Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh thừa thiên huế

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn Thạc sĩ Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm về “Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ĐỨC TIẾN

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN ĐỨC TIẾN

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Chuyên ngành : Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm

Mã số : 8 38 01 05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHẠM VĂN TỈNH

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn

Thạc sĩ Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm về “Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế” là hoàn toàn

trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả

Nguyễn Đức Tiến

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO 8

1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao 8

1.2 Ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao 12

1.3 Các nguyên tắc và chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC 13

1.4 Mục đích, nội dung và các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao 19

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 23

2.1 Thực trạng nhận thức về ý nghĩa, mục đích, nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018 23

2.2 Thực trạng các cơ sở để thiết lập hệ thống phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018 25

2.3 Thực trạng các giải pháp và áp dụng các giải pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018 40

CHƯƠNG 3 TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 47

3.1 Tăng cường nhận thức về ý nghĩa, mục đích, các nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế 47 3.2 Hoàn thiện các giải pháp và tổ chức phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế 53

3.3 Tăng cường nguồn lực phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế 60

KẾT LUẬN 64 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Mức độ tổng quan tuyệt đối của tình hình tội phạm sử dụng

CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế gia đoạn từ năm 2014

– 2018

26

2.2 Tỷ lệ tội phạm sử dụng CNC thực hiện trong tình hình tội phạm

trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 – 2018 26 2.3

Mức độ phạm tội đối với các tội danh thuộc nhóm tội phạm

sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế giai đoạn từ

năm 2014 – 2018

27

2.4 Diễn biến của các tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh

2.5 Diễn biến của tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa

Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 – 2018 trong so sánh liên kế 29

2.6

Cơ cấu xét theo hình phạt ở cấp sơ thẩm áp dụng đối với tội

phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai

đoạn từ năm 2014 – 2018

31

2.7 Cơ cấu xét theo giới tính của tội phạm sử dụng CNC trên địa

bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 – 2018 31 2.8

Cơ cấu xét theo độ tuổi người phạm tội tội phạm sử dụng

CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm

2014 – 2018

32

2.9

Cơ cấu xét theo trình độ học vấn của người phạm tội phạm sử

dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ

năm 2014 – 2018

33

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thừa Thiên Huế là một tỉnh ven biển Bắc Trung Bộ, Việt Nam Thừa Thiên Huế giáp tỉnh Quảng Trị về phía Bắc, biển Đông về phía Đông, thành phố Đà Nẵng

về phía Đông Nam, tỉnh Quảng Nam về phía Nam, dãy Trường Sơn và các tỉnh Saravane và Sekong của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào về phía Tây Thừa Thiên Huế có diện tích phần đất liền 5025,30 km2, hiện có 9 đơn vị hành chính trực thuộc Dân số là 1.154.310 người, với mật độ dân số trung bình là 230 người/km2 (2017), với 5 dân tộc sinh sống trong đó có 4 tộc người thiểu số cư trú lâu đời (dân tộc Bru-Vân Kiều, dân tộc Cơ tu, dân tộc Tà Ôi, dân tộc Pa Kôh) và có 4 tôn giáo (Phật giáo, Công giáo, Tin lành và Cao đài) trên địa bàn

Thừa Thiên Huế là một trong những trung tâm văn hoá, du lịch, trung tâm giáo dục đào tạo, y tế lớn của cả nước và là cực phát triển kinh tế quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung – Tây Nguyên Đây là nơi thường diễn ra nhiều

sự kiện chính trị quan trọng và tổ chức các lễ hội lớn của đất nước Trong những năm qua, xu thế toàn cầu hóa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và tiếp tục đổi mới

để phát triển đã tạo cho tỉnh Thừa Thiên Huế có nhiều bước chuyển biến đáng kể,

cơ cấu kinh tế dần thay đổi theo hướng giảm nông nghiệp, tăng dịch vụ và công nghiệp; tình hình dân trí, ý thức chấp hành pháp luật nói riêng của người dân cũng được nâng cao rõ rệt

Bên cạnh những mặt mạnh đã đạt được trong việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội thì tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật và các hiện tượng tiêu cực khác đang diễn biến theo chiều hướng phức tạp Đáng chú ý là tội phạm sử dụng CNC ngày càng gia tăng, phương thức thủ đoạn gây án ngày càng tinh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản Nhà nước, tài sản của công dân, ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương

Theo báo cáo của TAND tỉnh Thừa Thiên Huế, trong thời gian 5 năm từ năm

2014 đến năm 2018 trên địa bàn tỉnh xảy ra 141 vụ với 213 bị cáo, với thủ đoạn chủ

yếu sử dụng máy tính, mạng internet, điện thọai di động… để thực hiện hành vi trộm cắp, lừa đảo, cưỡng đoạt tài sản; đánh bạc; tuyên truyền văn hóa phẩm phản động, đồi trụy, đưa thông tin sai lệnh làm nhục người khác…đã gây thiệt hại hàng trăm tỷ cho các cơ quan, doanh nghiệp và các cá nhân trên địa bàn

Chính vì vậy trong những năm qua, xác định được sự nguy hiểm của tội phạm nói chung và tội phạm sử dụng CNC nói riêng Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã chỉ đạo và thực hiện có hiệu quả các văn bản của Đảng, Nhà nước trong đấu tranh phòng chống tội phạm như: Thực hiện Chỉ thị số 48 CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới”, Quyết định số 1217/2012/QĐ-TTg ngày 06/9/2012 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2012 – 2015 và Quyết định số 623/2012/QĐ-TTg ngày 14/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2016 – 2025 và định hướng đến năm 2030; Chỉ thị

số 897/CT-TTg ngày 10/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường triển khai các hoạt động đảm bảo an toàn thông tin số Tỉnh ủy ban hành kế hoạch số 06 KH/TU ngày 26/11/2010 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; kế hoạch số 18/KH-TU ngày 7/9/2016 về triển khai thực hiện kết luận 05-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chỉ thị 48 CT/TW của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới” và UBND tỉnh ban hành kế hoạch số 17/ KH-UBND ngày 8/3/2011 về thực hiện chương trình, mục tiêu quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2011 đến 2015; ban hành kế hoạch số 148/KH-UBND ngày 30/6/2017 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế về thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm giai đoạn 2016

- 2025 và định hướng đến năm 2030

Những văn bản chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đối với công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nói trên, là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng và các nhà nghiên cứu tội phạm học trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế có chỗ dựa vững chắc

về mặt tư tưởng về THTP, về nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm và hệ thống các biện pháp phòng ngừa nói chung và tội phạm sử dụng CNC nói riêng Tuy nhiên, những giải pháp của Đảng ủy, UBND và các cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên Huế áp dụng thời gian qua vẫn còn trên tinh thần đấu tranh phòng chống chung với các loại tội phạm, chưa có văn bản, giải pháp cụ thể cho việc phòng ngừa các tội phạm sử dụng CNC hoặc nếu có thì cũng chưa cụ thể và thật sự phù hợp với

sự phát triển hiện nay của khoa học về phòng ngừa tội phạm Vì vậy, việc tìm ra các giải pháp phòng ngừa thật sự hiệu quả và phù hợp đối với các tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế là vấn đề quan trọng cấp thiết Chính vì thế,

tác giả đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng

công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế” làm đề tài nghiên cứu Thạc sĩ

Luật học, chuyên ngành Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

2.1 Tình hình nghiên cứu lý luận chung về phòng ngừa tội phạm

Để có cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài Luận văn, các công trình khoa học sau đây đã được tham khảo:

- “Tội phạm học, Luật Hình sự và Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam” Nxb Chính trị quốc gia, 1994;

- “Tội phạm học Việt Nam-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Viện Nhà nước và Pháp luật, Nxb Công an nhân dân, năm 2000;

- “Tội phạm học hiện đại và phòng ngừa tội phạm” - Sách chuyên khảo của GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Nxb Công an nhân dân, năm 2001;

- Giáo trình “Tội phạm học” của GS.TS Võ Khánh Vinh, Nxb Công an nhân dân, tái bản năm 2013;

- Giáo trình “Tội phạm học” của trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, 2004…2010;

- Giáo trình “Tội phạm học” của Học viện Cảnh sát nhân dân, Nxb Công an nhân dân, 2002, 2013;

- “Một số vấn đề lý luận về THTP ở Việt Nam” của TS Phạm Văn Tỉnh,

Nxb Công an nhân dân, 2007;

- Đấu tranh với tình hình tội phạm chống người thi hành công vụ ở nước ta hiện nay, một mô hình nghiên cứu tội phạm học chuyên ngành, Phạm Văn Tỉnh, Đào Bá Sơn, Nxb CAND, 2010;

- “Một số vấn đề tội phạm học Việt Nam” của Nguyễn Văn Cảnh và Phạm Văn Tỉnh, do Học viện Cảnh sát nhân dân, Bộ Công an ấn hành năm 2013

2.2 Tình hình nghiên cứu cụ thể có liên quan đến đề tài luận văn

- Đỗ Trí Tuệ (2010), Đấu tranh phòng, chống các tội sử dụng CNC qua

mạng máy tính ở Việt nam hiện nay, Luận văn thạc sỹ luật học tại cơ sở HVKHXH

- Trần Văn Yên (2015), Tội phạm có sử dụng CNC trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh: tình hình, nguyên nhân, giải pháp phòng ngừa, Luận văn thạc sỹ luật

học tại cơ sở HVKHXH

- Trần Thanh Bình (2015), Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông,

mạng Internet hoặc thiết bị số thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản trên địa bàn tỉnh Bình Dương: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa, Luận văn thạc sỹ

luật học tại cơ sở HVKHXH

- Nguyễn Thành Trung (2013), Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn

thông, mạng Internet hoặc thiết bị số thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh: tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng, chống,

Luận văn thạc sỹ luật học tại cơ sở HVKHXH

- Trịnh Tiến Việt (2006), Tình hình tội phạm tin học trên thế giới, kinh

nghiệm đấu tranh phòng chống và vấn đề tiếp thu vào Việt Nam, TC Tòa án Nhân

Dân, số 7, tr.39-48;

- Lê Đăng Doanh (2006), Về định tội danh đối với hành vi làm, sử dụng thẻ

tín dụng giả hay các loại thẻ khác để mua hàng hóa hoặc rút tiền tại máy trả tiền tự động của các ngân hàng, TC Tòa án Nhân Dân, số 6;

- Lê Đăng Doanh(2006), Thực trạng THTP lừa đảo chiếm đoạt tài sản có sử

dụng CNC và một số giải pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm này ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập WTO, TC Tòa án Nhân Dân, số tháng 12;

- Phạm Văn Lợi (2007), Tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, Nxb

Tư pháp, Hà nội;

- Dự án hỗ trợ thể chế cho Việt Nam:“Tội phạm mạng và những vấn đề liên

quan”, Prorecct: VNM/B7/3010/2004/4339, Hà Nội 2009;

- Mai Anh Thông, Cao Anh Đức và Nguyễn Việt Dũng (2010), Một số lý

luận, thực tiễn và giải pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm liên quan đến sử dụng CNC, Hội đồng khoa học VKSNDTC năm 2010;

- Cao Anh Đức (2015), Tội phạm có sử dụng CNC tại Việt Nam: Tình hình,

nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa, Luận văn thạc sĩ luật học, HVKHXH)

- PGS.TS Nguyễn Hòa Bình (2008): Tội phạm sử dụng CNC ở Việt Nam, thực trạng và giải pháp phòng ngừa, đấu tranh của lực lượng Cảnh sát, đề tài khoa học cấp Bộ

- Nguyễn Ngọc Minh (2008): Đặc điểm hình sự tội phạm sử dụng CNC và giải pháp nâng cao hiệu quả điều tra, luận văn thạc sĩ Luật học

- Nguyễn Văn Tửng (2009), “Hoạt động phòng ngừa và điều tra tội phạm sử dụng CNC của CA Thành Phồ Hồ Chí Minh”, luận văn thạc sĩ Luật học

- TS Hồ Thế Hòe, Giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm sử

dụng CNC trong bối cảnh toàn cầu hóa, http://www.moj.gov.vn (Cổng thông tin

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, xác định mô hình lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng

CNC, tức là phải làm rõ những nội dung phải có của phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụng CNC trên cơ sở những tài liệu hiện có;

Thứ hai, đánh giá thực trạng hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng

CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế theo mô hình đã được xác định;

Thứ ba, làm rõ những hạn chế, thiếu sót của hiện trạng phòng ngừa tình hình

tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế;

Thứ tư, đề xuất các giải pháp tăng cường và hoàn thiện hệ thống các biện pháp

phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này là quy luật của sự phạm tội sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, tức là tìm ra các mối liên hệ phụ thuộc giữa tình hình tội phạm sử dụng CNC (2014 – 2018) và các hiện tượng, các quá trình kinh tế-xã hội-văn hóa …khác trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên - Huế Để làm được công việc khó khăn này, ngoài số liệu thống kê thường xuyên của ngành Tòa án, tác giả luận văn còn sử dụng 100 các bản án xét xử sơ thẩm hình sự của TAND tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014 – 2018

- Về không gian: Đề tài nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế;

- Về thời gian: Đề tài nghiên cứu phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống các quan điểm của Đảng và nhà nước về phòng ngừa tội phạm

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành việc nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như:

- Phương pháp hệ thống;

- Phương pháp biện chứng;

- Phương pháp thống kê;

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh;

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm;

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của Luận văn

Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ hơn lý

luận tội phạm học về phòng ngừa tình hình tội phạm bằng cách áp dụng nó vào một địa bàn cấp tỉnh, cụ thể là tỉnh Thừa Thiên Huế, đối với một nhóm tội cụ thể là nhóm tội phạm sử dụng CNC Kết quả này có thể được sử dụng làm tài liệu cho nghiên cứu khoa học và đào tạo

Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có giá trị tham mưu, tư

vấn cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong thời gian tới Đồng thời, kết quả này cũng có giá trị như một tài liệu giúp cá nhân, cơ quan, tổ chức tham khảo để vận dụng vào việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao trình độ nhận thức cho quần chúng nhân dân và vận dụng trong công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm sử dụng CNC

7 Cơ cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn có

ba chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng

công nghệ cao

Chương 2: Thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

Chương 3: Tăng cường phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM

SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ CAO

1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

1.1.1 Khái niệm tội phạm sử dụng công nghệ cao

Hiện có nhiều khái niệm bàn về đến tội phạm sử dụng CNC như: tội phạm CNC tội phạm máy tính; tội phạm liên quan đến máy tính; tội phạm mạng; tội phạm

có sử dụng CNC… Nghiên cứu định nghĩa các khái niêm trên có thể thấy điểm chung trong nội hàm của các khái niệm này đều chỉ các hành vi liên quan đến việc

sử dụng máy tính, thiết bị số, khai thác mạng máy tính, mạng viễn thông để gây thiệt hại cho lợi ích của các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội

Tại Việt Nam, theo Khoản 1 điều 3 Nghị định số 25/2014/NĐ-CP của Chính

phủ ngày 07 tháng 4 năm 2014 quy định: “Tội phạm có sử dụng công nghệ cao là

hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS có sử dụng công nghệ cao” Theo khoản 1 điều 3 của Luật CNC năm 2008 quy định: Công nghệ cao là

công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường; có vai trò quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa ngành sản xuất, dịch vụ hiện có

Hiện nay theo các chuyên gia về tội phạm học thì tội phạm sử dụng CNC bao gồm hai loại:

Thứ nhất là tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông ( quy định từ điểu 285 đến 294 BLHS 2015, sửa đổi, bổ sung 2017)

Đây là nhóm tội phạm sử dụng CNC thuần tuý xâm phạm an toàn thông tin Các hành vi phạm tội thuộc nhóm này tác động trực tiếp đến hệ thống thông tin, làm cản trở, gây rối loạn hoạt động của máy tính, thiết bị số, mạng thông tin, mạng viễn thông

Thứ hai là tội phạm sử dụng máy tính, thiết bị số, mạng máy tính, mạng viễn thông làm công cụ, phương tiện phạm tội

Nhóm tội phạm CNC này gồm các tội phạm được quy định trong BLHS nhưng được thực hiện với phương thức mới, tức sử dụng công nghệ thông tin để thực hiện tội phạm Các hành vi phạm tội thuộc nhóm này xâm phạm đến trật tự an toàn thông tin ở khía cạnh tác động đến lợi ích của Nhà nước, quyền và các lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân như: quyền sở hữu tài sản, danh dự, nhân phẩm con người, sở hữu trí tuệ, trật tự xã hội trong quá trình phát triển, khai thác, ứng dụng công nghệ thông tin Việc xác định nhóm tội phạm này thuộc tội phạm sử dụng CNC là vì với việc sử dụng công nghệ thông tin, tính chất của hành vi phạm tội đã thay đổi hoàn toàn hoặc về cơ bản đến mức cần coi chúng là những tội phạm mới Mặt khác, các hành vi này phải có quan hệ mật thiết, khai thác kết quả của các tội phạm thuộc nhóm thuần tuý xâm phạm trật tự an toàn thông tin

Kế thừa những quan điểm đã nghiên cứu và từ những phân tích nêu trên, có

thể hiểu: Tội phạm sử dụng CNC là tội phạm sử dụng tri thức, kỹ năng, công cụ,

phương tiện công nghệ cao tác động trái pháp luật đến thông tin, dữ liệu, tín hiệu được lưu trữ, xử lý, truyền tải trong hệ thống mạng máy tính, mạng viễn thông, thiết

bị số, xâm phạm đến trật tự an toàn thông tin, gây tổn hại lợi ích của Nhà nước, quyền và các lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân

Tội phạm là một thể thống nhất giữa các yếu tố khách quan và chủ quan không tách rời nhau bao gồm khách thể của tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm Do vậy cần phải nhận thức đầy đủ các dấu hiệu đặc trưng cho bốn yếu tố nói trên Đối với tội phạm sử dụng CNC, cụ thể như sau:

- Khách thể của các tội phạm sử dụng CNC

Tội phạm sử dụng CNC xâm phạm vào các quy định của Nhà nước trên lĩnh vực trật tự an toàn thông tin, mạng viễn thông

- Khách quan của tội phạm sử dụng CNC

Tội phạm sử dụng CNC là những hành vi được xác định là tội phạm theo quy

định của BLHS Một hành vi chỉ được coi là tội phạm khi hành vi đó được quy định trong BLHS Vì vậy, khi xem xét một hành vi xâm phạm đến trật tự an toàn thông tin, mạng viễn thông gây tổn hại cho xã hội có phải là tội phạm sử dụng CNC phải xem hành vi đó có được quy định trong BLHS hay không

Các hành vi phạm tội thuộc nhóm các tội phạm sử dụng CNC đều được thực hiện bằng hành động Hậu quả mà những hành vi đó gây ra, trước hết là những thiệt hại đến trật tự an toàn thông tin, mạng viễn thông Ngoài ra còn có thể gây thiệt hại

về tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của Nhà nước, tổ chức và công dân

- Chủ thể của tội phạm sử dụng CNC

Về chủ thể, tội phạm sử dụng CNC có thể được thực hiện bằng bất kỳ ai có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo quy định của BLHS Tuy nhiên, xuất phát từ tính chất của hành vi phạm tội, chủ thể trực tiếp thực hiện tội phạm sử dụng CNC phải là những người có tri thức và kỹ năng cần thiết để trực tiếp khai thác, sử dụng thiết bị, công cụ, phương tiện công nghệ hoặc trực tiếp phát triển, ứng dụng công nghệ

- Mặt chủ quan của tội phạm sử dụng CNC

Tội phạm sử dụng CNC được thực hiện bởi lỗi cố ý Khi thực hiện tội phạm sử dụng CNC, người phạm tội buộc phải ý thức rõ hành vi của mình là trái quy định pháp luật, có thể gây hậu quả xấu cho các tổ chức, cá nhân có liên quan nhưng vẫn thực hiện, mong muốn hoặc để mặc cho những hậu quả xấu xảy ra

1.1.2 Khái niệm tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao dưới góc độ tội phạm học

Tình hình tội phạm sử dụng CNC là một thuộc tính của xã hội tái sản xuất ra các hành vi nguy hiểm đối với con người, xã hội và Nhà nước, là một hiện tượng pháp luật – xã hội, được thay đổi về mặt lịch sử, tiêu cực, phổ biến, bao gồm tổng thể các tội phạm sử dụng CNC được thực hiện ở một không gian và thời gian nhất định, được đặc trưng bởi các chỉ số về lượng và chất Tội phạm học khẳng định “Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội, pháp lý – hình sự được thay đổi về mặt lịch sử, mang tính giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất (hệ thống) các tội phạm thực hiện

trong một xã hội (quốc gia) nhất định trong một thời gian nhất định”

Khi các tội phạm sử dụng CNC xảy ra ở một địa bàn nhất định, trong một thời gian nhất định, thì tội phạm học nhìn nhận đó là tình hình tội phạm sử dụng CNC, tức là một hiện tượng xã hội tiêu cực phản ánh quy luật của sự phạm tội thông qua những bản chất nhất định

Tình hình tội phạm sử dụng CNC là rường hợp cụ thể của tình hình tội phạm nói chung, do đó cũng có những dấu hiệu, các thuộc tính của tình hình tội phạm Vì vậy tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ 2014-2018 phải được biểu hiện ở tổng thể tội phạm sử dụng CNC đã được thực hiện trên địa bàn tỉnh trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến năm 2018

1.1.3 Định nghĩa khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

Quan điểm chung trong đấu tranh chống tội phạm là tiến hành theo phương châm nhanh chóng và kịp thời phát hiện tội phạm, không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, tránh làm oan người vô tội, trừng trị và giáo dục, cải tạo người phạm tội, hình thành thói quen phản ứng tích cực và hưởng ứng của Nhà nước và xã hội đối với tội phạm Vì vậy, phòng ngừa tội phạm chính là một trong những nội dung quan trọng và chiếm một vị trí đặc biệt của lý luận về tội phạm học Nghiên cứu về phòng ngừa tội phạm chính là nghiên cứu cơ sở, nền tảng và xuất phát điểm để nghiên cứu các nội dung khác trong lý luận về tội phạm học

Bàn đến đến khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm, hiện nay ở Việt Nam

có hai xu hướng chính: xu hướng thứ nhất cho rằng rằng phòng ngừa tình hình tội phạm bao gồm cả hoạt động phòng và chống tội phạm; xu hướng thứ hai cho rằng phòng ngừa chỉ bao gồm hoạt động tác động vào nguyên nhân và điều kiện của tội phạm nhằm ngăn ngừa trước không cho tội phạm xảy ra

Tuy có nhiều quan điểm khác nhau về phòng ngừa tình hình tội phạm, nhưng xét cho cùng thì phòng ngừa tình hình tội phạm trước hết phải làm sáng tỏ nguyên nhân và điều kiện dẫn đến tình hình tội phạm, từ đó áp dụng các biện pháp nhằm xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm, xóa bỏ nguồn gốc phát sinh tội phạm Đồng thời tiến hành quản lý, giáo dục đối với những người có điều

kiện, khả năng phạm tội nhằm không để họ tiếp tục thực hiện tội phạm, ngăn chặn, hạn chế, làm yếu, làm giảm hoặc xóa bỏ tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội

Do đó, Nhà nước cần quan tâm đến công tác phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng, xem đây là hoạt động thường xuyên, có sự bảo đảm về vật chất cũng như các phương tiện pháp luật, giáo dục, đạo đức khác

Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC là hoạt động phòng ngừa đối với nhóm tội phạm cụ thể, vì vậy phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao vừa có những đặc trưng riêng nhưng không tác rời phòng ngừa tình hình tội

phạm Do đó, có thể định nghĩa: Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC là

việc áp dụng đồng bộ các biện pháp mang tính chất Nhà nước, xã hội như: biện pháp chính trị, biện pháp kinh tế, biện pháp pháp luật…nhằm phát hiện ngăn chặn, xóa bỏ các nguyên nhân, điều kiện làm nảy sinh tội phạm sử dụng CNC, phải phát hiện, ngăn chặn, điều tra xử lý kịp thời khi có tội phạm sử dụng CNC xảy ra đồng thời giáo dục kẻ phạm tội thành người có ích cho xã hội

1.2 Ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụng CNC nói riêng là một quá trình lâu dài, đầy thử thách, khó khăn, phức tạp, tuy nhiên xuất phát từ lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin, của Đảng ta và

từ thực tiễn công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, chúng ta có thể tin tưởng sẽ đấu tranh thắng lợi và loại trừ nó ra khỏi đời sống xã hội Hơn nữa, phòng ngừa không để xảy ra tội phạm còn là yêu cầu đòi hỏi của Nhà nước và mỗi công dân nhằm đảm bảo cuộc sống hạnh phúc, bình yên

1.2.2 Ý nghĩa thực tế

Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC góp phần thực hiện nghiêm chỉnh và đầy đủ các Nghị quyết, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đảm bảo tính pháp chế xã hội chủ nghĩa Qua đó làm cơ sở vững chắc trong công tác bảo vệ An ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội Đồng thời là cơ sở trong việc xây dựng thế trận an ninh nhân dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của quần chúng nhân dân, các tổ chức, các đoàn thể tham gia tích cực vào phòng ngừa tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội

Nghiên cứu các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC thể hiện ý nghĩa thực tế trong hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội phạm sử dụng CNC nói riêng Qua đó tạo những điều kiện thuận lợi trong phòng ngừa tình hình các loại tội phạm khác Đặc biệt, đối với công tác điều tra, xử lý tội phạm, làm tốt công tác phòng ngừa, vận động quần chúng nhân dân tham gia đấu tranh, tô giác, phòng chống tội phạm, quản lý các đối tượng trong diện sưu tra, xác minh hiềm nghi, chuyên án là điều kiện phục vụ công tác điều tra vụ án nhanh chóng, kịp thời và đem lại hiệu quả cao

Việc nghiên cứu phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC còn tác động tích cực đến các lĩnh vực khác trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước như phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, an ninh quốc phòng… Đồng thời qua đó giúp Nhà nước nâng cao được hoạt động quản lý của mình, tăng cường hiệu quả trong hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan bảo vệ pháp luật

1.3 Các nguyên tắc và chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

1.3.1 Các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC là loại hoạt động thực tiễn xã hội

có những đặc trưng riêng, vì vậy cách thức tổ chức và hoạt động phải tuân thủ theo nguyên tắc nhất định Nguyên tắc này là những tư tưởng chỉ đạo toàn bộ các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC từ khâu xây dựng kế hoạch đến hướng dẫn, triển khai áp dụng tới khâu đôn đốc kiểm tra Những nguyên tắc này phản ánh quy luật khách quan và kinh nghiệm thực tiễn của hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm.Trên cơ sở phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung, phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng cần đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc pháp chế

Nguyên tắc này đòi hỏi phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC phải dựa trên cơ sở pháp luật, tôn trọng Hiến pháp và pháp luật Để đảm bảo thực hiện nguyên tắc này thì pháp luật phải quy định rõ ràng, cụ thể, minh bạch toàn bộ việc thành lập, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu hình thức hoạt động của các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Đồng thời các chủ thể phòng ngừa phải nghiêm chỉnh tuân thủ theo pháp luật

- Nguyên tắc dân chủ

Dân chủ thể hiện bản chất của Nhà nước xã hội chủ nghĩa, đây là nguyên tắc

cơ bản trong các hoạt động của Nhà nước và xã hội Nguyên tắc này yêu cầu các chủ thể phòng ngừa phải bồi dưỡng và xây dựng cho quần chúng có đầy đủ ý thức

và năng lực làm chủ, tinh thần chủ động, tự giác đảm nhiệm, dám nghĩ, dám làm trong phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và ngăn ngừa tai nạn để quần chúng thực sự là người làm chủ trong công tác bảo vệ an ninh trật tự Đồng thời, phải tạo

ra nhiều hình thức hoạt động thích hợp để thu hút quần chúng tham gia Phải thực

sự tôn trọng, bảo vệ quyền làm chủ và kiên quyết đấu tranh chống mọi hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân

- Nguyên tắc nhân đạo

Nguyên tắc nhân đạo nhằm đảm bảo tính nhân văn, bảo vệ những quyền tối thiểu của con người dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào Nguyên tắc này thể hiện bản chất Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Thể hiện tư tưởng vì con người của định hướng đi lên nhà

nước xã hội chủ nghĩa Đối tượng của hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC hướng đến con người nói chung và người phạm tội phạm sử dụng CNC nói riêng nên cần tuân thủ nguyên tắc nhân đạo

Nguyên tắc này đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC phải luôn chú ý đến nhiều khía cạnh như độ tuổi, tình trạng sức khỏe, hoàn cảnh gia đình để xác định biện pháp phòng ngừa phù hợp, điều đó xuất phát từ đạo đức, truyền thống dân tộc Việt Nam

- Nguyên tắc khoa học và tiến bộ

Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC có sự tham gia đồng bộ nhiều chủ thể với nhiều phương tiện khoa học kỹ thuật, biện pháp, do đó đòi hỏi phải được tiến hành một cách khoa học Bên cạnh đó, các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội sử dụng CNC là những người có trình độ, hiểu biết về khoa học kỹ thuật, chúng hoạt động ngày càng tinh vi, xảo quyệt, luôn có ý thức che giấu tội phạm, do

đó hoạt động phòng ngừa đối với loại tội phạm này phải tuân thủ nguyên tắc khoa học và tiến bộ

Nội dung của nguyên tắc này đòi hỏi phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC phải có cơ sở khoa học chặt chẽ và ứng dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật tiến bộ của nhân loại Vì vậy, Nhà nước cần tạo điều kiện trong việc nghiên cứu khoa học về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC và đưa vào ứng dụng những kết quả nghiên cứu đó Tính khoa học sẽ đảm bảo khả năng thành công, tiết kiệm sức lực, tiền bạc và hạn chế được các rủi ro, tổn thất trong hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

- Nguyên tắc quốc tế

Nguyên tắc quốc tế thể hiện ở chỗ các hoạt động phòng ngừa tội phạm phải phù hợp với quan điểm của quốc tế về phòng ngừa tội phạm và xu hướng hoạt động phòng ngừa của các nước trên thế giới, các chủ thể tiến hành phòng ngừa tội phạm không ngừng nâng cao hợp tác quốc tế thể hiện qua việc ký kết các hiệp định hợp tác song phương và đa phương, tổ chức học tập kinh nghiệm phòng chống tội phạm của các nước bạn

1.3.2 Các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội phạm sử dụng CNC nói riêng là Đảng cộng sản Việt Nam, các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội và công dân thực hiện phòng ngừa trong phạm vi thẩm quyền của mình và chịu trách nhiệm đối với nhiệm vụ đó, cụ thể như sau:

- Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện trong hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Khoản 1, Điều 4 Hiến pháp 2013 có quy định “Đảng Cộng sản Việt Nam…

là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội” Sự lãnh đạo của Đảng đảm bảo cho đường lối, chủ trương, biện pháp của công tác phòng ngừa luôn đúng đắn, sáng tạo

và phù hợp với mọi giai đoạn cách mạng Đảng lãnh đạo mới huy động được sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị, của toàn xã hội vào phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng

Đảng lãnh đạo trực tiếp hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC thể hiện ở nội dung: Đảng đề ra đường lối, chính sách và phương pháp phòng ngừa, ban hành những Chỉ thị, Nghị quyết về công tác phòng ngừa Trực tiếp lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng thành những quy định của pháp luật về công tác phòng ngừa Trực tiếp kiểm tra, giám sát việc thực hiện đường lối, chính sách về hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm Đảng lãnh đạo tuyệt đối yêu cầu các công tác nghiệp vụ chuyên môn phải tuyệt đối phục tùng đường lối chính trị của Đảng, nếu công tác nghiệp vụ chuyên môn tách rời sự lãnh đạo của Đảng, theo tư tưởng chuyên môn thuần túy sẽ dẫn đến mất phương hướng, thậm chí phạm sai lầm nghiêm trọng Đảng lãnh đạo toàn diện thể hiện ở nội dung Đảng lãnh đạo cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức và các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng

- Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là chủ thể quản lý về mặt quyền lực Nhà nước trong hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

Trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đều được đặt dưới sự quản lý thống nhất của Nhà

nước, việc tăng cường sự quản lý của nhà nước trên lĩnh vực phòng ngừa tình hình tội phạm là một mặt hết sức cơ bản và quan trọng trong đường lối của Đảng Có tăng cường sự quản lý của nhà nước mới phát huy được quyền làm chủ của nhân dân lao động và thể hiện đầy đủ sự lãnh đạo của Đảng về nhiều mặt, trong đó có vấn đề phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụng CNC nói riêng

Với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của cả nước và ở từng địa phương, Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là nơi thể hiện ý chí của nhà nước và của nhân dân, vì vậy Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong phòng ngừa tình hình tội phạm được thể hiện trên các khía cạnh sau: Ban hành các đạo luật, các nghị quyết, các văn bản pháp lý làm cơ sở và tạo điều kiện cho các cơ quan, ban ngành và mọi công dân thực hiện tốt hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; thành lập các ủy ban, các tiểu ban giúp Quốc hội soạn thảo, ban hành các văn bản pháp luật để quản lý xã hội, phòng ngừa tình hình tội phạm; giám sát chặt chẽ việc tuân thủ pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tội phạm của các

cơ quan, tổ chức, cá nhân

- Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp là chủ thể quản lý chung trong hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

Trong phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng, Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp là cơ quan quản lý, tổ chức và điều hành, phối hợp, đảm bảo các điều kiện cần thiết cho hoạt động phòng ngừa: Cụ thể hóa các chỉ thị, nghị quết của Đảng bằng các văn bản có tính pháp quy hướng dẫn, tổ chức các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm; sử dụng các cơ quan chuyên trách trực thuộc phạm vi quản lý (như Công an, Quân đội, thanh tra) để tiến hành hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; phối hợp điều hành đồng bộ hoạt động giữa các chủ thể khác nhau thuộc thẩm quyền quản lý nhằm hướng tập trung các lực lượng này theo một kế hoạch thống nhất; đảm bảo về

cơ sở vật chất (ngân sách, phương tiện, điều kiện làm việc…) cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm của các cơ quan, ban ngành thuộc thẩm quyền quản lý; có các hình thức, biện pháp nhằm động viên, khuyến khích, huy động sức mạnh của toàn dân tham gia đấu trah phòng, chống tội phạm

- Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước

Các cơ quan này với tư cách là chủ thể trực tiếp tham gia hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước tùy vào chức năng, nhiệm vụ của mình có trách nhiệm tiến hành hoạt động triển khai, thi hành pháp luật phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trong phạm vi toàn quốc hay trong từng địa phương nhất định, nhằm hạn chế các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội tội phạm sử dụng CNC trong lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý; xây dựng các phương án phòng ngừa, các

tổ chức phòng ngừa tình hình tội phạm mang tính chất quần chúng, bán chuyên trách trong cơ quan; tổ chức và sử dụng có hiệu quả lực lượng này trong phòng, chống tội phạm; cung cấp thông tin, phối hợp hoặc thực hiện yêu cầu của cơ quan bảo vệ pháp luật để thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm Bên cạnh

đó, các cơ quan hành chính nhà nước còn tham mưu, đóng góp ý kiến hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng ngừa tình hình tội phạm thuộc lĩnh vực phụ trách; phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh

biện pháp phòng ngừa đối với loại tội phạm này một cách hiệu quả; sử dụng các biện pháp theo pháp luật và các biện pháp nghiệp vụ chuyên môn theo chức năng cụ thể để trực tiếp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC; phối hợp, hướng dẫn các cơ quan, ban ngành, các tổ chức xã hội và quần chúng nhân dân trong phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC

- Các tổ chức xã hội, các tổ chức quần chúng tự quản và toàn thể quần chúng nhân dân

Các tổ chức xã hội, các tổ chức quần chúng tự quản có vai trò hết sức quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng Các tổ chức này phối hợp, hỗ trợ các cơ quan chuyên môn trong quá trình xây dựng chương trình, kế hoạch phòng ngừa tình hình tội phạm; phối hợp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý đối tượng theo pháp luật tại địa bàn dân cư; trực tiếp tham gia các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm tại địa bàn, khu vực Đặc biệt, trong phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC, các tổ chức quần chúng tự quản là nơi để vận động, tập hợp, thu hút quần chúng nhân dân tham gia vào hoạt động phòng ngừa

Quần chúng nhân dân là lực lượng đông đảo giữ vai trò hết sức quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Với vai trò là chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC, quần chúng nhân dân có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật; tích cực phát hiện, tố giác, cung cấp thông tin, tài liệu và cộng tác với các cơ quan chuyên trách trong phòng, chống tội phạm sử dụng CNC; kiến nghị với chính quyền hoặc cơ quan chuyên trách khắc phục những sơ hở, thiếu sót trong tất cả các mặt công tác có ảnh hưởng đến công tác phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng; đồng thời tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại cơ sở

1.4 Mục đích, nội dung và các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụng công nghệ cao

1.4.1 Mục đích phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Mục đích cuối cùng và quan trọng nhất của phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụnglà tìm ra được những biện pháp tác động vào quy luật phát sinh, tồn tại và phát triển của tội phạm, từ đó khắc phục được nguyên nhân và điều kiện phạm tội., qua đó hạn chế, làm giảm, chặn đứng để không có sự gia tăng phát triển và tiến tới xóa bỏ, thủ tiêu tình hình tội phạm sử dụng CNC ra khỏi đời sống xã hội góp phần bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn Như vậy có thể hiểu mục đích phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC bao gồm:

- Thứ nhất, phát hiện, hạn chế, tiến tới thủ tiêu các nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm sử dụng CNC, không để nảy sinh và phát triển loại tội phạm này trong xã hội

- Thứ hai, kịp thời ngăn chặn không để xảy ra các hành vi phạm sử dụng CNC mới; quản lý, giáo dục, cải tạo đối với những người có điều kiện, khả năng

phạm tội sử ụng CNC và phòng ngừa tái phạm tội

1.4.2 Nội dung và các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

1.4.2.1 Nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC tập trung vào các hoạt động sau:

- Phát hiện, hạn chế tiến tới xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm sử dụng CNC

Dưới góc độ tội phạm học, bất kỳ tội phạm nào đều có nguyên nhân và điều kiện phát sinh, tội phạm sử dụng CNC cũng không nằm ngoài quy luật đó Do đó,

để phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC thì việc khắc phục, hạn chế tiến tới xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm này là nội dung quan trọng hàng đầu

Trên cơ sở các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm sử dụng CNC đã xác định, các chủ thể phòng ngừa phải sử dụng các biện pháp phù hợp để hạn chế, tiến tới xóa bỏ các nguyên nhân, điều kiện đó Đây không phải là hoạt động đơn giản, có tính nhất thời mà là một quá trình lâu dài, phức tạp và khó khăn Hoạt động này đòi hỏi sự tham gia của hệ thống chính trị, các tổ chức, đoàn thể,

của các cấp, các ngành và quần chúng nhân dân, đồng thời cũng đòi hỏi có chủ trương, chính sách đúng đắn, hợp lý, toàn diện của Đảng và Nhà nước đối với từng lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục từ cấp vĩ mô đến cơ sở Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC ở khía cạnh nội dung này mang tính tích cực, chủ động và đem lại hiệu quả cao, có khả năng xóa bỏ tận gốc tội phạm tội phạm sử dụng CNC, do đó cần được ưu tiên nghiên cứu và áp dụng trong thực tiễn

- Kịp thời ngăn chặn không để xảy ra các hành vi phạm tội sử dụng CNC mới

Kịp thời ngăn chặn không để xảy ra các hành vi phạm tội mới cũng là nội dung quan trọng của phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Bởi vì, khi đối tượng đang có ý định phạm tội, chuẩn bị phạm tội hoặc đang thực hiện hành vi phạm tội phạm sử dụng CNC, nếu các cơ quan chức năng phát hiện, ngăn chặn kịp thời sẽ làm cho tội phạm không xảy ra hoặc hạn chế được hậu quả, tác hại của tội phạm Khác với nội dung xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm sử dụng CNC, ngăn chặn không để xảy ra hành vi phạm tội là nội dung phòng ngừa mang tính tức thời, cấp bách, khi đối tượng đang có ý định phạm tội, chuẩn bị phạm tội hoặc đang thực hiện hành vi phạm tội

Để ngăn chặn không để xảy ra hành vi phạm tội phạm sử dụng CNC mới, cần phải áp dụng các biện pháp tác động trực tiếp đến đối tượng, môi trường, hoàn cảnh phạm tội phạm sử dụng CNC làm cho đối tượng phạm tội tự giác từ bỏ hoặc không thể thực hiện được hành vi phạm tội của mình, từ đó mà ngăn chặn được những hậu quả có thể xảy ra Đó có thể là các biện pháp quản lý hành chính về ANTT; quản lý, giáo dục đối tượng theo pháp luật; tổ chức tuần tra, kiểm soát, mật phục… Nội dung này thường được thực hiện bởi các cơ quan chuyên trách và mang lại hiệu quả cao trong việc ngăn chặn tình hình tội phạm sử dụng CNC

1.4.2.2 Các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao

Thứ nhất, Biện pháp phòng ngừa chung, đây là tổng hợp tất cả các biện pháp

về kinh tế, chính trị, pháp luật, giáo dục, văn hóa…được thực hiện trong quá trình

xây dựng và phát triển mọi mặt của đời sống xã hội do các cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương, các tổ chức cùng phối hợp thực hiện nhằm hạn chế tiến tới xóa

bỏ nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm sử dụng CNC Phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC ở khía cạnh nội dung này mang tính tích cực, chủ động

và đem lại hiệu quả cao, do đó cần được ưu tiên nghiên cứu và áp dụng trong thực tiễn

Thứ hai, Biện pháp phòng ngừa nghiệp vụ, là áp dụng các biện pháp mang tính đặc trưng, chuyên ngành của các cơ quan bảo vệ pháp luật, trọng tâm là các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, và thi hành án đối với người phạm tội phạm sử dụng CNC nhằm tạo sự răn đe, giáo dục đối với các đối tượng hình sự và tạo lòng tin cho nhân dân; biện pháp quản lý giáo dục, đối tượng hình sự, đối tượng có tiền

án, tiền sự nhằm làm hạn chế tiến tới xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện tình hình tội phạm sử dụng CNC

Kết luận chương 1

Chương 1 của luận văn tác giả nghiên cứu hệ thống khái quát những vấn đề

lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Qua đó tác giả đã phân tích, làm rõ mục đích, ý nghĩa, cơ sở, nguyên tắc của phòng ngừa tình hình tội phạm

sử dụng CNC; nghiên cứu, phân tích, làm rõ chủ thể, nội dung, biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Đây là vấn đề lý luận quan trọng làm cơ sở

để khảo sát, đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC tại địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế một cách hệ thống, khoa học

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM SỬ DỤNG CÔNG

NGHỆ CAO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

2.1 Thực trạng nhận thức về ý nghĩa, mục đích, nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018

Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC được hiểu là thực trạng hiểu biết của các chủ thể về phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung, phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng, sự hiểu biết, đánh giá, phân tích tầm quan trọng của hoạt động phòng ngừa tội phạm sử dụng CNC, sự đánh giá của các chủ thể về các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế thể hiện:

- Các chủ thể đã nhận thức được tầm quan trọng của phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC và đã thực hiện nhiều biện pháp phòng ngừa tội phạm trên thực tế Nhận thức này trước hết thể hiện ở việc Tỉnh ủy, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế đã đề ra những kế hoạch, chủ trương, phong trào để triển khai thực hiện các Chỉ thị, Nghị quyết, Quyết định của Đảng và Nhà nước như: Thực hiện Chỉ thị số

48 CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới”, Quyết định số 1217/2012/QĐ-TTg ngày 06/9/2012 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2012 – 2015 và Quyết định

số 623/2012/QĐ-TTg ngày 14/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2016 – 2025 và định hướng đến năm 2030; Chỉ thị số 897/CT-TTg ngày 10/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường triển khai các hoạt động đảm bảo an toàn thông tin số Tỉnh ủy ban hành

kế hoạch số 06 KH/TU ngày 26/11/2010 của Ban thường vụ Tỉnh ủy về tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới;

kế hoạch số 18/KH-TU ngày 7/9/2016 về triển khai thực hiện kết luận 05-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chỉ thị 48 CT/TW của Bộ Chính trị

về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới” và UBND tỉnh ban hành kế hoạch số 17/ KH-UBND ngày 8/3/2011 về thực hiện chương trình, mục tiêu quốc gia phòng chống tội phạm giai đoạn 2011 đến 2015; ban hành kế hoạch số 148/KH-UBND ngày 30/6/2017 của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế về thực hiện Chiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm giai đoạn 2016 - 2025 và định hướng đến năm 2030, qua đó chỉ đạo, phối hợp với các ngành, các cấp chuẩn bị nội dung, chương trình, kế hoạch, biện pháp triển khai và tổ chức thực hiện

- Nhận thức về mặt lãnh đạo, chỉ đạo của các chủ thể mặc dù đã có nhiều tiến

bộ, tuy nhiên chưa thực sự sâu sắc, chưa có hệ thống, chưa nhận thấy hết vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan đơn vị nên công tác phối hợp trong phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC còn hạn chế, thể hiện ở thực tế là tình hình tội phạm sử dụng CNC gây ra là trên phạm vi rộng, không có giới hạn không gian, thời gian, gây thiệt hại nặng về tài sản, vật chất và tinh hần cho xã hội Tội phạm sử dụng CNC thực sự đã và đang tạo ra những nguy cơ mới trong việc đảm bảo an ninh trật

tự của tỉnh Thừa Thiên Huế Nhiều vụ việc phạm tội vẫn liên tiếp xảy ra, quy mô, tính chất, hậu quả ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt đối tượng phạm tội có sự hiểu biết nhất định về công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật Nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế còn hạn chế xuất phát từ một số nguyên nhân chủ yếu sau:

Thứ nhất, về trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Các chủ thể tiến hành hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng trên địa bàn còn hạn chế, vẫn còn tập trung nhiều ở hoạt động phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm mà chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của phòng ngừa không cho tội phạm xảy ra Nguyên nhân chủ yếu của hạn chế này là chủ thể phòng ngừa chuyên trách hiện nay ở Việt Nam chủ yếu là các cơ quan tiến hành tố tụng và tập trung vào hoạt động điều tra phát hiện và xử lý tội phạm;

Thứ hai, Sự hiểu biết về lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông của các chủ thể phòng ngừa còn yếu, chưa đáp ứng được các yêu cầu đấu tranh phòng chống tội phạm sử dụng CNC Các chủ thể như (các ngân hàng, công ty kinh doanh trực tuyến, kinh doanh tài chính, chứng khoán ) chưa ý thức đầy đủ mức độ nguy hại của loại tội phạm này, dẫn đến chưa áp dụng nhiều biện pháp phòng chống, như bảo mật thông tin

Thứ ba, các cơ sở vật chất đảm bảo cho việc nâng cao nhận thức phòng ngừa tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC nói riêng còn hạn chế Nhà nước cũng như chính quyền địa phương chưa có sự đầu tư đúng mức vào việc đào tạo những chủ thể phòng ngừa tội phạm có trình độ chuyên môn cao,

am hiểu về công nghệ thông tin và chưa có chế độ đãi ngộ phù hợp

Thứ tư, Công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng CNC chưa được tiến hành thường xuyên, còn yếu, chưa thực

sự hiệu quả, mang tính hình thức, chưa chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình

từ cơ sở mà còn phụ thuộc vào chỉ đạo của các cơ quan trung ương

2.2 Thực trạng các cơ sở để thiết lập hệ thống phòng ngừa tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018

2.2.1 Hiện trạng tình hình tội phạm sử dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014-2018

Theo số liệu thống kê của TAND tỉnh Thừa Thiên Huế về tình hình tội phạm

sử dụng CNC trên địa bàn như sau:

a) Mức độ của tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ 2014 - 2018

Mức độ của tình hình tội phạm là đặc điểm định lượng tiêu biểu, cho biết toàn bộ số người phạm tội do họ thực hiện trong một đơn vị thời gian và không gian nhất định [23, tr 17]

a.1 Mức độ tổng quan

Mức độ tổng quan của tình hình tội phạm sử dụng CNC cho thấy khái quát

về mặt lượng của tình hình tội phạm trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, giai đoạn

2014 - 2018 Mức độ tổng quan có hai hình tức biểu hiện là tuyệt đối và tương đối dựa trên kết giai đoạn 2014 – 2018 qua số liệu thống kê của TAND tỉnh Thừa Thiên Huế Mức độ tổng quan tuyệt đối thể hiện qua Bảng 2.1

Bảng 2.1 Mức độ tổng quan tuyệt đối của tình hình tội phạm sử dụng CNC trên

địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014 - 2018

Nguồn: Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Như vậy, mức độ tổng quan tuyệt đối của tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018 là 1.222 vụ với 1.784 bị cáo, trung bình mỗi năm toàn tỉnh xét xử sơ thẩm 244,4 vụ và 356,8 bị cáo

Bảng 2.2 Tỷ lệ tội phạm sử dụng CNC thực hiện trong tình hình tội phạm trên

địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 – 2018

Năm

Số vụ

Tỷ lệ (%) (2)/(3)

Bị cáo

Tỷ lệ (%) (5)/(6)

Tội phạm

sử dụng

CNC

Tội phạm nói chung

Tội phạm

sử dụng CNC

Tội phạm nói chung (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7)

Bảng 2.2 cho thấy, trong 5 năm qua trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế đã thụ

lý và giải quyết 141 vụ, 213 bị cáo phạm tội phạm sử dụng CNC, chiếm 0,11% về số

vụ và 0,11 % số bị cáo, bình quân mỗi năm có khoảng 28,2 vụ với 42,6 bị cáo bị xét

xử về tội phạm sử dụng CNC; đây chính là tỷ lệ tội phạm sử dụng CNC trong tinh hình tội phạm ở tỉnh Thừa Thiên Huế, cái giữ vai trò chỉ số khái quát của THTP

a.2.Mức độ hành vi

Đặc điểm định lượng tiếp theo của tình hình tội phạm sử dụng CNC thực hiện trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế thời gian qua được thể hiện ở mức độ hành vi phạm tội, tức việc nghiên cứu ở đây phải làm rõ được cơ số hành vi phạm tội trong tình hình tội phạm sử dụng CNC thực hiện trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn

2014 - 2018, từ đó xác định những mức độ tôi danh có mức độ phạm tội cao hơn trong nhóm tội phạm sử dụng CNC Kết quả cụ thể được trình bày ở Bảng 2.3

Bảng 2.3 Mức độ phạm tội đối với các tội danh thuộc nhóm tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018

STT Tội danh Số vụ Tỷ lệ (%)

3

Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông,

phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm

đoạt tài sản

4 Đưa vào hoặc sử dụng trái phép thông tin

Nguồn: Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Qua bảng 2.3 cho thấy tổng số các tội danh thuộc tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong 5 năm từ 2014 đến 2018 thì xảy ra 06 tội danh Trong đó tội danh có tỷ lệ cao nhất là tội đánh bạc với 51/141 vụ, chiếm tỷ lệ

36,2,5% Kế tiếp là tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản diễn ra 42/141 vụ, chiếm 29,8% Tội tội phạm sử dụng CNC diễn ra 19/141 vụ chiếm 13,5% Tội truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy diễn ra 14/141 vụ, chiếm 9,8% Các tội còn lại chiếm 10,7% Các tội danh này xảy ra tập trung trên địa bàn thành phố Huế, các đối tượng hoạt động khắp

cả nước, cá biệt có đối tượng hoạt động ở nước ngoài, chúng lợi dụng mạng internet

và các thiết bị kết nối để thực hiện hành vi phạm tội

b) Diễn biến của tình hình hình tội phạm sử dụng CNC xảy ra trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018

Qua nghiên cứu diễn biến này nhằm xác định xu hướng tăng hay giảm của tình hình tội phạm sử dụng CNC theo thời gian và làm rõ lý do của sự tăng hay giảm đó Để làm rõ diễn biến của tình hình tội phạm sử dụng CNC giai đoạn từ năm

2014 - 2018 trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế cần phải sử dụng phương pháp so sánh định gốc và so sánh liên kế

b.1 So sánh định gốc

So sánh định gốc là theo thời gian từng năm và theo giai đoạn ba năm Cách

so sánh này được minh họa ở Bảng 2.4

Bảng 2.4: Diễn biến của tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên

Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018

Năm Số vụ Mức độ tăng, giảm

hàng năm

Số bị cáo

Mức độ tăng, giảm hàng năm

Nguồn: Thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Bảng 2.4 cho phép khẳng định xu hướng gia tăng của tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong những năm qua Nguyên nhân gia tăng cả về số vụ và số người phạm tội có lý do liên quan đến sự thay đổi đó là

sự phát triển về khoa học kỹ thuật, đặc biệt lĩnh vực công nghệ thông tin; Công tác quản lý nhà nước về công nghệ thông tin, viễn thông, thương mại điện tử, thanh toán điện tử và quản lý, vận hành các hệ thống máy tính của nhiều cơ quan, doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam còn nhiều sơ hở, phần lớn chưa được bảo mật tố; Các đối tượng phạm tội có am hiểu về lĩnh vực công nghệ thông tin, lợi dụng không gian mạng để hoạt động, đối tượng phạm tội có thể ở bất kỳ đâu, kể cả ở nươc ngoài

để gây án tại Việt Nam

b.1 So sánh liên kế

Phương pháp này lấy năm sau so với năm trước liền kề để làm rõ tỷ lệ tăng, giảm hàng năm của tình hình tội phạm sử dụng CNC Kết quả của phương pháp so sánh này thể hiện ở Bảng 2.5

Bảng 2.5: Diễn biến của tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên

Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018

Năm Số vụ Mức độ tăng, giảm

hàng năm

Số bị cáo

Mức độ tăng, giảm hàng năm

Nguồn: Thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Qua kết quả so sánh bằng phương pháp liên kế năm cho thấy tuy có tăng giảm nhưn xu hướng tình hình tội phạm sử dụng CNC là gia tăng cả về số vụ và bị cáo

Kết hợp hai phương pháp so sánh định gốc và so sánh liên kế, cho phép rút

ra nhận xét về diễn biến của tình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn 2014 - 2018 có diễn biến tăng cao về số vụ và số bị cáo

c) Cơ cấu của tình hình hình tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế trong giai đoạn từ năm 2014 - 2018

Những kết cấu bên trong về loại tội, thiệt hại, phương thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm, nhân thân người phạm tội…của mức độ tổng quan tình hình tội phạm

sử dụng CNC được tội phạm học gọi là cơ cấu của tình hình tội phạm sử dụng CNC Đây chính là đặc điểm định tính của tình hình tội phạm sử dụng CNC và có giá trị đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu tội phạm ở hai khía cạnh:

Thứ nhất, những kết cấu đó giữ vai trò là cái phản ánh về các yếu tố tiêu cực

thuộc nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm sử dụng CNC

Thứ hai, những kết cấu đó là phần cơ bản của hiện trạng tình hình tội phạm

sử dụng CNC, chính là cơ sở để nhận thức về tình hình tội phạm sử dụng CNC tiềm tàng đồng thời là cơ sở quan trọng để thiết lập các biện pháp ngăn chặn tội phạm sử dụng CNC, một bộ phận của các biện pháp phòng ngừa

c.1 Cơ cấu theo phương thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm

Phương thức, thủ đoạn thực hiện tội phạm là cách thức, biện pháp tiến hành

mà người phạm tội đã sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội Dựa trên yếu tố cấu thành tội phạm sử dụng CNC và trên cơ sở nghiên cứu 100 bản án hình sự sơ thẩm với 157 bị cáo trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế, giai đoạn 2014 - 2018 cho thấy tùy theo từng loại tội khác nhau mà đối tượng đã sử dụng các phương thức khác nhau để thực hiện hành vi phạm tội Qua nghiên cứu 100 bản án cho thấy 43% tội phạm được thực hiện dưới hình thức đơn lẻ, 57% là hình thức đồng phạm có tổ chức; đặc biệt các đối tượng phạm tội am hiểu về lĩnh vực công nghệ thông tin, chúng ở khắp mọi nơi, kể cả ở nước ngoài

Trong thời gian từ năm 2014 - 2018 toàn tỉnh đã xét xử sơ thẩm 141 vụ, 213

bị cáo phạm tội phạm sử dụng CNC với các hình phạt được mô tả ở Bảng 2.6:

Bảng 2.6: Cơ cấu xét theo hình phạt ở cấp sơ thẩm áp dụng đối với tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018

Nguồn: Thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Từ bảng thống kê trên cho thấy: Trong 05 năm qua, Tòa án cấp sơ thẩm của tỉnh Thừa Thiên Huế áp dụng hình phạt tù từ 7 năm trở xuống với 117 bị cáo (chiếm tỉ lệ cao nhất 54,93%); tiếp theo đó là hình phạt tù hưởng án treo với 54 bị cáo (chiếm 25,35%); cải tạo không giam giữ 24 bị cáo chiếm tỉ lệ 11,26%; hình phạt tù từ 07 năm đến 12 năm 18 bị cáo chiếm tỉ lệ 8,46%

c.2 Cơ cấu theo đặc điểm nhân thân người phạm tội

- Cơ cấu về giới tính

Bảng 2.7 Cơ cấu xét theo giới tính của tội phạm sử dụng CNC trên địa bàn tỉnh

Thừa Thiên Huế giai đoạn từ năm 2014 - 2018

Giới tính Số bị cáo Tỷ lệ

Tổng số bị cáo 213 100%

Nguồn: Thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế

Theo số liệu thống kê trong 5 năm, thì trong tổng số 213 bị cáo bị xét xử về