Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh đắk lắk

Qua nghiên cứu, tham khảo các quan điểm lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm, có thể hiểu: Phòng ngừa tình hình tội phạm là hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ ĐỨC ANH

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VŨ ĐỨC ANH

PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK

Chuyên ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm

Mã số: 8.38.01.05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS TS HỒ SỸ SƠN

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung đã trình bày trong luận văn là những kiến thức của bản thân tôi có được trong quá trình học tập, nghiên cứu tài liệu và thực tiễn công tác dưới sự hướng dẫn của PGS TS Hồ Sỹ Sơn Những nội dung của các tác giả khác đã được trích dẫn, ghi chú theo đúng quy định Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

VŨ ĐỨC ANH

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN 6

1.1 Khái niệm, mục đích và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 6

1.2 Cơ sở, nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 11

1.3 Chủ thể phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 18

1.4 Nội dung, biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 22

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 29

2.1 Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk 29

2.2 Thực trạng xây dựng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk 31

2.3 Đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk 43

Chương 3: TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 52

3.1 Dự báo tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk 52

3.2 Tăng cường nhận thức mục đích, ý nghĩa, nguyên tắc, nội dung phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 55

3.3 Tăng cường xây dựng và thực hiện các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 57

3.4 Tăng cường hiệu quả hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 64

3.5 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất – kỹ thuật và kinh phí cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản 69

KẾT LUẬN 71 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

ANQG : An ninh quốc gia ANTT : An ninh trật tự

CAND : Công an nhân dân

TTATXH : Trật tự an toàn xã hội

TTXH : Trật tự xã hội

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đắk Lắk - trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội khu vực Tây Nguyên, là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về an ninh, quốc phòng của cả nước nói chung và khu vực Tây Nguyên nói riêng Trong những năm qua, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và sự quyết tâm của chính quyền địa phương, tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều bước chuyển biến đáng kể, cơ cấu kinh tế thay đổi theo hướng giảm nông nghiệp, tăng dịch vụ và công nghiệp;

an sinh xã hội ngày càng được bảo đảm; trình độ dân trí, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao Bên cạnh những thành tựu đã đạt được trong việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội thì tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật và các hiện tượng xã hội tiêu cực khác đang diễn biến theo chiều hướng tiêu cực Đáng chú ý, tình hình tội trộm cắp tài sản chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu tình hình tội phạm và diễn biến hết sức phức tạp; các đối tượng phạm tội trộm cắp tài sản hoạt động manh động, tinh vi, xảo quyệt gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản Nhà nước, tài sản của nhân dân, ảnh hưởng xấu đến tình hình an ninh chính trị và TTATXH trên địa bàn tỉnh Theo

số liệu thống kê của Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk, từ năm 2014 đến năm

2018, Tòa án nhân dân các cấp đã xét xử tổng cộng 2.065 vụ án trộm cắp tài sản, với 2.944 bị cáo, trung bình 413 vụ/năm và 588,8 bị cáo/năm, chiếm 36,1% trong tổng số vụ phạm pháp hình sự xảy ra trên toàn tỉnh

Trước diễn biến phức tạp của tình hình tội trộm cắp tài sản, trong những năm qua cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp tỉnh Đắk Lắk đã có nhiều

nỗ lực, áp dụng nhiều biện pháp để phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn và đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần vào sự nghiệp bảo đảm ANTT tại địa phương Mặc dù vậy, thực tiễn phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản của các cơ quan, ban ngành tỉnh Đắk Lắk vẫn

còn những hạn chế, bất cập nhất định, nhất là: Công tác nắm tình hình của lực lượng chức năng chưa kịp thời; công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật chưa được chú trọng đúng mức; các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản đã được triển khai nhưng hiệu quả đạt được chưa cao; việc phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản chưa kịp thời, chặt chẽ; công tác phát hiện, điều tra xử lý tội phạm này còn nhiều hạn chế

Trước tình hình đó, việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn để tìm ra nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh, phát triển tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk, từ đó đề xuất các giải pháp phòng ngừa nhằm từng bước ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi tình hình tội trộm cắp tài sản ra khỏi đời sống

xã hội là vấn đề mang tính cấp thiết Chính vì vậy, tác giả lựa chọn nghiên

cứu đề tài “Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk

Lắk” làm luận văn thạc sĩ Luật học chuyên ngành Tội phạm học và Phòng

ngừa tội phạm

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Dưới góc độ tội phạm học, phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng là vấn đề có tầm quan trọng hàng đầu Trong những năm qua, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu ở các khía cạnh khác nhau về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Trong số đó, có thể kể đến một số công trình khoa học sau:

- Hoàng Văn Hùng (2007), Tội trộm cắp tài sản và đấu tranh phòng

chống tội này ở Việt Nam, luận án tiến sĩ Luật học

- Nguyễn Mạnh Cường (2015), Nâng cao hiệu quả công tác phòng

ngừa tội phạm trộm cắp tài sản tại nơi ở của công dân trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi của lực lượng Cảnh sát Điều tra tội phạm về trật tự xã hội, luận

văn thạc sĩ Luật học

- Bàn Văn Minh (2016), Tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tuyên

Quang: Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng ngừa, luận văn thạc sĩ

Luật học

- Hoàng Thị Hoa (2016), Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, luận văn thạc sĩ Luật học

- Từ Vương Thông (2010), Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

điều tra các vụ án trộm cắp tài sản xảy ra tại chỗ ở của công dân trên địa bàn tỉnh Kon Tum, luận văn thạc sĩ Luật học

Các công trình khoa học trên đây đã tập trung nghiên cứu, đánh giá khái quát tình hình tội trộm cắp tài sản trên phạm vi cả nước hoặc tại một số địa phương nhất định, từ đó rút ra các nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm này Mặc dù vậy, liên quan đến phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk thì chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện với tư cách là một đề tài độc lập Vì vậy, đề tài luận văn có tính độc lập và không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu, phân tích làm rõ nhận thức lý luận về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản và thực trạng phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk, từ đó đề xuất một số giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, đề tài có các nhiệm vụ cơ bản sau:

- Phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Phân tích, đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

- Nghiên cứu, đề xuất các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu trên cơ sở phép biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật Nhà nước trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm TTATXH

Quá trình nghiên cứu tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây: Phương pháp nghiên cứu tài liệu; phương thống kê, so sánh; phương pháp tổng kết thực tiễn; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp chuyên gia

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Ý nghĩa lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần bổ sung

làm phong phú thêm lý luận về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Ý nghĩa thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể được nghiên cứu, sử dụng trong thực tiễn chỉ đạo và triển khai các hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk Bên cạnh đó, luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình nghiên cứu, giảng dạy tại các cơ sở đào tạo chuyên ngành luật trên phạm vi cả nước

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 03 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Chương 2: Thực trạng phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa

bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 3: Tăng cường phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN 1.1 Khái niệm, mục đích và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

1.1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Phòng ngừa tình hình tội phạm là một trong những nội dung quan trọng

và chiếm một vị trí đặc biệt của lý luận về tội phạm học Nghiên cứu về phòng ngừa tình hình tội phạm chính là nghiên cứu cơ sở, nền tảng và điểm xuất phát để tiếp tục nghiên cứu những nội dung khác trong lý luận tội phạm học Cho nên, phòng ngừa tội phạm vừa là bộ phận cấu thành quan trọng của tội phạm học, vừa là mục tiêu, chức năng cơ bản của tội phạm học Hơn nữa, suy cho cùng thì mục đích của ngành khoa học về tội phạm học chính là để phòng ngừa tội phạm, để cho tội phạm không xảy ra, không gây ra các hậu quả nguy hiểm cho xã hội

Liên quan đến khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm, các nhà nghiên cứu hiện nay có hai xu hướng chính: Xu hướng thứ nhất cho rằng phòng ngừa tình hình tội phạm bao gồm cả hoạt động phòng và chống tội phạm; xu hướng thứ hai cho rằng phòng ngừa tình hình tội phạm chỉ bao gồm hoạt động tác động vào nguyên nhân và điều kiện của tội phạm nhằm ngăn ngừa không cho tội phạm xảy ra

Theo GS.TS Võ Khánh Vinh: “Phòng ngừa tình hình tội phạm là hệ thống nhiều mức độ và biện pháp mang tính chất Nhà nước, xã hội và Nhà nước – xã hội nhằm khắc phục các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm hoặc làm vô hiệu hóa (làm yếu, hạn chế) chúng và bằng cách đó làm giảm và dần dần loại bỏ tình hình tội phạm” [53, tr.154]

Giáo trình Tội phạm học của Trường Đại học Luật Hà Nội định nghĩa:

“Phòng ngừa tình hình tội phạm là việc áp dụng một cách tổng thể các biện pháp kinh tế, chính trị, tư tưởng, pháp luật… do các cơ quan, các tổ chức và công dân tiến hành dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm xóa bỏ hoặc vô hiệu hóa các nguyên nhân, điều kiện phạm tội; không để cho tội phạm xảy ra; làm giảm tội phạm và tiến tới loại trừ hoàn toàn tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội” [48, tr.210]

Qua nghiên cứu, tham khảo các quan điểm lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm, có thể hiểu: Phòng ngừa tình hình tội phạm là hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân trong xã hội áp dụng tổng hợp và đồng bộ các biện pháp chính trị, kinh tế, pháp luật, nghiệp vụ chuyên ngành, hành chính, giáo dục… hướng vào thủ tiêu những nguyên nhân

và điều kiện phạm tội, cũng như loại bỏ các yếu tố tiêu cực ảnh hưởng đến quá trình hình thành phẩm chất cá nhân tiêu cực, từ đó từng bước hạn chế, đẩy lùi và tiến tới loại bỏ tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội

Tình hình tội trộm cắp tài sản là một thuộc tính của xã hội tái sản xuất

ra các hành vi nguy hiểm đối với con người, xã hội và Nhà nước, là một hiện tượng pháp luật – xã hội, được thay đổi về mặt lịch sử, tiêu cực, phổ biến, bao gồm tổng thể các tội phạm trộm cắp tài sản được thực hiện ở một không gian

và giai đoạn nhất định, được đặc trưng bởi các chỉ số về lượng và chất Dưới gốc độ tội phạm học, tình hình tội trộm cắp tài sản là một bộ phận cấu thành của tình hình tội phạm, do đó phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản không thể tách rời phòng ngừa tình hình tội phạm Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là hoạt động mang tính hệ thống, đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, ban ngành, đoàn thể Chủ thể chính của hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và mọi công dân Hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

được tiến hành dưới hai dạng, đó là phòng ngừa xã hội (hay còn gọi là phòng ngừa chung) và phòng ngừa nghiệp vụ (hay còn gọi là phòng ngừa riêng) Trong đó, phòng ngừa xã hội là hoạt động của tất cả các cơ quan, ban ngành, đoàn thể và toàn xã hội với chức năng và nhiệm vụ của mình tiến hành các hoạt động phòng ngừa, ngăn chặn tình hình tội phạm; phòng ngừa nghiệp vụ

có thể hiểu là hoạt động của các cơ quan chuyên môn áp dụng các biện pháp, phương tiện, chiến thuật nghiệp vụ vào hoạt động phòng ngừa, ngăn chặn tình hình tội phạm

Từ những phân tích trên, có thể định nghĩa: “Phòng ngừa tình hình tội

trộm cắp tài sản là hoạt động của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân áp dụng tổng hợp và đồng bộ các biện pháp chính trị, kinh tế, pháp luật, nghiệp vụ chuyên ngành, hành chính, giáo dục… nhằm hạn chế, thủ tiêu các nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản, từ đó ngăn chặn, hạn chế và tiến tới loại bỏ tình hình tội trộm cắp tài sản ra khỏi đời sống xã hội”

1.1.2 Mục đích và ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng là hoạt động mang tính tất yếu, mang tính chiến lược, lâu dài, hỗ trợ và tạo điều kiện cho các hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm Đây là hoạt động có mục đích và có ý nghĩa vô cùng quan trọng, cụ thể:

Thứ nhất, về mục đích:

Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong

tình hình mới” đã chỉ rõ: “Trong thời gian tới, công tác phòng, chống tội

phạm phải kiềm chế, làm giảm các loại tội phạm, nhất là các tội phạm nghiêm trọng, tội phạm mới; tạo ra môi trường lành mạnh, phục vụ có hiệu

quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ cuộc sống hạnh phúc và bình yên của nhân dân” [4, tr.3] Từ nhận thức trên, có thể xác định mục đích của

phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là nhằm hướng đến không để hình thành và tồn tại các nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm trộm cắp tài sản, từ đó hạn chế, làm giảm, chặn đứng để không có sự gia tăng phát triển

và tiến tới xóa bỏ, thủ tiêu tình hình tội phạm trộm cắp tài sản ra khỏi đời sống xã hội góp phần bảo đảm ANTT của đất nước Cụ thể hóa mục đích phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản bao gồm 2 mục đích chính sau:

- Phát hiện, hạn chế, tiến tới thủ tiêu các nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản, không để nảy sinh và phát triển loại tội phạm này trong xã hội

- Kịp thời ngăn chặn không để xảy ra các hành vi phạm tội trộm cắp tài sản mới; tập trung quản lý, giáo dục đối với những người có điều kiện, khả năng phạm tội trộm cắp tài sản và phòng ngừa tái phạm tội

Thứ hai, về ý nghĩa:

Dưới góc độ tội phạm học, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản có

ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện trên các khía cạnh sau:

- Ở khía cạnh xã hội, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản có ý nghĩa chiến lược và nhân văn sâu sắc Thực tế đã chứng minh rằng, nếu không có các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản thích hợp

và có hiệu quả thì những người phạm tội trộm cắp tài sản hôm nay là “nguồn

bổ sung” tội phạm trưởng thành và có kinh nghiệm phạm tội trong tương lai

Vì vậy, việc phát hiện, hạn chế và triệt tiêu các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản không chỉ làm giảm tình hình tội trộm cắp tài sản trong hiện tại mà còn giúp làm giảm tình hình tội phạm này trong tương lai, đây là vấn đề mang tính chiến lược trong đấu tranh phòng, chống tội

phạm Bên cạnh đó, thông qua phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản sẽ

hạn chế số người bị pháp luật trừng phạt, xã hội cách ly, đồng thời giúp nại nhân và cộng đồng xã hội không phải gánh chịu các hậu quả do tội phạm trộm cắp tài sản gây ra, đây là vấn đề mang tính nhân văn sâu sắc

- Ở khía cạnh kinh tế, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản mang lại những hiệu quả kinh tế nhất định Trước hết, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản hiệu quả sẽ ngăn chặn những thiệt hại to lớn về kinh tế do tội phạm này gây ra, kể cả những thiệt hại gián tiếp mà Nhà nước và xã hội phải

bỏ kinh phí để khắc phục hậu quả Mặt khác, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản hiệu quả sẽ giúp nhà nước và xã hội không phải tốn kém nguồn nhân lực và tài chính cho việc điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và tái hòa nhập cộng đồng cho người phạm tội trộm cắp tài sản

- Ở khía cạnh quản lý xã hội, thông qua phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, các cơ quan chức năng kiểm soát được tình hình tội trộm cắp tài sản, góp phần bảo đảm ANTT, duy trì trật tự, kỹ cương của nhà nước Từ đó, tạo được niềm tin trong nhân dân và tạo thuận lợi cơ bản cho hoạt động quản

lý xã hội Điều này còn kéo theo sự ủng hộ, phát huy tính tích cực, tự giác của quần chúng nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, tạo ra hưởng ứng của xã hội, của cộng đồng trong đấu tranh với những hành vi tiêu cực, lệch chuẩn, vi phạm pháp luật

- Ở khía cạnh chuyên môn nghiệp vụ, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản có hiệu quả sẽ tạo ra những điều kiện thuận lợi cho hoạt động đấu tranh chống tội phạm Đặc biệt, trong lĩnh vực điều tra, khám phá tội phạm trộm cắp tài sản, nếu làm tốt hoạt động phòng ngừa, huy động được sức mạnh của toàn dân tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm, quản lý chặt chẽ các

đối tượng sưu tra, làm tốt công tác xác minh hiềm nghi, đấu tranh chuyên án

sẽ là điều kiện thuận lợi phục vụ cho hoạt động điều tra, khám phá các vụ án trộm cắp tài sản được tiến hành kịp thời, chính xác, hiệu quả

1.2 Cơ sở, nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

1.2.1 Cơ sở phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Cơ sở chính trị:

Phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng Trong suốt quá trình lịch sử, Đảng ta luôn đưa ra các quan điểm, tư tưởng chỉ đạo tạo cơ sở chính trị quan trọng cho hoạt động phòng ngừa loại tội phạm này, cụ thể:

Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 01/12/2011 của Ban Bí thư Trung ương

Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào Toàn dân

bảo vệ ANTQ trong tình hình mới” đã đặt ra nhiệm vụ: “Chú trọng, nâng cao hiệu quả các biện pháp phòng ngừa xã hội, phòng ngừa tội phạm trong gia đình, từ gia đình Xây dựng và nhân rộng các mô hình, điển hình tiên tiến, có hiệu quả trong nhân dân về phòng, chống tội phạm theo hướng tự quản, tự phòng, tự bảo vệ, tự hòa giải về an ninh trật tự từ cơ sở Huy động sự tham gia tích cực của toàn dân trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm, cải tạo, giáo dục, cảm hóa người phạm tội tại gia đình và cộng đồng dân cư” [2, tr.4]

Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị về “Tăng

cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới” nhấn mạnh mục tiêu: “Trong thời gian tới, công tác phòng, chống tội phạm phải kiềm chế, làm giảm các loại tội phạm, nhất là các tội phạm nghiêm trọng, tội phạm mới; tạo ra môi trường lành mạnh, phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ cuộc sống hạnh phúc và bình yên của nhân dân” [4, tr.5]

Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 25/10/2013 của Ban chấp hành Trung

ương Đảng (khóa XI) về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới” đã xác định: “Sử dụng đồng bộ các biện pháp chính trị, tổ chức - hành chính,

kinh tế - xã hội, pháp luật, nghiệp vụ, vũ trang, ngoại giao để phòng, chống tội phạm Kết hợp giữa phòng ngừa và đấu tranh trấn áp, lấy phòng ngừa làm chính Coi trọng hoạt động phòng ngừa xã hội, phòng ngừa tội phạm từ gia đình và cơ sở Huy động sức mạnh của hệ thống chính trị và sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội vào cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm” [1, tr.6]

Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 22/6/2015 của Bộ Chính trị về “Tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm ANTT trong tình hình mới”

đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ của hoạt động phòng, chống tội phạm: “Bảo đảm vai

trò lãnh đạo của Đảng, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống tội phạm, nâng cao vai trò, trách nhiệm của các cấp, các ngành, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể quần chúng, huy động mọi nguồn lực xã hội vào công tác phòng, chống tội phạm Các chỉ tiêu về phòng, chống tội phạm cần được coi

là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức và cá nhân trong các tổ chức thuộc hệ thống chính trị Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử lý đối với tổ chức, cá nhân vi phạm quy định của Đảng và Nhà nước về trách nhiệm phòng, chống tội phạm” [5, tr.5]

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng lần thứ 12 đã đặt ra

nhiệm vụ trong tâm trong công tác bảo đảm ANTT: “Kiên quyết, kiên trì đấu

tranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; giữ vững môi trường hoà bình, ổn định để phát triển đất nước; bảo đảm ANQG, giữ gìn TTATXH” [18, tr.9]

- Cơ sở pháp lý:

Trên cơ sở chủ trương, quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm, Nhà nước ta đã cụ thể hóa thành các văn bản pháp luật, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm, trong đó có phòng ngừa tình tội trộm cắp tài sản, cụ thể:

Hiến pháp Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam năm 2013 Trong toàn bộ

nội dung chương IV của Hiến pháp “Bảo vệ Tổ quốc” đã quy định những nội dung liên quan đến bảo vệ Tổ quốc, trong đó có phòng ngừa tình hình tội phạm Điển hình là các quy định về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc; lực lượng bảo

vệ Tổ quốc; phát huy sức mạnh tổng hợp của đất nước để bảo vệ vững chắc

Tổ quốc

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã có những điều luật quy định về nhiệm vụ của Bộ luật Hình sự trong đó có nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm; trách nhiệm trong phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm; dấu hiệu pháp lý và hình phạt đối với tội trộm cắp tài sản Chẳng hạn, điều 4, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

quy định trách nhiệm trong phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm: “ (1) Cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và các cơ quan hữu quan khác có trách nhiệm thực hiện đầy đủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, đồng thời hướng dẫn, giúp đỡ các cơ quan khác của Nhà nước, tổ chức, cá nhân phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm, giám sát và giáo dục người phạm tội tại cộng đồng (2) Cơ quan, tổ chức có nhiệm vụ giáo dục những người thuộc quyền quản lý của mình nâng cao cảnh giác, ý thức bảo vệ

và tuân theo pháp luật, tôn trọng các quy tắc của cuộc sống xã hội chủ nghĩa; kịp thời có biện pháp loại trừ nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm trong

cơ quan, tổ chức của mình (3) Mọi công dân có nghĩa vụ tích cực tham gia phòng, chống tội phạm” [27, tr.3] Những quy định trên là cơ sở pháp lý quan

trọng để các cơ quan, ban ngành triển khai các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm, trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng có những điều luật quy định liên quan đến phòng ngừa tình hình tội phạm tạo cơ sở cho việc triển khai các hoạt động phòng ngừa Chẳng hạn: Điều 2 quy định nhiệm vụ của Bộ luật Tố

tụng hình sự trong đó có nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm; điều 5 quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân trong đấu tranh phòng, chống tội phạm; điều 6 quy định phát hiện và khắc phục nguyên nhân, điều kiện phạm tội [28]

Luật CAND năm 2014 quy định một cách cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của CAND; tổ chức của CAND; điều kiện hoạt động và chế độ chính sách đối với CAND; trách nhiệm của các cơ quan, ban ngành đối với sự nghiệp bảo đảm ANTT và xây dựng CAND Đây là cơ sở pháp lý quan trọng

để lực lượng CAND, đơn vị chủ công, nòng cốt trong phòng ngừa tình hình tội phạm tổ chức lực lượng, triển khai các phương tiện, biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản một cách có hiệu quả [30]

Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015 cũng đưa ra các quy định về phòng ngừa tình hình tội phạm, điển hình: Khoản 4, Điều 8, Luật Tổ

chức Cơ quan điều tra hình sự năm 2015 quy định: “Cơ quan điều tra có

nhiệm vụ tìm ra nguyên nhân, điều kiện phạm tội và yêu cầu các cơ quan, tổ chức hữu quan áp dụng các biện pháp khắc phục và ngăn ngừa” [31, tr 7]

Bên cạnh đó, Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan, ban ngành, nhất là các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng ban hành các văn bản pháp luật quy định về phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Những văn bản pháp luật trên là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, ban ngành triển khai các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng

1.2.2 Nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là hoạt động khó khăn, phức tạp, lấy con người và các mối quan hệ xã hội của con người làm đối tượng tác động, đồng thời hoạt động này có sự tham gia của các cấp, các ngành và của

toàn xã hội Do đó, quá trình phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản phải tuân thủ những nguyên tắc nhất định, bao gồm:

- Nguyên tắc Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý:

Hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nhất định phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước Thực tế đã chứng minh rằng, có Đảng lãnh đạo phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản sẽ đi đúng đường lối, huy động được sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội, có Đảnh lãnh đạo mới xác định đúng đối tượng đấu tranh, biện pháp đấu tranh; đồng thời có

sự quản lý của Nhà nước thì hoạt động phòng ngừa mới đảm bảo thống nhất, hiệu quả, tiết kiệm, tránh được sự chồng chéo

Nguyên tắc này đòi hỏi mọi hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện của Đảng,

sự quản lý thống nhất của Nhà nước Đảng lãnh đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm thông qua việc ban hành các chủ trương, đường lối, chính sách chỉ đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; tổ chức kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong phòng ngừa tình hình tội phạm; trực tiếp cử cấp ủy viên phụ trách hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm Nhà nước quản lý hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm thông qua xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chính sách, kế hoạch, phương án phòng ngừa tình hình tội phạm và bảo đảm điều kiện cần thiết cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; ban hành và triển khai thực hiện văn bản quy phạm pháp luật về phòng ngừa tình hình tội phạm; kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và hợp tác quốc tế trong phòng ngừa tình hình tội phạm…

- Nguyên tắc pháp chế:

Trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản phải tuân thủ các quy định của pháp

luật là vấn đề mang tính nguyên tắc Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản phải được thực hiện trên cơ sở pháp luật,

đó là hệ thống các quy định pháp luật về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản được quy định ở nhiều văn bản pháp luật khác nhau (Hiến pháp, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các văn bản pháp luật khác)

Để nguyên tắc pháp chế được thực hiện trên thực tế, đòi hỏi phải có hệ thống pháp luật về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản hoàn chỉnh, thống nhất, toàn diện và được tuyên truyền phổ biến rộng rãi trong nhân dân

để người dân hiểu và làm theo đúng các quy định của pháp luật; đồng thời các chủ thể phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản (nhất là các cơ quan bảo vệ pháp luật) phải tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt, không được lạm dụng pháp luật để làm sai đường lối, chính sách của Đảng

- Nguyên tắc dân chủ:

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là hoạt động có tính chất phức tạp và tính xã hội rộng rãi, điều này đòi hỏi sự tham gia tích cực và có hiệu quả của các cơ quan nhà nước, các tổ chức và mọi công dân, phải phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Để đạt được vấn đề này đòi hỏi phải phát huy tính tích cực, tự giác của các cơ quan, ban ngành và toàn thể nhân dân trong phòng ngừa tình hình tội phạm, mỗi cơ quan ban ngành, mỗi người dân phải được dân chủ bàn bạc, phát huy sáng kiến, sáng tạo trong phòng ngừa tình hình tội phạm

Để nguyên tắc này được đảm bảo thực hiện trong thực tế, đòi hỏi phải

có cơ chế hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể tham gia vào hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Đồng thời phải phát huy quyền làm chủ của nhân dân; xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản về ANTT; tăng cường tuyên truyền ý thức phòng, chống tội trộm cắp tài sản trong toàn dân, tập huấn chuyên môn, kỹ năng cho các tổ chức tự quản

- Nguyên tắc cụ thể:

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản ở mỗi địa bàn, mỗi lĩnh vực

có nét đặc thù riêng, do đó, phải đảm bảo tính cụ thể, rõ ràng của các biện pháp, giải pháp phòng ngừa tình hình tội phạm sao cho khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi địa phương, mỗi ngành Để phát huy nguyên tắc cụ thể trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, đòi hỏi ngoài chương trình, kế hoạch chung của quốc gia, các địa phương, các ngành phải căn cứ vào đặc điểm tình hình địa bàn, tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa phương, thực tiễn của đơn vị để xây dựng các chương trình, kế hoạch phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản riêng, gắn với nét đặc thù của địa phương, của ngành

đó Từ đó triển khai thực hiện các chương trình, kế hoạch hiệu quả, khắc phục tình trạng phòng ngừa tình hình tội phạm theo kiểu hình thức, phong trào, kém hiệu quả

- Nguyên tắc phối hợp giữa các chủ thể:

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là trách nhiệm chung của toàn

xã hội, mặc dù vậy, mỗi lực lượng, mỗi ngành, mỗi cấp lại có chức năng, nhiệm vụ khác nhau, nội dung, đối tượng phòng ngừa khác nhau Do vậy, cần

có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, phải sử dụng sức mạnh tổng hợp của nhiều lực lượng, nhiều biện pháp, phương tiện Để nguyên tắc này phát huy hiệu quả, đòi hỏi phải phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng lực lượng trong phòng gừa tình hình tội trộm cắp tài sản; xây dựng quy chế phối hợp giữa các lực lượng một

cách cụ thể, rõ ràng Đồng thời hoạt động phối hợp phải có sự chỉ đạo thống

nhất từ một cơ quan đầu mối chuyên trách, có như vậy mới ngăn ngừa tình trạng đùn đẩy, cản trở hoặc trì hoãn quá trình phối hợp

- Nguyên tắc khoa học và tiến bộ:

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản có sự tham gia của nhiều chủ thể với nhiều phương tiện, biện pháp khác nhau, do đó đòi hỏi phải được tiến

hành một cách khoa học Bên cạnh đó, các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội trộm cắp tài sản ngày càng tinh vi, xảo quyệt, luôn có ý thức che giấu tội phạm và triệt để lợi dụng khoa học kỹ thuật để thực hiện hành vi phạm tội, do

đó hoạt động phòng ngừa đối với loại tội phạm này phải luôn được cải tiến

Để hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tuân thủ nguyên tắc này đòi hỏi phải xây dựng các chương trình, kế hoạch phòng ngừa thống nhất; nghiên cứu đưa ra các quy trình, phương pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản hiệu quả; áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật vào phòng ngừa tội phạm; mua sắm các trang thiết bị hiện đại phục vụ phòng ngừa, điều tra khám phá tội phạm trộm cắp tài sản

1.3 Chủ thể phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Các tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam:

Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong toàn bộ tiến trình cách mạng Việt Nam, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội Với tư cách là chủ thể ở vị trí lãnh đạo hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, vai trò của các tổ chức Đảng trong hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm là: Vạch các chủ trương, đường lối cho phòng ngừa tình hình tội phạm thông qua các chỉ thị,

nghị quyết, chương trình hành động của Đảng; nghe báo cáo, cho chủ trương

về phòng ngừa tình hình tội phạm đối với các cơ quan, ban ngành; lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện đối với các cơ quan trực tiếp đấu tranh phòng, chống tội phạm (Công an, Viện kiểm sát, Tòa án); tổ chức kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, uốn nắn nhằm khắc phục những hạn chế, thiếu sót trong phòng ngừa tình hình tội phạm

- Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp:

Với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của cả nước và ở từng địa phương, Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp là nơi thể hiện ý chí

của nhà nước và của nhân dân, vì vậy Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp

có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó

có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp trong phòng ngừa tình hình tội phạm được thể hiện trên các khía cạnh sau: Ban hành các đạo luật, các nghị quyết, các văn bản pháp lý làm cơ sở và tạo điều kiện cho các cơ quan, ban ngành và mọi công dân thực hiện tốt hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; thành lập các ủy ban, các tiểu ban giúp Quốc hội soạn thảo, ban hành các văn bản pháp luật để quản lý xã hội, phòng ngừa tình hình tội phạm; giám sát chặt chẽ việc tuân thủ pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tội phạm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân

- Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp:

Trong phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng, Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp là

cơ quan quản lý, tổ chức và điều hành, phối hợp, đảm bảo các điều kiện cần thiết cho hoạt động phòng ngừa, cụ thể: Cụ thể hóa các chỉ thị, nghị quết của Đảng bằng các văn bản có tính pháp quy hướng dẫn, tổ chức các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm; sử dụng các cơ quan chuyên trách trực thuộc phạm vi quản lý (như Công an, Quân đội, thanh tra) để tiến hành hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; phối hợp điều hành đồng bộ hoạt động giữa các chủ thể khác nhau thuộc thẩm quyền quản lý nhằm hướng tập trung các lực lượng này theo một kế hoạch thống nhất; đảm bảo về cơ sở vật chất (ngân sách, phương tiện, điều kiện làm việc…) cho hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm; thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm của các cơ quan, ban ngành thuộc thẩm quyền quản lý; có các hình thức, biện pháp nhằm động viên, khuyến khích, huy động sức mạnh của toàn dân tham gia đấu trah phòng, chống tội phạm

- Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước:

Với tư cách là chủ thể trực tiếp tham gia hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có trách nhiệm triển khai các biện pháp phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân nhằm hạn chế các nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội tội trộm cắp tài sản trong lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý; xây dựng các phương án phòng ngừa, các tổ chức phòng ngừa tình hình tội phạm mang tính chất quần chúng, bán chuyên trách trong cơ quan; tổ chức và sử dụng có hiệu quả lực lượng này trong phòng, chống tội phạm; cung cấp thông tin, phối hợp hoặc thực hiện yêu cầu của cơ quan bảo vệ pháp luật để thực hiện nhiệm vụ phòng ngừa tình hình tội phạm Bên cạnh đó, các cơ quan hành chính nhà nước còn tham mưu, đóng góp ý kiến hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng ngừa tình hình tội phạm thuộc lĩnh vực phụ trách; phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc

- Các tổ chức xã hội và tổ chức quần chúng tự quản:

Các tổ chức xã hội và tổ chức quần chúng tự quản có vai trò hết sức quan trọng trong phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng Các tổ chức này phối hợp, hỗ trợ các cơ quan chuyên môn soạn thảo, xây dựng kế hoạch phòng ngừa tình hình tội phạm; phối hợp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý đối tượng theo pháp luật tại địa bàn dân cư; trực tiếp tham gia các hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm tại địa bàn, khu vực Đặc biệt, trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, các tổ chức quần chúng tự quản

là nơi để vận động, tập hợp, thu hút quần chúng nhân dân tham gia vào hoạt động phòng ngừa

- Quần chúng nhân dân:

Đây là lực lượng đông đảo giữ vai trò hết sức quan trọng trong phòng

ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Với vai trò là chủ thể phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, quần chúng nhân dân có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật; tích cực phát hiện, tố giác các hành vi trộm cắp tài sản cho các cơ quan bảo vệ pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu và tích cực cộng tác với các cơ quan chuyên trách trong phòng, chống tội trộm cắp tài sản; kiến nghị với chính quyền hoặc cơ quan chuyên trách khắc phục những sơ hở, thiếu sót là nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản; tác động, cảm hóa, giáo dục, giúp đỡ những người có tiền án, tiền sự, người có

quá khứ lầm lỗi tái hòa nhập cộng đồng, nhất là thực hiện tốt đề án: “Toàn

dân tham gia phòng ngừa, chống tội phạm, tố giác tội phạm, cảm hóa giáo dục cải tạo người phạm tội tại gia đình và cộng đồng dân cư”; tích cực tham

gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại cơ sở

- Các cơ quan bảo vệ pháp luật:

Các cơ quan bảo vệ pháp luật gồm Công an, Viện kiểm sát, Tòa án Đây là chủ thể nòng cốt, xung kích trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Các cơ quan này có nhiệm vụ nghiên cứu, phân tích tình hình tội trộm cắp tài sản, xác định nguyên nhân, điều kiện phát sinh tình hình tội trộm cắp tài sản từ đó soạn thảo, tham mưu, đề xuất các biện pháp phòng ngừa đối với loại tội phạm này một cách hiệu quả; sử dụng các biện pháp theo pháp luật và các biện pháp nghiệp vụ chuyên môn theo chức năng cụ thể để trực tiếp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản; phối hợp, hướng dẫn các cơ quan, ban ngành, các tổ chức xã hội và quần chúng nhân dân trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Trong các cơ quan bảo vệ pháp luật thì cơ quan Công an là lực lượng tham gia trực tiếp và rộng rãi hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài

sản hơn cả Lực lượng này được đào tạo bài bản, được áp dụng các phương tiện, biện pháp nghiệp vụ để phòng ngừa tình hình tội phạm Điều 3, Luật

Công an nhân dân năm 2014 quy định: “Công an nhân dân là lực lượng vũ

trang nhân dân làm nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANQG, bảo đảm TTATXH, đấu tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về ANQG, TTATXH” [30, tr.3]

Đặc biệt, trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTXH là chủ thể chuyên trách, lực lượng này được áp dụng các biện pháp nghiệp vụ chuyên ngành, các biện pháp điều tra theo tố tụng để nắm vững tình hình địa bàn, quản lý, giáo dục đối tượng, xác minh, điều tra làm rõ các hành vi trộm cắp tài sản, từ đó góp phần quan trọng vào hoạt động phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn

1.4 Nội dung, biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

1.4.1 Nội dung phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản là hoạt động mang tính xã hội phức tạp Để đạt được hiệu quả cao nhất, các chủ thể phải xác định được 2 nội dung cơ bản của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, đó là:

- Hạn chế tiến tới xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản

Dưới góc độ tội phạm học, bất kỳ tội phạm nào đều có nguyên nhân và điều kiện phát sinh, tội phạm trộm cắp tài sản cũng không nằm ngoài quy luật

đó Do đó, để phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản thì việc hạn chế tiến tới xóa bỏ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm này là nội dung quan trọng hàng đầu

Trong cơ chế thực hiện hành vi phạm tội, tội trộm cắp tài sản phát sinh bao gồm hai giai đoạn đó là sự tác động của môi trường bên ngoài đến cá nhân để hình thành nhân cách, phẩm chất lệch lạc và sự tác động qua lại giữa

nhân cách lệch lạc với môi trường làm phát sinh hành vi phạm tội trộm cắp tài sản Theo đó, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản bao gồm các nguyên nhân và điều kiện khách quan thuộc về môi trường sống và các nguyên nhân, điều kiện chủ quan thuộc về người phạm tội Hiểu được cơ chế này giúp các chủ thể phòng ngừa xác định một cách chính xác các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản gắn với từng địa bàn, từng lĩnh vực cụ thể

Trên cơ sở các nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản đã xác định, các chủ thể phòng ngừa phải sử dụng các biện pháp phù hợp

để hạn chế, tiến tới xóa bỏ các nguyên nhân, điều kiện đó Đây không phải là hoạt động đơn giản, có tính nhất thời mà là một quá trình lâu dài, phức tạp và khó khăn Hoạt động này đòi hỏi sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị, của các cấp, các ngành và mọi người dân, đồng thời cũng đòi hỏi có chủ trương, chính sách đúng đắn, hợp lý, toàn diện của Đảng và Nhà nước đối với từng lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục từ cấp vĩ mô đến cơ

sở Phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản ở khía cạnh nội dung này mang tính tích cực, chủ động và đem lại hiệu quả cao, có khả năng xóa bỏ tận gốc tội phạm trộm cắp tài sản, do đó cần được ưu tiên nghiên cứu và áp dụng trong thực tiễn

- Ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra các hành vi phạm tội trộm cắp tài sản mới

Theo quan điểm của các nhà tội phạm học hiện nay thì ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra các hành vi phạm tội trộm cắp tài sản mới cũng là một nội dung quan trọng của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Bởi vì, khi đối tượng đang có ý định phạm tội, chuẩn bị phạm tội hoặc đang thực hiện hành vi phạm tội trộm cắp tài sản, nếu các cơ quan chức năng phát hiện, ngăn chặn kịp thời sẽ làm cho tội phạm không xảy ra hoặc hạn chế được hậu quả,

tác hại của tội phạm Khác với nội dung xóa bỏ nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản, ngăn chặn không để xảy ra hành vi phạm tội là nội dung phòng ngừa mang tính tức thời, cấp bách, khi đối tượng đang có ý định phạm tội, chuẩn bị phạm tội hoặc đang thực hiện hành vi phạm tội

Để ngăn chặn không để xảy ra hành vi phạm tội trộm cắp tài sản mới, cần phải áp dụng các biện pháp tác động trực tiếp đến đối tượng, môi trường, hoàn cảnh phạm tội trộm cắp tài sản làm cho đối tượng phạm tội tự giác từ bỏ hoặc không thể thực hiện được hành vi phạm tội của mình, từ đó mà ngăn chặn được những hậu quả có thể xảy ra Đó có thể là các biện pháp quản lý hành chính về ANTT; quản lý, giáo dục đối tượng theo pháp luật; tổ chức tuần tra, kiểm soát, mật phục… Nội dung này thường được thực hiện bởi các

cơ quan chuyên trách và mang lại hiệu quả cao trong việc ngăn chặn tình hình tội trộm cắp tài sản

1.4.2 Biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Căn cứ vào lý luận về phòng ngừa tình hình tội phạm và mục đích, nội dung phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản đã xác định ở trên, tác giả xác định các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản bao gồm 2 nhóm biện pháp:

1.4.2.1 Biện pháp phòng ngừa xã hôi

- Biện pháp kinh tế - xã hội:

Biện pháp kinh tế - xã hội tác động chủ yếu đến lĩnh vực kinh tế, xã hội, làm hạn chế khả năng phát sinh tình hình tội trộm cắp tài sản Biện pháp này có tầm quan trọng, mang tính chiến lược trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, bởi vì một trong những nguyên nhân của tình hình tội trộm cắp tài sản là sự nghèo đói, bần cùng, thiếu công ăn việc làm, sự quản lý kinh

tế lỏng lẻo và thiếu công bằng xã hội Đặc biệt, đối với nước ta, biện pháp này càng có ý nghĩa quan trọng khi trong xã hội nền kinh tế còn thấp kém, vấn đề

quản lý kinh tế thị trường còn nhiều sơ hở, đời sống vật chất và tinh thần của người dân còn thấp

Biện pháp kinh tế - xã hội tập trung vào việc phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội, giải quyết công ăn việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng dân cư Để phát huy biện pháp này trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương cần xây dựng chiến lược phát triển kinh tế xã hội theo từng giai đoạn nhất định gắn với thế mạnh của từng vùng, từng địa phương; chú trọng phát triển nền kinh

tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước; tập trung nguồn lực thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới; thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội;

tổ chức đào tạo nghề, tạo công ăn việc làm cho người dân

- Biện pháp chính trị tư tưởng:

Biện pháp chính trị tư tưởng tác động vào ý thức, tư tưởng của con người từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm, tăng cường nhận thức cho người dân để họ tích cực, tự giác tham gia phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung

và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng

Biện pháp này tập trung vào việc tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục về các phương thức, thủ đoạn trộm cắp tài sản, hậu quả, tác hại, trách nhiệm pháp lý của tội trộm cắp tài sản; các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản; trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức và công dân trong đấu tranh phòng, chống tội trộm cắp tài sản… Từ đó nâng cao nhận thức và hành động tích cực của các chủ thể trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Biện pháp pháp luật:

Bản chất của biện pháp pháp luật là sử dụng pháp luật như một phương tiện để phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Các quy định của pháp luật

có tác dụng định hướng hành vi của con người theo hướng tích cực, phù hợp với lợi ích của nhà nước, của xã hội Bên cạnh đó, việc áp dụng pháp luật để phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi phạm tội trộm cắp tài sản tạo sự răn đe chung cũng có tác dụng rất lớn trong phòng ngừa chung cũng như phòng ngừa chuyên biệt đối với loại tội phạm này

Biện pháp pháp luật với tư cách là biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản đòi hỏi phải tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng Nhà nước pháp quyền XHCN, tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong mọi tầng lớp nhân dân, đẩy mạnh áp dụng pháp luật trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trộm cắp tài sản

- Biện pháp văn hóa - giáo dục:

Biện pháp văn hóa - giáo dục có tác dụng trong việc xây dựng nếp sống văn hóa, nâng cao trình độ nhận thức, hình thành nhân cách, lối sống, thói quen phù hợp, giải trí lành mạnh từ đó hạn chế, loại trừ các nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội trộm cắp tài sản

Biện pháp này tập trung vào việc xây dựng văn hóa toàn diện, thật sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là động lực quant rọng để phát triển; gắn xây dựng và phát triển văn hóa với xây dựng nông thôn mới, xây dựng đô thị văn minh, xây dựng văn hóa trong chính trị và kinh tế; thực hiện có hiệu quả chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; cân đối cơ cấu và quy mô, đa dạng hình thức học tập, đáp ứng nhu cầu học tập thường xuyên, suốt đời của nhân dân, hướng tới “xã hội học tập”; chú trọng giáo dục lý tưởng, truyền thống, nhân cách, đạo đức, lối sống, thể chất, tri thức, pháp luật và ý thức công dân

1.4.2.2 Biện pháp phòng ngừa riêng

Biện pháp phòng ngừa riêng trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản thể hiện ở việc thiết lập cơ chế quản lý con người và các vấn đề trong

xã hội để kịp thời phát hiện, xử lý những sai sót và vi phạm pháp luật, từ đó ngăn chặn phát sinh các tội phạm trộm cắp tài sản mới Biện pháp phòng ngừa riêng bao gồm:

- Biện pháp quản lý con người:

Biện pháp quản lý con người tập trung vào việc quản lý, phân loại nhân khẩu, hộ khẩu; quản lý những người có nguy cơ cao phạm tội trộm cắp tài sản

như đối tượng có tiền án tiền sự với hành vi trộm cắp tài sản, đối tượng bị áp

dụng các biện pháp xử lý hành chính (giáo dục tại xã, phường, thị trấn, đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc) với hành vi trộm cắp tài sản, thanh thiếu niên hư, phạm pháp, người có nhân thân xấu, người nghiện ma túy, tham gia các tệ nạn xã hội

- Biện pháp quản lý các cơ sở kinh doanh có thể là nơi tiêu thụ tài sản

do phạm tội mà có của các đối tượng trộm cắp tài sản:

Biện pháp này tập trung vào việc quản lý các cơ sở kinh doanh như tiệm cầm đồ, cửa hàng mua bán điện thoại, xe máy cũ… Đây là những nơi đối tượng trộm cắp tài sản có thể mang các tài sản đã trộm cắp được đến tiêu thụ

- Biện pháp kiểm soát các khu vực, địa bàn trọng điểm nơi tội phạm trộm cắp tài sản thường xảy ra:

Biện pháp này tập trung vào việc tuần tra, kiểm soát tại các khu vực, địa bàn, tuyến đường trọng điểm nhằm phát hiện, răn đe, trấn áp tội phạm; lắp đặt các thiết bị giám sát tại các mục tiêu, địa bàn trọng điểm

- Biện pháp tác động vào nạn nhân tiềm tàng của tội phạm trộm cắp tài sản:

Biện pháp này tập trung vào việc tuyên truyền nâng cao ý thức cảnh giác của người dân trong việc tự bảo vệ tài sản của mình và tham gia bảo vệ tài sản của người khác; giáo dục cho mỗi công dân phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng trộm cắp tài sản cũng như cách xử lý khi phát

hiện đối tượng trộm cắp tài sản

Tiểu kết chương 1

Với cách tiếp cận có hệ thống, trong chương 1 của luận văn, tác giả đã tập trung nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Tác giả nghiên cứu, viện dẫn các công trình khoa học bàn về khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm, từ đó xây dựng mới khái niệm phòng ngừa tình hình tội phạm, phòng ngừa tình hình tội phạm trộm cắp tài sản Đây là vấn đề cơ bản, làm cơ sở để nghiên cứu, phân tích làm rõ các nội dung lý luận

về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Tiếp đến, tác giả nghiên cứu, làm rõ mục đích, ý nghĩa, cơ sở, nguyên tắc của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản; nghiên cứu, phân tích, làm

rõ chủ thể, nội dung, biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản Đây

là vấn đề lý luận đặc biệt quan trong làm cơ sở để khảo sát, đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk Vấn

đề này được đề cập tại chương 2 của luận văn

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI TRỘM CẮP TÀI SẢN TẠI ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK LẮK 2.1 Thực trạng nhận thức về phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

2.1.1 Thực trạng nhận thức mục đích, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản thì việc nhận thức đúng mục đích, ý nghĩa của hoạt động phòng ngừa có vai trò hết sức quan trọng Thực tế cho thấy, có nhận thức đúng mới hành động đúng, hành động đúng mới mang lại hiệu quả cao trong phòng ngừa Nhận thức được điều này, thời gian qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền tỉnh Đắk Lắk luôn chú trọng tăng cường nhận thức mục đích, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản cho các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa, cụ thể:

- Tổ chức học tập, quán triệt, thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước về phòng ngừa tình hình tội phạm, trọng tâm là: Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị

về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội

phạm trong tình hình mới”; Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 25/10/2013 của

Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc

trong tình hình mới”; Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 22/6/2015 của Bộ Chính trị

về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm ANTT trong

tình hình mới”; Chương trình số 06-CTr/TU của Tỉnh ủy tỉnh Đắk Lắk về “Tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng

và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 – 2020”;

Chương trình quốc gia phòng chống tội phạm…

- Tổ chức 12 đợt sơ kết, tổng kết, 05 buổi hội thảo, tọa đàm với sự tham gia của đầy đủ các ban ngành, đoàn thể, các cơ quan bảo vệ pháp luật và các công dân tiêu biểu bàn về hoạt động phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó

có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

- Tổ chức 03 buổi tập huấn, 36 lớp bồi dưỡng kiến thức về phòng ngừa tình hình tội phạm trong đó có phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản cho các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa nhất là đội ngũ cán bộ công tác tại các cơ quan bảo vệ pháp luật

Những chính sách đúng đắn trên đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức mục đích, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản cho các chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa Mặc dù vậy, một số cơ quan, ban ngành tỉnh Đắk Lắk chưa nhận thức đúng, đầy đủ mục đích, ý nghĩa của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản; chưa nhận thấy hết vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan đơn vị nên công tác phối hợp trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản còn hạn chế

2.1.2 Thực trạng nhận thức nguyên tắc, nội dung của phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

Dưới góc độ tội phạm học, để phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản

có hiệu quả, việc tuân thủ các nguyên tắc phòng ngừa là vấn đề bất di, bất dịch Trong những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền tỉnh Đắk Lắk luôn quan tâm, chỉ đạo các cơ quan, ban ngành nhất là các cơ quan bảo vệ pháp luật chấp hành nghiêm các nguyên tắc trong phòng ngừa tình hình tội phạm; tăng cường kiểm tra, giám sát tuyệt đối không để xảy ra các trường hợp sai sót, oan sai Qua đó, hầu hết các chủ thể phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản đều nhận thức đúng, đầy đủ các nguyên tắc trong phòng ngừa tình hình tội phạm và trong quá trình triển khai các hoạt động phòng ngừa đều tuân thủ các nguyên tắc phòng ngừa một cách nghiêm ngặt Bên cạnh các nguyên tắc

phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, các nguyên tắc trong điều tra, truy

tố, xét xử, thi hành án được quy định trong Bộ luật Hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự cũng được các cơ quan bảo vệ pháp luật nhận thức đúng và thực hiện nghiêm túc Những kết quả đạt được trong hoạt động đấu tranh phòng, chống tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk thời gian qua phần nào phản ánh được thực trạng nhận thức và tuân thủ các nguyên tắc phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản của các chủ thể tham gia hoạt động phòng ngừa

Trong phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, việc nhận thức đúng, đầy đủ các nội dung phòng ngừa cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng, là cơ sở

để đề ra và triển khai các biện pháp phòng ngừa hiệu quả Thời gian qua, các

cơ quan bảo vệ pháp luật, chủ công là lực lượng Công an đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh và phối hợp với các cơ quan, ban ngành trong việc truyên truyền nâng cao nhận thức cho các chủ thể về nội dung phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản, nhất là các nội dung phòng ngừa cần có sự tham gia của nhiều chủ thể Qua tuyên truyền, các chủ thể đều nhận thức đúng nội dung phòng ngừa xã hội vì vậy chủ động phối hợp tham gia; riêng nội dung phòng ngừa nghiệp vụ thì một bộ phận cho rằng đó là trách nhiệm, nhiệm vụ của lực lượng Công an, của các cơ quan bảo vệ pháp luật nên hiệu quả phối hợp giữa các chủ thể trong thực hiện nội dung phòng ngừa nghiệp vụ còn nhiều hạn chế

2.2 Thực trạng xây dựng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa tình hình tội trộm cắp tài sản tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk

2.2.1 Thực trạng xây dựng và áp dụng biện pháp phòng ngừa xã hội

2.2.1.1 Biện pháp kinh tế - xã hội

Đắk Lắk nằm ở trung tâm khu vực Tây Nguyên, với những điều kiện địa lý tự nhiên và khí hậu mang tính đặc thù đã tạo cho Đắk Lắk thế mạnh để phát triển kinh tế Thời gian qua, trên cơ sở các đường lối, chủ trương của

Đảng, tỉnh ủy tỉnh Đắk Lắk đã ban hành các chỉ thị, nghị quyết chỉ đạo phát triển kinh tế, xã hội tại địa bàn, trọng tâm là Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng

bộ tỉnh Đắk Lắk lần thứ XVI nhiệm kỳ 2015 – 2020; Chương trình số

06-CTr/TU của Tỉnh ủy về “Tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ XII của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 – 2020” Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh

Đắk Lắk lần thứ XVI nhiệm kỳ 2015 – 2020 đã đề ra giải pháp trọng tâm để

phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh là: “Tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu

kinh tế theo hướng công nghiệp, dịch vụ; huy động có hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển đồng bộ hạ tầng kinh tế - xã hội; có chính sách thông

thoáng hấp dẫn để mời gọi các nhà đầu tư” [42, tr.12] Chương trình số

06-CTr/TU cũng đề ra nhiệm vụ chủ yếu để phát triển kinh tế - xã hội là: “Tập

trung thực hiện giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng; tiếp tục thực hiện

có hiệu quả ba đột phá chiến lược; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chú trọng công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới”

Trong 5 năm qua, kinh tế tỉnh Đắk Lắk luôn có sự tăng trưởng khá cao; thu nhập bình quân đầu người hiện nay đạt khoảng 34,9 triệu đồng; cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp, khối lượng hàng hóa xuất khẩu tăng, tập trung vào các sản phẩm có giá trị xuất khẩu cao và là thế mạnh của địa phương như cà phê, điều, hồ tiêu, cao su… Các khu vực kinh tế trọng điểm của tỉnh từng bước được đầu tư phát triển, nhất là cụm công nghiệp Tân An, cụm công nghiệp Buôn Hồ, cụm công nghiệp Ea Dar, cụm công nghiệp Ea H’leo đã thu hút nhiều nhà đầu tư trong

và ngoài nước, giải quyết việc làm cho hơn 80.000 lao động

Các chính sách an ninh xã hội được triển khai tích cực Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo được triển khai quyết liệt, đồng bộ; đặc biệt,

tỉnh đã ban hành chính sách khuyến khích thoát nghèo bền vững và được triển khai thực hiện có hiệu quả Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động; thực hiện chính sách đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với thu hút đầu tư, giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất để tạo nhiều việc làm mới; trong 5 năm qua, đã giải quyết việc làm mới cho hơn 150.000 lượt lao động Công tác bảo hiểm xã hội được tăng cường, đạt kết quả tốt Công tác đền ơn đáp nghĩa, chăm lo các gia đình chính sách được chú trọng; đời sống đại bộ phận gia đình chính sách đã được cải thiện đáng kể

Sự phát triển về kinh tế, xã hội của tỉnh Đắk Lắk bước đầu làm thay đổi

bộ mặt của tỉnh, góp phần quan trọng vào việc hạn chế nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm nói chung và tình hình tội trộm cắp tài sản nói riêng trên địa bàn tỉnh Mặc dù vậy, thực trạng xây dựng và áp dụng biện pháp kinh tế - xã hội tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk vẫn còn những hạn chế nhất định, đó là: Kinh tế giữ được tốc độ tăng trưởng khá nhưng vẫn chưa khai thác và phát huy hết tiềm năng và lợi thế của tỉnh, tăng trưởng kinh tế chậm được cải thiện, năng lực cạnh tranh còn hạn chế; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong quá trình hội nhập, đào tạo nghề chưa gắn kết được với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp dẫn đến tỉ lệ thất nghiệp còn cao; sự phân hóa giàu nghèo trong cộng đồng dân cư ngày càng rõ nét; một bộ phận người dân bị mất đất sản xuất, không thích nghi với môi trường làm việc công nghiệp dẫn đến tình trạng một số người dân bị phá sản, thất nghiệp, sa vào các tệ nạn xã hội Đây chính là những nguyên nhân tiềm ẩn làm phát sinh tình hình tội trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk

2.2.1.2 Biện pháp chính trị tư tưởng

Tỉnh ủy, UBND các cấp tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức học tập, quán triệt, triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng, Nghị

quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015 – 2020, Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị (khóa XI) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới”, Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 22/6/2015 của Bộ Chính trị về “Tăng cường

sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm ANTT trong tình hình mới”, chương trình hành động của Ban thường vụ Tỉnh ủy, chương trình hành động của Ban thường vụ Huyện ủy từ đó các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể nâng cao ý thức, trách nhiệm trong đấu tranh phòng, chống tội phạm; xác định đây là nhiệm vụ chính trị của cả hệ thống chính trị với

phương châm “kết hợp chặt chẽ chủ động tiến công với chủ động phòng

ngừa, lấy chủ động phòng ngừa, giữ vững bên trong là chính” [1, tr.18] Tổ

chức sơ kết, tổng kết đánh giá kết quả thực hiện các Nghị quyết của Trung ương, của Tỉnh ủy, từ đó kịp thời rút kinh nghiệm, chỉ rõ những tồn tại, khuyết điểm để có giải pháp sửa chữa, khắc phục

Làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc, đề cao các giá trị văn hóa dân tộc, đạo đức, lối sống lành mạnh của người Việt Nam; đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, phong cách, đạo đức Hồ Chí Minh Công tác nắm bắt tư tưởng, dư luận xã hội được quan tâm chỉ đạo thường xuyên, kịp thời phát hiện những hành vi, biểu hiện lệch lạc về tư tưởng chính trị của một số cán bộ, đảng viên và nhân dân; từ đó định hướng dư luận đồng thời có biện pháp xử lý, ngăn chặn kịp thời, góp phần giữ vững ổn định tình hình chính trị ngay tại cơ sở

Phối hợp tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho người dân về

âm mưu, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng trộm cắp tài sản, hậu quả, thiệt hại do tội phạm trộm cắp tài sản gây ra; nâng cao cảnh giác cách mạng, ý thức tự bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình và xã hội; chấp hành nghiêm chủ

trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, xây dựng nếp sống văn minh, đạo đức trong sạch

Bên cạnh những kết quả đạt được, biện pháp chính trị tư tưởng còn có những nội dung, những vấn đề chưa theo kịp sự vận động của thực tiễn, chưa đáp ứng điều kiện cơ bản của mục tiêu giáo dục chính trị tư tưởng; việc đổi mới kết cấu chương trình, nội dung giáo dục chính trị còn chậm, chất lượng một số tài liệu giáo dục chính trị tư tưởng chưa cao, nhất là tính định hướng chính trị tư tưởng

2.2.1.3 Biện pháp pháp luật

Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền tỉnh Đắk Lắk đã tập trung cụ thể hóa các nghị quyết, văn bản pháp luật về phòng, chống tội phạm và tổ chức thực hiện pháp luật phục vụ phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội trộm cắp nói riêng Đặc biệt, trên cơ sở Nghị quyết

số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị về “Chiến lược xây dựng và

hoàn thiện hệ thống pháp luật đến năm 2010, định hướng đến năm 2020”,

Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 của Bộ Chính trị (khóa XI) về “Tăng

cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới” và Chương trình quốc gia phòng, chống tội phạm của Chính

phủ, Tỉnh ủy tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Chương trình hành động số CTr/TU ngày 16/3/2012 để chỉ đạo các tổ chức Đảng, các cơ quan, ban ngành triển khai thực hiện; ngày 19/12/2013, UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị

09-sơ kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW và 3 năm thực hiện Chỉ thị CT/TW của Bộ Chính trị; ngày 08/11/2016, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Công văn số 8965/UBND-NC gửi Thủ trưởng các sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố về việc tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Chỉ thị số 48-CT/TW của Bộ Chính trị; ngày 27/4/2017, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Kế hoạch số 3093/KH-UBND về việc triển khai thực hiện Kết luận số