chống tội phạm và tệ nạn xã hội tỉnh Hòa Bình, kiểm tra thực tế công tácphòng, chống ma túy tại phường Phương Lâm, thành phố Hòa Bình; đồng thờicũng đã chỉ đạo Cục Cảnh sát Biển kiểm tra công tác phòng, chống AIDS vàphòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm tại tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Đoàn kiểmtra đã tiến hành kiểm tra thực tế tại Trung tâm Giáo dục Lao động và dạy nghềtỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tại Xã Tóc Tiên, huyện Tân Thành, làm việc với SởLao động Thương binh và Xã hội tỉnh, làm việc với Bộ chỉ huy Bộ đội Biênphòng tỉnh về công tác phòng, chống ma túy trong khu vực biên giới tỉnh BàRịa - Vũng Tàu [18]

Tuy nhiên, do Đoàn kiểm tra của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS

và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm kiểm tra kết hợp về tình hình phòng,chống ma túy, phòng, chống mại dâm và HIV của các tỉnh, thành phố, nên cácbáo cáo kết quả kiểm tra cả 3 lĩnh vực, không có tính chuyên sâu về các lĩnhvực phòng, chống ma túy như đấu tranh, thay cây, cai nghiện, tuyên truyền,

1.3.5 Hợp tác quốc tế trong phòng, chống ma túy

Hiện nay, phòng, chống ma túy không còn là vấn đề riêng của một quốcgia, một khu vực nào mà đã trở thành một trong những vấn đề được quan tâmhàng đầu của thế giới Vì vậy, hợp tác quốc tế có tầm quan trọng to lớn trongcông cuộc phòng, chống ma túy

Thực tiễn đấu tranh phòng chống ma tuý trên thế giới đã cho thấynhững lợi ích của công tác hợp tác quốc tế: Hợp tác quốc tế trong đấu tranhchống tội phạm ma tuý tạo điều kiện thuận lợi cho các nước đấu tranh có hiệuquả với những tổ chức tội phạm ma tuý lớn, xuyên quốc gia mà trong khuônkhổ từng nước không thể giải quyết được Hợp tác quốc tế cũng là cơ hội đểtrao đổi thông tin, kinh nghiệm về các phương thức đấu tranh chống tội phạm

và tệ nạn ma tuý, cách tuyên truyền vận động quần chúng nhân dân nâng cao

ý thức về hiểm hoạ ma tuý, các hình thức cai nghiện và phục hồi sức khoẻ chongười nghiện ma tuý có hiệu quả Hợp tác quốc tế cho phép tiết kiệm đượcnguồn lực của mỗi quốc gia trong việc giải quyết tội phạm và tệ nạn ma tuý.Một cách khái quát, hợp tác quốc tế phòng, chống ma tuý tạo nên sức mạnhtổng hợp thông qua việc phát huy thế mạnh riêng của mỗi nước và sự giúp đỡ,

hỗ trợ lẫn nhau giữa các quốc gia

1.4 Những yếu tố tác động đến quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy

1.4.1 Chính trị

Cần xác định rõ công tác phòng, chống ma túy và cai nghiện ma túy lànhiệm vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa thường xuyên liên tục, vừa lâu dài vàphải đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của các cấp ủy, chính quyền, sự phối hợpchặt chẽ của các cơ quan, ban, ngành và tham gia của đông đảo nhân dân

Trong những năm qua, trước diễn biến phức tạp của tình hình tệ nạn matuý, các cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạocông tác phòng, chống ma tuý, cụ thể là:

Ban Bí thư Trung ương Đảng đã chỉ đạo các tỉnh uỷ, thành uỷ; Ban cán sựđảng, các bộ, ngành, đoàn thể tổ chức tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 30/11/1996 của Bộ Chính trị (khoá VIII); Ban Bí thư Trung ươngĐảng sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW và ban hành Kết luận số 95-KL/TW ngày 02/4/2014 về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày26/3/2008 về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và

kiểm soát ma túy trong tình hình mới; Chính phủ ban hành Nghị quyết số98/NQ-CP ngày 26/12/2014 về tăng cường chỉ đạo công tác phòng, chống,kiểm soát và cai nghiện ma túy trong tình hình mới; Thủ tướng Chính phủ phêduyệt "Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma tuý ở Việt Namđến năm 2020 và định hướng đến năm 2030" [1], [2], [3], [5], [29].

Các cấp uỷ đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể từ Trungương đến cơ sở đã tích cực lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện nghiêm túctheo đúng yêu cầu, nhiệm vụ nêu trong Chỉ thị số 21-CT/TW và Kết luận số95-KL/TW bằng nhiều hình thức khác nhau, đồng thời đưa nội dung chỉ đạocông tác phòng, chống ma túy vào chương trình công tác của các cấp uỷ đảng

Các Bộ: Công an, Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Tư pháp xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành trên 40 văn bảnpháp luật (gồm các Chỉ thị, Nghị định, Quyết định, ), đồng thời ban hànhtrên 10 Thông tư, Thông tư liên tịch hướng dẫn thực hiện công tác phòng,chống ma túy trên các lĩnh vực như: đấu tranh phòng, chống tội phạm; cainghiện ma tuý; chế độ, chính sách đối với công tác phòng, chống ma túy nóichung, cai nghiện phục hồi cho người nghiện ma tuý nói riêng; công tác quản

lý và kiểm soát tiền chất

Tổng hợp nội dung các văn bản nêu trên, có thể khái quát quan điểmchỉ đạo chung của Đảng, Chính phủ đối với công tác phòng, chống và kiểmsoát ma tuý là:

- Thứ nhất, Công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy phải được đặt

dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của các cấp uỷ Đảng, sự quản lý của chínhquyền các cấp, trong đó lực lượng Công an nhân dân là nòng cốt

- Thứ hai, phòng, chống và kiểm soát ma túy là một trong những nhiệm

vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa thường xuyên, liên tục và lâu dài, đòi hỏi sựkiên trì, bền bỉ, quyết tâm và cần có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cấp, các ngành và các tổ chức chính trị - xã hội

- Thứ ba, đầu tư cho công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy là đầu

tư cho sự phát triển bền vững của đất nước Nhà nước bảo đảm việc huy độngnguồn lực công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy phù hợp với khả năng

và điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước trong từng giai đoạn, đồng thời huyđộng sự đóng góp của cộng đồng và tài trợ của quốc tế

- Thứ tư, kết hợp chặt chẽ giữa phòng và chống, giữa giảm cung, giảm cầu

và giảm tác hại Coi trọng công tác phòng, chống ma túy từ gia đình, tổ dân phố,khu dân cư, xã, phường, thị trấn, cơ quan, xí nghiệp, trường học, tập trung

vào nhóm đối tượng có hành vi nguy cơ cao

- Thứ năm, đẩy mạnh xã hội hoá công tác phòng, chống và kiểm soát

ma tuý trên cơ sở huy động sự tham gia tích cực của các ngành, các đoàn thể,tổ chức chính trị xã hội, các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, các thành phần kinh

tế, các tổ chức phi Chính phủ và của tất cả công dân

- Thứ sáu, tăng cường hợp tác quốc tế và thực hiện các cam kết quốc tế

trong phòng, chống và kiểm soát ma tuý

1.4.2 Kinh tế

Lợi nhuận do sản xuất và buôn bán ma túy ngày càng cao là nguyên nhân,động lực thúc đẩy gia tăng tội phạm về ma túy Tội phạm ma túy là một hiệntượng xã hội tiêu cực, mang yếu tố kinh tế vì nó đã trở thành thị trường ma túycó cung - cầu và các hoạt động phục vụ cho qui luật cung - cầu đó, nó không chỉphát triển trong nước mà đã hình thành các băng nhóm buôn lậu xuyên quốc gia

và lan truyền như một đại dịch trên thế giới “Nền tài chính của tội phạm ma túy”quốc tế hàng năm ước tính 400 tỷ USD Có thể nói, buôn lậu ma túy đem lại lợinhuận siêu ngạch Giá thuốc phiện năm 1993 là 1.200.000 đ/1kg, năm 1996 đãlên tới 7.600.000đ/ 1 kg, hiện nay lên tới 26.000.000 đ/1kg Giá 1 cặp heroin ởViệt Nam (2 bánh) khoảng 760gam chỉ 160.000.000 đến 200.000.000đ nhưngvận chuyển sang đến CHLB Nga, Mỹ có thể bán được

200.000 USD Ở trong nước, bán lẻ 1kg heroin có thể thu lãi 1 tỷ đồng Giáheroin ở Đông Âu hay ở Mỹ cao gấp 10-15 lần so với thị trường Việt Nam Có

thể nói Việt Nam đang là thị trường tiêu thụ ma túy đầy hấp dẫn của bọn buônlậu ma túy Khi nghiên cứu qui luật giá trị - qui luật quan trọng nhất trong kinh tế

tư bản, C.Mác đã khẳng định: Khi lợi nhuận đạt 300% thì dù có bị treo cổ, nhà

tư bản vẫn làm Vì vậy mức án tử hình không làm giảm tình hình buôn bán ma

túy Điều này nói lên lợi nhuận kinh tế cao có sức mạnh ghê gớm, là động lựcthúc đẩy người ta lao vào con đường phạm tội, coi thường pháp luật [11]

Mặc dù hình phạt cho tội phạm buôn bán, tàng trữ, vận chuyển ma túyrất cao và nghiêm khắc, nhưng trong thời gian qua vẫn còn nhiều đối tượngbất chấp luật pháp, dung mọi thủ đoạn để tổ chức buôn bán ma túy

1.4.3 Pháp luật

Ngày 20/6/2012, Luật xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội thôngqua (có hiệu lực từ ngày 01/01/2014), theo đó biện pháp xử lý hành chính ápdụng đối với cá nhân vi phạm pháp luật về trật tự an toàn xã hội mà khôngphải tội phạm, trong đó có việc đưa người nghiện ma túy vào cơ sở cai nghiện

sẽ do Tòa án nhân dân cấp huyện quyết định Để cụ thể hóa nội dung này,ngày 30/12/2013 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 221/2013/NĐ-CP quyđịnh chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắtbuộc So với các Nghị định quy định về chế độ áp dụng biện pháp đưa vào cơsở chữa bệnh như: Nghị định 135/2004/NĐ-CP ngày 10/6/2004; Nghị định số43/2005/NĐCP ngày 05/4/2005, Nghị định số 61/2011/NĐCP ngày 26/7/2011của Chính phủ thì nội dung quy định tại Nghị định số 221 đã có những thayđổi nhất định về đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sơ cainghiện bắt buộc, trình tự, thủ tục lập hồ sơ đề nghị, thời hiệu và thẩm quyền raquyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc… Nhữngthay đổi sẽ gây ra không ít những khó khăn, lúng túng cho các đơn vị, địaphương trong việc xét duyệt đối tượng, lập hồ sơ người nghiện để đề nghị đưavào cơ sở cai nghiện bắt buộc; thay đổi hệ thống biểu mẫu hồ sơ… [6]

1.4.4 Văn hóa, phong tục tập quán

Việc sản xuất cây trồng có chứa chất gây nghiện (cây thuốc phiện) khôngphải mới xuất hiện những năm gần đây, mà đã thành tập quán lâu đời của ngườidân ở các vùng dân cư khác nhau Việc sản xuất tất yếu dẫn đến nhu cầu tiêudùng của người dân, nhất là những vùng sản xuất ở trình độ tự cung, tự cấp, cóđiều kiện sống khắc nghiệt như đồng bào một số tỉnh miền núi phía Bắc ViệtNam Một khi nhu cầu tiêu dùng trở thành tập quán thì nó ăn sâu vào tiềm thứccon người và trở thành văn trong hóa đời sống dân cư Chẳng hạn, tập quán hútthuốc phiện của đồng bào các dân tộc thiểu số phía Bắc nước ta đã tồn tại từ lâu,nhất là người dân tộc H’Mông Thuốc phiện được sử dụng phổ biến trong các sựkiện quan trọng như cưới hỏi, đình đám, ma chay hay khi có khách quý,

Thuốc phiện không chỉ dùng để thưởng thức hay thỏa mãn nhu cầu, mà còn đượcxem như một loại dược liệu quý để chữa các bệnh về đau bụng, rắn cắn… Dothói quen và tập quán dùng thuốc phiện nên tình hình nghiện hút ở các xã biêngiới chiếm tỷ lệ cao, vì vậy các chương trình xóa bỏ trồng cây thuốc phiện ở cácvùng dân tộc miền núi trở nên khó khăn phức tạp và tốn kém rất nhiều

1.4.5 Hội nhập quốc tế

Khu vực Đông Nam Á chịu sự tác động, ảnh hưởng trực tiếp từ khu vực

“Tam giác vàng” nên phức tạp diễn ra trên nhiều mặt Các đối tượng người Phi,

Úc, Trung Quốc, Đài Loan, Iran….đã triệt để và lợi dụng địa bàn Đông Nam Á

để hoạt động Thuốc phiện giảm nhưng heroin và các loại ma túy tổng hợp tăng.Đáng chú ý ngoài khu vực “Tam giác vàng” thì ở một số nước như Campuchia,Philipine, Malayxia, Indonexia… đã hình thành nhiều xưởng sản xuất ma túytổng hợp Vì vậy, lượng ma túy tổng hợp có nguồn gốc từ khu vực Đông Nam

Á bị thu giữ tới 56% tổng lượng ma túy tổng hợp bị thu giữ trên thế giới [4]

Điều đáng quan tâm là trong những năm gần đây các nước ở xung quanhViệt Nam như Thái Lan, Lào, Myanma, Trung Quốc, Malayxia, Nhật Bản,Philipine, Singapore…có số vụ buôn bán herôin ngày càng tăng Bên cạnhnước láng giềng Myanmar, Thái Lan vẫn được coi là nước có tội phạm sảnxuất ma túy lớn của khu vực, đặc biệt là khu vực biên giới với Myanmar

Tình hình buôn bán chất ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp ở các nướctrên thế giới, các nước xung quanh Việt Nam sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tìnhhình mua bán, sử dụng chất ma túy ở Việt Nam trong những năm tới Nghiêncứu tình hình ma túy trên thế giới giúp ta có định hướng mở rộng quan hệ hợptác quốc tế về phòng, chống tội phạm về ma túy nhằm từng bước làm giảm tộiphạm về ma túy trong khu vực và trên thế giới.

1.5 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một

số địa phương và bài học kinh nghiệm vận dụng cho Phú Yên

1.5.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của một số địa phương

1.5.1.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của tỉnh Lào Cai

Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới Tây Bắc, tiếp giáp với tỉnh VânNam, Trung Quốc, có hệ thống giao thông khá phát triển bao gồm đường bộ,đường sắt, đường thuỷ nối liền từ khu vực biên giới Việt - Trung đến các tỉnhnằm trong nội địa, nhất là tuyến đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai Lợi dụngcác điều kiện này, tình hình tội phạm nói chung, tội phạm mua bán, vậnchuyển trái phép chất ma túy qua biên giới với số lượng lớn gia tăng

Trong những năm qua, được sự quan tâm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh LàoCai, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy trên địa bàn đạtđược những kết quả quan trọng nhất là đã phát huy được sức mạnh tổng hợpcủa các ngành, đoàn thể và quần chúng nhân dân tích cực tham gia phong tràoToàn dân bảo vệ An ninh Tổ quốc

Đặc biệt, thời gian qua sự phối hợp giữa Công an tỉnh Lào Cai với lựclượng Bộ đội Biên phòng trong việc duy trì và phát huy vai trò hoạt động củaVăn phòng liên lạc qua biên giới (Văn phòng BLO) Lào Cai với Văn phòngBLO Hà Khẩu, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc được mở rộng góp phần đấu tranhngăn chặn tội phạm về ma túy hoạt động trên tuyến biên giới

Gần đây, Công an tỉnh Lào Cai đã khám phá thành công 05 chuyên ánlớn, trong đó các đối tượng đều khai nhận mục đích vận chuyển trái phép matúy từ Lào tập kết về Lào Cai để mang sang Trung Quốc tiêu thụ Qua một số

vụ án cho thấy các đối tượng đã sử dụng xe ô tô vận chuyển với số lượng lớnhêrôin từ Lào về Việt Nam để mang sang Trung Quốc tiêu thụ với thủ đoạncất giấu là tạo ra những lỗ hổng trong khung xe, sàn xe, sau đó hàn lại vàphun sơn lên Thủ đoạn này tuy không mới nhưng gây nhiều khó khăn cho cáclực lượng chức năng công tác trên địa bàn rộng, lực lượng hạn chế, phươngtiện, trang thiết bị còn thiếu thốn

Trong thời gian tới, để thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước

về phòng, chống ma tuý, các cơ quan quản lý nhà nước đặc biệt là lực lượngCông an tỉnh Lào Cai tiếp tục phối hợp với các ban ngành, đoàn thể thực hiệntốt các nội dung sau:

Một là, đổi mới công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân

tham gia phòng, chống tội phạm về ma túy trên các phương tiện thông tin đạichúng

Hai là, tiếp tục tham mưu, đề xuất cấp trên xây dựng và hoàn thiện hệ

thống pháp luật tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho hoạt động phòng, chống tộiphạm về ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia

Ba là, nâng cao hiệu quả mối quan hệ phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát

điều tra tội phạm về ma tuý với lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túycủa Hải quan, Bộ đội Biên phòng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về

ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia

Bốn là, mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế trong phòng,

chống tội phạm về ma túy có tổ chức xuyên quốc gia.

Năm là, tăng cường xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm nhiệm

vụ phòng, chống tội phạm về ma tuý có tổ chức xuyên quốc gia đảm bảo đủbiên chế, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, pháp luật, ngoại ngữ và kinhnghiệm công tác

Sáu là, tiếp tục thực hiện mô hình tổ chức hoạt động của Văn phòng

BLO, mở rộng quy mô, lĩnh vực phối hợp đấu tranh chống các loại tội phạmcó yếu tố nước ngoài khác như tội phạm về hình sự, kinh tế, môi trường, muabán người [26]

1.5.1.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của tỉnh Bắc Giang

Trong những năm qua, tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh BắcGiang có diễn biến rất phức tạp Tuyến hoạt động của các đối tượng mua bánlớn chủ yếu là vận chuyển hêrôin từ Tây Bắc, vận chuyển ma túy tổng hợp từcác tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ninh về tiêu thụ ở Bắc Giang và ngược lại

Theo số liệu điều tra đến hết năm 2014 của Công an tỉnh, toàn tỉnh hiệncó 2.044 người nghiện có hồ sơ quản lý Toàn tỉnh có 188/230 xã, phường, thịtrấn có người nghiện ma túy Số người nghiện sử dụng ma tuý tổng hợp tăngmạnh, năm 2013 có 46 người, sang năm 2014 có 150 người (tăng hơn 3 lần)chủ yếu sử dụng ma tuý dạng viên nén và dạng đá; có 73 người sử dụng cảhêrôin và ma túy tổng hợp [27]

Những kết quả đạt được trong công tác cai nghiện ma túy

- Ngành Lao động - Thương binh - Xã hội chủ động tham mưu phối hợp, triển khai công tác cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện

- Lực lượng Công an các cấp đã chủ động tham mưu về công tác

phòng, chống ma túy, nắm chắc tình hình, diễn biến về người nghiện ma túy

- Ngành Y tế đã phối hợp triển khai công tác cai nghiện bắt buộc tạiTrung tâm, cai nghiện ma túy tại gia đình; chủ trì đề án điều trị các chất dạngthuốc phiện bằng thuốc Methadone và phòng, chống lây nhiễm HIV

- Đã tham gia vào quỹ dự án toàn cầu về phòng chống HIV/AIDS tạonguồn kinh phí lớn phục vụ công tác cai nghiện tại Trung tâm, đặc biệt là hỗtrợ các dụng cụ y tế, thuốc ARV điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS

- Công tác quản lý, giáo dục đối tượng cai nghiện tại gia đình và cộngđồng được đồng tình hưởng ứng Một số mô hình hay như: Câu lạc bộ Hội phụ

nữ xã Dĩnh Kế, Câu lạc bộ đồng đẳng phường Trần Nguyên Hãn, Câu lạc bộ Sông Thương, phường Lê Lợi (thành phố Bắc Giang)…

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý cai nghiện trong thời gian tới

- Công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy phải được các cấp, ngànhtiến hành một cách thường xuyên, liên tục, phải đa dạng, phong phú, thườngxuyên đổi mới cả về nội dung và hình thức cho phù hợp với đời sống văn hóa,tinh thần của mọi tầng lớp nhân dân, nhất là trong giới trẻ

- Nâng cao chất lượng hiệu quả công tác cai nghiện phục hồi, giáo dụctại Trung tâm theo hướng dành không dưới 70% thời gian cho các hoạt động

tư vấn học văn hóa, học nghề

- Đẩy mạnh công tác cai nghiện ma túy tại gia đình, cộng đồng

- Tăng cường thực hiện các biện pháp quản 1ý sau cai nghiện ma túy vàcông tác tái hòa nhập cộng đồng

- Duy trì và phát triển các mô hình quản lý sau cai, Câu lạc bộ Hàngnăm, tổ chức đánh giá kết quả và xếp loại của từng Câu lạc bộ

- Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ trực tiếp làmcông tác cai nghiện, quản lý sau cai Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nângcao năng lực quản lý và chuyên môn nghiệp vụ cho cho cán bộ lãnh đạo, cán

bộ chuyên trách làm công tác phòng chống tệ nạn xã hội

- Thực hiện hợp tác quốc tế trong công tác cai nghiện Tranh thủ sự tàitrợ về tài chính, giúp đỡ về chuyên môn kỹ thuật và kinh nghiệm, sử dụng cóhiệu quả các nguồn tài trợ huy động được của các tổ chức quốc tế [27]

1.5.2 Bài học kinh nghiệm vận dụng cho tỉnh Phú Yên

Hoạt động phòng, chống ma túy của mỗi quốc gia, mỗi địa phương cónhững nét riêng nhưng để quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy mang lạihiệu quả tích cực thì việc học tập, học hỏi kinh nghiệm của các địa phương, quốcgia khác là hết sức cần thiết Việc học hỏi kinh nghiệm sẽ giúp cho chúng tatránh được những sai lầm đồng thời học hỏi được những kinh nghiệm hay

trong công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của các địa phương,quốc gia Tuy nhiên, cũng cần nói thêm rằng việc học hỏi, học tập kinhnghiệm cần chọn lọc để phù hợp với thực tiễn của địa phương mình Quanghiên cứu những kinh nghiệm trong công tác phòng, chống ma túy của tỉnhLào Cai và công tác cai nghiện của tỉnh Bắc Giang có thể rút ra một số bàihọc kinh nghiệm cần tham khảo trong công tác chỉ đạo, triển khai thực hiệntrên địa bàn tỉnh Phú Yên như sau:

Một là, để thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước về phòng,

chống ma túy cần phải xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa cáclực lượng Công an với các cấp, ban ngành, đoàn thể để phát huy sức mạnhcủa hệ thống chính trị và toàn xã hội, việc thực hiện Chương trình mục tiêuquốc gia phòng, chống ma túy phải đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, sựquản lý điều hành của UBND các cấp, thủ trưởng các ban ngành, đoàn thể, cơquan, đơn vị phát huy vai trò tham mưu của Ban chỉ đạo, vai trò nòng cốt của

cơ quan Công an và sự tích cực tham gia của các ban, ngành, đoàn thể

Hai là, cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy chỉ đạt được hiệu quả khi

có sự tham gia của đông đảo nhân dân, của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức

quần chúng Chú trọng công tác chỉ đạo, điều hành và đề cao tinh thần tráchnhiệm của toàn dân, trực tiếp là vai trò nòng cốt của lực lượng Công an trongcông tác đấu tranh phòng chống tội phạm, xác định rõ phương châm “lấyphòng ngừa là chính”, “chặn cung, giảm cầu” kiên quyết không để xảy ra hoạtđộng vận chuyển, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép ma túy và các chất độchại, nguy hiểm

Ba là, có chính sách trợ cấp trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo

dục pháp luật, lồng ghép thực hiện công tác phòng, chống ma tuý gắn với cuộcvận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư" Nơi nàothực hiện tốt công tác này thì phát huy được sức mạnh to lớn của cả hệ thốngchính trị và nhân dân trong công tác phòng, chống ma tuý; đồng thời, có các biệnpháp giúp đỡ người cai nghiện tái hoà nhập với cộng đồng và tạo việc