Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện núi thành, tỉnh quảng nam

Tuy vậy, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, kinh doanh hộ gia đình còn bộc lộ nhiều yếu kém, hạn chế như: quy mô nhỏ bé, phân tán, manh mún, vốn ít, công nghệ lạc hậu, trình độ tay ng

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ BÔNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Đà Nẵng - Năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ BÔNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số : 8340410

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Đình Long

Đà Nẵng - Năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Thị Bông

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH NÓI CHUNG VÀ KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH NÓI RIÊNG 5

1.1 Khái quát về hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng 5 1.2 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình 12 1.3 Vai trò của quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình 16 1.4 Nội dung cơ bản của quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình 18 1.5 Những nhân tố tác động đến quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình 23 Kết luận Chương 1 25

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM 26

2.1 Tổng quan về huyện Núi Thành, tỉnh Quẩng Nam 26 2.2 Quy định pháp luật hiện hành về quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng 29 2.3 Thực trạng quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 33 2.4 Đánh giá chung về công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 49

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH, TỈNH QUẢNG NAM 58

3.1 Các căn cứ để xây dựng giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hộ gia đình 58

3.2 Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hộ gia đình 62 3.3 Một số kiến nghị đối với ủy ban nhân dân huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam 69

KẾT LUẬN 71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CCHC : Cải cách hành chính

CNH : Công nghiệp hóa

DNNN : Doanh nghiệp nhà nước

ĐTNT : Đối tượng nộp thuế

HĐH : Hiện đại hóa

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đại hội Đảng lần thứ VI đến Đại hội Đảng lần thứ XII, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ngày càng được hoàn thiện và được chứng minh tính đúng đắn trên thực tế khi đã giúp đất nước ta thoát khỏi thời kỳ khó khăn về kinh tế, đạt tốc độ tăng trưởng có lúc thuộc nhóm cao nhất thế giới Trong đó, vai trò kiến tạo của Nhà nước, vai trò của doanh nghiệp nhà nước, vai trò của kinh tế tư nhân trong đó có hộ kinh doanh nói chung, kinh doanh hộ gia đình nói riêng được nhìn nhận sẽ là những trụ cột để tạo nên sức mạnh kinh tế cho quốc gia

Với quan điểm là phải có chính sách khuyến khích mọi thành phần kinh tế cùng phát triển, không phân biệt đối xử, kỳ thị, định kiến với bất cứ thành phần kinh

tế nào Ban Chấp thành Trung ương khoá XII đã biểu quyết nhất trí nêu phương án

để trình với Đại hội về vấn đề thành phần kinh tế Theo phương án này, ở nước ta hiện nay có các thành phần kinh tế như sau: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế

tư nhân (trong đó có kinh doanh hộ gia đình), kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài Trong đó giữ vai trò chủ đạo là khu vực kinh tế nhà nước và cùng với kinh tế tập thể, nó trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân Khu vực kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, và là một trong những động lực của phát triển của nền kinh tế Doanh nghiệp cổ phần ngày càng phát triển, trở thành hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh phổ biến, thúc đẩy xã hội hoá sản xuất kinh doanh và sở hữu Đồng thời, cần phải thống nhất quan điểm chỉ đạo về phát triển kinh doanh hộ gia đình và được Nhà nước tạo điều kiện và giúp đỡ để phát triển cả

ở nông thôn và thành thị; khuyến khích các hộ liên kết hình thành các hình thức tổ chức hợp tác tự nguyện, làm vệ tinh cho doanh nghiệp hoặc phát triển lớn hơn Theo kết quả Tổng điều tra cơ sở kinh tế, hành chính sự nghiệp năm 2012, tỉnh Quảng Nam có tổng số 23.557 đơn vị kinh tế, HCSN tăng 35,1% so với năm

2007 Trong đó: Khu vực doanh nghiệp là 1.112 đơn vị tăng 68,74%; cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể là 20.471 đơn vị (tăng 35,78%); đơn vị HCSN là 1.946 đơn

2

vị (tăng 16,11%); cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng là 28 đơn vị (tăng 12%) Do đó, kinh doanh hộ gia đình đã góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói giảm nghèo, ổn định và nâng cao đời sống nhân dân Tuy vậy, bên cạnh những thành tựu đã đạt được, kinh doanh hộ gia đình còn bộc lộ nhiều yếu kém, hạn chế như: quy mô nhỏ

bé, phân tán, manh mún, vốn ít, công nghệ lạc hậu, trình độ tay nghề của người lao động thấp, sức cạnh của hàng hóa thấp và cũng đã đặt ra cho công tác quản lý nhà nước những yêu cầu mới đảm bảo việc phát triển, mở rộng để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của kinh doanh hộ gia đình trong sự phát tiển chung của xã hội

Hiện nay, kinh doanh hộ gia đình đã và đang có những đóng góp to lớn đối với sự phát triển kinh tế Trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực sản xuất, kinh doanh

hộ gia đình chủ đang chiếm giữ tỷ trọng rất lớn Mặt khác, những khó khăn vướng mắc về cơ chế chính sách, về tâm lý xã hội cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của bộ phận kinh tế này Trên thực tế kinh doanh hộ gia đình phát triển chưa tương xứng với tiềm năng của nó

Vì vậy, với mong muốn được góp phần làm rõ hơn những cơ sở lý luận và thực tiễn về kinh doanh hộ gia đình, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy kinh doanh hộ gia đình phát triển trong phạm vi cả nước nói chung,

đề tài nghiên cứu “Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam” được tác giả lựa chọn làm luận văn

thạc sĩ của mình

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình và phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam; từ đó đề ra các giải pháp

để tăng cường quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, Quảng Nam trong giai đoạn tới đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030

* Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3

Thứ nhất: Nghiên cứu những vấn đề lý luận quản lý nhà nước về hoạt động

kinh doanh hộ gia đình trong điều kiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta

Thứ hai: Phân tích, đánh giá từ thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động

kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn nghiên cứu để tìm ra những bất cập, tồn tại, hạn chế, cũng như những nguyên nhân của nó

Thứ ba: Đề xuất những giải pháp cho việc tăng cường công tác quản lý nhà

nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, Quảng Nam

3 Câu hỏi nghiên cứu

- Quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình bao gồm những nội dung gì?

- Thực trạng công tác quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam trong thời gian qua như thế nào?

- Nhân tố nào tác động đến công tác quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh

hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam?

- Giải pháp nào là phù hợp để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Kinh doanh hộ gia đình (thuộc thành phần kinh tế tư nhân)

- Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn (từ năm 2015 đến năm 2017)

5 Phương pháp nghiên cứu

- Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở những nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, những chủ trương, chính sách của Nhà nước về các thành phần kinh tế nói chung, kinh doanh hộ gia đình nói riêng Ngoài ra, luận văn còn tham khảo có

4

chọn lọc các đề tài nghiên cứu của các công trình khoa học liên quan đến luận văn

- Về phương pháp nghiên cứu:

Luận văn tập trung sử dụng phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, phương pháp lôgíc, và lịch sử Ngoài các phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị Mác - Lênin, luận văn còn sử dụng các phương pháp khác như: thống kê, so sánh, phân tích, tổng hợp, điều tra

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Trên cơ sở lý luận chung, luận văn phân tích, khẳng định rõ hơn vị trí, vai trò của kinh doanh hộ gia đình và xu hướng vận động của nó trong nền KTTT định hướng XHCN

- Đánh giá đúng thực trạng kinh doanh hộ gia đình ở huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam, trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp có tính khả thi nhằm phát huy những lợi thế, tiềm năng của bộ phận kinh tế này ở huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam hiện nay

- Luận văn góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các cơ quan, ban ngành trong tỉnh, tham khảo, hoạch định các chính sách nhằm phát triển kinh doanh hộ gia đình nói riêng và phát triển kinh tế, xã hội nói chung

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần lời nói mở đầu, phần kết luận và phần danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về hộ kinh doanh nói

chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh hộ gia đình

trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

Chương 3 Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước về hoạt

động kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

5

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH NÓI CHUNG VÀ KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH NÓI RIÊNG

1.1 Khái quát về hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng

1.1.1 Khái niệm về hộ kinh doanh, kinh doanh hộ gia đình

Hộ kinh doanh do một cá nhân duy nhất hoặc một hộ gia đình kinh doanh Số đông muốn góp vốn kinh doanh sẽ phải cùng nhau thành lập doanh nghiệp Những

cá nhân là công dân Việt Nam đủ 18 (mười tám) tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới 10 (mười) lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh

Những cá nhân thành lập và cùng tham gia góp vốn để thành lập hộ kinh doanh không được đồng thời là chủ doanh nghiệp tư nhân, thành viên hợp danh của công ty hợp danh trừ trường hợp được sự nhất trí của các thành viên hợp danh còn lại

Hộ kinh doanh được chia thành ba loại như sau:

(1) Hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ;

(2) Hộ kinh doanh do một nhóm người làm chủ;

(3) Hộ kinh doanh do hộ gia đình làm chủ

- Về hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ: Các cá nhân đó có toàn quyền

quyết định về mọi hoạt động kinh doanh của hộ Cá nhân kinh doanh trong trường hợp này được hiểu là từng người cụ thể, là công dân Việt Nam đủ 18 (mười tám) tuổi, có năng lực hành vi dân sự và năng lực pháp luật đầy đủ thì được quyền thành lập hộ kinh doanh

- Về hộ kinh doanh do một nhóm người làm chủ: Theo quy định tại khoản 3,

Điều 66 của Nghị định số 78/2015/NĐ-CP, thì một nhóm người tự nguyện hùn vốn

kỹ thuật cùng nhau tiến hành hoạt động kinh doanh, cùng hưởng lãi, cùng chịu lỗ

và cùng chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh của nhóm Tuy nhiên, theo quy

6

định của Nghị định này việc cho phép "một nhóm người" được đăng ký kinh doanh cũng chỉ mới dừng lại dưới hình thức hộ kinh doanh mà chưa có nhiều quy định cụ thể liên quan đến chế độ chịu trách nhiệm của các cá nhân trong nhóm và chế độ quản trị hộ kinh doanh Về số lượng thành viên, mặc dù, luật không có quy định nào về hạn chế số lượng thành viên trong một nhóm nhưng nếu sử dụng hơn mười lao động thì hộ kinh doanh phải đăng ký kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp

Theo quy định tại Nghị định số 78/2015/NĐ-CP, cho thấy hộ kinh doanh không hoàn toàn là một cá nhân kinh doanh Hộ kinh doanh có thể do một nhóm người hùn vốn cùng hợp tác sản xuất kinh doanh với nhau Do vậy, khi giải quyết tranh chấp về hộ kinh doanh nói chung, cần chú ý tới hộ kinh doanh được tạo lập nên bởi một cá nhân hay một hộ gia đình hay một nhóm người để đưa ra các giải pháp thích hợp

- Về hộ kinh doanh do "hộ gia đình làm chủ": Đây là một chủ thể kinh

doanh "rất riêng" của Việt Nam, bởi vì đa phần các quốc gia trên thế giới không thừa nhận hộ gia đình là một thực thể được tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh giống như một thương nhân, hoặc một công ty

Kinh doanh hộ gia đình là loại hình kinh tế của một hộ gia đình hay một cá nhân những người nông dân, thợ thủ công, những người buôn bán kinh doanh dịch

vụ, hoạt động dựa trên quan hệ sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất và lao động chủ yếu của chính hộ hay cá nhân đó Các thành viên trong hộ gia đình có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất, nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này Theo pháp luật Việt Nam thì hộ gia đình là một chủ thể đặc biệt, không phải là cá nhân và cũng không phải là pháp nhân mà tập hợp các thành viên có tài sản chung

Hộ gia đình trong kinh tế học là nhóm cá nhân có quá trình ra quyết định gắn

bó với nhau Trong hệ thống kinh tế, hộ gia đình thực hiện một số chức năng quan trọng Một mặt, họ gia nhập thị trường với tư cách người mua hoặc người tiêu

hộ gia đình đều nhằm thực hiện bốn chức năng này

Khái niệm hộ gia đình hay khu vực hộ gia đình chủ yếu được sử dụng trong phân tích kinh tế vĩ mô, còn trong phân tích kinh tế vi mô, người ta thường sử dụng khái niệm người tiêu dùng

1.1.2 Đặc điểm của hoạt động kinh doanh hộ gia đình

Thứ nhất, kinh doanh hộ gia đình là loại hình kinh doanh được tổ chức sản

xuất kinh doanh mang tính chất của một hộ gia đình Mối quan hệ giữa các thành viên trong hộ gia đình chủ yếu có mối quan hệ hôn nhân và huyết thống

Trong gia đình, các thành viên gắn bó với nhau bởi quan hệ ruột thịt, vợ chồng con cái, ông bà, anh em đã gắn kết họ thành một khối thống nhất, có trách nhiệm cao đối với tài sản, vốn liếng và hiệu quả sản xuất kinh doanh Hộ gia đình kinh doanh thực sự là một khối thống nhất không thể tách rời giữa quyền sử dụng đất đai, quyền tham gia lao động và quyền phân phối sản phẩm của các thành viên trong hộ Các thành viên đều có chung một mục đích và có sự thống nhất rất cao

về lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội Mỗi người trong hộ đều lao động theo khả năng

và trách nhiệm gắn với vai trò của họ trong gia đình Do đó, mô hình kinh doanh

hộ gia đình cho phép hạn chế đến mức tối đa các mâu thuẫn về lợi ích kinh tế Trong hộ, mọi người hiểu rõ năng lực, sở trường của từng thành viên nên việc bố trí, sắp xếp công việc tương đối phù hợp, hiệu quả Quan hệ quản lý ở đây

là trực tuyến nên thông tin nhanh chóng Chính vì vậy, hộ gia đình kinh doanh là loại hình có sự nhất trí cao trong khâu tổ chức quản lý sản xuất

Mô hình kinh tế hộ, bên cạnh những lợi thế cũng có những hạn chế nhất định:

8

do dựa trên mối quan hệ hôn nhân, huyết thống, nên không tránh khỏi xu hướng biệt lập, khép kín, mang nặng tính tự cung tự cấp Do đó, họ gặp rất nhiều khó khăn trong việc nắm bắt thông tin thị trường, hạn chế khả năng tiếp thị, quảng bá cho sản phẩm dẫn tới khó khăn trong việc tiêu thụ sản phẩm cũng như trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh

Thứ hai, sản xuất kinh doanh của hộ gia đình chủ yếu là quy mô nhỏ, công

nghệ lạc hậu, trình độ lao động thấp, dễ bị phân hoá trong nền KTTT

Quy mô sản xuất kinh doanh của hộ gia đình là quy mô nhỏ (cả về diện tích đất canh tác, quy mô vốn, lao động)

Do quy mô sản xuất nhỏ nên đòi hỏi vốn đầu tư ít, sử dụng không nhiều lao động, nên hộ kinh doanh gia đình có thể chủ động thay đổi hoạt động sản xuất kinh doanh, dễ dàng đối phó với những biến động thị trường Song, cũng do quy mô nhỏ, vốn đầu tư ít nên các cơ sở sản xuất kinh doanh không có điều kiện để trang

bị những máy móc hiện đại, dẫn tới công nghệ lạc hậu, nhất là trong các ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp Trong nông nghiệp lao động thủ công vẫn là chủ yếu Vì vậy, năng suất, chất lượng, và hiệu quả sản xuất kinh doanh thấp

Do bản chất của kinh doanh hộ gia đình dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ về TLSX, hình thức tổ chức của kinh doanh hộ gia đình là hộ gia đình tự chủ nên trình độ lao động của bộ phận kinh tế này rất thấp Các chủ hộ sản xuất kinh doanh

là những người nông dân, phần lớn trong số họ có trình độ văn hoá, trình độ kỹ thuật sản xuất thấp Không ít người trong số họ có tư tưởng cố hữu, bảo thủ, trì trệ Những đặc tính này đã gây trở ngại cho việc áp dụng khoa học kỹ thuật và cách thức làm ăn mới vào sản xuất

Có thể nói, kinh doanh hộ gia đình là loại hình mang nặng tính chất sản xuất nhỏ, kinh doanh manh mún, tự cung tự cấp, do đó dễ bị phân hoá trong nền KTTT Đây là đặc điểm cơ bản nhất của kinh doanh hộ gia đình ở nước ta nói chung Chính đặc điểm này quy định xu hướng phát triển của bộ phận kinh tế này trong tươơng lai

Thứ ba, hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ gia đình vừa nhằm đảm bảo

Chính vì vậy, kinh doanh hộ gia đình là loại hình kinh tế có ý nghĩa chiến lược tình thế, tạo công ăn việc làm cho người lao động

Thứ tư, kinh doanh hộ gia đình là loại hình hoạt động sản xuất đa ngành, trên

nhiều lĩnh vực khác nhau trong hầu hết các khâu của quá trình sản xuất - xã hội hoạt động ở khắp các địa bàn từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi

Tuy cơ cấu sản xuất kinh doanh của hộ gia đình phong phú đa dạng, hoạt động trong hầu hết các ngành kinh tế nhưng nông nghiệp vẫn là ngành chủ yếu và

là cơ sở cho mọi hoạt động kinh tế của các hộ gia đình Bởi vì mục tiêu chính của nông nghiệp gia đình vẫn nhằm đảm bảo đủ khẩu phần lương thực tối thiểu cho mọi thành viên trong hộ gia đình, sau đó mới tính đến lợi nhuận Do đó sản xuất nông nghiệp luôn được coi là cơ sở kinh tế cho phép kết hợp và phát huy mọi tiềm năng và nguồn lực của các hộ gia đình ở nước ta

10

Hơn nữa kinh doanh hộ gia đình với cơ cấu đa ngành nghề hoạt động khắp các địa bàn nên nó có khả năng to lớn trong việc huy động, khai thác và sử dụng tối đa các tiềm năng sẵn có như: vốn, lao động, tay nghề, bí quyết nghề, đất đai… tận dụng thời gian và không gian để phát triển sản xuất Chính vì vậy, nó là bộ phận kinh tế tạo nhiều việc làm cho lao động, nhất là lao động nhàn rỗi ở địa bàn nông thôn, tăng thu nhập, góp phần xoá đói giảm nghèo, thực hiện các mục tiêu kinh tế, xã hội của đất nước

Tuy nhiên, do các hộ gia đình sinh sống chủ yếu ở nông thôn, miền núi với điều kiện sản xuất, kết cấu hạ tầng còn kém phát triển, thiếu thông tin nên các hộ gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển sản xuất hàng hóa, tìm kiếm thị trường tiêu thụ, áp dụng thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất

Tóm lại, kinh doanh hộ gia đình ở nước ta dù hoạt động ở lĩnh vực nào, địa

bàn và môi trường nào cũng mang đầy đủ những đặc điểm cơ bản nói trên Tuy nhiên, tùy từng loại hình tổ chức của kinh doanh hộ gia đình có thể biểu hiện ở những mức độ khác nhau Với những đặc điểm trên chúng ta khẳng định kinh doanh hộ gia đình là loại hình sản xuất kinh doanh phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của một nền kinh tế kém phát triển, sản xuất nhỏ còn phổ biến đang trong quá trình chuyển đổi sang nền KTTT định hướng XHCN ở nước ta

1.1.2 Vai trò của hoạt động kinh doanh hộ gia đình trong sự phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam

Thứ nhất: Giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho người lao động, góp phần

xoá đói giảm nghèo Lao động - việc làm là vấn đề đặc biệt quan tâm của toàn xã hội Đảng và nhà nước ta luôn đặt vấn đề lao động - việc làm vào vị trí hàng đầu trong các chính sách kinh tế, xã hội, coi đó là một trong những mục tiêu kinh tế vĩ

mô quan trọng cần phải giải quyết Kinh doanh hộ gia đình đang đóng vai trò quyết định trong giải quyết việc làm cho người lao động, đặc biệt là khi tỷ lệ thất nghiệp ở thành thị còn cao, nhu cầu việc làm mới rất lớn

- Trên thực tế, kinh doanh hộ gia đình có những điều kiện thuận lợi để thu hút nguồn lực lao động, ở chỗ:

11

+ Kinh doanh hộ gia đình thích hợp với quy mô vốn nhỏ, suất đầu tư cho một chỗ làm việc của khu vực kinh tê này thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế khác

+ Không hoặc ít có nhu cầu tăng quy mô vốn

+ Không cần đầu tư vào công nghệ vừa đòi hỏi vốn lớn, vừa rủi ro cao

+ Nhanh chóng thu hồi vốn, đồng thời vừa năng động, vừa dễ rút ra khỏi thị trường

+ Là khu vực kinh doanh phù hợp với tâm lý kinh doanh của người Việt Nam

Do quy mô vốn nhỏ nên các cơ sở sản xuất kinh doanh hộ gia đình có khả năng thích nghi rất cao với điều kiện nông thôn, nơi có nhiều lao động dôi dư, lao động nông nhàn, trình độ dân trí thấp và đời sống còn nhiều khó khăn

Thứ hai: Kinh doanh hộ gia đình đóng góp quan trọng vào việc gia tăng tổng

sản phẩm trong nước (GDP) và đóng góp ngân sách nhà nước, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Sự phát triển kinh doanh hộ gia đình thời gian qua đã khơi dậy những tiềm năng trí tuệ, kinh nghiệm, khả năng kinh doanh, tiền vốn, sức lao động, tài nguyên

và các nguồn lực khác của đất nước cho phát triển kinh tế, xã hội Nhờ khai thác và

sử dụng tốt những nguồn tiềm năng này vào quá trình sản xuất, kinh doanh hộ gia đình đã tạo ra một khối lượng lớn sản phẩm cho xã hội, đồng thời nâng cao thu nhập của người lao động, tạo động lực thúc đẩy quá trình sản xuất phát triển, góp phần vào tăng trưởng của nền kinh tế

Thứ ba: Kinh doanh hộ gia đình góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh

tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá; đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn

Sự phát triển của kinh doanh hộ gia đình đã thu hút ngày càng nhiều lao động nông nghiệp vào các ngành phi nông nghiệp Có thể nói, các cơ sở sản xuất kinh doanh hộ gia đình trong lĩnh vực phi nông nghiệp là những chủ thể cơ bản ban đầu đóng vai trò thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế từng địa phương, góp phần thực

12

hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nước ta theo hướng CNH, HĐH

Cùng với sự gia tăng số cơ sở, lao động trong các ngành phi nông nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế thì ngay trong lĩnh vực nông nghiệp, các hộ sản xuất nông nghiệp cũng đang phát triển theo hướng như: phân vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ sinh học (nuôi trồng những giống cây, con có hiệu quả kinh tế cao, phương pháp canh tác tiên tiến); cơ giới hoá sản xuất, phát triển công nghiệp chế biến nông sản, mở rộng các ngành, nghề Từ đó, tỷ trọng các ngành nông nghiệp (nông, lâm nghiệp, thuỷ sản) trong cơ cấu các ngành kinh tế giảm (tuy

số lượng tuyệt đối vẫn tăng) và tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ sẽ tăng lên, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước

Thứ tư: Hiện nay, ở nước ta kinh doanh hộ gia đình chiếm tuyệt đại bộ phận

của ngành nông nghiệp cũng như khu vực kinh tế nông thôn Các hình thức kinh tế

hộ gia đình của nông dân, kinh tế trang trại và các cơ sở sản xuất kinh doanh hoạt động trong các ngành công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn đang có xu hướng phát triển khá nhanh, tạo nên sự thay đổi to lớn bộ mặt của nhiều vùng nông thôn Do

đó, công tác quan lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh có vai trò to lớn đối với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt đối với khu vực nông thôn

1.2 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

- Quản lý nhà nước là gì?

Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực của nhà nước đối với các quá trình hoạt động trong xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự của pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước trong công cuộc xây

dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa (trích theo Giáo trình quản lý hành chính nhà nước)

Công tác quản lý nhà nước là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý các vấn đề xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt và được hiểu theo hai nghĩa: Nghĩa rộng và nghĩa hẹp Đối với nghĩa rộng: công tác quản lý

13

nhà nước là toàn bộ hoạt động bộ máy của nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp Đối với nghĩa hẹp: công tác quản lý nhà nước chỉ bao gồm các hoạt động hành pháp

- Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình?

Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là sự tác động có chủ đích,

có tổ chức và bằng pháp quyền nhà nước lên các hộ gia đình kinh doanh và vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Quản lý nhà nước đối với kinh doanh

hộ gia đình là sự tác động của cơ quan quyền lực nhà nước bằng các phương thức công quyền đối với quá trình hình thành, hoạt động và chấm dứt sự tồn tại của hoạt động kinh doanh hộ gia đình Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình còn được hiểu là việc sử dụng quyền lực nhà nước để can thiệp và điều chỉnh hoạt động của hoạt động kinh doanh hộ gia đình Việc can thiệp và điều chỉnh của nhà nước được thực hiện bằng công cụ pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, bộ máy cơ quan quản lý nhà nước

Trong nền kinh tế theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các thực thể kinh tế tham gia vào các thị trường theo quy luật của thị trường Các hộ gia đình tự chủ quyết định sản xuất kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật, nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa được đề cao

Như vậy, quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là sự tác động có

tổ chức và bằng quyền lực của nhà nước thông qua một hệ thống các chính sách kinh tế lên hoạt động kinh doanh hộ gia đình nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực phát triển kinh tế để đạt được các mục tiêu phát triển đã đặt ra Cần khẳng định rằng, quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình không chỉ là các hoạt động quy hoạch, điều hành, kiểm soát sự phát triển của hộ gia đình mà còn bao hàm cả hoạt động khuyến khích, hỗ trợ sự phát triển của các hộ gia đình Quản

lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình bao gồm cả việc tạo lập môi trường pháp lý ổn định và bình đẳng cho các hộ gia đình, xác lập chính sách khuyến khích đầu tư phát triển và biện pháp xúc tiến đầu tư, tạo điều kiện cho các hộ gia đình

Thứ nhất: Quản lý nhà nước mang tính chất quyền lực nhà nước, Quản lý nhà

nước được thiết lập trên cơ sở “quyền uy” và “sự phục tùng” ở các phương diện hành chính và pháp luật Toàn bộ các tác động nội dung tổ chức và điều chỉnh của công tác quản lý nhà nước được tiến hành dựa trên cơ sở quyền lực của nhà nước

và được thể hiện thông qua cụng cụ pháp luật và được đảm bảo bằng các biện pháp cưỡng chế nhà nước

Thứ hai: Quản lý nhà nước là hoạt động mang tính tổ chức, điều hành và điều

chỉnh Cụ thể, các hoạt động quản lý nhà nước là quá trình tổ chức xã hội, điều hành xã hội và điều chỉnh xã hội Tất cả các hoạt động của xã hội đều được nhà nước sử dụng các công cụ, phương pháp quản lý để tạo ra một xã hội có tổ chức trên cơ sở có sự điều hành của Nhà nước và điều chỉnh những hoạt động của Nhà nước đó theo định hướng đã đặt ra

Thứ ba: Quản lý nhà nước phải dựa trên cơ sở nền tảng của một thể chế nhất

định Cụ thể, các thể chế này phải được xây dựng dựa trên những chuẩn mực nhất định tạo nền tảng cơ sở cho cả chủ thể quản lý và đối tượng quản lý phải tuân theo

15

nhằm đạt được mục tiêu quản lý đã đề ra

Thứ tư: Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình thể hiện tính phân

biệt quản lý với các thành phần kinh tế khác Đặc điểm này được thể hiện ở thủ tục đăng ký kinh doanh là có thủ tục pháp lý đơn giản hơn so với việc thành lập doanh nghiệp (không cần xây dựng điều lệ, quy chế hoạt động, chứng minh vốn điều lệ…); thủ tục kê khai thuế đơn giản hơn và được áp dụng mức thuế khoán (doanh nghiệp phải thực hiện việc kê khai thuế hàng tháng) áp dụng định kỳ hàng năm; ngoài ra hộ kinh doanh gia đình còn được phân biệt khi pháp luật quy định số lao động sử dụng phải dưới 10 người

Thứ năm: Quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình phải chú trọng

tăng cường khả năng kiểm soát, ngăn chặn và xử lý các hành vi giao dịch tư lợi và

vi phạm pháp luật

Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, các chủ thể hoạt động kinh doanh luôn hướng đến mục tiêu lợi nhuận Những người này sẽ trực tiếp quyết định hoặc có ảnh hưởng trực tiếp đến việc ra quyết định thiết lập giao dịch tư lợi nên họ có thể trực tiếp hay gián tiếp thu được lợi từ các giao dịch mà họ đã thiết lập nếu không có sự kiểm soát cần thiết bằng pháp luật từ phía nhà nước thông qua việc quy định bắt buộc công khai hóa các giao dịch tư lợi và lợi ích có liên quan đến hoạt động của kinh doanh hộ gia đình

Như đã phân tích ở trên cho thấy kinh tế thị trường là nền kinh tế năng động

mà động lực cho sự hoạt động của nó chính là lợi nhuận của các nhà kinh doanh Chính vì sức mạnh thu hút của lợi nhuận quá lớn nên có thể có một số cá nhân bất chấp pháp luật, đạo đức và không từ bỏ bất cứ thủ đoạn nào để đạt tới mục đích lợi nhuận Các hành vi vi phạm pháp luật mà các đối tượng này thực hiện hết sức tinh

vi và đa dạng, nó đi từ cấp độ đơn giản đến phức tạp, từ các vi phạm hành chính đến cả các hành vi vi phạm pháp luật hình sự Rõ ràng việc tăng cường khả năng quản lý, kiểm soát và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của kinh doanh hộ gia đình là một nội dung quan trọng trong chức năng quản lý hoạt động kinh tế của Nhà nước Chức năng này chỉ phát huy tác dụng tích cực và hiệu quả trong điều

16

kiện nhà nước tăng cường các biện pháp quản lý đối với các hộ gia đình kinh doanh

Thứ sáu: Công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là hoạt

động quản lý hành chính nhà nước có tính chấp hành, điều hành và mang tính liên tục Việc thực hiện chấp hành và điều hành của hoạt động quản lý nhà nước được thể hiện trong việc những hoạt động này và tiến hành trên cơ sở pháp luật, cho dù

đó là hoạt động chủ động sáng tạo của chủ thể quản lý thì cũng không được vượt quá khuôn khổ pháp luật, điều hành cấp dưới, trực tiếp áp dụng pháp luật hoặc tổ chức những hoạt động thực tiễn, trên cơ sở quy định của pháp luật nhằm hiện thực hóa pháp luật

Tóm lại, Quản lý nhà nước là hoạt động có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh và định hướng xã hội theo mục tiêu đã đề ra Do đó, quản lý nhà nước là một quá trình phức tạp, đa dạng và là yếu tố không thể thiếu đối với bất kỳ xã hội nào Hoạt động quản lý nhà nước được thể hiện trong tất cả mọi lĩnh vực của đời sống

xã hội như: kinh tế, giáo dục, quốc phòng, an ninh, văn hóa Trong đó, hoạt động quản lý nhà nước về du lịch, lưu trú du lịch thuộc lĩnh vực kinh tế và cũng giữ vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển của đời sống xã hội

1.3 Vai trò của quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

Công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là một nội dung trong hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế Nhà nước thực hiện sử dụng các phương tiện quản lý nhà nước như: căn cứ kế hoạch, chính sách để quản lý nền kinh tế nói chung và các hộ gia đình kinh doanh nói riêng Vai trò và ý nghĩa này được thể hiện ở một số khía cạnh sau đây:

Thứ nhất, quản lý nhà nước là cách thức cụ thể hóa chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển loại hình kinh doanh hộ gia đình vào cuộc sống

Công tác quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh có vai trò rất quan trọng trong đường lối phát triển kinh tế của Đảng ta trở thành hiện thực trong đời sống kinh tế - xã hội Căn cứ vào các kế hoạch, định hướng, chính sách mà quản lý nhà nước về kinh doanh hộ gia đình trở thành điều kiện quan trọng trong việc cụ

17

thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng, tổ chức thực hiện đường lối đó, làm cho đường lối của Đảng hiện hữu trong mỗi con người, mỗi hình thức kinh doanh và toàn xã hội

Thứ hai, thông qua hoạt động quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh đã tạo lập trật tự quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình nói riêng

và kinh tế thị trường nói chung Ngoài ra, kinh doanh hộ gia đình phải trở thành một bộ phận hài hòa của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Công tác quản lý nhà nước góp phần đắc lực vào việc tạo môi trường góp phần cho thị trường phát triển và trong sự phát triển kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa như tạo lập kết cấu hạ tầng kinh tế cho sản xuất lưu thông hàng hóa; tạo lập sự phân công lao động xã hội theo ngành nghề vùng kinh tế qua việc nhà nước tiến hành quy hoạch phát triển kinh tế theo lợi thế từng vùng ngành cụ thể và nhu cầu chung của xã hội và điều nay cũng là điều kiện cần và đủ để kinh doanh hộ gia đình trở thành một bộ phận không thể thiếu của nền kinh tế thị trường

Thứ ba, quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình nhằm huy động nguồn lực phát triển kinh tế xã hội

Vừa qua, Đại hội XII của Đảng đã đề ra, vấn đề huy động và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn trong xã hội để phát triển kinh tế - xã hội đang là một trong những nội dung được nổi lên và thu hút sự quan tâm của toàn xã hội Phải có những quan điểm huy động vốn phù hợp, cùng với các giải pháp có tính khả thi, hiệu quả cao

để có thể huy động được một khối lượng nguồn vốn to lớn từ kinh doanh hộ gia đình; đồng thời, định hướng cơ cấu huy động vốn hợp lý và sử dụng hiệu quả mới

có thể giúp giảm áp lực nợ công đang có xu hướng gia tăng hiện nay

Thứ tư, công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là tạo nên môi trường pháp lý an toàn, bình đẳng, thuận lợi và minh bạch để các hộ kinh doanh phát triển lớn mạnh và bền vững

Những lợi thế thông qua việc quản lý nhà nước mang lại cho hộ kinh doanh nói chung, kinh doanh hộ gia đình nói riêng là sự chủ động, sáng tạo trong kinh

18

doanh trên nền tảng khuôn khổ pháp lý mà nhà nước quy định về những lĩnh vực, ngành nghề được tự do kinh doanh, được nhà nước khuyến khích đầu tư, những ưu đãi,chính sách hỗ trợ mà công ty được hưởng khi đầu tư Chính sự định hướng rõ ràng từ các quy định quy phạm của pháp luật giúp cho hộ kinh doanh gia đình có môi trường pháp lý an toàn để phát triển ổn định, lâu dài và có điều kiện mở rộng quy mô kinh doanh

Công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình là phương thức thiết lập cơ chế công khai hóa, minh bạch hóa trong hoạt động kinh doanh hộ gia đình, là biện pháp hữu hiệu để thực hiện sự quản lý của Nhà nước Công khai, minh bạch là vấn đề chính bắt buộc các hộ gia đình kinh doanh xác định rõ ràng ranh giới trong cách xử sự của mình sao cho phù hợp

1.4 Nội dung cơ bản của quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

1.4.1 Hoạch định chiến lược và tạo môi trường pháp lý

Công tác phát triển kinh doanh hộ gia đình là cơ sở để vạch ra các chính sách quản lý kinh tế và cả cơ cấu nhiệm vụ của bộ máy quản lý Việc hoạch định chiến lược nhằm vạch ra các hướng ưu tiên trong phát triển các thành phần kinh tế

Hệ thống các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh doanh hộ gia đình là những

tư tưởng chỉ đạo, các mục tiêu, chỉ tiêu, biện pháp ngắn hạn và dài hạn để định hướng cho sự phát triển của hộ kinh doanh theo mục tiêu chung của phát triển kinh

tế - xã hội, khuyến khích, trợ giúp phát triển các hộ kinh doanh được công khai, minh bạch, giúp các hộ kinh doanh phát huy hiệu quả năng lực của mình trong hoạt động đầu tư và phát triển kinh doanh

Pháp lý là công cụ quản lý chủ yếu khi thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng Cho đến nay,

hệ thống pháp luật về tổ chức quản lý hộ kinh doanh đã tương đối đầy đủ và tạo lập được khung quản trị cho các loại hình doanh nghiệp khác nhau, trong đó mọi loại hình được đảm bảo quyền, nghĩa vụ, lợi ích hợp pháp và bình đẳng trước pháp luật

19

1.4.2 Quản lý nhà nước về số lượng hộ gia đình kinh doanh, số lao động

và quy mô vốn của hộ gia đình kinh doanh

Kinh doanh hộ gia đình được hình thành theo một cách thức tổ chức riêng trong phạm vi gia đình Các thành viên trong hộ gia đình cùng có chung sở hữu các tài sản cũng như kết quả kinh doanh của họ

Kinh doanh hộ gia đình tồn tại chủ yếu ở nông thôn, hoạt động trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản Một số bộ phận khác thì hoạt động phi nông nghiệp ở nhiều mức độ khác nhau

Trong kinh doanh hộ gia đình, chủ hộ là người sở hữu nhưng cũng là người lao động trực tiếp Tùy điều kiện cụ thể, họ có thuê mướn thêm lao động

Quy mô sản xuất của kinh doanh hộ gia đình thường nhỏ, vốn đầu tư ít Sản xuất của kinh doanh hộ gia đình còn mang nặng tính tự cung tự cấp, hướng tới mục đích đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trực tiếp của hộ là chủ yếu

Quá trình sản xuất trong kinh doanh hộ gia đình chủ yếu dựa vào sức lao động thủ công và công cụ truyền thống, do đó năng suất lao động thấp

Về vấn đề trình độ quản lý và chuyên môn nghiệp vụ của chủ hộ thì còn rất hạn chế, chủ yếu là theo kinh nghiệm từ đời trước truyền lại cho đời sau Vì vậy, nhận thức của chủ hộ về luật pháp, về kinh doanh, cũng như về kinh tế thị trường

Khai thuế, tính thuế:

Khai thuế là việc người nộp tự xác định số thuế phải nộp phát sinh trong kỳ

kê khai thuế theo quy định của từng Luật thuế, Pháp lệnh thuế Người nộp thuế sử dụng hồ sơ khai thuế của từng loại thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế để kê khai số thuế phải nộp với cơ quan thuế và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác

Nộp thuế:

Người nộp thuế có nghĩa vụ nộp thuế đầy đủ, đúng thời hạn vào ngân sách Nhà nước Trường hợp người nộp thuế tính thuế, thời hạn nộp thuế chậm nhất là ngày cuối cùng của thời hạn nộp hồ sơ khai thuế Trường hợp cơ quan thuế tính thuế hoặc ấn định thuế, thời hạn nộp thuế là thời hạn ghi trên thông báo của cơ quan thuế

1.4.4 Khuyến khích, hỗ trợ tạo môi trường hoạt động kinh doanh hộ gia đình

1.4.4.1 Đối với cải cách hành chính

CCHC trước hết để cải thiện môi trường kinh doanh, tạo thuận lợi cho hoạt động của hộ kinh doanh CCHC hướng tới xây dựng một nền hành chính phục vụ chuyên nghiệp, tạo thuận lợi cho các hộ kinh doanh, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội

1.4.4.2 Đối với đào tạo đội ngũ cán bộ công chức liên quan đến quản lý hoạt động của kinh doanh hộ gia đình

Đào tạo và quản lý con người liên quan đến đời sống hộ kinh doanh là nhân

tố quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển hộ kinh doanh Cần nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, ý thức trách nhiệm và đạo đức của đội ngũ cán bộ công chức, viên chức Nhà nước Cần phải khắc phục tình trạng gây phiền hà, khó dễ, phân biệt đối xử đối với hộ kinh doanh Cần loại trừ ngay những cán bộ, công chức thoái hóa, biến chất đã làm biến dạng, làm sai lệch những chủ trương, chính sách hết sức đúng đắn của Đảng và Nhà nước

1.4.5 Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với kinh doanh hộ gia đình

Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm là một nội dung quan trọng của công tác quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh Đây là hoạt động nhằm đảm bảo cho việc chấp hành nghiêm chỉnh hoạt động kinh doanh trên thực tế Hoạt động này được thực hiện thông qua các hoạt động cụ thể sau:

- Các chủ thể quản lý phải thường xuyên tổ chức việc kiểm tra hoạt động của

Hộ gia đình kinh doanh cũng như của chính các chủ thể quản lý nhà nước để kịp thời phát hiện những sai sót, vi phạm Các cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh bao gồm: cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, các cơ quan chuyên môn, thanh tra Chính phủ, thanh tra chuyên ngành, các cơ quan trong hệ thống tổ chức tòa án, viện kiểm sát, công an, trọng tài và các cơ quan,

tổ chức, đoàn thể khác v.v

Thông qua việc thanh tra, kiểm tra, đánh giá và quản lý hoạt động kinh doanh của các hộ gia đình kinh doanh mà các cơ quan quản lý nhà nước xem xét một cách cụ thể các hoạt động của hộ gia đình kinh doanh có phù hợp với các qui định của pháp luật hay không, nếu qua kiểm tra phát hiện có các hành vi vi phạm thì phải kiên quyết xử lý kịp thời nhằm khôi phục và thiết lập trật tự trong hoạt động quản lý của Nhà nước Đồng thời qua thanh tra, kiểm tra nếu thấy có những sai sót

và sẽ trở thành lực cản phát triển nếu chúng ta buông lỏng quản lý và dung túng cho các hành vi vi phạm Hoạt động thanh tra, kiểm tra trước hết được thực hiện bởi các chủ thể quản lý, đồng thời cũng phải huy động được sức mạnh của toàn

xã hội

- Xử lý nghiêm minh bất cứ cơ quan, cán bộ, hộ gia đình kinh doanh nào có hành vi vi phạm được phát hiện cũng đều phải bị xử lý theo pháp luật, đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật, mọi người sống và làm việc theo pháp luật Hiệu quả kinh doanh của hộ gia đình kinh doanh và quản lý hoạt động kinh doanh của Nhà nước là thước đo tính đúng đắn của pháp luật không chỉ trong bình diện ban hành và thực hiện pháp luật mà còn cả trong việc xử lý các vi phạm pháp luật trong hoạt động quản lý Như vậy, cùng với việc ban hành và triển khai thực hiện pháp luật thì hoạt động xử lý vi phạm pháp luật sẽ góp phần bảo đảm cho các qui định của pháp luật được thực hiện trong các hoạt động kinh doanh hằng ngày của hộ kinh doanh và hoạt động quản lý nhà nước của cơ quan được giao nhiệm vụ quản lý hoạt động của các hộ gia đình kinh doanh Thông qua xử lý vi phạm pháp luật cũng là một hình thức đấu tranh chống các biểu hiện vi phạm pháp luật trong lĩnh vực kinh doanh, làm lành mạnh các quan hệ kinh tế, thúc đẩy và tăng cường

sự quản lý của Nhà nước Xử lý vi phạm pháp luật trong kinh doanh còn là yếu tố bảo đảm tính công bằng trong kinh doanh, sự bình đẳng trước pháp luật Mục tiêu kinh doanh của hộ kinh doanh là tạo ra lợi nhuận bằng chính khả năng và điều kiện của mình trong khuôn khổ pháp luật, chứ không phải tìm kiếm lợi nhuận bằng tất

cả mọi giá Ngay bản thân các hộ kinh doanh làm ăn chân chính cũng đòi hỏi một

sự xử lý kiên quyết và đúng đắn của Nhà nước đối với các hành vi vi phạm Vì vậy, việc xử lý chính xác và kịp thời các hành vi vi phạm sẽ bảo đảm cho các thiết

23

chế luật pháp được thực hiện nghiêm túc nhất, bảo đảm sự quản lý của Nhà nước

và quyền tự do kinh doanh đúng pháp luật của các hộ kinh doanh

Việc phát hiện và xử lý vi phạm trong hoạt động của hộ gia đình kinh doanh được xây dựng theo những qui trình nhất định, tránh sự tùy tiện, bảo đảm việc xử

lý phải khách quan, chính xác Khi xem xét giải quyết đều dựa trên quan điểm toàn diện và xử lý theo đúng các qui định của pháp luật để vừa nâng cao trách nhiệm và hiệu quả trong quản lý, vừa bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của các hộ kinh doanh Chẳng hạn, trong công tác thanh tra, kiểm tra các hộ gia đình kinh doanh hiện nay, chúng ta đã từng bước xây dựng một quy trình kiểm tra, thanh tra phù hợp và đúng pháp luật Xác định rõ thanh tra, kiểm tra những nội dung gì? Áp dụng cho những đối tượng nào? Trong những trường hợp cụ thể nào và hậu quả pháp lý ra sao? Tránh tình trạng thanh, kiểm tra tràn lan gây nên nhiều hiệu ứng không tốt cho các hộ gia đình kinh doanh

1.5 Những nhân tố tác động đến quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

1.5.1 Độ hoàn chỉnh của pháp luật trong hoạt động quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh

Tính đồng bộ, tính thống nhất và tính thực tiễn trong hệ thống pháp luật của nước ta chưa cao Cụ thể là: việc đăng ký kinh doanh hộ gia đình được quy định ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau mà chưa có Luật cụ thể về đăng ký kinh doanh

hộ gia đình thống nhất, Luật Thương mại được ban hành nhưng trên thực tế không thể áp dụng được vì có nhiều nội dung không phù hợp và bất cập với thực tiễn hoạt động kinh doanh của các hộ kinh doanh nói riêng và doanh nghiệp nói chung, các quy định của pháp luật về hợp đồng có sự "vênh nhau" khá lớn trong việc áp dụng, nhiều hộ kinh doanh tỏ ra lúng túng không biết áp dụng theo pháp lệnh hợp đồng kinh tế, Luật thương mại hay Luật dân sự trong các giao dịch kinh doanh sản xuất của mình

1.5.2 Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước và chất lượng đội ngũ cán bộ công chức

24

Hiện nay, bộ máy quản lý nhà nước mặc dù được Chính phủ xây dựng khá cụ thể nhưng trong hoạt động thì lại có nhiều chồng chéo, ảnh hưởng lẫn nhau làm cho bộ máy nhà nước đôi lúc bị trì trệ, thiếu năng động trong các hoạt động quản

lý nhà nước

Có một số bộ phận cán bộ, công chức của một số cơ quan nhà nước được giao nhiệm vụ quản lý nhà nước lại tìm cách gây khó dễ cho các đơn vị kinh doanh, sản xuất để trục lợi Sự trì trệ trong nhận thức, trong ý thức chấp hành pháp luật, không nắm bắt kịp chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, cố tình gây phiền hà, đòi hỏi thêm nhiều giấy tờ, thủ tục không cần thiết, có thái độ vô trách nhiệm trước khó khăn và bức xúc của đơn vị kinh doanh, sản xuất

1.5.3 Cơ sở vật chất và ngân sách trong hoạt động quản lý nhà nước

Đây là một yếu tố có tính ảnh rất lớn đến hoạt động quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình Hiện nay các cơ sở vật chất đảm bảo chưa đồng bộ, chưa được đầu tư đúng hướng cho các hoạt động quản lý nhà nước Nguồn ngân sách bố trí thực hiện công tác quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế do phải gồng gánh số lượng biên chế hiện tại của nhà nước lớn, các hoạt động an sinh xã hội Do dó, mức độ đầu tư chưa cao so với mặt bằng phát triển chung và tạo ra những bất cập trong công tác quản lý nhà nước cho các hoạt động kinh tế xã hội Điều này tạo ra những tiêu cực nhất định ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức, trong việc xây dựng hành lang pháp lý

25

Kết luận Chương 1

Kinh doanh hộ gia đình ở Việt Nam ra đời là kết quả của chủ trương phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng XHCN của Đảng và Nhà nước ta Cùng với các loại hình doanh nghiệp khác trong nền kinh tế, hộ gia đình kinh doanh đã nhanh chóng từng bước khẳng định khả năng bức phá và tính ưu việt của mình xuất phát từ những đặc điểm pháp lý mà pháp luật quy định

Kinh doanh hộ gia đình bao gồm những đơn vị kinh tế dựa trên sở hữu tư nhân nhỏ về tư liệu sản xuất vào hoạt động dựa vào sức lao động của từng hộ là chủ yếu Những đóng góp của kinh doanh hộ gia đình vào sự phát triển kinh tế nói chung ngày càng khẳng định vị trí, vai trò là một bộ phận không thể thiếu được của nền kinh tế quốc dân Tuy nhiên, trên thực tế kinh doanh hộ gia đình chưa tương xứng với tiềm năng của mình Chính vì vậy, để phát huy vai trò của bộ phận kinh

tế này, đòi hỏi Đảng và Nhà nước ta cần tăng cường những chính sách, chủ trương tạo điều kiện, khuyến khích, giúp đỡ và hỗ trợ kinh doanh hộ gia đình để trong tương lai có thể khai thác và sử dụng những nguồn lực nội tại để nó phát triển tương xứng với những tiềm năng vốn có

Nhà nước cần phải đảm bảo hài hòa giữa tăng cường hiệu quả quản lý của Nhà nước với việc đảm bảo hiệu quả kinh doanh của kinh doanh hộ gia đình nói riêng, các thành phần kinh tế khác nói chung Do đó, phải tạo ra môi trường kinh doanh một cách bình đẳng, lành mạnh, thông thoáng cho các hoạt động kinh tế, nhưng quản lý nhà nước không được buông lỏng Vì vậy, quản lý nhà nước hiệu quả sẽ điều tiết các lợi ích trong nền kinh tế, vừa tạo điều kiện cho các Hộ kinh doanh kinh doanh hiệu quả, vừa tăng cường vai trò quản lý của Nhà nước đối với

Hộ kinh doanh trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam

26

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI KINH DOANH HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÚI THÀNH,

b Diện tích tự nhiên (DTTN) của huyện: 55.583,42 ha (số liệu đến 31/12/2016)

Trong đó :

+ Đất nông nghiệp : 40.782,23 ha;

+ Đất phi nông nghiệp: 13.991,99 ha;

- Dạng địa hình trung du và miền núi :

Gồm các xã Tam Trà, Tam Sơn, Tam Thạnh, Tam Mỹ Đông, Tam Mỹ Tây, một phần xã Tam Nghĩa và Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc Núi Thành có phía tây với nhiều núi cao, nơi cao nhất là núi Hú, Tam Trà 1.132m

- Dạng địa hình đồng bằng :

Gồm các xã Tam Xuân I, Tam Xuân II, Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc, Tam

27

Hiệp, thị trấn Núi Thành, Tam Nghĩa Địa hình vùng này tương đối bằng phẳng, có một số đồi gò có độ dốc nhỏ Nơi cao nhất là 69 m so với mặt biển

- Dạng địa hình ven biển :

Gồm các xã Tam Tiến, Tam Hòa, Tam Giang, Tam Hải, Tam Quang và một phần Tam Nghĩa Vùng này địa hình bằng phẳng và thấp, có nhiều cồn cát ổn định; một phần đồng bằng do các sông ngòi bồi đắp trên nền cát biển Đây là vùng hạ lưu

có nhiều đầm phá Ngoài ra, những xã ven biển này còn có nhiều bãi đá trầm tích nhô lên khỏi mặt biển từ 10 đến 12 m thuộc xã Tam Tiến, Tam Hải, Tam Quang như đảo hòn Mang, Hòn Dứa, Bàn Than

d Sông ngòi :

Huyện Núi Thành có hệ thống sông ngòi chảy qua huyện gồm sông Tam Kỳ, sông Trường Giang, sông Ba Túc, sông An Tân, sông Trầu Các con sông này được chảy từ phía Tây, Tây Bắc chảy về phía Đông đổ ra biển qua cửa An Hòa và cửa Lở

Các sông đều có lưu vực nhỏ từ 50 đến 100km2, độ dốc lớn, chiều dài từ 20 đến 40 km, lưu lượng nước thay đổi theo mùa Một số con sông được ngăn lại ở thượng nguồn làm hồ chứa nước như : hồ Phú Ninh trên sông Tam Kỳ, hồ Thái Xuân trên sông Trầu Các dòng sông của huyện đều hội tụ về phía Đông tạo nên những vùng xoáy bồi đắp nên những cồn cát và tạo ra các đầm phá ở các xã Tam Quang, Tam Anh Nam, Tam Anh Bắc, Tam Hòa, Tam Giang, Tam Hải, Tam Tiến

28

tháng 2 năm sau

Hằng năm tại huyện Núi Thành thường bị anh hưởng bởi 8 đến 10 cơn bão Những cơn bão này thường xuất hiện vào thời điểm từ tháng 8 đến tháng 11 và kết hợp với lượng mưa lớn gây ra lũ lụt nghiêm trọng

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

a Dân số, lao động:

+ Dân số: tính đến ngày 31/12/2016 toàn huyện có 144.053 người Có hai dân tộc chủ yếu là người Kinh và người Cor (sống tại các thôn 4,6, 8 xã Tam Trà) + Tổng số hộ : 41.059 hộ

+ Lao động : 74.551 người

Trong đó

+ Nông - Lâm - Thủy sản : chiếm 58,21%,

+ Công nghiệp, xây dựng : chiếm 23,46%

+ Thương nghiệp dịch vụ : chiếm 18,33%

b Giáo dục :

Toàn huyện có 03 trường THPT, 17 trường THCS (có 01 trường bán trú cho học sinh người dân tộc thiểu số), 26 trường tiểu học, 21 trường mẫu giáo, 17 Trung tâm Học tập Cộng đồng Tổng số học sinh ( năm học 2018- 2019): 25.429 em Trong đó :

- THCS: 8.555 em

- Tiểu học: 11.836 em

- Mẫu giáo: 6.158 em (5.038 công lập + 1.220 tư thục)

Huyện đã được công nhận phổ cập tiểu học 100%; có 17/17 xã, thị trấn được công nhận phổ cập THCS Huyện Núi Thành được tỉnh kiểm tra công nhận hoàn thành Phổ cập giáo dục mầm non, 46/63 truờng học được công nhận đạt chuẩn Quốc gia

c Y tế :

Trên địa bàn huyện có 01 bệnh viện Đa khoa TW Quảng Nam, có 01 trung tâm Y tế huyện, có 17 Trạm Y tế xã, thị trấn; tổng số y, bác sỹ trên 400 người

29

d Đối tượng chính sách :

Núi Thành là huyện có phong trào cách mạng từ rất sớm, là nơi ra đời chi bộ Đảng và lực lượng vũ trang đầu tiên của huyện Tam Kỳ (bao gồm cả TP Tam Kỳ và huyện Phú Ninh ngày nay), tỉnh Quảng Nam Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Núi Thành chịu nhiều hy sinh, mất mát Toàn huyện

có 4.612 liệt sỹ, 1.100 thương bệnh binh, có 609 bà mẹ VNAH, trong đó có 27 Mẹ còn sống (đến tháng 8/2018), trên 40 ngàn Huân, Huy chương, Bằng khen các loại;

618 Bảng vàng gia đình danh dự và 9.780 Bảng vàng gia đình vẻ vang…

Huyện Núi Thành và 15 xã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân; 23 cá nhân được Đảng và Nhà nước phong tặng và truy tặng danh hiệu AHLLVTND

e Một số nét nổi bật trên lĩnh vực kinh tế năm 2017:

Kinh tế phát triển ổn định và tiếp tục tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực Tổng giá trị sản xuất đạt 47.653 tỷ đồng (giá so sánh năm 2010), đạt 63,31% so với kế hoạch năm, giảm 21,54% so với thực hiện năm 2016 Trong đó:

+ Giá trị sản xuất ngành công nghiệp - xây dựng đạt 40.544 tỷ đồng, đạt 59,72% so với kế hoạch năm, giảm 25,35% so với năm 2016

+ Giá trị sản xuất ngành thương mại - dịch vụ đạt 4.460 tỷ đồng, đạt 93,03%

so với kế hoạch năm, tăng 11,64% so với năm 2016

+ Giá trị sản xuất ngành nông nghiệp ước đạt 2.649 tỷ, đạt 102,43% so với kế hoạch năm, tăng 9,06% so với năm 2016.Tỷ trọng các ngành trong nền kinh tế (tính theo giá hiện hành): “Công nghiệp-xây dựng chiếm 81,35%; thương mại-dịch

vụ chiếm 11,25%; nông-lâm-ngư nghiệp chiếm 7,4%

2.2 Quy định pháp luật hiện hành về quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh nói chung và kinh doanh hộ gia đình nói riêng

2.2.1 Các văn bản pháp luật của nhà nước trong hoạt động quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

Để quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình nói riêng và các thành

30

phần kinh tế nói chung, nhà nước ta đã ban hành một số văn bản có tính quy phạm như sau:

- Luật doanh nghiệp 2014 ban hành ngày 26/11/2014

- Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/05/2016 của Chính Phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020

- Nghị định số 78/2015/NĐ-CP ngày 14/09/2015 về việc đăng ký doanh nghiệp

- Thông tư số 20/2015/TT-BKHĐT ngày 01/12/2015 về việc hướng dẫn đăng ký doanh nghiệp

- Thông tư số 215/2016/TT-BTC phí cung cấp thông tin doanh nghiệp lệ phí đăng ký doanh nghiệp

- Chỉ thị csố 03/CT-BTC ngày 20/5/2014 của Bộ Tài chính về tăng cường kỷ cương, kỷ luật trong quản lý thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế

Với hệ thống các văn bản pháp luật nêu trên cho thấy công tác quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình nói riêng và doanh nghiệp nói chung luôn được Đảng và nhà nước quan tâm và tổ chức thực hiện

Trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương ban hành và đặc điểm thực tế tại địa phương, tỉnh Quảng Nam đã có những văn bản quản lý sau:

- Quyết định số 1932/QĐ-UBND ngày 03/6/2016 về ban hành kế hoạch triển khai Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 28/4/2016 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh Quảng Nam hai năm 2016-2017, định hướng đến năm 2020

- Quyết định số 603/QĐ-UBND ngày 28/02/2017 về ban hành kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 19-2017/NQ-CP ngày 06/02/2017 của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2017, định hướng đến năm 2020 tỉnh Quảng Nam

- Quyết định số 2042/QĐ-UBND ngày 04/7/2018 về ban hành kế hoạch hành động của tỉnh Quảng Nam thực hiện Nghị quyết số 19-2018/NQ-CP ngày

31

15/05/2018 của Chính phủ về tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm

2018 và những năm tiếp theo

- Quyết định số 54/QĐ-UBND ngày 08/01/2016 của UBND tỉnh Quảng Nam

về ban hành Quy chế phối hợp quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp sau đăng ký thành lập trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

- Quyết định số 2316/QĐ-UBND ngày 30/6/2016 Ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính phủ về

hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 tỉnh Quảng Nam

Để đảm bảo việc triển khai đồng bộ công tác quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương, UBND huyện Núi Thành cũng đã chủ động ban hành các văn bản phục vụ công tác triển khai và tăng cường nhiệm vụ quản lý nhà nước như sau:

- Quyết định số 527/QĐ-UBND ngày 20/05/2017 về kiện toàn thành viên Tổ tiếp nhận thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn huyện Núi Thành

- Quyết định số 853/QĐ-UBND của UBND huyện Núi Thành ngày 15/03/2017 về ban hành Quy chế hoạt động của Tổ tiếp nhận thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn huyện Núi Thành

- Kế hoạch số 27/KH-UBND ngày 05/04/2015 về đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trên địa bàn huyện Núi Thành

- Kế hoạch 59/KH-UBND ngày 26/6/2015 về triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ huyện Núi Thành về tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các hoạt động kinh tế trên địa bàn huyện

- Kế hoạch số 341/KH-UBND ngày 12/9/2016 của UBND huyện Núi Thành

về triển khai Nghị quyết số 35/NQ-CP ngày 16/5/2016 của Chính Phủ về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020

2.2.2 Trách nhiệm quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước theo phân cấp thẩm quyền

2.2.2.1 Ủy ban nhân dân huyện, thị xã

32

Xây dựng, quản lý và vận hành hệ thống thông tin về đăng ký kinh doanh của

hộ gia đình kinh doanh hoạt động trên địa bàn Sau đó cập nhật hàng ngày vào hệ thống thông tin về đăng ký kinh doanh của hộ gia đình kinh doanh các thông tin cấp, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc tạm ngưng hoạt động của

hộ kinh doanh Định kỳ tháng, quý, năm báo cáo Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư và các Sở, ngành quản lý chuyên ngành và thông báo cho Chi cục Thuế huyện, thị xã, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn về tình hình đăng ký kinh doanh cho hộ gia đình kinh doanh hoạt động trên địa bàn Trực tiếp kiểm tra

hộ gia đình kinh doanh theo nội dung trong hồ sơ đăng ký trên địa bàn Kiểm tra việc hoạt động của hộ gia đình kinh doanh sau đăng ký thành lập và xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm trong hoạt động của hộ gai đình kinh doanh

2.2.2.2 Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn

Tiếp nhận thông tin về đăng ký kinh doanh của hộ gia đình kinh doanh từ Ủy ban nhân dân huyện, thị xã; cập nhật, theo dõi số lượng thực tế hộ gia đình kinh doanh, hoạt động trên địa bàn xã, phường, thị trấn Định kỳ sáu tháng thông báo cho Ủy ban nhân dân huyện, thị xã danh sách các hộ gia đình kinh doanh không còn hoạt động tại trụ sở đăng ký Phát hiện và báo cáo UBND huyện, thị xã thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hộ gia đình kinh doanh thuộc các trường hợp bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký hộ gia đình kinh doanh Định kỳ hàng tháng, quý, năm báo cáo UBND huyện, thị xã kết quả xử lý vi phạm hành chính theo thẩm quyền đối với hộ gia đình kinh doanh hoạt động trên địa bàn xã, phường, thị trấn Kiểm tra hoạt động của hộ gia đình kinh doanh sau đăng ký thành lập và xử lý theo thẩm quyền các hành vi vi phạm trong hoạt động của hộ gia đình kinh doanh Báo cáo UBND huyện, thị xã để kịp thời chỉ đạo thực hiện trong trường hợp cần phối hợp

xử lý vi phạm của hộ gia đình kinh doanh hoạt động trên địa bàn

2.2.2.3 Công tác xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình

Để thực hiện hiệu quản hoạt động quản lý nhà nước đối với hộ gia đình kinh doanh trên địa bàn huyện Núi Thành Trong những năm qua, UBND huyện luôn

33

nâng cao năng lực quản lý nhà nước thông qua các hoạt động thanh, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của các hộ gia đình kinh doanh nói riêng và các thành phần kinh tế khác nói chung Tính trong thời gian từ năm 2011 đến 2017 UBND huyện Núi Thành đã ban hành 54 quyết định thành lập các đoàn thanh, kiểm tra trên địa bàn huyện về các lĩnh vực chủ yếu như: lĩnh vực kinh doanh, vệ sinh an toàn thực phẩm, lao động, giá cả, phòng cháy chữa cháy, môi trường … và một số lĩnh vực

là hạn chế nhất định trong việc đáp ứng các điều kiện đủ điều kiện hoạt động theo quy định pháp luật

2.3 Thực trạng quản lý nhà nước đối với kinh doanh hộ gia đình trên địa bàn huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

1.3.1 Hoạch định chiến lược và tạo môi trường pháp lý

Có thế thấy sau gần 35 tái lập huyện, cùng với sự năng động, đổi mới cơ chế, chính sách, đẩy mạnh cải cách hành chính, cùng với các thành phần kinh tế khác, kinh tế hộ gia đình của huyện Núi Thành tiếp tục khẳng định được vai trò, vị trí trong việc đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội cho huyện Núi Thành nói riêng và cả nước nói chung Song thực tế cho thấy hoạt động sản xuất kinh doanh của khu vực kinh tế hộ gia đình vẫn trong tình trạng tự phát triển Các cơ sở kinh doanh hiện đang gặp khá nhiều khó khăn trong quá trình kinh doanh, trong đó khó khăn nhất là thiếu vốn và khó tiếp cận nguồn vốn vay Nguyên nhân là đặc thù không có quan hệ và tài sản thế chấp, khả năng tiếp cận thị trường và nguồn thông tin, tiếp cận với cơ quan Nhà nước, tiếp cận công nghệ thông tin thấp, năng lực quản lý chưa hiệu quả do hạn chế về trình độ, không được cập nhật những tiến bộ