Áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính tại tòa án nhân dân, từ thực tiễn tỉnh quảng nam

Tính cấp thiết của đề tài Khoản 1 Điều 102 Hiến pháp năm 2013 quy định “Tòa án là cơ quan xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư Chiến lược cải cách tư

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO VĂN CẦN

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỪ THỰC TIỄN

TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO VĂN CẦN

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN TỪ THỰC TIỄN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các tài liệu, số liệu trong luận văn là trung thực và chính xác, những kết quả nghiên cứu của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác nếu có sự gian dối, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Cao Văn Cần

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN 9

1.1 Khái niệm, tính chất, đặc điểm áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 9 1.2 Đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 18 1.3 Nội dung áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 20 1.4 Hồ sơ áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 24 1.5 Trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 29 1.6 Các yếu tố tác động đến áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa

án nhân dân 34

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN HAI CẤP TỈNH QUẢNG NAM 39

2.1 Đặc điểm vị trí địa lý, kinh tế xã hội và tình hình vi phạm pháp luật trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trong thời gian qua 39 2.2 Thực trạng áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam 39 2.3 Những vướng mắc, tồn tại trong thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam 46

CHƯƠNG 3 ĐỊNH HƯỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ VIỆC XEM XÉT, ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN TỪ THỰC TIỄN TỈNH QUẢNG NAM 56

3.1 Định hướng bảo đảm áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 56

3.2 Gải pháp nâng cao hiệu quả trong công tác xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân 64 3.3 Các giải pháp tại tỉnh Quảng Nam 72

KẾT LUẬN 76 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

ADPL : Áp dụng pháp luật

BPXLHC : Biện pháp xử lý hành chính

CSCNBB : Cơ sở cai nghiện bắt buộc

CSGDBB : Cơ sở giáo dục bắt buộc

TAND : Tòa án nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Khoản 1 Điều 102 Hiến pháp năm 2013 quy định “Tòa án là cơ quan

xét xử của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư

Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã xác định rõ “nhiệm vụ của cải

cách tư pháp là bảo đảm để Tòa án là trung tâm và xét xử là hoạt động trọng

nhân danh Nhà nước xét xử các loại án, cách hiểu này không sai nhưng chưa đầy đủ về chức năng, nhiệm vụ hiện nay của Tòa án vì sau khi Luật xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội thông qua năm 2012, có hiệu lực từ 01/7/2013, thì bên cạnh chức năng giải quyết, xét xử các loại án, Tòa án (Tòa

án nhân dân) còn được giao thêm chức năng xem xét, áp dụng các biện pháp

xử lý hành chính như Đưa vào Trường giáo dưỡng, Đưa vào cơ sở Giáo dục bắt buộc và Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc

Theo đó kể từ ngày 01/01/2014, thì việc xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính như Đưa vào Trường giáo dưỡng, Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc và Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc do Tòa án nhân dân xem xét, quyết định thay vì do Chủ tịch UBND hay Trưởng Công an huyện như trước đây

Để thi hành quy định này, ngày 20/01/2014, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh số: 09/2014/UBTVQH13 quy định trình tự, thủ tục xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Việc chuyển giao này là kết quả của quá trình cải cách tư pháp ở nước

ta vì xét về bản chất thì các biện pháp xử lý hành chính Đưa vào Trường giáo

1 Điều 102 Hiến pháp năm 2013

2 Nghị quyết số 49-NQ/TW

dưỡng, Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buột hay Đưa vào Cơ sở cai nhiện bắt buột do Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng là những biện pháp mang tính cưỡng chế Nhà nước, trực tiếp tác động, ảnh hưởng đến các quyền

cơ bản của công dân, trong đó có người chưa thành niên Khi bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, người bị áp dụng sẽ bị hạn chế một số quyền, trong đó

có quyền tự do Do đó, quá trình xem xét, áp dụng các biện pháp này, để đảm bảo quyền con người, quyền công dân đòi hỏi chúng phải được thực hiện theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ, dân chủ, công khai, đảm bảo khách quan, chính xác Điều này hoàn toàn phù hợp với thông lệ Quốc tế, phù hợp với xu hướng hội nhập của nền tư pháp nước ta

Qua bốn năm thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính trong toàn bộ hệ thống Tòa án nhân dân nói chung và Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam nói riêng đang đặt ra nhiều vấn đế cấp bách cả về lý luận và thực tiễn liên quan đến nhiều vấn đề như điều kiện, trình tự, thủ tục, thẩm quyền lập hồ sơ đề nghị, cơ quan đề nghị cùng vấn đề công khai minh bạch trong quá trình xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân Việc nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan đến việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam từ đó làm sáng tỏ cơ sở lý luận, vai trò của việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính này trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm cũng như đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng có ý nghĩa hết sức quan trọng trong tình hình

hiện nay Từ những lý do trên, tôi chọn Đề tài “Áp dụng các biện pháp xử lý

vi phạm hành chính tại Tòa án nhân dân, từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam” làm

luận văn Thạc sĩ luật học là có tính thực tiễn, cấp thiết và khoa học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Xuất phát từ chủ thể thực hiện các biện pháp xử lý hành chính trước đây là cơ quan hành chính nhà nước tiến hành, các biện pháp này mang tính

chất hành chính, chế tài mà các biện pháp này tác động đến các đối tượng bị

áp dụng không quá nghiêm khắc như chế tài hình sự; mặt khác đây là lĩnh vực mới, là nhiệm vụ, chức năng mới của Tòa án nhân dân nên trong những năm

90 của thế kỷ 20 tuy có một số công trình khoa học nghiên cứu các đề tài về

xử lý vi phạm hành chính nói chung nhưng nhìn chung là không nhiều Riêng vấn đế về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân thì có rất ít nhà khoa học quan tâm nghiên cứu đến và phải đến khi Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 được thông qua và có hiệu lực thi hành thì lĩnh vực này mới bắt đầu thu hút sự chú ý quan tâm của các nhà khoa học Trong

đó có thể kể đến các đề tài như: Đề tài nghiên cứu cấp Bộ: “Các biện pháp

xử lý hành chính khác và việc bảo đảm quyền con người” do Vụ Pháp luật

Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp thực hiện năm 2008; Đề tài khoa học cấp

Bộ “Cơ chế bảo đảm thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính” do Vụ Pháp

luật Hình sự Hành chính, Bộ Tư pháp thực hiện năm 2012; “Báo cáo đánh

giá về các biện pháp xử lý hành chính khác và khuyến nghị hoàn thiện trong Luật xử lý vi phạm hành chính” do Dự án tăng cường tiếp cận quyền và bảo

vệ công lý tại Việt Nam thực hiện năm 2010 “Báo cáo hoàn thiện các biện

pháp xử lý hành chính khác trong Luật xử lý vi phạm hành chính” do Dự án

tăng cường tiếp cận quyền và bảo vệ công lý tại Việt Nam thực hiện năm

2011; Đề tài nghiên cứu cấp Bộ: “Các biện pháp xử lý hành chính khác và

việc bảo đảm quyền con người” của tác giả Đặng Thanh Sơn, Bộ Tư Pháp là

chủ biên năm 2009; Luận án phó tiến sĩ: “Chế tài hành chính – Lý luận và

thực tiễn”, của tác giả Vũ Thư, Viện Nhà nước và Pháp luật, năm 1996 (từ

năm 1998 đổi thành tiến sĩ); Luận văn thạc sĩ luật: “Hoàn thiện các quy định

pháp luật về các hình thức xử phạt vi phạm hành chính”, của tác giả Nguyễn

Trọng Bình, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2002; Luận văn thạc sĩ luật

học: “Hoàn thiện pháp luật về xử lý hành chính với người chưa thành niên”,

của tác giả Nguyễn Ngọc Bích, Trường Đại học Luật Hà Nội, năm 2003;

Luận văn thạc sĩ luật học: “Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính: lý luận

và thực tiễn”, của tác giả Bùi Tiến Đạt, Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội,

năm 2008; Luận văn thạc sĩ luật học: “Các biện pháp xử lý hành khác theo

quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay”, của tác giả Nguyễn Thị Hà, Đại

học luật Hà Nội, năm 2012; Luận văn thạc sĩ luật học: “Từ biện pháp xử lý

hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh đến biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc”, của tác giả Phạm Tiến Thành, Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội,

năm 2014; Luận văn thạc sĩ luật học: “Bảo đảm quyền con người trong áp

dụng các biện pháp xử lý hành chính”, của tác giả Dương Thị Bích Hạnh,

Khoa luật, Đại học quốc gia Hà Nội, năm 2014 hay các công trình, bài viết

khác như: Bài viết “Về các biện pháp xử lý hành chính khác: Thực tiễn và

giải pháp” của tác giả Hoàng Thị Kim Quế, đăng trên Tạp chí Khoa học, Đại

học Quốc gia Hà Nội, Kinh tế - Luật 24 (2008); Bài viết “Quyền công dân,

quyền con người và chỗ đứng của các biện pháp xử lý hành chính khác trong pháp luật về vi phạm hành chính”, của tác giả Trần Thanh Hương, đăng trên

Tạp chí Dân chủ và pháp luật 11/2005; Bài viết “Hoàn thiện các biện pháp xử

lý hành chính khác theo pháp luật Việt Nam” của tác giả Lê Ngọc Thạch,

Viện Khoa học pháp lý Bộ Tư pháp, Thông tin chuyên đề số 1 (2006); Bài

viết “Biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh trong Dự thảo Luật Xử lý vi phạm

hành chính”, của tác giả Đào Thị Thu An đăng trong Tạp chí Nghiên cứu lập

pháp số 20/2011…

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã được công bố nói trên, mỗi công trình tập trung nghiên cứu về một vấn đề có liên quan đến xử lý vi phạm hành chính nói chung cũng như việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nói riêng, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện, có hệ thống về áp các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam Do vậy, việc nghiên cứu một cách đầy đủ về lý luận và thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

trên địa bàn tỉnh Quảng Nam là rất cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Qua quá trình nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, làm rõ thực trạng áp dụng các biện pháp này của các Tòa án nhân dân cấp huyện thuộc Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam Từ đó chỉ rõ những tồn tại hạn chế, bất cập trong việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam và đề xuất những giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về áp dụng các biện pháp xử lý tại Tòa án nhân dân nói chung, những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp này tại các Tòa án nhân dân cấp huyện thuộc Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam nói riêng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn:

Để đạt mục đích đặt ra ở trên, luận văn tập trung thực hiện những nhiệm vụ sau:

+ Tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật có liên quan cùng một số vấn đề lý luận chung về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, trên cơ sở các thành tựu của khoa học pháp lý hiện đại

+ Đánh giá thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, làm rõ những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của chúng

+ Đưa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật

về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả trong công áp dụng các biện pháp này trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu về áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính tại Tòa án nhân dân theo Luật xử lý vi phạm hành chính 2012; Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13 quy định trình tự, thủ tục xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và các văn bản có liên quan

từ thực tiển tỉnh Quảng Nam Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật có liên quan đến việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân gồm biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng, biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buột và biện pháp Đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buột gắn liền với thực tiễn áp dụng các biện pháp này tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam Luận văn không nghiên cứu các quy định về xử lý vi phạm hành chính của các cơ quan hành chính Nhà nước nói chung, biện pháp

xử lý hành chính Giáo dục tại xã, phường, thị trấn cũng như việc thi hành các quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân của các đối tượng bị áp dụng và cơ quan thi hành các quyết định này hay việc xử

lý người có hành vi vi phạm Nội quy phiên tòa của Thẩm phán chủ tọa các phiên tòa

sách xử lý các vi phạm hành chính của Đảng và Nhà nước ta Từ đó, luận văn rút ra những kết luận và kiến nhằm hoàn thiệc chế định áp dụng các biện pháp

xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một cách tổng thể các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp tổng hợp, phân tích, phương pháp thống kê, phương pháp hệ thống lịch sử và phương pháp so sánh pháp luật

Nghiên cứu toàn diện chính sách xử lý hành chính của Đảng và Nhà nước ta được thể hiện qua các Nghị quyết, Chỉ thị Nghiên cứu đầy đủ Luật

xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính tại Tòa án nhân dân cùng các văn bản quy phạm pháp luật khác liên quan đến áp dụng các biện pháp này của Tòa án nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan Ngoài ra luận văn tiến hành thống kê, phân tích các số liệu (số liệu thống kê áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam) để làm rõ thực tiễn

áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

6 Ý nghĩa và những đóng góp của luận văn

Luận văn là công trình nghiên cứu toàn diện, có hệ thống lý luận về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và thực trạng áp dụng các biện pháp xử lý hành chính này tại Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trong thời gian từ năm 2014 đến hết năm 2018

Những điểm mới của luận văn thể hiện qua các dung:

+ Làm sáng tỏ những vấn đề lý luận chung về áp dụng các biện pháp xử

lý hành chính tại Tòa án nhân dân

+ Đánh giá được thực tiễn áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, làm rõ những hạn chế bất cập

và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập đó

+ Đề xuất, kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Với những quan điểm lý luận mới, các kết quả nghiên cứu của luận văn

có thể được sử dụng để các Thẩm phán nghiên cứu, vận dụng trong quá trình xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính; các cơ quan có liên quan quan trong việc lập hồ sơ đề áp dụng các biện pháp xử lý hành chính như Công an, Phòng Lao động – Thương binh và xã hội, Phòng Tư pháp… trong

cả nước nói chung và tại tỉnh Quảng Nam nói riêng, nghiên cứu vận dụng, nhằm tạo được sự nhất quán trong việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân Phát huy vai trò của các biện pháp xử lý hành chính Tại Tòa án nhân dân trên thực tiễn, góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật ở nước ta hay có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến lĩnh vực này

7 Cơ cấu của luận văn gồm:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo, luận văn gồm có ba chương:

Chương 1: Một số vấn đề chung về áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Chương 2: Thực trạng áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa

án nhân dân hai cấp tỉnh Quảng Nam

Chương 3: Những giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân và nâng cao hiệu quả áp dụng các biện pháp này từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP HÀNH

CHÍNH TẠI TÒA ÁN NHÂN DÂN

1.1 Khái niệm, tính chất, đặc điểm áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

1.1.1 Khái niệm áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Trên cơ sở kế thừa các quy định của Nghị quyết số 49 năm 1961 ngày

20 tháng 6 năm 1961; Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 1995, ngày 06 tháng 7 năm 1995 và Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính năm 2002 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Ngày 20 tháng 6 năm 2012 Luật xử lý vi phạm hành chính được Quốc Hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2013 Đây là Luật xử lý vi pham hành chính đầu tiên của nước

ta, Điều 1 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định “Luật này quy định về xử phạt hành chính và các biện pháp xử lý hành chính” Như vậy,

có nghĩa là “ Xử lý vi phạm hành chính” được cấu thành bởi hai nội dung cơ bản là biện pháp “xử phạt vi phạm hành chính” và biện pháp “xử lý hành

chính” và được thực thi bởi hai nhóm cơ quan nhà nước, nhóm thứ nhất đó là

các cơ quan quản lý hành chính nhà nước đối với “xử phạt vi phạm hành

chính” và áp dụng biện pháp xử lý hành chính “Giáo dục tại xã, phường thị trấn”, nhóm thứ hai là Tòa án nhân dân đối với các biện pháp xử lý hành

chính “Đưa vào Trường giáo dưỡng”, “Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc”

và “Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc”.Trong đó, đối với các biện pháp xử

phạt vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành kể từ ngày Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 có hiệu lực thi hành ngày 01/7/2013, riêng các quy định

về áp dụng các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân xem xét, áp

dụng có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2014

Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (BPXLHC) tại Tòa án nhân dân (TAND) là một vấn đề hoàn toàn mới trong Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (XLVPHC), mang tính đột phá trong pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đối với công tác quản lý nhà nước, góp phần quan trọng vào việc đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, trong đó có quyền của người chưa thành niên

Trao thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC cho TAND là đảm bảo quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp 2013

Theo Điều 102 Hiến pháp 2013 thì “Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân…” [3] Theo quy định khoản 2 Điều 105 Luật XLVPHC thì TAND cấp huyện có thẩm quyền quyết định áp dụng các biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng (TGD); Đưa vào Cơ

sở giáo dục bắt buộc (CSGDBB) và Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc (CSCNBB)

Việc chuyển giao thẩm quyền quyết định áp dụng các BPXLHC từ Ủy ban nhân dân sang cho TAND là một bước chuyển đổi về chất Mục đích của việc chuyển đổi này là hướng tới việc bảo đảm tính công khai, minh bạch, bình đẳng trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC, bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, tạo cho họ có nhiều cơ hội để vệ quyền lợi của mình; phù hợp với quá trình hội nhập quốc tế, đảm bảo các quyền con người, quyền công dân

Xét về bản chất thì các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án xem xét, quyết định áp dụng là những biện pháp mang tính cưỡng chế nhà nước, trực tiếp ảnh hưởng đến một số quyền cơ bản của con người Người bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính ít nhiều bị hạn chế tự do và một số quyền lợi khác, vì vậy, việc áp dụng các biện pháp này cần phải được thực hiện theo

3 Điều 102 Hiền pháp năm 2013

trình tự, thủ tục chặt chẽ, dân chủ, công khai, bảo đảm khách quan, chính xác

Đây là vấn đề hoàn toàn mới, mang tính đột phá Việc chuyển giao thẩm quyền từ chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) sang Tòa án nhân dân (TAND) huyện dẫn đến sự thay đổi lớn về quy trình áp dụng, đó là xem xét, quyết định theo thủ tục tư pháp và được tiến hành bằng phiên họp do một Thẩm phán Tòa án nhân dân chủ trì cùng với sự tham gia của đại diện Viện kiểm sát cùng cấp, đại diện cơ quan đề nghị, người bị đề nghị, cha mẹ hoặc người giám hộ của người bị đề nghị Do đó sẽ đảm bảo được tính công khai, minh bạch; đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị

Các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân tiến hành trong Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, có nguồn gốc ban đầu là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt, xuất phát từ Nghị quyết 49 năm 1961 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Quy định việc đưa vào các Trung tâm giáo dục cải tạo đối với các cá nhân có hành vi nguy hại cho xã hội, được giáo dục nhiều lần, nhưng không hối cải hay những người chống đối chế độ biểu hiện qua những hành vi như: gián điệp, mật thám, ngụy quân, ngụy quyền, cốt cán đảng phái phản động… Biện pháp tập trung giáo dục cải tạo, ngoài những đối tượng nói trên, cũng được áp dụng cho những người có những hành vi tội phạm như lưu manh, trộm cắp, lừa đảo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh ra quyết định và Bộ trưởng Bộ Công an duyệt với thời hạn 3 năm mà không cần thông qua việc xem xét của cơ quan Tư pháp - Tòa án

Phần thứ ba của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định các

biện pháp xử lý hành chính gồm có 04 biện pháp, đó là: “Biện pháp giáo dục

tại xã, phường, thị trấn; biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng; biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc và biện pháp Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt

dụng 04 trong số 04 biện pháp gồm: Đưa vào Trường giáo dưỡng, Đưa vào

4 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

Cơ sở giáo dục bắt buộc và Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc Các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng nêu trên là những biện pháp mang tính cưỡng chế nhà nước, trực tiếp ảnh hưởng đến các quyền cơ bản của con người Người bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính này sẽ bị hạn chế tự do và một số quyền lợi khác Vì vậy, để đãm bảo tính khác quan, công khai, minh bạch, đòi hỏi việc áp dụng các biện pháp này cần phải được thực hiện theo một trình tự, thủ tục chặt chẽ, dân chủ, công

khai, bảo đảm khách quan, chính xác theo đúng tinh thần “các cơ quan tư

pháp phải thật sự là chỗ dựa của nhân dân trong việc bảo vệ công lý, quyền

tháng 6 năm 2005 của Bộ Chính trị

Như vậy, Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính là một hình thức

thực hiện pháp luật của Tòa án nhân dân, được tiến hành trên cơ sở quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính nhằm xem xét, quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính bắt buộc đối với cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm

1.1.2 Đặc điểm áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

1.1.2.1 Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân là quá trình cá biệt hóa các quy phạm pháp luật hành chính đối với hành vi vi phạm hành chính

Theo nguyên tắc của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Pháp lệnh số 09 năm 2014 quy định về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xứ lý hành chính tại Tòa án nhân dân thì việc xác định sự thật khách quan của hồ sơ đề nghị xử lý vi phạm hành chính thuộc trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính trong đó có Tòa án nhân dân

Xác định sự thật khách quan của hồ sơ xử lý hành chính bao gồm các

5 Nghị quyết số 49-NQ/TW

việc như xác định các giai đoạn của quá trình thực hiện hành vi vi phạm hành chính từ khi bắt đầu cho tới khi kết thúc; xác định hành vi đó là hành động hay không hành động?, hành vi vi phạm pháp luật đó có thuộc phạm vi xử lý của Luật hình sự hay không… Nếu không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hình sự (không cấu thành tội phạm), thì sẽ áp dụng Luật xử lý vi phạm hành chính để xử lý và người vi phạm hành chính, vi phạm điều luật nào, khoản nào, áp dụng biện pháp xử lý hành chính chính nào với thời hạn bao lâu mới tương xứng với hành vi vi phạm pháp luật? Đồng thời nghiên cứu hồ sơ xử lý

vi phạm hành chính, những người có thẩm quyền như Trưởng công an huyện, Thẩm phán… cần xác định hành vi vi phạm hành chính trên thực tế và đối chiếu với quy định của Luật xử lý hành chính để xem xét áp dụng một trong

ba biện pháp xử lý hành chính tại TAND, gồm: Đưa vào Trường giáo dưỡng; Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc và Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc

Việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính phải dựa trên cơ sở là quy định của pháp luật nội dung (Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012) và quy phạm pháp luật hình thức (Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND) và để đảm bảo cho các quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính được ban hành chính xác, đúng đối tượng, đúng pháp luật, đòi hỏi các chủ thể áp dụng biện pháp xử lý hành chính mà trực tiếp ở đây là các Thẩm phán phải có kiến thức pháp lý, có kinh nghiệm thực tiễn và có sự hiểu biết rộng về các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Vì chỉ khi nắm vững kiến thức pháp luật cùng sự hiểu biết các lĩnh khác của đời sống xã hội, Thẩm phán mới có thể biết được nguyên nhân, điều kiện, tính chất của hành vi vi phạm, từ đó có quyết định áp dụng biện pháp xử lý đúng đắng, phù hợp với thực tế cũng như cá biệt hóa, lượng hóa được hành vi vi phạm

1.1.2.2 Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân là hoạt động nhân danh quyền lực Nhà nước do TAND tiến hành mà trực tiếp là

Thẩm phán và được tiến hành tại trụ sở của Tòa án

Thẩm phán TAND phải căn cứ vào các chứng cứ tài liệu mà cơ quan lập hồ sơ đề nghị xử lý vi phạm hành chính (Công an hoặc UBND …) đã thu thập được và kết quả thẩm tra tại phiên họp để ra quyết định áp dụng một trong ba biện pháp xử lý hành chính tại TAND đối với người có hành vi vi phạm hành chính được khách quan, chính xác, đúng pháp luật được thực hiện chủ yếu tại phiên họp tại TAND nhằm xem xét, đánh giá chứng cứ thu thập được trong quá trình lập hồ sơ đề nghị xem xét việc áp dụng các biện pháp xử

lý một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ Hoạt động áp dụng các biện pháp xử lý hành chính của TAND được tiến hành thông qua phiên họp được

tổ chức tại trụ sở của TAND nơi thụ lý hồ sơ Điều đó thể hiện uy quyền của Nhà nước mà cơ quan đại diện là TAND Việc phiên họp công khai tại trụ sở Tòa án không chỉ thể hiện sự tôn nghiêm của pháp luật mà còn đảm bảo tính công khai, đảm bảo sự tham gia, giám sát của Nhân dân Qua đó, các quyền tự

do, dân chủ của công dân, quyền lợi ích hợp pháp của Nhà nước được đảm bảo; các quyền và nghĩa vụ của Nhà nước, của công dân, các tổ chức được pháp luật bảo vệ, công bằng xã hội được thực hiện triệt để, nghiêm túc

Phiên họp xem xét việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND được diễn ra dưới sự chủ trì của Thẩm phán Tại đây, người bị đề nghị

áp dụng biện pháp xử lý có quyền công khai trình bày ý kiến về việc mình bị

đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính là đúng hay sai và có quyền đưa

ra chứng cứ và tham gia tranh luận bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của mình… Những người tham gia phiên họp còn phải chấp hành nghiêm chỉnh nội quy phiên họp, nếu vi phạm thì tùy theo mức độ sẽ bị Thẩm phán xử lý theo quy định của pháp luật Thông qua phiên họp tại TAND, các cơ quan công luận đã tham gia việc giám sát trực tiếp đối với cơ quan Tòa án trong việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND, đây cũng chính là cơ sở xem xét, đánh giá chất lượng công tác áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại

TAND nói chung và khả năng, trình độ, năng lực người Thẩm phán nói riêng

Vì vậy, để đảm bảo cho việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử

lý hành chính tại TAND đạt hiệu quả, đúng pháp luật, bênh cạnh phải tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật, đòi hỏi Thẩm phán phải tâm trong sáng, bản lĩnh vững vàng trước những tác động tiêu cực của nềnh kin tế thị trường

1.1.2.3 Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân là hoạt động áp dụng pháp luật được tiến hành theo một trình tự, thủ tục xem xét chặt chẽ

Pháp lệnh số 09 năm 2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị quyết số 04/2015/NQ-HĐTP ngày 24 tháng 12 năm 2015 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định, hướng dẫn về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

đã quy định rất chặt chẽ trình tự, thủ tục và cách thức tiến hành các hoạt động xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại TAND buộc cơ quan Tòa

án mà đại diện là Thẩm phán phải tuân thủ triệt để các quy định đó từ khi nhận, thụ lý hồ sơ đề nghị cho đến khi tổ chức phiên họp xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính

Các quan hệ phát sinh trong quá trình từ khi thụ lý hồ sơ đến khi tổ chức phiên họp đều phải được dự tính trước những vấn đề có thể xảy ra như việc khiếu nại, giải quyết khiếu nại trong quá trình lập hồ sơ, việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia phiên họp như việc vắng mặt của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính…

Bảo đảm bằng việc điều chỉnh của pháp luật về trình tự thủ tục xem xét

và quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC tại TAND quy định một số nội dung về:

Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC Đưa vào Trường giáo dưỡng, Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc, Đưa vào Cơ sở cai

nghiện bắt buộc; Việc hoãn hoặc miễn chấp hành quyết định áp dụng BPXLHC; giảm thời hạn, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian

áp dụng BPXLHC còn lại; Trình tự, thủ tục khiếu nại, kiến nghị; giải quyết khiếu nại, kiến nghị đối với các quyết định của Tòa án, hành vi của người có thẩm quyền của Tòa án trong việc xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC

Với quy định như vậy, pháp luật hiện hành đã có những tác động tích

cực trong việc bảo vệ quyền con người trong quá trình áp dụng các BPXLHC

1.1.3 Tính chất áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Về mặt lý luận, việc xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính

là hoạt động áp dụng và thực hiện pháp luật của Tòa án nhân dân, là quá trình hoạt động của các Thẩm phán trên cơ sở thẩm quyền được giao và quy định của pháp luật quy định về trình tự, thủ tục tiến hành các hoạt động để xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính đối với các cá nhân có hành vi vi phạm Giống các hoạt động áp dụng pháp luật khác, hoạt động xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đòi hỏi các Thẩm phán phải tuân thủ nguyên tắc mang tính bắt buộc đó là sự tuân thủ pháp luật, dựa trên quy định của pháp luật hay nói cách khác các Thẩm phán chỉ được tiến hành các họat động mà pháp luật cho phép, các hoạt động không phù hợp với quy định của pháp luật đều không hợp pháp

Hoạt động áp dụng và thực hiện pháp luật nói chung bao gồm tuân thủ pháp luật, chấp hành pháp luật và áp dụng pháp luật

Tuân thủ pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật không thực hiện các hành vi xử sự mà pháp luật cấm

Thi hành pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật chủ động thực hiện các nghĩa vụ mà pháp luật quy định

Sử dụng pháp luật là việc các chủ thể thực hiện pháp luật thực hiện các quyền của mình do pháp luật quy định

Áp dụng pháp luật là việc các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước có thẩm quyền thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định.

Như vậy: “Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật, trong

đó nhà nước thông qua cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể pháp luật thực hiện những qui định pháp luật hoặc chính hành vi của mình căn cứ vào những qui định của pháp luật để ra các quyết định làm phát sinh, thay đổi, đình chỉ hay chấm dứt một quan hệ pháp luật”

[6]

1.1.4 Các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân xem xét, áp dụng

1.1.4.1 Biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc

Theo quy định tại Điều 91 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì

Biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc “ Là biện pháp xử lý hành chính

áp dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật quy định tại Điều 92 của Luật này nhằm mục đích giúp họ học văn hóa, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục của nhà trường Thời hạn áp dụng biện pháp đưa

1.1.4.2 Biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Theo quy định tại Điều 91 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012,

Biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc“Là biện pháp xử lý hành chính

áp dụng đối với người có hành vi vi phạm quy định tại Điều 96 của Luật này

để chữa bệnh, lao động, học văn hóa, học nghề dưới sự quản lý của cơ sở cai nghiện bắt buộc Thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt

Theo quy định tại Điều 91 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012,

biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng “Là biện pháp xử lý hành chính áp

dụng đối với người có hành vi vi phạm pháp luật quy định tại Điều 92 của Luật này nhằm mục đích giúp họ học văn hóa, học nghề, lao động, sinh hoạt dưới sự quản lý, giáo dục của nhà trường Thời hạn áp dụng biện pháp đưa

1.2 Đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

1.2.1 Đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào Trường giáo dưỡng

Theo quy định tại Điều 92 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì đối tượng bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng gồm:

“1 Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự

2 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý quy định tại Bộ luật hình sự

3 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự mà trước

đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

4 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 02 lần trở lên trong 06 tháng thực hiện hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và trước đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

5 Không áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng đối với các trường hợp sau đây:

a) Người không có năng lực trách nhiệm hành chính;

b) Người đang mang thai có chứng nhận của bệnh viện;

9 Điều 91 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

c) Phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi

1.2.2 Đối tượng bị áp dụng biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc

Điều 94 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì đối tượng bị áp

dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc gồm:

“1 Là người thực hiện hành vi xâm phạm tài sản của tổ chức trong

nước hoặc nước ngoài; tài sản, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của công dân, của người nước ngoài; vi phạm trật tự, an toàn xã hội 02 lần trở lên trong 06 tháng nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú ổn định;

2 Không áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc đối với các trường hợp sau đây:

a) Người không có năng lực trách nhiệm hành chính;

b) Người chưa đủ 18 tuổi;

c) Nữ trên 55 tuổi, nam trên 60 tuổi;

d) Người đang mang thai có chứng nhận của bệnh viện;

đ) Phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi

1.2.3 Đối tượng áp dụng biện pháp Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc

Theo Điều 96 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì đối tượng

áp dụng biện pháp Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc gồm:

“1 Là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đã bị áp dụng các biện

pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc chưa bị áp

10 Điều 92 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

11 Điều 94 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

dụng biện pháp này mà không có nơi cư trú ổn định

2 Không áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với các trường hợp sau đây:

a) Người không có năng lực trách nhiệm hành chính;

b) Người đang mang thai có chứng nhận của bệnh viện;

c) Phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi” [12]

1.3 Nội dung áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Áp dụng biện pháp xử lý hành chính bao gồm nhiều nội dung, qua nhiều công đoạn từ khi xác định hành vi vi phạm hành chính, xây dựng, thẩm định, hoàn tất hồ sơ đề nghị đến quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, quá trình này do nhiều cơ quan khác nhau tiến hành Trong đó công đoạn xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân là khâu cuối cùng, là giai đoạn cơ bản, quan trọng nhất là quá trình kiểm tra, xem xét lại tính hợp pháp và có căn cứ của các giai đoạn trước đó như xem xét tính hợp pháp, có căn cứ của hồ sơ đề nghị, có hay không hành vi vi phạm, hành

vi vi phạm ấy thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật nào Hành chính, Hình

sự hay Dân sự, ai là người thực hiện hành vi vi phạm, tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi đến đâu, các tình tiết liên quan đến đối tượng bị đề nghị như tiền án, tiền sự, nhân thân, thuộc trường hợp tái phạm hay không… và cuối cùng là lựa chọn, quyết định biện pháp xử lý hành chính phù hợp Như

đã nói các quyết định áp dụng biện pháp hành chính do Tòa án nhân dân tiến hành mang tính cưỡng chế nhà nước và bắt buộc thi hành đối với người bị áp dụng, nó trực tiếp ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp đối với người bị áp dụng Do đó đòi hỏi việc xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính của Tòa án phải đảm bảo tính công khai, minh bạch chính xác, đúng quy định và

12 Điều 96 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012

để làm được điều này, trong quá trình từ khi nhận, thụ lý hồ sơ cho đến khi

mở phiên họp, Tòa án nhân dân phải tuân thủ nghiêm các quy trình, thủ tục do pháp luật quy định như thẩm quyền, trình tự thủ tục, các điều kiện về thẩm quyền, đối tượng bị đề nghị, thành phần hồ sơ đền nghị …

1.3.1 Về Thẩm quyền áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa

án nhân dân

Theo quy định khoản 2 điều 105 Luật xử lý vi phạm hành chính năm

2012, thì “Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền quyết định áp dụng các

biện pháp xử lý vi phạm đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc” [13] và tại điều 3 của Pháp

lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành

chính tại Tòa án nhân dân quy định rõ: “Tòa án có thẩm quyền xem xét, quyết

định áp dụng biện pháp xử lý hành chính là Tòa án nhân dân cấp huyện nơi

cơ quan đề nghị có trụ sở Tòa án nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền xét lại quyết định của Tòa án nhân dân cấp huyện bị khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị” [14]

Như vậy, thứ nhất việc xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân là do các Tòa án nhân dân cấp huyện tiến hành, Tòa án nhân dân cấp tỉnh chỉ xem xét lại các quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính của các Tòa án nhân dân cấp huyện khi có khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị Thứ hai, pháp luật không có quy định về thẩm quyền theo nội dung của biện pháp xử lý hành chính được đề nghị xem xét áp dụng mà chỉ quy định thẩm quyền theo lãnh thổ, nghĩa là Tòa án nhân dân cấp huyện nơi cơ quan có thẩm quyền đề nghị có trụ sở có thẩm quyền xem xét áp dụng đối với tất cả các biện pháp xử lý hành chính theo quy định

13 Khoản 2 Điều 105 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012

14 Pháp lện 09/2014/UBTVQH13

1.3.2 Về Chủ thể, cơ quan có thẩm quyền đề nghị Tòa án xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính

Chủ thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp xử lý hành chính là cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định, đề nghị Tòa án nhân dân áp dụng các biện pháp hành chính đối với người vi phạm Tùy vào nội dung của hành vi vi phạm và biện pháp xử lý hành chính cần áp dụng mà các cơ quan đề nghị khác nhau

Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 81/2013/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính; Nghị định 02/2014/NĐ-CP quy định chế độ áp dụng, thi hành biện pháp xử lý hành chính Đưa vào Trường giáo dưỡng và Cơ sở giáo dục bắt buộc; Nghị định số 221/2013/ NĐ – CP quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc; Nghị định 136/2016/NĐ- CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị 221/2013/NĐ-CP thì cơ thẩm quyền đề nghị Tòa án nhân dân áp dụng biện pháp xử lý hành chính Đưa vào Trường giáo dưỡng là Công an huyện, còn đối với biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cở sở cai nghiện bắt buộc là Phòng Lao động – Thương binh và xã hội

1.3.3 Về đối tượng bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án

Theo quy định tại các Điều 92, Điều 94 và điều 96 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 thì đối tượng bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án là những người có hành vi vi phạm pháp luật nhưng không phải là tội phạm hay nói cách khác những vi phạm của họ chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật hình sự và những người này phải từ đủ 18 tuổi trở lên, có năng lực trách nhiệm hành chính… (trừ biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng là người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi

có dấu hiệu của một tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự) Như vậy, chỉ có những hành vi vi phạm của cá nhân mới là đối

tượng áp dụng của biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án; hơn nữa không phải mọi cá nhân có hành vi vi phạm hành chính đều bị Tòa án xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính, Tòa án chỉ xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với các cá nhân có hành vi vi phạm hành chính thỏa mãn các điều kiện theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 về xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

1.3.4 Thành phần hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét áp dụng biện pháp

xử lý hành chính

Tại Khoản 10 Điều 2 Luật Lưu trữ năm 2011, hồ sơ được định nghĩa

như sau: “Hồ sơ là một tập gồm toàn bộ (hoặc một) văn bản, tài liệu có liên

quan với nhau về một vấn đề, một sự việc, một đối tượng cụ thể hoặc có cùng một (hoặc một số) đặc điểm chung về thể loại hoặc tác giả hình thành tài liệu trong quá trình giải quyết công việc thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ của

được lập hoặc thu thập trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử bởi các cơ quan tiến hành tố tụng Hồ sơ vụ án hình sự là căn cứ để Cơ quan điều tra ra bản kết luận điều tra và đề nghị truy tố, là căn cứ cho Viện kiểm sát ra bản cáo trạng truy tố bị can, là căn cứ để Hội đồng xét xư ra bản án đúng người

pháp xử lý hành chính là những tài liệu do các cơ quan có thẩm quyền trong

xử lý vi phạm hành chính thu thập hoặc lập trong quá trình xử lý vụ việc vi phạm hành chính đối với người có hành vi vi phạm hành chính đề nghị Tòa

án xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính, là căn cứ để Tòa án xem xét trong quá trình áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với người có hành vi

vi phạm

15 Luật lưu trữ 2011

16 https://tailieu.vn

1.4 Hồ sơ áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Tùy vào hành vi vi phạm và biện pháp xử lý hành chính đề nghị Tòa án nhân dân xem xét, áp dụng mà thành phần hồ sơ được quy định là không giống nhau Theo quy định tại Điều 99, Điều 101 và Điều 103 Luật xử lý vi phạm hành chính thì hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, áp dụng biện pháp xử lý hành chính, cụ thể như sau:

1.4.1 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng

Theo Điều 99 Luật xử lý vi phạm hành chính Việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp Đưa vào Trường giáo dưỡng đối với đối tượng quy định tại Điều 92 của Luật này được thực hiện như sau:

“a) Đối với người chưa thành niên vi phạm có nơi cư trú ổn định thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào Trường giáo dưỡng

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi phạm pháp luật của người vi phạm; biện pháp giáo dục đã áp dụng; bản tường trình của người vi phạm, ý kiến của cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp của

họ, ý kiến của nhà trường, cơ quan, tổ chức nơi người chưa thành niên đang học tập hoặc làm việc (nếu có) và các tài liệu khác có liên quan;

b) Đối với người chưa thành niên vi phạm không có nơi cư trú ổn định thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó có hành vi vi phạm pháp luật lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng

Hồ sơ đề nghị gồm có biên bản vi phạm; bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi phạm pháp luật của người đó; bản trích lục tiền án, tiền sự; biện pháp giáo dục đã áp dụng (nếu có); bản tường trình của người vi phạm, ý kiến của cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp của họ;

c) Cơ quan Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp thu thập các tài liệu và lập hồ sơ đề nghị quy định tại điểm a và

điểm b khoản 1 Điều này

2 Trong trường hợp người chưa thành niên vi phạm do cơ quan Công

an cấp huyện hoặc Công an cấp tỉnh trực tiếp phát hiện, điều tra, thụ lý trong các vụ vi phạm pháp luật, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự

mà thuộc đối tượng đưa vào trường giáo dưỡng theo quy định tại Điều 92 của Luật này thì cơ quan Công an đang thụ lý vụ việc tiến hành xác minh, thu thập tài liệu và lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng đối với người đó

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi phạm pháp luật của người đó; biện pháp giáo dục đã áp dụng; bản tường trình của người vi phạm, ý kiến của cha mẹ hoặc của người đại diện hợp pháp của

Trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ và gửi Trưởng công an cùng cấp”[17];

1.4.2 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp Đưa vào Cơ sở giáo dục bắt buộc

Điều 101 Luật xử lý vi phạm hành chính quy định Việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc đối với đối tượng quy định tại Điều 94 của Luật này được thực hiện như sau:

17 Điều Luật xử lý vi phạm hành chính

“a) Đối với người vi phạm có nơi cư trú ổn định thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi phạm pháp luật của người đó; biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đã

áp dụng; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ và các tài liệu khác có liên quan;

b) Đối với người không có nơi cư trú tại nơi có hành vi vi phạm pháp luật thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải xác minh; trường hợp xác định được nơi cư trú thì có trách nhiệm chuyển người đó kèm theo biên bản vi phạm về địa phương để xử lý; trường hợp không xác định được nơi cư trú của người đó thì lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc

Hồ sơ đề nghị gồm có biên bản vi phạm; bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi phạm pháp luật của người đó; bản trích lục tiền án, tiền sự; biện pháp giáo dục đã áp dụng (nếu có); bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ;

c) Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp thu thập các tài liệu và lập hồ sơ đề nghị quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này

2 Trường hợp người vi phạm do cơ quan Công an cấp huyện hoặc Công an cấp tỉnh trực tiếp phát hiện, điều tra, thụ lý trong các vụ vi phạm pháp luật, nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự mà thuộc đối tượng đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc theo quy định tại Điều 94 của Luật này thì cơ quan Công an đang thụ lý vụ việc tiến hành xác minh, thu thập tài liệu

và lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc đối với người đó

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu về các hành vi vi

phạm pháp luật của người đó; biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn đã

áp dụng; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ

3 Sau khi hoàn thành việc lập hồ sơ đề nghị quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, cơ quan đã lập hồ sơ phải thông báo cho người bị đề nghị

áp dụng, cha mẹ hoặc người đại diện của họ về việc lập hồ sơ Nhũng người này có quyền đọc hồ sơ và ghi chép các nội dung cần thiết trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo Sau khi người bị áp dụng, cha mẹ hoặc người đại diện của họ đọc xong hồ sơ thì hồ sơ được chuyển gửi cho Trưởng phòng tư pháp cấp huyện

Trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ và chuyển Trưởng Công an cùng cấp”[18];

1.4.3 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp Đưa vào Cơ sở cai nghiện bắt buộc

Theo Điều 103 Luật xử lý vi phạm hành chính thì việc lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người nghiện ma túy quy định tại Điều 96 của Luật này được thực hiện như sau:

“a) Đối với người nghiện ma túy có nơi cư trú ổn định thì Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ

và các tài liệu khác có liên quan;

b) Đối với người nghiện ma túy không cư trú tại nơi người đó có hành

18 Điều 101 Luật xử lý vi phạm hành chính

vi vi phạm pháp luật thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải xác minh; trường hợp xác định được nơi cư trú thì có trách nhiệm chuyển người đó kèm theo biên bản vi phạm về địa phương để xử lý; trường hợp không xác định được nơi cư trú của người đó thì lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào

cơ sở cai nghiện bắt buộc

Hồ sơ đề nghị gồm có biên bản vi phạm; bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người nghiện ma túy;

c) Công an cấp xã có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp thu thập các tài liệu và lập hồ sơ đề nghị quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này

2 Trường hợp người nghiện ma túy vi phạm do cơ quan Công an cấp huyện hoặc cơ quan Công an cấp tỉnh trực tiếp phát hiện, điều tra, thụ lý trong các vụ vi phạm pháp luật mà thuộc đối tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định tại Điều 96 của Luật này thì cơ quan Công an đang thụ lý

vụ việc tiến hành xác minh, thu thập tài liệu và lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người đó

Hồ sơ đề nghị gồm có bản tóm tắt lý lịch; tài liệu chứng minh tình trạng nghiện ma túy hiện tại của người đó; tài liệu chứng minh người đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn về hành vi nghiện ma túy; bản tường trình của người vi phạm hoặc của người đại diện hợp pháp của họ

3 Sau khi hoàn thành việc lập hồ sơ đề nghị quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, cơ quan đã lập hồ sơ phải thông báo cho người bị đề nghị

áp dụng, cha mẹ hoặc người đại diện của họ về việc lập hồ sơ Nhũng người này có quyền đọc hồ sơ và ghi chép các nội dung cần thiết trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo Sau khi người bị áp dụng, cha mẹ hoặc người đại diện của họ đọc xong hồ sơ thì hồ sơ được chuyển gửi cho

Trưởng phòng tư pháp cấp huyện

Trong thời hạn 05 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện có trách nhiệm kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ gửi Trưởng phòng Lao động - Thương binh và Xã hội cùng cấp”[19]

1.5 Trình tự, thủ tục áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Trình tự thủ tục áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án là cách thức mà Tòa án tiến hành việc xem xét, áp dụng các biện pháp xử lý hành chính theo một trình tự với khoảng thời gian nhất định được quy định trong Luật xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhằm đảm bảo cho việc quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính được chính xác, kịp thời, đúng quy định pháp luật Trình tự thủ tục này biểu hiện dưới hai nội dung, nội dung thứ nhất đó là các quy trình mang tính thủ tục như nhận, thụ lý

hồ sơ đề nghị, ban hành các văn bản, thông báo có liên quan, cách thức bày trí, tổ chức phiên họp xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính; nội dung thứ hai đó là việc xem xét tính có căn cứ của hồ sơ đề nghị như có hay không hành vi vi phạm xảy ra, ai là người thực hiện hành vi vi phạm, hành vi vi phạm đó là gì, tính chất, mức độ của hành vi đến đâu và việc cơ quan đề nghị Tòa án áp dụng biện pháp lý hành chính tương ứng có đúng không… Từ đó

quyết định có áp dụng biện pháp xử lý hay không và biện pháp áp dụng là gì

Việc Tòa án nhân dân tuân thủ các trình tự, thủ tục từ việc nhận, thụ lý

hồ sơ đề nghị, đến mở phiên họp và quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính trong quá xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính mang tính bắt buộc Trình tự, thủ tục này được quy định trong Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012; pháp lệnh số 09 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Nghị quyết số 04/2015/NQ-HĐTP ngày 24 tháng 12 năm 2015 của Hội đồng Thẩm

19 Điều 103 Luật xử lý vi phạm hành chính

phán Tòa án nhân dân tối cáo Théo đó:

Về nhận, thụ lý hồ sơ đền nghị được quy định tại các điều 8, 9 và 10 Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13

“1 Khi nhận được hồ sơ của cơ quan có thẩm quyền chuyển đến, Tòa

án phải vào sổ giao nhận; trường hợp hồ sơ không đủ tài liệu theo quy định tại khoản 2 Điều 100, khoản 2 Điều 102 hoặc khoản 2 Điều 104 của Luật xử

lý vi phạm hành chính thì Tòa án trả lại hồ sơ và nêu rõ lý do”

“2 Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Tòa

án phải thụ lý và phân công Thẩm phán xem xét, giải quyết”[20]

Tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đề nghị

“2 Hồ sơ đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng bao gồm:

a) Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng quy định tại Điều 99 của Luật này;

b) Văn bản của Trưởng công an cấp huyện về việc đề nghị xem xét áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng

3 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng phải được đánh bút lục và được lưu trữ theo quy định của pháp luật về lưu trữ”[21]

2 Hồ sơ đề nghị Tòa án nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc bao gồm:

a) Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc quy định tại Điều 101 và Điều 118 của Luật này;

b) Văn bản của Trưởng Công an cấp huyện về việc đề nghị xem xét áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc”

3 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc phải được đánh bút lục và được lưu trữ theo quy định của pháp luật về lưu

20 Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13

21 Luật xử lý vi phạm hành chính

3 Hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc phải được đánh bút lục và được lưu trữ theo quy định của pháp luật về lưu trữ”[23]

Về thời hạn thụ lý hồ sơ đề nghị, phân công Thẩm phán quy định tại điều 7 Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13

“Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án thụ lý hồ sơ đề nghị của cơ quan có thẩm quyền, Tòa án phải ra một trong các quyết định quy định tại điểm h khoản 2 Điều 20 của Pháp lệnh này; đối với vụ việc phức tạp, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày

Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Tòa án phải thụ lý và phân công Thẩm phán xem xét, giải quyết

Trong thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 8 của Pháp lệnh này, Chánh

án Tòa án phân công Thẩm phán xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính Đối với việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, Thẩm phán được phân công phải có hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học giáo dục và hoạt động phòng ngừa người chưa thành niên vi phạm pháp luật

Thẩm phán được phân công phải từ chối xem xét, quyết định nếu có

22 Luật xử lý vi phạm hành chính

23 Luật xử lý vi phạm hành chính

căn cứ rõ ràng cho rằng họ có thể không vô tư trong khi làm nhiệm vụ

Trường hợp Thẩm phán được phân công không thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ hoặc thuộc trường hợp phải từ chối xem xét, quyết định thì Chánh

án Tòa án phân công Thẩm phán khác xem xét, quyết định áp dụng biện pháp

xử lý hành chính

Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý, Tòa án phải thông báo việc thụ lý bằng văn bản cho cơ quan đề nghị, người bị đề nghị hoặc người đại diện hợp pháp của họ, cha mẹ hoặc người giám hộ của người bị đề nghị là người chưa thành niên và Viện kiểm sát cùng cấp”[24]

Thông báo về việc thụ lý theo quy định tại điều 11 Pháp lệnh số 09/2014/UBTVHQH13

1 Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý, Tòa án phải thông báo việc thụ lý bằng văn bản cho cơ quan đề nghị, người bị đề nghị hoặc người đại diện hợp pháp của họ, cha mẹ hoặc người giám hộ của người

bị đề nghị là người chưa thành niên và Viện kiểm sát cùng cấp

2 Văn bản thông báo phải có các nội dung chính sau đây:

a) Ngày, tháng, năm làm văn bản thông báo;

b) Tên Tòa án đã thụ lý hồ sơ;

c) Số, ngày, tháng, năm thụ lý hồ sơ;

d) Tên cơ quan đề nghị;

đ) Họ và tên, địa chỉ của người bị đề nghị;

e) Biện pháp xử lý hành chính được đề nghị áp dụng

Trình tự, thủ tục tiến hành phiên họp xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính quy định tại điều 20 Pháp lệnh số 09/2014/UBTVQH13

“1 Trước khi khai mạc phiên họp, Thư ký phiên họp tiến hành các công việc sau đây:

24 Pháp lệnh 09/2014/UBTVQH13

a) Phổ biến nội quy phiên họp;

b) Kiểm tra sự có mặt của những người được Tòa án yêu cầu tham dự phiên họp; nếu có người vắng mặt thì phải làm rõ lý do và báo cáo Thẩm phán

để xem xét tiếp tục tiến hành phiên họp hoặc hoãn phiên họp

2 Thủ tục phiên họp được tiến hành như sau:

a) Thẩm phán tuyên bố khai mạc phiên họp;

b) Thẩm phán phải giải thích quyền và nghĩa vụ của những người tham gia phiên họp Trường hợp có yêu cầu thay đổi Thẩm phán thì Thẩm phán phải xem xét; nếu có căn cứ thì tạm dừng phiên họp và báo cáo Chánh án Tòa

án xem xét, quyết định Nếu phải thay đổi Thẩm phán mà không có Thẩm phán khác thay thế thì phải hoãn phiên họp Việc hoãn phiên họp được thực hiện theo quy định tại khoản 4 Điều 19 của Pháp lệnh này;

c) Đại diện cơ quan đề nghị trình bày nội dung đề nghị xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính;

d) Người bị đề nghị hoặc người đại diện hợp pháp của họ, cha mẹ hoặc người giám hộ của người bị đề nghị là người chưa thành niên trình bày ý kiến

về nội dung đề nghị của cơ quan đề nghị;

đ) Người tham gia phiên họp trình bày ý kiến về điều kiện áp dụng biện pháp xử lý hành chính, nhân thân của người bị đề nghị; tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ; hình thức, biện pháp đã giáo dục; đề nghị hoặc không đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính; thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính;

e) Đại diện cơ quan đề nghị, người bị đề nghị, cha mẹ hoặc người giám

hộ của người bị đề nghị là người chưa thành niên, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người bị đề nghị tranh luận về việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính;

g) Kiểm sát viên phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật trong việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính;

h) Thẩm phán công bố quyết định áp dụng hoặc không áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc đình chỉ, tạm đình chỉ việc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 15 của Pháp lệnh này”[25]

Trình tự thủ tục còn quy định về thể thức, nội dung, nơi nhận và thời hạn ban hành đối với các văn bản, quyết định có liên quan trong quá trình Tòa

án xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính

1.6 Các yếu tố tác động đến áp dụng các biện pháp xử lý hành

chính tại Tòa án nhân dân

Hoạt động áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nân dân luôn đòi hỏi sự khách quan, đúng pháp luật, tính kịp thời và thống nhất Cũng như các hình thức áp dụng pháp luật khác, quá trình xem xét áp dụng các biện pháp xử lý hành chính của Tòa án nhân dân cũng có những yếu tố tác động trực tiếp hoặc giáng tiếp nhất định và việc tìm hiểu các yếu tố này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc đưa ra các giải pháp để khắc phục những thiếu sót, tồn tại, nâng cao chất lượng áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa

án nhân dân Những yếu tố đó là:

1.6.1 Mức độ hoàn thiện của quy định pháp luật về áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân

Hoạt động áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa àn nhân dân dựa trên cơ sở là những quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012; Pháp lệnh số 092014/UBTVQH13 quy định trình tự, thủ tục xem xét

áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân và các văn bản khác

có liên quan (các Nghị định của Chính phủ và các Thông tư liên ngành) về biện pháp xử lý hành chính nói chung và biện pháp xử lý hành chính tại Tòa

án nói riêng

Ngay sau khi Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 có hiệu lực thi

25 Pháp lệnh 09/2014/UBTVQH13