Luận văn phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố đà nẵng

Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, song với tình hình và diễn biến phức tạp trước mắt của tội phạm do người dưới 18 tuổ

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH MINH TUẤN

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TẠI

THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HUỲNH MINH TUẤN

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TẠI

Chuyên ngành : Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

Mã số : 8 38 01 05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS ĐINH THỊ MAI

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tôi, chưa được công bố trong bất cứ một công trình nghiên cứu nào Các

số liệu, nội dung được trình bày trong luận văn này là hoàn toàn hợp lệ và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Tác giả

Huỳnh Minh Tuấn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN 7

1.1 Khái niệm, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 7 1.2 Mục đích, các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới

18 tuổi thực hiện 11 1.3 Các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 14 1.4 Nội dung và các loại biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 19

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 25

2.1 Tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà nẵng, giai đoạn 2013 - 2018 25 2.2 Thực trang nguyên nhân của tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 41 2.3 Thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2013-2018 49

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 57

3.1 Dự báo tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời gian tới 57

3.2 Giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 61 3.3 Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 66

KẾT LUẬN 76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Số người phạm tội của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện bị xét xử hình sự sơ thẩm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 – 2018……… 26 Bảng 2.2 Số người phạm tội của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện so với số người phạm tội nói chung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn

2013 - 2018 26 Bảng 2.3 Chỉ số người phạm tội của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 (tính trên 100.000 dân) 27 Bảng 2.4 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo nhóm tội phạm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 28 Bảng 2.5 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo loại tội phạm giai đoạn 2013 – 2018 29 Bảng 2.6 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo loại hình phạt được áp dụng 29 Bảng 2.7 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo mức hình phạt tù đã được áp dụng 30 Bảng 2.8 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo địa bàn phạm tội ở thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 31 Bảng 2.9 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo hình thức phạm tội giai đoạn 2013 - 2018 32 Bảng 2.10 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo động cơ phạm tội giai đoạn 2013 - 2018 32 Bảng 2.11 Cơ cấu theo đặc điểm phạm tội lần đầu, phạm tội nhiều lần hoặc phạm nhiều tội của người dưới 18 tuổi phạm tội 33

Bảng 2.12 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo giới tính 33 Bảng 2.13 Cơ cấu của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo độ tuổi 34 Bảng 2.14 Trình độ văn hóa của các bị cáo dưới 18 tuổi 34 Bảng 2.15 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo kết cấu gia đình 35 Bảng 2.16 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo đặc điểm nạn nhân 35 Bảng 2.17 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo thiệt hại theo dạng thiệt hại 36 Bảng 2.18 Diễn biến của số người phạm tội là người dưới 18 tuổi trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 37 Bảng 2.19 Diễn biến theo nhóm tội do người dưới 18 tuổi thực hiện 38 Bảng 2.20 Diễn biến của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện phổ biến nhất ở thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 39 Bảng 2.21 Diễn biến theo độ tuổi của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện 40

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thành phố Đà Nẵng nằm ở trung độ đất nước, phía bắc giáp tỉnh Thừa Thiên Huế, phía tây và nam giáp tỉnh Quảng Nam, phía đông giáp biển Đông Đà Nẵng từ xưa đến nay là một cửa biển lớn tại khu vực Miền Trung của nước ta, cửa biển hiểu theo nhiều nghĩa, là cảng thị và cũng là vùng đất

mở, vùng đất của hội nhập, phát triển Lịch sử hình thành và phát triển của

Đà Nẵng bảo đảm một sự tin cậy

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, Đà Nẵng còn gặp nhiều khó khăn, thách thức Xuất phát từ sự phát triển chưa bền vững của nền kinh tế, quá trình phân hóa giàu nghèo rõ rệt, tình trạng nhập cư ngày càng gia tăng đột biến, tình trạng người lao động thiếu việc làm tăng, sự tha hóa trong lối sống, tiêu cực, tệ nạn xã hội dẫn đến tội phạm có điều kiện phát sinh và tồn tại, đặc biệt là tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Địa bàn Đà Nẵng cũng là một trong những địa phương duyên hải miền Trung có diễn biến phức tạp về an ninh trật tự, số vụ phạm tội xảy ra trên địa bàn đáng kể so với cả nước Tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện có diễn biến phức tạp và chiếm một tỷ lệ không nhỏ so với tội phạm nói chung trên địa bàn Theo số liệu thống kê của Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng, từ năm 2013 trên địa bàn thành phố có 78 người dưới 18 tuổi phạm tội

bị xét xử sơ thẩm hình sự và đến năm 2017 thì con số này chỉ còn ở mức 12 người, giảm 75% so với năm 2013 Trung bình mỗi năm có khoảng 36 người dưới 18 tuổi phạm tội bị xét xử sơ thẩm hình sự Các tội phạm chủ yếu thực hiện dưới dạng đồng phạm những với nhiều thủ đoạn tinh vi hơn, độ liều lĩnh cao hơn, chiếm đa số là các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; tội trộm cắp tài sản; tội cố ý gây thương tích; tội cướp tài sản; tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trong đó tội phạm về ma túy có chiều hướng gia tăng Các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện tập trung hầu hết ở các quận nội thành

Trong những năm qua, công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ở

Đà Nẵng thu được nhiều kết quả Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác phòng ngừa loại tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện vẫn bộc lộ những tồn tại nhất định: Chỉ số người phạm tội là người dưới 18 tuổi vẫn ở mức cao (chỉ số người phạm tội giai đoạn này là 6,8 và cao hơn so với cả nước) trong khi xu hướng người dưới 18 tuổi phạm tội ở Đà Nẵng đang giảm xuống một cách đáng kể đặt ra câu hỏi về công tác phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện ở Đà Nẵng những năm gần đây có thực sự đạt hiệu quả như phương hướng đã đề ra Trước thực trạng trên, việc nghiên cứu một cách đầy đủ tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trong thời gian gần đây, cũng như tìm ra nguyên nhân của tình hình tội phạm này vô cùng quan trọng Từ sự nghiên cứu đó sẽ đặt nền tảng cho việc

đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới, thể hiện ý nghĩa quan trọng trong việc gìn giữ an ninh, trật tự cho sự phát triển của thành

phố Cũng bởi lẽ đó, nên em đã chọn đề tài “Phòng ngừa tình hình tội phạm

do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” để

nghiên cứu trong luận văn thạc sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài:

Trong những năm gần đây, có khá nhiều công trình nghiên cứu về tội phạm do người chưa thành niên thực hiện dưới góc độ tội phạm học, chủ yếu

là các công trình luận văn thạc sỹ Đó là các công trình:

Luận văn thạc sỹ luật học: “Phòng ngừa tội phạm do người chưa

thành niên thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn

Trung Hoan, Đại học Luật Hà Nội 2010 Luận văn thạc sỹ luật học tại

Trường Đại học Luật Hà Nội, “Phòng ngừa tội phạm do người chưa thành

niên thực hiện trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Lê Thị Bích Hải,

2015 Luận văn thạc sỹ luật học tại Đại học Luật Hà Nội, “Phòng ngừa tội

phạm do người chưa thành niên thực hiện trên địa bàn Thành phố Hải Phòng” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Loan năm 2015

Ngoài ra còn có một số công trình khác mà tác giả đã tìm đọc để rút ra khoảng trống nghiên cứu như:

“Nghiên cứu, đánh giá, phân tích tình hình người chưa thành niên vi phạm pháp luật và hệ thống xử lý tại Việt Nam”, Viện khoa học pháp lý –

Bộ tư pháp, 2004 “Tổ chức tầm nhìn thế giới, Hỗ trợ pháp luật và tâm lý

cho người chưa thành niên vi phạm pháp luật”, Vụ pháp chế, Bộ Lao động

thương binh xã hội Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2011…

Các công trình nêu trên đã phân tích, đánh giá tình hình thực trạng tội phạm do người chưa thành niên thực hiện trên phạm vi cả nước, trên từng địa bàn, từng thời điểm nhất định, qua đó đưa ra các biện pháp phòng chống nhằm góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm do người chưa thành niên thực hiện Thành phố Đà Nẵng có những đặc trưng riêng về điều kiện địa lý, điều kiện tự nhiên, dân số, kinh tế - xã hội của vùng duyên hải miền Trung Mặc dù đã có nhiều công trình nghiên cứu về việc phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, song với tình hình và diễn biến phức tạp trước mắt của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, cùng với

sự thay đổi của pháp luật hình sự trong thời gian tới, đặt ra yêu cầu cần có công trình nghiên cứu cụ thể về tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 – 6/2018 và những biện pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tương ứng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

3.1 Mục đích của luận văn là:

Luận văn nghiên cứu nhằm đề xuất các biện pháp phòng ngừa phù hợp với đặc thù riêng của thành phố Đà Nẵng để ngăn ngừa thực sự có hiệu quả tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ của luận văn:

Tổng quát về tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2013 - 2018 thông qua các số liệu thu thập được

Nguyên nhân diễn biến của tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn nghiên cứu

Thực trạng tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

Đề xuất các biện pháp phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Tình hình của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, nguyên nhân của tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện và biện pháp phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

4.2 Phạm vi nghiên cứu đề tài:

Luận văn đi vào nghiên cứu tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện dưới góc độ tội phạm học, trong phạm vi địa bàn thành phố Đà Nẵng, giai đoạn 2013 -2018

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:

5.1 Cơ sở lý luận:

Luận văn nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- LêNin và tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm chính sách của Đảng, Nhà nước ta và của các cấp chính quyền thành phố Đà Nẵng về công tác phòng ngừa và đấu tranh phòng chốn tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp nghiên cứu tổng quát của đề tài này là phương pháp nghiên cứu thực nghiệm các vấn đề liên quan đến tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Phù hợp với đối tượng

nghiên cứu được xác định, các loại nghiên cứu khác nhau xét về chức năng được thực hiện trong luận văn Đó là nghiên cứu mô tả để làm rõ tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 6/2018; nghiên cứu giải thích để xác định các nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 6/2018 và nghiên cứu về dự báo để dự báo tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới và nghiên cứu về giải pháp để xây dựng các biện pháp phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng

Để thực hiện được các loại nghiên cứu này, các phương pháp nghiên cứu cụ thể thích hợp đã được lựa chọn và sử dụng

Phương pháp thu thập dữ liệu:

Phương pháp phân tích thứ cấp dữ liệu: Các dữ liệu thực tiễn được thu thập để sử dụng trong luận văn chủ yếu bằng việc phân tích, khai thác các dữ liệu sẵn có, bao gồm các số liệu thống kê về xét xử của Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng Các số liệu này để nghiên cứu đánh giá về mức độ của tội phạm, cơ cấu của tội phạm và diễn biến của tội phạm Tuy nhiên, do số liệu thống kê của các cơ quan tư pháp về người phạm tội hiện nay chỉ có số liệu tổng thể hoặc một số tiêu chí nhất định, không đủ cơ sở để nghiên cứu, đánh giá về cơ cấu của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo những tiêu thức khác nhau và không đủ để giải thích nguyên nhân của tội phạm

Phương pháp xử lý dữ liệu: Chủ yếu luận văn sử dụng phương pháp thống kê Một số các đại lượng thống kê đã được sử dụng như: số tuyệt đối,

số trung bình, số mốt, số tương đối, được biểu thị dưới dạng bảng số liệu và biểu đồ thích hợp để mô tả, đánh giá tình hình tội phạm do người người dưới

18 tuổi thực hiện ở thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2013 - 6/2018

Ngoài ra, một số phương pháp khác còn được sử dụng kết hợp với các phương pháp nêu trên trong việc giải quyết các nội dung nghiên cứu của đề tài, đó là các phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa tội phạm, luận văn sẽ đi sâu phân tích tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian từ năm 2013 đến 6/2018, giải thích được một số nguyên nhân cơ bản làm phát sinh tội phạm này và đề xuất được các biện pháp phòng ngừa phù hợp với đặc điểm riêng biệt và yêu cầu phòng ngừa của địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

7 Cơ cấu của luận văn:

Luận văn gồm phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, đề tài được kết cấu gồm 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Chương 2 Thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới

18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Chương 3 Các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO

NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN 1.1 Khái niệm, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

1.1.1 Khái niệm tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Trong xã hội loài người, tội phạm là hiện tượng tiêu cực của xã hội và đấu tranh phòng chống tội phạm được coi là một tất yếu khách quan không thể thiếu được của mọi nhà nước Như mọi người đều biết, xã hội càng phát triển thì con người càng nhận thức rằng: tất cả mọi công việc dù giản đơn hay phức tạp đều phải suy nghĩ làm sao giải quyết công việc đó đạt hiệu quả nhanh nhất, chi phí ít nhất sức lao động của mình; những hành động để đạt kết quả đó không vi phạm pháp luật, không xâm phạm đến quyền, lợi ích của nhà nước, của người khác thì được xem là mặt tích cực của xã hội và được Nhà nước khuyến khích, ngược lại những hành vi vi phạm phạm pháp luật, bất chấp thủ đoạn, gây thiệt hại về vật chất, tinh thần… cho Nhà nước

và nhân dân nhằm đạt mục đích có lợi cho bản thân thì được xem là mặt trái của xã hội và bị xã hội đấu tranh, lên án và nghiêm cấm; do đó những hành

vi vi phạm pháp luật nói chung và vi phạm pháp luật hình sự nói riêng là những hành vi độc ác cần loại bỏ ra khỏi đời sống xã hội

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội do người đến một độ tuổi nhất định có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý

và vì nó người phạm tội phải bị xử phạt Tội phạm có tính chất xã hội vì nó hình thành do chính hành vi của con người, nó chống lại toàn thể xã hội, làm ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước

ta xem tội phạm là một nhân tố bảo thủ và cản trở sự tiến bộ của loài người

Một ví dụ điển hình về khái niệm “Tội phạm” là gì được thể hiện như sau tại Bộ luật hình sự bang California định nghĩa: “Tội phạm là hành vi được thực hiện bằng hành động hoặc không hành động vi phạm các quy định

của pháp luật về việc cấm thực hiện hoặc buộc phải thực hiện hành vi và hình phạt được áp dụng có thể là tử hình, tù giam, phạt tiền, buộc thôi việc ở các cơ quan hoặc cấm đảm nhiệm các công việc hoặc thu lợi ở bang này”

[11]

Với tất cả những khái niệm, đặc điểm, đặc tính trên đã cho thấy khái niệm tội phạm dựa trên cơ sở những đặc tính pháp lý của từng hành vi cụ thể hoặc nhóm hành vi do những cá nhân nhất định thực hiện một cách có ý thức

Đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được BLHS năm 2015 quy định tại Điều 12 và chia ra hai độ tuổi khác nhau:

- Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, trừ những tội phạm mà Bộ luật này có quy định khác

- Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người, tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, tội hiếp dâm, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội cưỡng dâm người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, tội cướp tài sản, tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản; về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng [21]

Về việc áp dụng BLHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội được quy định tại chương XII của BLHS năm 2015 từ điều 90 đến điều 107 [21]

Từ phân tích trên có thể hiểu tội phạm do người dưới 18 tuổi gây ra

như sau: Tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là những hành vi nguy

hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự do những người dưới

18 tuổi có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, thực hiện một cách cố ý hoặc vô

ý, xâm phạm đến những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ

1.1.2 Khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Phòng ngừa tội phạm là một khái niệm được sử dụng rộng rãi trong quá trình đấu tranh phòng chống tội phạm Đây là lý do lý giải tại sao mà

hiện nay có rất nhiều quan điểm khi đưa ra khái niệm về phòng ngừa tội phạm dưới các góc độ nghiên cứu khác nhau

Theo tác giả Võ Khánh Vinh: “Phòng ngừa tình hình tội phạm là hệ thống nhiều mức độ và biện pháp mang tính chất Nhà nước, xã hội và Nhà nước - xã hội nhằm khắc phục các nguyên nhân và điều kiện của tội phạm hoặc làm vô hiệu hóa (làm yếu; hạn chế) chúng và bằng cách đó làm giảm và dần dần loại bỏ tình hình tội phạm” [37]

Tuy vậy, để phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm hình sự do người dưới

18 tuổi gây ra một cách chủ động và tích cực, hiệu quả đảm bảo đúng pháp luật chúng ta phải biết kết hợp đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, từ phòng ngừa xã hội đến phòng ngừa nghiệp vụ với sự phối hợp của nhiều chủ thể

Vì đó là hai yếu tố tạo thành hệ thống phòng ngừa tội phạm có mối quan hệ, tác động qua lại lẫn nhau

Trên cơ sở các khái niệm của các tác giả, các quy định của pháp luật , trong phạm vi luận văn khái niệm về phòng ngừa tội phạm do người dưới 18

tuổi thực hiện được hiểu là: “Phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi

thực hiện là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp để ngăn chặn không cho tội phạm phát sinh, phát triển nhằm xóa bỏ các nguyên nhân và điều kiện phạm tội, không để tội phạm do người dưới 18 tuổi xảy ra và gây ra những hậu quả thiệt hại cho nhân loại và cho xã hội”

Từ nhiều đặc điểm, đặc trưng và các biệp pháp khác nhau của phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện như đã phân tích ở trên đã cho thấy sự khác biệt rõ rệt với phòng ngừa các loại tội phạm khác đó là các

cơ quan, tổ chức xã hội và mọi công dân đều tập trung phòng ngừa và xóa

bỏ các nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện đặc biệt là yếu tố từ phía gia đình

1.1.3 Ý nghĩa nghiên cứu phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm do

người dưới 18 tuổi gây ra cho xã hội nói riêng có ý nghĩa rất quan trọng đến

sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia Việt Nam chúng ta hiện nay đang trong thời kỳ phát triển hội nhập với các nước, đẩy mạnh sự nghiệp mở cửa giao lưu kinh tế - văn hóa với các nước trong khu vực, thế giới và đang

có nhiều điều kiện và thời cơ để thúc đẩy nền kinh tế nước ta sánh kịp với các nước láng giềng thân cận Bên cạnh đó cũng có không ít những khó khăn, thách thức, nhất là tình hình các nước đối lập đang có những chủ trương, biện pháp chống phá ta bằng mọi cách với nhiều hình thức khác nhau Do đó công tác phòng ngừa tội phạm nói chung và phòng ngừa tội phạm trong lứa tuổi người dưới 18 tuổi nói riêng có một vai trò hết sức quan trọng trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nhằm giử vững an ninh

quốc gia và trật tự an toàn xã hội

Việc tìm ra nguyên nhân và điều kiện của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện phải xuất phát từ xã hội, cũng như việc đưa ra các biện pháp phải phù hợp và dựa trên những quy luật kinh tế – xã hội khách quan và có tính tất yếu gắn liền với từng giai đoạn tương ứng của xã hội Do đó công tác phòng ngừa người dưới 18 tuổi phạm tội ngoài việc góp phần vào việc bảo

vệ an ninh trật tự của quốc gia còn bảo vệ thế hệ trẻ tương lai của đất nước nhằm làm cho họ có cuộc sống có ích hơn để góp phần vào công cuộc xây

dựng và phát triển đất nước Việt Nam ngày càng cường thịnh, văn minh

Từ những vấn đề nêu trên cho thấy công tác phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là một việc hết sức quan trọng để từng bước xây dựng đất nước phát triển; do đó nhiệm vụ phòng ngừa phải được tiến hành một cách đồng bộ với sự tham gia của toàn Đảng, toàn dân, của các ngành, các cấp, các đoàn thể, tổ chức xã hội và mọi công dân, mà Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt Vậy nên, để phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm do người dưới 18 tuổi gây ra một cách chủ động và tích cực, phải biết kết hợp đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, từ phòng ngừa xã hội đến phòng

ngừa nghiệp vụ

Phòng ngừa xã hội, là biện pháp có tính chất chung, rộng rãi và phòng ngừa từ xa, như biện pháp phát triển kinh tế, chính trị, pháp luật, giáo dục, văn hóa với sự tham gia của cả hệ thống chính trị từ trung ương xuống địa phương Từ đó làm xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện phạm tội của người dưới 18 tuổi, góp phần hạn chế sự gia tăng của tội phạm

Phòng ngừa nghiệp vụ là các hoạt động phòng ngừa do lực lượng công an tiến hành nhằm điều tra nghiên cứu những vụ việc hiện tượng, những con người cụ thể, trên cơ sở đó tìm ra các nguyên nhân điều kiện làm nảy sinh tội phạm để có biện pháp phòng ngừa ngăn chặn không để tội phạm xảy ra

Mặc dù là hai biện pháp phòng ngừa khác nhau trong hệ thống phòng ngừa tội phạm nhưng có mối quan hệ, hỗ trợ lẫn nhau Từ làm tốt công tác phòng ngừa xã hội, sẻ tạo cơ sở nền tảng cho công tác phòng ngừa nghiệp vụ, ngược lại phòng ngừa nghiệp vụ tốt giải quyết tốt các vấn đề cụ thể sẻ giúp

cho phòng ngừa xã hội thuận lợi và có hiệu quả

1.2 Mục đích, các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

1.2.1 Mục đích phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Trong thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng vai trò của cộng đồng, xã hội trong công tác này chưa thực sự rõ ràng mà chủ yếu là hoạt động của các

cơ quan chuyên môn, chuyên trách trong công tác bảo vệ pháp luật và phòng chống tội phạm cụ thể là: Cơ quan Công an, Tòa án nhân dân các cấp, Viện kiểm sát nhân dân, Thanh tra, cơ quan Thi hành án hình sự và một số cơ quan Nhà nước khác (Kiểm lâm, Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển ) nhằm ba mục đích sau:

Một là, công tác này sẽ từng bước loại trừ và triệt tiêu các nguyên

nhân, điều kiện phạm tội của các đối tượng, xóa bỏ các tác nhân là điều kiện

tạo thuận lợi cho việc phát sinh tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Hai là, tìm hiểu và phân tích các nguyên nhân điều kiện phạm tội của

người phạm tội dưới 18 tuổi, qua đó hạn chế, ngăn ngừa những hiện tượng có ảnh hưởng bất lợi và không đúng đến việc hình thành các phẩm chất cá nhân tiêu cực chống đối xã hội của bản thân người phạm tội dưới 18 gây ra

Ba là, đề xuất các giải pháp có hệ thống, hiệu quả nhằm phòng ngừa

các hiện tượng tiêu cực của tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới

18 tuổi thực hiện nói riêng, các nhân tố ảnh hưởng, cũng như kiến nghị hoàn thiện pháp luật hình sự, pháp luật tố tụng hình sự và các ngành luật có liên quan khác

Như vậy, hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trong xã hội nói riêng bao gồm các hoạt động xây dựng cơ sở, các yêu cầu, nguyên tắc và điều kiện bảo đảm trong hoạt động phòng ngừa, xác định chủ thể phòng ngừa, lập và xây dựng kế hoạch phòng ngừa đầy đủ, một cách khoa học và

có hệ thống các biện pháp phòng ngừa đối với loại tội phạm này

1.2.2 Nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng của các quốc gia trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng là những quan điểm, phương châm xuyên suốt toàn bộ việc tổ chức và hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm Tổng quan lại, khi nghiên cứu các tài liệu về các biện pháp phòng ngừa đối với tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện dù ở mức độ nào, với tính chất và quy mô nào đều tuân thủ các nguyên tắc chung, cơ bản sau [37]:

(1) Nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa: Với diễn biến tình hình tội

phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, nhân đạo là nguyên tắc trọng tâm hàng đầu, xuất phát từ đặc điểm thể chất và nhận thức chưa phát triển đầy đủ

của người dưới 18 tuổi phạm tội Hơn nữa, ngăn ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện xảy ra cũng có nghĩa là không để cho các thành viên của xã hội phải gánh chịu hậu quả do hành vi phạm tội phạm do người dưới

18 tuổi thực hiện gây ra

(2) Nguyên tắc pháp chế: Phòng ngừa tình hình tội phạm do người

dưới 18 tuổi thực hiện là một loại xã hội mà ở mức độ này hoặc mức độ khác, mang tính quyền lực nhà nước Tóm lại, không có lý do nào mà việc

tổ chức triển khai và tăng cường các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng có thể thoát ly khỏi các quy định của Hiến pháp và pháp luật Suy luận cho cùng thì các quy định của pháp luật, phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện mới đảm bảo mục đích của

nó là phục vụ lợi ích xã hội, Nhà nước và công dân Yếu tố này là yếu tố quyết định nhằm làm cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm đảm

bảo tính hợp pháp

(3) Nguyên tắc dân chủ: Nguyên tắc dân chủ được thể hiện cụ thể

trong suốt toàn bộ các loại hình hoạt động của Nhà nước và xã hội Dân chủ

là một trong những yếu tố cấu thành thể hiện bản chất của xã hội nước ta Yêu cầu phải đảm bảo sự tham gia của các tầng lớp trong xã hội và các cá nhân vào hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội phạm

do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng Tuy nhiên, không một cơ quan, tổ chức nào khác có thể độc lập giải quyết toàn bộ nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói

riêng

(4) Nguyên tắc khoa học và tiến bộ

Những biện pháp phòng ngừa về tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện luôn luôn đảm bảo cho mọi người có cơ hội phát triển bình đẳng, phát triển tốt hơn, không được phân biệt quốc gia, chủng tộc, tôn giáo tín ngưỡng, giới tính, thái độ chính trị, phải có cơ sở lý luận và thực tiễn, đáp

ứng yêu cầu của thực tiễn đấu tranh với tình hình tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng, mang tính chất đồng bộ, có

hệ thống, đạt hiệu quả cao và phù hợp với tiến trình phát triển của xã hội và

xu hướng hoạt động phòng ngừa đối với các tội phạm khác

(5) Nguyên tắc phối hợp

Hệ thống phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là một chính thể bao gồm nhiều biện pháp khác nhau nhằm triệt tiêu các nguyên nhân khác nhau, mỗi biện pháp có đặc điểm, tính chất, mức độ, phạm vi áp dụng và chủ thể riêng Tóm lược lại, khi nghiên cứu về vấn đề này một hệ thống mang tính quốc gia và xã hội, cộng đồng, phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện chỉ có thể đạt hiệu quả nếu đảm bảo sự phối hợp đồng bộ giữa các biện pháp khác nhau trong hệ thống

đó một cách chặt chẽ và hiệu quả nhất Để đảm bảo triển khai các nội dung của nguyên tắc này, việc đầu tiên các cơ quan có thẩm quyền là phải đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng, của Nhà nước, phải có chương trình, kế hoạch được xây dựng một cách khoa học, quá trình áp dụng phải đồng bộ, có

sự chỉ đạo thống nhất, tập trung

1.3 Các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

1.3.1 Chủ thể lãnh đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm

do người dưới 18 tuổi thực hiện

Cách mạng công nghiệp 4.0, hội nhập quốc tế đã tác động rất lớn đến mọi ngành, mọi lĩnh vực của nước ta Tuy nhiên, cùng với cơ hội mà xu thế hội nhập mang lại là tình hình trật tự an toàn xã hội diễn biến ngày càng phức tạp mà cụ thể là sự gia tăng về số lượng cũng như loại hình tội phạm Bên cạnh việc nhanh chóng và kịp thời phát hiện tội phạm, tránh làm oan người vô tội, trừng trị và giáo dục, cải tạo người phạm tội thì việc nghiên cứu và triển khai các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm trật tự an toàn xã hội là vô cùng cấp thiết và mang tính lâu dài Việc phòng ngừa tình

hình tội phạm do người dưới 18 tuổi của các cơ quan quản lý nhà nước, các

cơ quan tư pháp cũng như của toàn xã hội được thể hiện thông qua việc định hướng phòng chống tình hình tội phạm nói chung, trong đó có các tội phạm

do người dưới 18 tuổi thực hiện trong từng giai đoạn, định hướng hoàn thiện

cơ cấu tổ chức các cơ quan đấu tranh phòng chống tội phạm, thông qua các nghị quyết của Đảng [17]

1.3.2 Chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm

do người dưới 18 tuổi thực hiện

Quá trình phòng ngừa tội phạm bao gồm từ khâu ban hành các quy định của pháp luật đến khâu triển khai thực hiện các quy định của pháp luật Vậy nên, các chủ thể phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện bao gồm các chủ thể ban hành luật phòng ngừa tình hình tội phạm và chủ thể triển khai thi hành các quy định pháp luật phòng ngừa tình hình tội phạm

(1) Chủ thể ban hành pháp luật và các văn bản về phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Quốc hội: Theo Điều 1 Luật tổ chức Quốc hội năm 2014, Quốc hội

thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước, quốc hội

là chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm có vai trò trong việc điều hành các luật điều chỉnh hoạt động phòng ngừa tình hình các tội phạm trong đó có tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện (Hiến pháp, Bộ luật hình sự, Bộ luật

tố tụng hình sự….) Bên cạnh đó, Quốc hội có vai trò trong việc kiểm tra giám sát hoạt động của các cơ quan Nhà nước, trong việc phòng ngừa các hành vi phạm tội, trong đó có tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện và tuyên truyền phổ biến pháp luật nói chung; được cụ thể hóa ở một số nội dung sau:Quốc hội làm luật, hoàn thiện pháp luật để điều chỉnh hiệu quả các quan hệ xã hội, góp phần ngăn ngừa lợi dụng pháp luật phạm tội; Tuyên truyền phổ biến pháp luật, động viên nhân dân chấp hành pháp luật và tham gia quản lý nhà nước; Khi phát hiện có hành vi vi phạm pháp luật, có quyền

yêu cầu các cá nhân, cơ quan, tổ chức, đơn vị hữu quan thực hiện các biện pháp cần thiết để chấm dứt hành vi trái pháp luật đó

Với yếu tố phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi được thực hiện của Hội đồng nhân dân được cụ thể hóa ở một số nội dung như sau: Quyết định những chủ trương, biện pháp kinh tế xã hội quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, để không ngừng cải thiện đời sống của cải vật chất và tinh thần của nhân dân địa phương, từ đó có tác dụng phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Quyết định các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện ở địa phương Kiểm tra, giám sát các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương

để phòng ngừa tiêu cực và phạm tội

(2) Chủ thể triển khai, thi hành pháp luật phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Yếu tố cơ bản để triển khai thi hành pháp luật cũng như các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm là do các cơ quan: Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, các tổ chức và cá nhân

Chính phủ: Vai trò phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18

tuổi thực hiện của Chính phủ thể hiện như sau: Xây dựng và thực hiện các

kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục trong phạm vi quốc gia, nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, từ đó có tác dụng phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện.Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội, Chính phủ tổ chức thực hiện các chính sách, biện pháp để củng cố và tăng cường nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân, trật tự xã hội; tổ chức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Lãnh đạo hoạt động phòng chống tội phạm quốc gia (thông qua Ban chỉ đạo quốc gia về phòng chống tội phạm)

Ủy ban nhân dân các cấp: vai trò phòng ngừa tình hình tội phạm do

người dưới 18 tuổi thực hiện của Ủy ban nhân dân các cấp thể hiện như sau:Xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục ở địa phương để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần nhân dân, từ đó có tác dụng phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện.Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và trật tự, an toàn xã hội, tùy cấp hành chính mà Ủy ban nhân dân các cấp có vai trò phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện cụ thể như sau: Xây dựng chương trình, kế hoạch và chỉ đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện ở địa phương; phát động quần chúng tham gia bảo vệ an ninh trật tự; quản lý hộ khẩu, tạm trú; tạm vắng, nhất là đối với những người có nhân thân xấu, phối hợp với các cơ quan hữu quan giám sát giáo dục người phạm tội tại cộng đồng

Với các cơ quan nhà nước chuyên môn, các cơ quan đoàn thể bao gồm các bộ, sở, phòng, Ủy ban mặt trận tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội phụ

nữ, Hội Cựu chiến binh… từ trung ương đến địa phương Cụ thể, các cơ

quan tư pháp thuộc Bộ tư pháp thực hiện phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện thông qua các hoạt động cụ thể như sau:

Cơ quan này cần nghiên cứu, đề ra các sáng kiến lập pháp, tham gia vào việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật một cách thường xuyên, liên tục; Thông qua các công tác thi hành án để phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện một cách nghiêm minh và đúng người đúng tội; Tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật thường xuyên cho nhân dân, nhằm nâng cao ý thức pháp luật của nhân dân để họ thực hiện đúng pháp luật; Tham gia nghiên cứu, bổ sung vào lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện; Tổ chức phối hợp cùng các

cơ quan bảo vệ pháp luật thực hiện các nhiệm vụ phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Những cơ quan tiến hành tố tụng sau đây: Bao gồm cơ quan công an,

Viện kiểm sát, Tòa án

Cơ quan công an: chịu trách nhiệm chính trong công tác điều tra,

phòng ngừa, phối hợp với các cơ quan hữu quan đề ra kế hoạch và thực hiện

kế hoạch phòng ngừa tình hình tội phạm; phối hợp với cơ quan Viện kiểm sát và Tòa án trong việc tuyên truyền, cùng với các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và nhân dân phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, bảo vệ trật tự an toàn xã hội

Viện kiểm sát nhân dân: có 2 chức năng chính đó là kiểm sát việc tuân

theo pháp luật của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và thực hành quyền công tố, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất Với hoạt động kiểm sát điều tra cũng như trực tiếp tham gia thực hiện quyền công tố tại Tòa án, Viện kiểm sát sẽ có đủ cơ sở để xác định tình hình các nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Từ đó tổng kết được những đặc trưng cơ bản của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

để đưa ra biện pháp phòng ngừa hiệu quả tốt nhất

Tòa án nhân dân: với hoạt động là thông qua xét xử, làm sáng tỏ bản

chất các vụ án , mức độ lỗi của người phạm tội, hình phạt sẽ áp dụng đối với người phạm tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Tòa án còn thực hiện các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm Vậy nên Tòa án nhân dân các cấp sẽ đưa ra những bản án nghiêm khắc phù hợp đối với người thực hiện hành vi phạm tội trong trường hợp người dưới 18 tuổi thực hiện Bên cạnh đó, Tòa án còn có thể kiến nghị yêu cầu các cơ quan hữu quan nơi xảy

ra tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện áp dụng biện những biện pháp hữu hiệu nhằm ngăn chặn và loại trừ nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Thông qua công tác xét xử, Tòa án nhân dân các cấp tác động đến các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội áp dụng những biện pháp khắc phục những nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

MTTQ Việt Nam các cấp tiếp tục phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp

luật của Nhà nước trong cán bộ, hội viên, đoàn viên và nhân dân; đồng thời thông qua đó là cầu nối để nắm bắt, cung cấp, phản ánh cho lực lượng Công

an những thông tin có giá trị phục vụ cho công tác tố giác tội phạm, đảm bảo ANTT của địa phương

1.4 Nội dung và các loại biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

1.4.1 Nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Phòng ngừa tội phạm là quá trình sử dụng tổng hợp các biện pháp khác nhau và hữu hiệu, phù hợp nhất để ngăn chặn không cho tội phạm phát sinh, phát triển nhằm xóa bỏ các nguyên nhân và điều kiện phạm tội, không

để tội phạm xảy ra gây hậu quả thiệt hại cho con người và cho xã hội Nghị quyết số 08 của Ban chấp hành trung VIII khóa IX về chiến lược bảo vệ tổ quốc trong tình hình mới đã chỉ đạo “Quán triệt tinh thần cách mạng tiến công, kết hợp chặt chẽ giữa chủ động tấn công với chủ động phòng ngừa, giữa “xây” và “chống” trong đó lấy phòng ngừa là chính và xây dựng là chính Từ ngày thành lập nước và đến nay công tác phòng ngừa tội phạm luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm và luôn xác định là giải pháp cơ bản và hữu hiệu trong đấu tranh chống tội phạm

Mặt khác, nếu phòng ngừa tốt, làm giảm tình trạng phạm tội, không

để tội phạm xảy ra cũng là ngăn chặn được hậu quả tiêu cực về mọi mặt do tội phạm gây ra, đồng thời góp phần làm giảm các chi phí cần thiết của Nhà nước, của nhân dân trong việc điều tra làm rõ tội phạm, các chi phí trong quá trình truy tố, xét xử tội phạm cũng như các chi phí khác cho công tác khắc phục hậu quả do tội phạm gây ra, trong công tác giáo dục, cải tạo phạm nhân Vậy nên, có thể nhận thấy rằng trong việc phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện ngoài mang tính chất nhân đạo, nó còn mang tính kinh tế cao, góp phần làm giảm các thiệt hại về tính mạng, tài sản của Nhà nước, của công dân, đem lại cuộc sống bình yêu cho mọi nhà và xã hội

hiện đại ngày nay

Về phương châm do tội phạm do người dưới 18 tuổi gây ra, được xác định là một bộ phận trong cơ cấu tội phạm nói chung, vậy nên việc phòng ngừa loại tội phạm này không thể tách rời công tác phòng ngừa tội phạm; do

đó, việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa loại tội phạm này cũng được dựa trên hai biện pháp cơ bản và xuyên suốt đó là, phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ Những biện pháp phòng ngừa trên cho ta thấy nó đều có những ưu điểm, đặc trưng và phương pháp tiến hành khác nhau nhưng có quan hệ mật thiết, chặt chẽ và liên quan lẫn nhau, quyết định đến hiệu quả của công tác phòng ngừa tội phạm

Về phòng ngừa xã hội: thông qua phát hiện và khắc phục những sơ

hở, thiếu sót trong các lĩnh vực xã hội, quản lý nhà nước về văn hóa xã hội Xóa bỏ môi trường không thuận lợi cho sự hình thành nhân cách con người ngay từ khi đang còn độ tuổi vị thành niên, tăng cường giáo dục tư tưởng, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức quản lý, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho các em, đồng thời tuyên truyền kịp thời các kiến thức pháp luật khi các em chập chững bước vào đời

Đối với các cơ quan bảo vệ pháp luật cần nâng cao hiệu quả và tính nghiêm minh của pháp luật, tạo một hình ảnh tượng rất tốt đẹp về cơ quan công quyền của nhà nước

Đảm bảo tăng cường công tác giám sát, kiểm soát việc tuân theo pháp luật, công tác quản lý nhà nước về an ninh trật tự nhất là ở địa bàn cơ sở Kết hợp việc tuyên truyền và nâng cao ý thức cho các em biết tránh xa con đường phạm tội và có ý thức trong việc phòng ngừa và tố giác tội phạm tại địa bàn dân cư

Phòng ngừa nghiệp vụ là những biện pháp mang tính đặc trưng của

chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan điều tra, khởi tố, xét xử đối với các

vụ án được sử dụng để tập trung phòng ngừa tội phạm nói chung, một nhóm tội phạm hoặc những hành vi phạm tội cụ thể trong pháp luật

1.4.2 Các loại biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Nhìn chung, để phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện thì cần phải có các biện pháp phòng ngừa hợp lý Những biện pháp phòng ngừa tội phạm rất phức tạp và đa dạng, được áp dụng phù hợp với mỗi loại chủ thể khác nhau, trong mỗi lĩnh vực cụ thể của hoạt động đời sống xã hội và ở mỗi địa phận khác nhau Để nghiên cứu những luận điểm, luận cứ này, các nhà luật học, các nhà nghiên cứu đã đưa ra các tiêu chí phân loại rất khác nhau để tiếp cận, có thể kể đến các tiêu chí cơ bản sau đây nhằm phân loại:

(1) Căn cứ vào địa điểm, mục tiêu tác động của các biện pháp phòng ngừa tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện: Gồm hai loại biện pháp cơ bản để phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện:

Một là, chủ yếu vào việc hạn chế và tiến dần đến thủ tiêu những hiện

tượng xã hội tiêu cực là nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Đây là những phương hướng cơ bản nhất, nhanh nhất vừa thể hiện tính nhân đạo, vừa là mong muốn chung của xã hội, cộng đồng, nhân dân vừa tiết kiệm được tiền của, sức lực của Nhà nước, của nhân dân trong vấn

đề giải quyết các vấn đề liên quan đến tội phạm và phòng ngừa tội phạm, chú trọng vào việc giải quyết các hậu quả do tội phạm do người dưới 18 tuổi

thực hiện gây ra

Hai là, chú trọng phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh, chính xác các

trường hợp phạm tội đã hoặc đang xảy ra

(2) Căn cứ vào lĩnh vực của các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện thì có các biện pháp kinh tế - xã hội; văn hóa - giáo dục; chính trị - tư tưởng; tổ chức - quản lý và biện pháp pháp luật

Biện pháp kinh tế xã hội là những biện pháp tác động chủ yếu bằng kinh tế và tổ chức xã hội với mục đích là khắc phục, hạn chế và loại trừ

nguyên nhân của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện Thông thường, nguyên nhân cơ bản nhất trong tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là nguyên nhân về kinh tế Đa số tình hình người phạm tội do không có tiền, nghèo đói, thất nghiệp, lười lao động nên mới thực hiện hành vi phạm tội nhằm để cải thiện đời sống của họ Vì vậy, biện pháp kinh tế nhằm khắc phục tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là phải chăm lo điều kiện sống trong nhân dân bằng cách tổ chức việc làm đảm bảo cho người lao động, tiền lương cao, nên có chính sách hỗ trợ cho người thất nghiệp, đào tạo nghề cho người mãn hạn tù đây là một trong những biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện lâu dài Hầu hết, tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện thì đa số có học vấn thấp, các đối tượng phạm tội không hiểu rõ về pháp luật hình sự nhiều, không nắm rõ

được hậu quả pháp lý khi thực hiện hành vi phạm tội

Xây dựng các biện pháp tổ chức quản lý là không tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình hình thành động cơ, ý thức phạm tội, không tạo sơ hở cho

việc thực hiện tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

Những hệ thống pháp luật về hình sự cần hoàn chỉnh, phù hợp với đất nước sẽ tạo ra trật tự phù hợp với yêu cầu của đời sống nhân dân, ngăn ngừa các hành vi phạm tội và là một trong những yêu cầu quan trọng để khắc phục, hạn chế đi đến loại trừ những nguyên nhân của tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng Tóm lại, việc hoàn thiện

hệ thống pháp luật nhất là hệ thống pháp luật trong luật hình sự, tố tụng hình

sự, luật thi hành án hình sự và tăng cường pháp chế là một trong những

phương hướng phòng ngừa tình hình tội phạm căn bản và lâu dài nhất

(3) Tiêu chí nhất thiết về tính chất và mục đích của hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm: có biện pháp phòng ngừa chung và biện pháp phòng ngừa riêng

Biện pháp phòng ngừa chung bao gồm toàn bộ các hoạt động, các biện pháp mà trong đó phòng ngừa tình hình tội phạm không hướng đến một

đối tượng nhất định mà là hướng đến toàn xã hội Đối với biện pháp này nhằm thực hiện những mục tiêu cơ bản kinh tế - xã hội là trọng tâm, chính

trị - tư tưởng, văn hóa - giáo dục

Biện pháp phòng ngừa riêng là những biện pháp được áp dụng nhằm tác động trực tiếp đến những đối tượng, con người cụ thể có khả năng, điều kiện thực hiện hành vi phạm tội nhằm ngăn chặn, khắc phục, hóa giải, hạn chế và thủ tiêu nguyên nhân của tội phạm Tuy nhiên, trong hoạt động đấu tranh, phòng chống tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện, các biện pháp phòng ngừa riêng có thể được phân loại dựa vào những căn cứ khác nhau

như: tính chất, nội dung, phạm vi, lĩnh vực, mức độ tác động phù hợp

Nếu vậy, tiêu chuẩn tốt nhất của các biện pháp phòng ngừa chung được xem xét trên cơ sở hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, chính trị - tư tưởng, văn hóa - giáo dục thì hiệu quả tối đa của việc phòng ngừa riêng được đánh giá trực tiếp dựa vào mức độ khắc phục, hạn chế và thủ tiêu nguyên nhân của tình hình tội phạm Vậy nên, tiến hành thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa - giáo dục là cả một quá trình lâu dài Quá trình này, thường xuyên vấp phải những trở ngại, trong đó tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện là một trở ngại lớn Yêu cầu này chỉ có thể được thực hiện thông qua việc sử dụng các

biện pháp phòng ngừa riêng

Tiểu kết chương 1

Tóm lại qua kết cấu của chương một của luận văn, một số vấn đề về lý luận, khái niệm mục đích và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện đã được làm rõ Tuy nhiên, tại chương một của bài luận văn, tác giả luận văn cũng nêu ra các nguyên tắc quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nhìn từ góc

độ tội phạm học như nguyên tắc pháp chế, nguyên tắc dân chủ, nguyên tắc nhân đạo xã hội chủ nghĩa, nguyên tắc khoa học và tiến bộ, nguyên tắc phối hợp Từ đó, dựa trên lý luận để phân tích số liệu thực tiễn các vụ án về tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm nêu lên được thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm này trên địa bàn thành phố

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

DO NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI THỰC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH

PHỐ ĐÀ NẴNG 2.1 Tình hình tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà nẵng, giai đoạn 2013 - 2018

2.1.1 Mức độ, cơ cấu tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

2.1.1.1 Thực trạng về mức độ của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Thực trạng của tội phạm xét về mức độ được phản ánh qua các thông số: Tổng số các tội phạm đã xảy ra và tổng những người đã phạm tội đó trong đơn vị không gian và đơn vị thời gian xác định Đánh giá thực trạng về mức độ của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện phải đánh giá được mức độ của tội phạm rõ và mức độ tội phạm ẩn của tội phạm do người dưới

18 tuổi thực hiện Sự đánh giá của tác giả về mức độ của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013- 2018 dựa trên cơ sở số liệu thống kê hình sự của văn phòng Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng và phòng tổng hợp của Tòa án nhân dân tối cao Song song với việc sử dụng số liệu trên, tác giả còn thu thập, chọn lọc và khảo sát 130 bản án hình sự sơ thẩm được chọn ngẫu nhiên từ tổng số các bản án hình sự sơ thẩm

về tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện giai đoạn 2013- 2018

Luận văn đã tiến hành thu thập các số liệu về phản ánh thực trạng tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong

6 năm 2013- 2018 Tuy nhiên, trong thống kê tư pháp hiện nay không có số liệu về số vụ, do đó tác giả chỉ thu thập được số liệu về số người phạm tội Theo số liệu thống kê của Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng thì số người phạm tội là người dưới 18 tuổi bị xét xử hình sự sơ thẩm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong 6 năm (2013- 2018) như sau:

Bảng 2.1 Số người phạm tội của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

bị xét xử hình sự sơ thẩm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 -

2018

Năm

Tổng số người bị khởi tố

Tổng số người bị truy

tố

Tổng số người

bị xét xử

Tổng số người dưới 18 tuổi

(Nguồn: Văn phòng Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng)

Bảng thống kê trên cho thấy từ năm 2013 đến năm 2018, Toà án nhân dân các cấp của thành phố Đà Nẵng đã xét xử sơ thẩm 482 người phạm tội là người dưới 18 tuổi Bình quân mỗi năm có khoảng 80 người phạm tội là người dưới 18 tuổi bị xét xử sơ thẩm

Bảng 2.2 Số người phạm tội của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện

so với số người phạm tội nói chung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai

đoạn 2013 - 2018

1 Số người phạm tội là người dưới 18 tuổi 482

2 Số người phạm tội nói chung 14.878

(Nguồn: Phòng tổng hợp Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng)

Từ bảng số liệu 1.2 cho thấy: tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2013- 2018 chiếm tỉ lệ 3,2% so với tội phạm nói chung trên địa bàn trong cùng giai đoạn

Bảng 2.3 Chỉ số người phạm tội của các tội phạm do người dưới 18 tuổi

thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 (tính trên 100.000 dân)

Năm Người dưới 18

tuổi phạm tội Dân số (người)

Chỉ số người phạm tội là người dưới 18 tuổi

(Nguồn: Phòng tổng hợp Toà án nhân dân thành phố Đà Nẵng)

Số liệu ở bảng trên cho thấy trung bình mỗi năm, cứ 100.000 người dân thì có khoảng 7,87 người phạm tội là người dưới 18 tuổi

2.1.1.2 Thực trạng về tính chất của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Để có thể đánh giá được toàn diện thực trạng về tính chất của tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện cần thiết phải lựa chọn một số đặc điểm của loại tội phạm này là tiêu thức xác định cơ cấu của tội phạm này Các cơ cấu được xác định theo các tiêu thức khác nhau sẽ phản ánh ở mức

độ nhất định thực trạng về tính chất của tội phạm này, đồng thời sẽ tạo cơ sở xác định nguyên nhân của tội phạm được trình bày trong chương tiếp theo của luận văn Do trong thống kê hình sự sơ thẩm của Tòa án nhân dânthành phố Đà Nẵng chỉ thống kê số liệu về tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo một số tiêu chí nhất định nên tác giả sử dụng các tiêu chí sau:

- Cơ cấu theo nhóm tội phạm (theo các chương của tội phạm của BLHS)

Bảng 2.4 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo

nhóm tội phạm trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

(Nguồn: Phòng tổng hợp Tòa án nhân dânthành phố Đà Nẵng)

Bảng trên cho thấy, tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2013- 2018 thuộc 7 nhóm tội phạm theo các chương của BLHS năm 2015 Trong đó có 2 nhóm chiếm tỉ lệ cao nhất là nhóm tội xâm phạm sở hữu, chiếm 60,4% và nhóm tội xâm phạm tính mạng, nhân phẩm, danh dự của con người chiếm 21,2%

- Cơ cấu theo loại tội phạm

Do trong thống kê hình sự chính thức không có tiêu chí thống kê theo loại tọi phạm nên tác giả thực hiện khảo sát 130 bản án hình sự sơ thẩm đối với 196 bị cáo là người dưới 18 tuổi và rút ra được bảng thống kê và biểu đồ như sau:

XIV Các tội xâm phạm tính mạng, sức khoẻ,

chính

Bảng 2.5 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo loại

tội phạm giai đoạn 2013 – 2018

- Cơ cấu theo biện pháp xử lý được áp dụng

Do tiêu chí này có trong thống kê hình sự chính thức nên tác giả tiến hành lập bảng số liệu sau:

Bảng 2.6 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo loại

Qua bảng trên ta có thể nhận thấy hình phạt tù có thời hạn được áp dụng đa phần và chủ yếu, chiếm 96,2% trong tổng số, trong khi hình phạt cải tạo không giam giữ chỉ ở mức 2,8% trong tổng, cảnh cáo và phạt tiền chiếm

tỉ lệ nhỏ nhất với 1% Nguyên nhân chính là do hành vi phạm tội người dưới

18 tuổi thực hiện hiện nay có tính chất, mức độ nguy hiểm cao (Theo bảng 2.5, số người dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng chiếm đến 39,8% trên tổng số); chủ yếu xâm hại đến các khách thể bảo vệ quan trọng của luật hình

sự như tính mạng, sức khỏe, tài sản do vậy cần thiết phải áp dụng hình phạt tù chứ không thể áp dụng hình phạt nhẹ hơn

Bảng 2.7 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo

mức hình phạt tù đã được áp dụng

Mức hình phạt tù Số người phạm tội Tỉ lệ %

Trên 15 năm đến 18

(Nguồn: Phòng tổng hợp Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng)

Từ số liệu ở bảng trên cho thấy, hình phạt được áp dụng đối với người phạm tội là người dưới 18 tuổi ở thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018 chủ yếu là hình phạt tù có thời hạn và trong đó, mức hình phạt được áp dụng

từ 3 năm trở xuống chiếm đa số (59,5%), số được hưởng án treo tương đối cao (chiếm 23,3%) so với tổng số bị cáo bị xử phạt tù có thời hạn Tỉ lệ án treo đã phản ánh được tinh thần trong việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội, chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội.Mức hình phạt trên 15 năm đến 18 năm chiếm 0,5%, tức là có rất ít trường hợp người phạm tội là người dưới 18 tuổi bị áp dụng mức hình phạt này Tuy nhiên, tỷ lệ bị áp dụng hình

phạt tù ở mức trên 3 năm đối với người phạm tội là người dưới 18 tuổi vẫn còn khá cao

- Cơ cấu theo địa bàn thực hiện tội phạm

Bảng 2.8 Cơ cấu cúa các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo địa

bàn phạm tội ở thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2013 - 2018

(Nguồn: Phòng tổng hợp Tòa án nhân dân thành phố Đà Nẵng)

Như vậy, căn cứ vào số liệu thống kê nêu trên, chúng ta thấy rằng tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện chủ yếu ở các quận nội thành và trung tâm như Hải Châu, Thanh Khê, Sơn Trà Nguyên nhân là do ở các quận này hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi cho việc thực hiện tội phạm như: dân cư đông đúc, mức sống cao, nhiều nhà hàng, khách sạn, quán bar, hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông phát triển

- Cơ cấu theo hình thức phạm tội

Tiêu chí này hiện chưa được phản ánh trong thống kê hình sự chính thức, do vậy, tác giả tiến hành khảo sát 130 bản án để nghiên cứu, đánh giá

Bảng 2.9 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo

hình thức phạm tội giai đoạn 2013 - 2018

- Cơ cấu theo đặc điểm về nhân thân người phạm tội

+ Cơ cấu theo động cơ phạm tội

Động cơ phạm tội không được thể hiện trong thống kê hình sự chính thức, cũng không thể rút ra từ việc khảo sát các bản án hình sự sơ thẩm vì tiêu chí này thuộc về nhân thân người phạm tội Do đó, tác giả đã tiến hành phát phiếu khảo sát cho các đối tượng là người dưới 18 tuổi trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, từ đó thu được kết quả như sau về động cơ phạm tội:

Bảng 2.10 Cơ cấu của các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện theo

động cơ phạm tội giai đoạn 2013 - 2018

Động cơ phạm tội Số người phạm tội Tỉ lệ %

Mong muốn được lòng tin của bạn bè 5 5,3

(Nguồn: Khảo sát 130 bản án về các tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện)