Phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận sơn trà, thành phố đà nẵng

Nguyên nhân của kết quả đạt được và hạn chế yếu kém trong công tác phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà .... Đễ góp phần nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh này,

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi, không trùng lặp, không sao chép bất kỳ công trình nghiên cứu nào; những tài liệu,

số liệu, dẫn chứng sử dụng trong Luận văn là trung thực và chính xác

Tôi xin chịu trách nhiệm về nội dung cam đoan trên./

Người cam đoan

Hà Phước Tuân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY 8

1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy 8

1.2 Mục đích phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy 10

1.3 Chủ thể phòng ngừa các tội phạm về ma túy 12

1.4 Nội dung phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy 18

1.5 Biện Pháp phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy 18

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TẠI QUẬN SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 25

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận SơnTrà 25

2.2 Kết quả đạt được trong công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà thời gian qua 34

2.3 Hạn chế, yếu kém trong phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà 39

2.4 Nguyên nhân của kết quả đạt được và hạn chế yếu kém trong công tác phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà 41

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI PHẠM VỀ MA TÚY TẠI QUẬN SƠN TRÀ TRONG THỜI GIAN TỚI 46

3.1 Dự báo tình hình có liên quan đến hoạt động phòng ngừa các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà 46

3.2 Giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà 50

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

VKSND : Viện kiểm sát nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sau khi tách tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng thành tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng Theo Nghị định số 07/1997/NĐ-CP của Chính phủ, quận Sơn Trà được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của 7 phường gồm: phường An Hải Tây, An Hải Bắc, An Hải Đông, Nại Hiên Đông, Mân Thái, Phước Mỹ, Thọ Quang của khu vực III thành phố Đà Nẵng, tiếp giáp với quận Hải Châu và quận Ngũ Hành Sơn Quận Sơn Trà có tổng diện tích 60,170

km2 , gồm 7 phường, 63 khu dân cư, 1.033 tổ dân phố, 39.046 hộ, 168.743 khẩu (trong đó thường trú 31.949 hộ, 136.549 khẩu; tạm trú 7.095 hộ, 32.194 khẩu) Trên địa bàn có Cảng Tiên Sa, khu bảo tồn thiên nhiên núi Sơn Trà, 02 khu công nghiệp, 75 khu chung cư, 03 khu phức hợp, 274 nhà biệt thự liền kề, 459 cơ sở kinh doanh có điều kiện về ANTT, 1.407 nhà cho thuê trọ Với xu hướng phát triển du lịch , lượng khách đến tham quan , du lịch và lưu trú tại địa bàn ngày càng đông Những đặc điểm trên là điều kiện hết sức thuận lợi cho việc phát triển mọi mặt kinh tế, xã hội quận Sơn Trà, nhưng đồng thời cũng là những nguy

cơ tiềm ẩn, là cơ sở cho các loại tội phạm và tệ nạn xã hội lợi dụng hoạt động, trong đó có tội phạm và tệ nạn ma túy, từ đây ảnh hưởng đến an ninh trật tự địa bàn;

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển chung của cả nước, thành phố Đà Nẵng đã có bước phát triển vượt bậc trở thành trung tâm kinh tế lớn, trọng điểm trong khu vực duyên hải miền Trung Kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao; văn hóa - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể Bên cạnh đó, tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng diễn biến phức tạp; phương thức, thủ đoạn hoạt động ngày càng tinh vi, xảo quyệt, đối tượng hoạt động liên địa bàn, thường xuyên thay đổi nơi cư trú và địa bàn hoạt động…Thời gian gần đây, tình hình tội phạm này ngày

càng trở nên nhức nhối hơn, đối tượng phạm tội này ngày cảng trẻ hóa hơn và nguy hiểm hơn Luôn tìm mọi cách đối phó, che dấu hành vi phạm tội, sẵn sàng chống trả lại lực lượng làm nhiệm vụ khi bị phát hiện truy bắt Chính vì vậy, công tác đấu tranh phòng, chống các tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng đã và đang được cấp ủy và chính quyền thành phố quan tâm đặc biệt, các ngành chức năng của thành phố Đà Nẵng đã tăng cường các biện pháp nghệp

vụ, phối hợp với các tổ chức đoàn thể đấu tranh, phòng, chống các loại tội phạm trên.Trên cơ sở đó, ngày 30/11/2016, Ban Thường vụ Thành uỷ Đà Nẵng đã thông qua Quyết định số 2526-QĐ/TU ban hành Đề án thực hiện Chương trình

“Thành phố 4 an”(An ninh trật tự, an toàn giao thông, an toàn thực phẩm và an sinh xã hội) trên địa bàn TP Đà Nẵng đến năm 2020 Trong đó, trên lĩnh vực an ninh trật tự, Đà Nẵng đặt ra mục tiêu: giữ vững ổn định chính trị; không để xảy

ra khủng bố, bạo loạn, gây rối về ANTT; làm tốt công tác phòng ngừa, kiểm soát, giảm tội phạm, tiến tới đẩy lùi các loại tội phạm; phấn đấu điều tra làm rõ

từ 75-80% các vụ án hình sự, 95-100% các vụ án rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng; làm tốt công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma tuý trong cộng đồng… xây dựng thành phố Đà Nẵng thành một thành phố đáng sống

Tuy có sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị của các cấp, các ngành với quyết tâm cao trong công tác đấu tranh phòng và chống tội phạm; song, trên thực tế, tình hình tội phạm, đặc biệt là các tội phạm về ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói chung và địa bàn quận Sơn Trà trong những năm gần đây diễn biến ngày càng phức tạp về cả tính chất và mức độ Riêng trên địa bàn quận Sơn Trà trong trong vòng 5 năm từ năm 2014 đến năm 2018, Tòa án nhân dân quận Sơn Trà đã xét xử 102 vụ án với 147 bị cáo phạm tội về ma túy chiếm 19,69% tổng số vụ án trên địa bàn quận (Bảng 2.2 và bảng 2.3);

Chính vì lý do trên, việc nghiên cứu thực trạng phòng ngừa, đánh giá những kết quả đã đạt được, những hạn chế của hoạt động phòng ngừa và tìm ra

những nguyên nhân của những hạn chế để từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà Đó là lý do tác giả lựa chọn Đề

tài:“Phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà, thành phố Đà

Nẵng” làm Luận văn tốt nghiệp Thạc sỹ luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đấu tranh phòng chống tội phạm về ma túy ở nước ta hiện nay đang là vấn đề nhức nhối trên cả phương diện lý luận và thực tiễn Đễ góp phần nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh này, ở nước ta gần đây đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, một số luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ luật học đi vào nghiên cứu chống tội phạm về ma túy để làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy, từ đó đề ra giải pháp phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với loại tội phạm này ở nước ta và một số địa bàn cụ thể như:

- “Đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn

thành phố Đà Nẵng” (2013) Luận văn thạc sĩ luật học, tác giả Nguyễn Tấn Anh;

- “Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lai Châu” (2009)

Luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Tiến Dũng;

- “Nâng cao hiệu quả điều tra các vụ án tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công

an thành phố Đà Nẵng” (Năm 2015), Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả

Nguyễn Xuân Cường;

- “Thực hiện chính sách phòng, chống ma túy từ thực tiễn quận Thanh

Khê, thành phố Đà Nẵng” (2016) Luận văn thạc sĩ chính sách công của tác giả

Võ Thùy Linh;

- “Đấu tranh phòng chống ma túy trên địa bàn quận Hai Bà Trưng, thành

phố Hà Nội” (2010) Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Thị Minh;

- “Đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm về ma túy trên địa bàn quận

Lê Chân, thành phố Hải Phòng” (2012) Luận văn thạc sĩ của tác giả Đào Thị

Huệ;

- “Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma

túy theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Đà Nẵng” (2015)

Luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Phạm Trung Hiếu;

- “Phòng ngừa thanh thiếu niên sử dụng trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” (2018) Đề tài khoa học cấp cơ sở, tác giả Võ Đức

Quang;

Có thể thấy, thời gian qua đã có khá nhiều công trình nghiên cứu có liên quan đến tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình tội phạm nói riêng Các đề tài, công trình nghiên cứu trên đã góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận cũng như tình hình, nguyên nhân, điều kiện và những giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn các loại tội phạm về ma túy Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào tập trung

đi sâu tìm ra giải pháp hiệu quả phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà Trong khi quận Sơn Trà là địa bàn du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước, là nơi được chọn để tổ chức các sự kiện mang tầm quốc tế và cũng là địa bàn phức tạp về tội phạm và tệ nạn ma túy của thành phố

Nâng cao lý luận đồng thời bổ sung một số giải pháp thực tiễn trong thực hiện có hiệu quả đề án theo Quyết địnhsố: 1035-QĐ/QU, ngày 30/6/2017 của

Quận ủy Sơn Trà về “Tập trung lãnh đạo, đẩy mạnh công tác phòng, chống,

ngăn chặn và đẩy lùi tội phạm, tệ nạn ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà đến năm 2020 và những năm tiếp theo”

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, luận văn thực hiện những nhiệm vụ sau:

Nghiên cứu tài liệu: Bao gồm tài liệu văn bản của Đảng ở Trung ương và địa phương, tài liệu về pháp luật và tài liệu chuyên ngành tội phạm học;

Nghiên cứu thực tế: Bao gồm số liệu thống kê, các báo cáo tổng kết năm của Tòa án nhân dân quận Sơn Trà và Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Sơn Trà, thu thập hồ sơ, bản án cụ thể;

Nghiên cứu sáng tạo, bao gồm những công việc cụ thể sau:

- Phân tích những vấn đề lý luận chung về đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm về ma túy;

- Phân tích, đánh giá thực trạng tình hình phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng;

- Phân tích, đánh giá tìm ra nguyên nhân, điều kiện của tình hình các loại tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà;

- Tìm ra các sơ hở, thiếu sót cũng như những khó khăn, vướng mắc trong phòng ngừa tình hình các loại tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng từ năm 2014-2018;

- Kiến nghị giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội phạm về

ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này được xác định là mối quan hệ phụ thuộc giữa tình hình các tội phạm về ma túy và các hiện tượng, quá trình kinh tế

- xã hội và pháp lý khác tại quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng để tạo cơ sở cho việc thiết lập các giải pháp phòng ngừa tội phạm này trong thời gian tới một cách

chuyên ngành “Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm”;

Về tội danh, đề tài luận văn đề cập đến các tội phạm về ma túy được qui

định tại chương XVIII, Bộ luật hình sự năm 1999 (Sửa đổi bổ sung năm 2009), hiện nay là chương XX, Bộ luật hình sự năm 2015 (Sửa đổi bổ sung năm 2017);

Về thời gian, đề tài sử dụng số liệu thực tế được tổng hợp từ năm 2014

đến năm 2018, gồm số liệu thống kê của Tòa án nhân dân quận Sơn Trà, thống

kê của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an quận Sơn Trà và các bản án hình sự sơ thẩm về các tội phạm về ma túy

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Các nguyên lý của Chủ nghĩa duy vật biện chứng và quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề tội phạm trong xã hội, cũng như về vấn đề đấu tranh phòng, chống tội phạm

5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể

Trong quá trình thực hiện luận văn, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như sau: Phương pháp thống kê; phương pháp phân tích tổng hợp; phương pháp so sánh, quy nạp, diễn dịch; phương pháp mô tả bằng bảng, biểu để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra đối với luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa của luận văn

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm rõ hơn lý luận tội phạm học

về phòng ngừa tội phạm nói chung và phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng nói riêng Góp một phần lý luận cho việc thực hiện có hiệu quả Đề án 1035-QĐ/QU của Quận ủy Sơn Trà

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể giúp cá nhân, cơ quan, tổ chức tham khảo để vận dụng vào việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao trình độ nhận

thức cho quần chúng nhân dân và vận dụng trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy trên từng địa bàn cụ thể, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng;

Luận văn còn có thể được sử dụng như một nguồn tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy và học tập trong các trường trong và ngoài lực lượng Công an nhân dân;

Luận văn còn được sử dụng trong phòng ngừa tình hình tội phạm về ma

túy trên địa bàn quận để góp phần thực hiện có hiệu quả Đề án “Tập trung lãnh

đạo, đẩy mạnh công tác phòng, chống, ngăn chặn và đẩy lùi tội phạm, tệ nạn ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà đến năm 2020 và những năm tiếp theo” theo

Quyết định số: 1035-QĐ/QU, ngày 30/6/2017 của Quận ủy Sơn Trà

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận chương, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nội dung của luận văn được cấu trúc thành 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Lý luận về phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy Chương 2: Thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy tại quận

Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng trong thời gian qua

Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các

tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN VỀ PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI PHẠM VỀ

MA TÚY

1.1 Khái niệm phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy

Tình hình tội phạm là khái niệm cơ bản đầu tiên của khoa học tội phạm học Đây là một thuật ngữ khoa học, nhưng đồng thời cũng là một thuật ngữ thường được dùng trong ngôn ngữ thông dụng, đời thường Có rất nhiều những quan điểm về định nghĩa của tình hình tội phạm nhưng nhìn chung nhất thì:

“Tình hình tội phạm là một hiện tượng xã hội, pháp lý - hình sự được thay

đổi về mặt lịch sử, mang tính chất giai cấp bao gồm tổng thể thống nhất các loại tội phạm thực hiện trong một xã hội (quốc gia) nhất định và trong một thời gian nhất định” [48, Tr.10]

Nghiên cứu tình hình tội phạm về ma túy thể hiện dấu hiệu về không gian

và thời gian của tình hình tội phạm, xác định rõ quy mô của hiện tượng trên địa bàn một đơn vị hành chính cấp tỉnh và khoảng thời gian nhất định, thể hiện một giai đoạn phát triển nhất định của nó

Trước hết, cần xác định việc nghiên cứu theo hướng tình hình tội phạm về

ma túy là nghiên cứu tình hình nhóm tội phạm về ma túy Tình hình tội phạm về

ma túy là một hiện tượng xã hội, pháp lý - hình sự, bị tác động và thay đổi về mặt lịch sử, mang tính giai cấp, bao gồm tổng thể các tội phạm về ma túy thực hiện trên một địa bàn nhất định nói riêng và các địa bàn khác (có liên quan) nói chung trong khoảng thời gian được xác định

Tệ nạn ma túy được coi là một trong những mối đe dọa to lớn đối với an ninh nhân loại Đấu tranh phòng chống các tội phạm về ma túy đã thành vấn đề

có tính toàn cầu và đã được đưa vào chương trình nghị sự của Hội đồng bảo an Liên Hợp quốc Ở nước ta, các tội phạm về ma túy đã tăng nhanh với tốc độ cấp

số nhân và hiện nay đã trở thành quốc nạn Do vậy, chủ động phòng ngừa tội

phạm – trong đó có các tội phạm về ma túy là chủ trương và cũng là yêu cầu cấp bách của Đảng, Nhà nước ta nhằm hạn chế thấp nhất những thiệt hại do tội phạm

gây ra, ngăn chặn, giảm bớt và tiến tới loại trừ loại tội phạm này

Đối với tình hình như hiện nay, chúng ta không chỉ làm tốt công tác đấu tranh, xử lý đối với các tội phạm về ma túy, mà còn quan tâm và chú trọng đến công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy

Theo GS, TS Võ Khánh Vinh: Phòng ngừa tội phạm là hệ thống các biện

pháp Nhà nước và xã hội nhằm khắc phục nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm, làm giảm bớt hoặc tiến tới loại trừ tình hình tội phạm ra khỏi đời sống xã hội… Phòng ngừa tội phạm là hoạt động mang giá trị nhân đạo xã hội, đồng thời có hiệu quả kinh tế xã hội cao.[41, tr 50]

Theo GS, TS Nguyễn Xuân Yêm: Phòng ngừa tội phạm là một bộ phận

lớn của phòng ngừa các vi phạm pháp luật Phòng ngừa và ngăn chặn các hành

vi vi phạm pháp luật chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, hạn chế các nguyên nhân của nó sẽ tạo ra những điều kiện để cản trở việc phát triển những hành động trái pháp luật thành tội phạm.[49, tr.49]

Công tác phòng ngừa tội phạm là một trong những công tác quan trọng chính được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, vì vậy công tác phòng ngừa tội phạm về ma túy trong thời gian vừa qua đã đạt được những thành quả đáng mừng góp phần đảm bảo an ninh trật tự và trật tự an toàn xã hội Công tác phòng ngừa là trách nhiệm của toàn xã hội, không phải riêng của bất kỳ một cơ quan, tổ chức hay cá nhân nào Như vậy, chúng ta có thể hiểu rằng:

Phòng ngừa các tội phạm về ma túy là việc các cơ quan Nhà nước, các tổ chức xã hội và công dân bằng nhiều biện pháp hướng đến việc thủ tiêu những nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm về ma túy nhằm ngăn chặn, hạn chế và từng bước loại trừ tình hình các tội phạm về ma túy ra khỏi đời sống xã hội

Từ khái niệm chúng ta có thể hiểu rằng phòng ngừa tình hình các tội

phạm về ma túy tại quận Sơn Trà đi theo hai hướng cơ bản, đó là:

Thứ nhất: Tập trung vào việc hạn chế, đi đến thủ tiêu các hiện tượng tiêu

cực là nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà

Thứ hai: Song song với việc tiến tới làm mất đi nguyên nhân, điều kiện

của tội phạm về ma túy thì các cấp chính quyền quận Sơn Trà cần phải bằng mọi cách ngăn chặn các tội phạm về ma túy xảy ra, phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh các loại tội phạm về ma túy và cuối cùng là cảm hóa, giáo dục người phạm tội trên địa bàn quận trở thành người có ích cho xã hội

Do tội phạm về ma túy là một hiện tượng xã hội vô cùng phức tạp, nó bị chi phối và ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: Kinh tế, chính trị, văn hoá, pháp luật… cho nên hoạt động phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà cần phải tiến hành một cách đồng bộ với nhiều biện pháp, sử dụng nhiều lực lượng ở tất cả các cấp chính quyền quận Sơn Trà với sự ủng hộ đông đảo của quần chúng nhân dân trên địa bàn

1.2 Mục đích phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy

Mục đích chung của công tác phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy taiij quận Sơn Trà là không để hình thành và tồn tại các nguyên nhân, điều kiện phạm tội về ma túy, hạn chế, cô lập, tiến tới loại trừ những nguyên nhân và điều kiện của loại tội phạm này xảy ra trên địa bàn quận Đây là mục tiêu cao nhất của công tác phòng ngừa tội phạm và theo ý kiến, đánh giá chủ quan của tác giả thì chúng ta cần thời gian dài với sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính quyền quận Sơn Trà và toàn xã hội thì mới hiện thực hóa được mục tiêu này

Với thực trạng tình hình các tội phạm về ma túy, đặc biệt là sự gia tăng cả

về số vụ, số đối tượng về các loại tội phạm về ma túy hiện nay ở nước ta, để chỉ đạo cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, Đảng ta đã ban hành Chỉ thị số 48-CT/TW “về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đấu tranh phòng,

chống tội phạm trong tình hình mới hiện nay”, trong đó có nêu rõ: “…trong thời

gian tới công tác phòng chống tội phạm phải kiềm chế, làm giảm các loại tội phạm, nhất là các loại tội phạm nghiêm trọng, tội phạm mới, tạo môi trường lành mạnh phục vụ có hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ cuộc sống hạnh phúc và bình yên của nhân dân…”[01, tr.2] Để thực hiện tinh thần

đấu tranh, phòng, chống tội phạm, cả hệ thống chính trị đã thực sự vào cuộc, trong đó lực lượng Công an nhân dân đã phối hợp với các tổ chức và đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện rất nhiều chương trình, kế hoạch và hoạt động phòng ngừa cácloại tội phạm nói chúng và các tội phạm về ma túy nói riêng nhằm đạt được những mục đích sau đây:

Thứ nhất, công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy làm hạn chế, góp

phần tiến tới xóa bỏ, cũng như không để hình thành các nguyên nhân và điều kiện phạm tội về ma túy, làm giảm các cơ hội hoặc không tạo ra các cơ hội để cho các đối tượng có thể lợi dụng để thực hiện hành vi phạm tội liên quan đến

ma túy Đây cũng chính là nội hàm của công tác phòng ngừa chung đối với tội phạm Hệ thống các loại tội phạm được quy định trong Bộ luật hình sự của chúng ta vô cùng đa dạng và phong phú, dựa vào động cơ, mục đích riêng biệt

mà mỗi loại tội phạm có nguyên nhân và điều kiện riêng Để loại bỏ được nguyên nhân chung của tất cả tội phạm nói chung và tội phạm về ma túy nói riêng thì không gì khác phải tạo môi trường xã hội lành mạnh, người dân có đời sống vật chất và tinh thần cao từ đó tự động loại bỏ những yếu tố tiêu cực gây nên việc phạm tội

Thứ hai, công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy cần tác động làm

thay đổi suy nghĩ cũng như nhận thức của những người đang hoặc sẽ có ý định hoạt động phạm tội về ma túy, để họ từ bỏ ý định, hoạt động phạm tội, đồng thời giáo dục, thuyêt phục nhằm tạo điều kiện cho họ tích cực tham gia công tác phòng ngừa, đấu tranh, tố giác tội phạm về ma túy; Nhà nước và xã hội phải ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra những hành vi tội phạm mới Việc ngăn

chặn hành vi phạm tội chính là nội dung của phòng ngừa tình hình tội phạm vì

có sự tác động đến đối tượng trước khi họ thực hiện hành vi phạm tội, làm cho tội phạm không xảy ra, không gây ra hậu quả, thiệt hại cho các quan hệ xã hội Ngăn chặn là hoạt động mang tính tức thời, cấp bách, khi đối tượng đang có ý

đồ, âm mưu và chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội

Thứ ba, Phòng ngừa người phạm tội tái phạm: Những người đã từng phạm

tội về ma túy là người có khả năng, điều kiện, hoàn cảnh, đặc điểm tâm lý phù hợp dẫn đến việc tái thực hiện hành vi phạm tội, nếu không có biện pháp phòng ngừa hợp lý thì sau khi bị xử lý về hình sự thì các đối tượng này rất dễ tái hoạt động phạm tội về ma túy Thậm chí hành vi tái phạm sẽ có tính chất nguy hiểm hơn, hoạt động sẽ tinh vi hơn, mức độ sẽ nghiêm trọng hơn do đối tượng đã có kinh nghiệm trong việc phạm tội, kinh nghiệm trong đối phó với lực lượng chức năng, những thủ đoạn của đối tượng sẽ tinh vi, xảo quyệt hơn Để hạn chế việc tái phạm của người phạm tội, Nhà nước đã có những chính sách như tạo công ăn việc làm và các điều kiện thuận lợi khác để người phạm tội sau khi bị xử lý hình

sự, sau khi chấp hành án về lại địa phương không bị phân biệt đối xử, sớm hòa nhập cộng đồng, sớm trở thành người lương thiện sống có ích cho gia đình và xã hội

Để hoàn thành được những mục tiêu trên cần có sự tham gia, vào cuộc thống nhất, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, của tất cả các tầng lớp nhân dân

Vì vậy, để công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy có hiệu quả cao nhất, cần phải xây dựng chương trình, kế hoạch phòng ngừa tình hình tội phạm phù hợp với đặc điểm của địa bàn quận Sơn Trà, với từng loại đối tượng và từng thời điểm cụ thể

1.3 Chủ thể phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy

Công tác phòng ngừa tội phạm nói chung và các tội phạm về ma túy nói riêng được coi là nhiệm vụ chính trị quan trọng, không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chuyên trách trên địa bàn quận Sơn Trà, mà là trách nhiệm và cần sự

vào cuộc của cả hệ thống chính quyền quận Sơn Trà và toàn xã hội Phòng ngừa các loại tội phạm về ma túy là những công việc cụ thể, do chủ thể phòng ngừa (Bao gồm chủ thể lãnh đạo hoạt động phòng ngừa và chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa) tiến hành một cách khoa học, hợp lý và có hiệu quả trên cơ sở quy định của pháp luật

1.3.1 Chủ thể lãnh đạo hoạt động phòng ngừa tình hình các tội phạm

về ma túy

Chủ thể lãnh đạo hoạt động phòng ngừa các loại tội phạm nói chung và các tội phạm về ma túy nói riêng hiện nay là Đảng Cộng sản Việt Nam Với vai trò là tổ chức chính trị duy nhất lãnh đạo xã hội (Điều 4 Hiến pháp 2013), Đảng Cộng sản Việt Nam tổ chức phòng ngừa tội phạm thông qua định hướng, vạch ra đường lối, biện pháp cho hoạt động phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm nói chung, trong đó có các tội phạm về ma túy Ở cấp địa phương, Quận ủy Sơn Trà cũng đã đã đề ra nhiều chủ trương, đường lối trong công tác đấu tranh, phòng chống tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn Trong đó, Quận ủy Sơn Trà đã lập

Đề án “Tập trung lãnh đạo, đẩy mạnh công tác phòng chống, ngăn chặn và đẩy

lùi tội phạm, tệ nạn ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà đến năm 2020 và những năm tiếp theo” theo Quyết định số: 1035-QĐ/QU, ngày 30 tháng 6 năm 2017

1.3.2 Chủ thể thực hiện hoạt động phòng ngừa tình hình các tội phạm

về ma túy

Thứ nhất, Chủ thể ban hành pháp luật:

Chủ thể ban hành pháp luật phòng ngừa các tội phạm về ma túy bao gồm Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp;

- Quốc hội: Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, là cơ quan duy nhất có quyền lập Hiến và lập pháp Quốc hội là cơ quan đóng vai trò ban hành các qui định pháp luật điều chỉnh hoạt động phòng ngừa tội phạm như BLHS, BLTTHS… Với vai trò giám sát các hoạt động quan trọng của Nhà nước, Quốc hội sẽ giám sát chặt chẽ các hoạt động phòng ngừa tội phạm nói chung,

các tội phạm về ma túy nói riêng nhằm đạt hiệu quả cao trong công tác phòng ngừa, tiến tới xóa bỏ các nguyên nhân và điều kiện phạm tội, đặc biệt là các tội phạm về ma túy(Điều 1 Luật Tổ chức Quốc hội 2014);

- Hội đồng nhân dân các cấp: Theo Điều 1 Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 thì “Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương” Với quy định như vậy thì Hội đồng nhân dân đưa ra những chủ trương, biện pháp kinh tế, xã hội quan trọng để phát huy tiềm năng của địa phương, hạn chế những nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm nói chung và tội phạm

về ma túy nói riêng trên địa bàn; Hội đồng nhân dân quyết định các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm trong phạm vi địa phương mình, kiểm tra, giám sát các cơ quan, tổ chức, cá nhân ở địa phương về công tác phòng ngừa tội phạm trong đó có các tội phạm về ma túy

Thứ hai, chủ thể triển khai, thi hành pháp luật:

Chủ thể triển khai, thi hành pháp luật phòng ngừa tội phạm bao gồm Chính phủ, Ủy ban nhân dân các cấp, các cơ quan hành chính nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân Trong hoạt động phòng ngừa các loại tội phạm về ma túy, vai trò của những chủ thể này thể hiện như sau:

Chính phủ: Chính phủ là cơ quan hành chính cao nhất của nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội (Điều 94 Hiến pháp năm 2013) Chính phủ có vai trò ban hành một

số văn bản hướng dẫn pháp luật trên cơ sở chủ trương, đường lối, nghị quyết của Đảng, luật của Quốc Hội nhằm triển khai các biện pháp đảm bảo an ninh, trật tự

an toàn xã hội Cụ thể là Chính phủ đã ban hành và thành lập Ủy ban Quốc gia phòng chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm (gọi tắt là Ủy ban Quốc gia) theo quyết định số 50/2007/QĐ-TTg ngày 12 tháng 4 năm 2007 của Thủ tướng Chính phủ Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Uỷ ban nhân dân các cấp: Ủy ban nhân dân chịu trách nhiệm chấp hành

Hiến pháp, luật, các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp nhằm đảm bảo thực hiện chủ trương, biện pháp kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, đảm bảo an ninh trật tự và các chính sách khác trên địa bàn (Điều 2 Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân) Trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội Ủy ban nhân dân thực hiện các nhiệm vụ đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, chỉ đạo công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm, xây dựng phong trào quần chúng bảo vệ an ninh, trật tự, an toàn xã hội theo quy định của pháp luật Đồng thời Uỷ ban nhân dân các cấp có nhiệm vụ triển khai chương trình phòng ngừa các loại tội phạm về ma túy của Chính phủ, triển khai thực hiện các Nghị quyết, chính sách của Hội đồng nhân dân các cấp về các chương trình phòng các loại tội phạm về ma túy tại địa phương Kịp thời khen thưởng, động viên các đơn vị, cá nhân có thành thích xuất sắc trong công tác phòng, chống tội phạm nhất là các tội phạm về ma túy

Các cơ quan hành chính nhà nước chuyên môn: Bao gồm các Bộ, Sở, Phòng,… từ trung ương đến địa phương, căn cứ văn bản chỉ đạo của Đảng và văn bản pháp luật của Nhà nước, các cơ quan này có nhiệm vụ và trách nhiệm tham gia phòng ngừa các tội phạm về ma túy Các chủ thể này phối hợp với các

cơ quan tư pháp tiến hành hoạt động triển khai, thi hành pháp luật phòng ngừa tình hình tội phạm nói chung và tội phạm về ma túy nói riêng

Các cơ quan tiến hành tố tụng: chủ yếu là các cơ quan trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ tố tụng như: Công an, VKSND, TAND…Tham mưu cho các cấp

ủy Đảng và chính quyền về các kế hoạch, chính sách, chủ trương trong lĩnh vực bảo vệ an ninh và trật tự an toàn xã hội, trong đó có công tác tham mưu phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn Các cơ quan này là lực lượng trực tiếp trong công tác phòng, chống các tội phạm về ma túy, trực tiếp thực hiện các hoạt động tố tụng như: Điều tra, truy tố, xét xử;

- Lực lượng Công an nhân dân là một trong những lực lượng nòng cốt, đóng một vai trò quan trọng trong công tác bào vệ an ninh và trật tự an toàn xã

hội (Luật Công an nhân dân năm 2018) Dưới sự lãnh đạo của Đảng, lực lượng Công an nhân dân thực hiện những nhiệm vụ chính của mình là trực tiếp sử dụng các biện pháp nghiệp vụ bí mật và công khai để đấu tranh , phòng chống các loại tội phạm đồng thời tiến hành các hoạt động tố tụng hình sự (BLTTHS năm 2015)

để điều tra các vụ án Qua quá trình công tác, lực lượng Công an phát hiện những sở hở, thiếu sót, những nguyên nhân, điều kiện… để đối tượng lợi dụng hoạt động phạm tội, từ đó tham mưu cho Đảng, Nhà nước các kế hoạch, chương trình phòng chống tội phạm, đặc biệt là các đề án phòng chống tội phạm về ma túy Đồng thời lực lượng Công an nhân dân cũng là lực lượng chủ công trong công tác hướng dẫn, tạo điều kiện cho quần chúng nhân dân tham gia tích cực trong công tác phòng chống các tội phạm đặc biệt là các tội phạm về ma túy;

- Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan có chức năng thực hiện quyền công tố

và kiểm sát các hoạt động tư pháp của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (theo quy định tại Hiến pháp Nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013) Viện kiểm sát nhân dân thực hiện quyền công tố nhằm đảm bảo: Mọi hành vi phạm tội, người thực hiện tội phạm phải được phát hiện, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, không để lọt tội phạm và người phạm tội; không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giữ, tạm giam, bị hạn chế quyền con người, quyền công dân trái pháp luật Đồng thời VKSND kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp (Điều 02 Luật Tổ chức VKSND năm 2014) Qua đó chúng ta thấy rằng VKSND có một vai trò rất quan trọng trong hoạt động điều tra, thực hiện công tố trong các phiên tòa xét xử các tội phạm về

ma túy Qua quá trình thực hiện các nhiệm vụ của mình, VKSND có thể phối hợp với các lực lượng khác như Công an, Tòa án, Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội xây dựng, lên kế hoạch, triển khai các chương trình phòng ngừa các tôi phạm, đặc biệt là các tội phạm về ma túy, thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật Đồng thời cũng qua quá trình thực hiện nhiệm vụ của

mình, VKSND phát hiện các sơ hở, thiếu sót, nguyên nhân, điều kiện của tội phạm để đưa ra kiến nghị cho cơ quan, tổ chức có các biện pháp phòng ngừa các tội phạm về ma túy một cách kịp thời, phù hợp

- Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, thực hiện quyền tư pháp (Điều 2 Luật Tổ chức TAND 2014) Qua quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, Tòa án thông qua các hoạt động xét xử làm sáng tỏ các vụ án hình sự liên quan đến ma túy, căn cứ vào tính chất, mức độ, sai phạm của người phạm tội, mức độ tham gia của những người khác

mà quyết định hình phạt đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, công bằng, nghiêm minh, góp phần răn đe, giáo dục các đối tượng phạm tội và những đối tượng có ý định phạm tội về ma túy

- Các tổ chức và cá nhân: Phòng ngừa tội phạm không chỉ các cơ quan chuyên trách mà của cả xã hội trong đó có các tổ chức xã hội cũng có vai trò phòng ngừa các tội phạm về ma túy, các tổ chức xã hội phối hợp với các đơn vị chuyên trách, hỗ trợ, kiểm tra tham gia công tác phòng ngừa các tội phạm thông qua các hoạt động giáo dục, kiểm tra, giám sát cán bộ, công nhân viên thuộc các đơn vị, tổ chức đó thực hiện nghiêm chỉnh công tác phòng ngừa các tội phạm về

ma túy trong lĩnh vực mình hoạt động và là cánh tay nối dài của lực lượng Công

an trong công tác nắm thông tin phục vụ công tác phòng ngừa, đấu tranh với các tội phạm về ma túy

- Các doanh nghiệp như vũ trường, Bar, karaoke, nhà nghỉ, khách sạn: Trong công tác phòng ngừa tội phạm nói chung, đặc biệt là các tội phạm về ma túy thì các doanh nghiệp vừa là chủ thể phòng ngừa vừa là đối tượng gánh chịu hậu quả vì bị các đối tượng lợi dụng vào ngành nghề kinh doanh có điều kiện này để thực hiện các tội phạm về ma túy, đặc biệt là các tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; Tội chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy, Tội mua bán trái phép chất ma túy, tội tàng trữ trái phép chất ma túy

1.4 Nội dung phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy

Thứ nhất: Đối với công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy chúng ta

cần tiến hành các hoạt động phòng ngừa xã hội Đây là hoạt động tạo ra những biến đổi, những tác động làm biến mất những nguyên nhân và điều kiện của tội phạm về ma túy Đây là việc các chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy tiến hành cải thiện các quan hệ xã hội, hoàn thiện hệ thống pháp luật, thực hiện các chính sách kinh tế, xã hội, văn hóa – giáo dục, giúp đỡ các thành viên trong cộng đồng xã hội phát triển làm triệt tiêu những yếu tố tiêu cực trong đời sống vật chất và tinh thần của con người

Thứ hai: phòng ngừa cần áp dụng các biện pháp mang tính Nhà nước để

phòng ngừa các tội phạm về ma túy nhằm răn đe, giáo dục Các biện pháp này chủ yếu trong quá trình hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng hình sự như: Công an nhân dân, VKSND, TAND Khi tiến hành các hoạt động này cần xử lý nghiêm minh, có hình phạt thích đáng nhằm có tính răn đe giáo dục các đối tượng phạm tội đồng thời làm cho các đối tượng có ý định phạm tội thấy được sự nghiêm minh của pháp luật từ đó từ bỏ ý định phạm tội

Để các biện pháp phòng ngừa các tội phạm về ma túy có hiệu quả thì các chủ thể áp dụng các biện pháp này cần có nhận thức về vai trò của hoạt động này nhằm giáo dục và thay đổi tư tưởng những người có ý định phạm tội Các chủ thể phải xác định rằng phòng ngừa tội phạm và ngăn chặn không cho tội phạm xảy ra có một ý nghĩa cực kỳ quan trọng hơn là phát hiện và có các hình phạt đối với người phạm tội

1.5 Biện pháp phòng ngừa tình hình các tội phạm về ma túy

1.5.1 Biện pháp phòng ngừa xã hội

Phòng ngừa xã hội là hệ thống các biện pháp mang tính chất kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục và pháp luật được thực hiện dưới hình thức công khai nhằm hạn chế hoặc loại trừ những thành nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tội phạm Như vậy công tác phòng ngừa xã hội là hết sức quan trọng và mang tầm

chiến lược, cho nên chúng ta cần chú tâm và thực hiện tốt các biện pháp sau:

1.5.1.1 Biện pháp kinh tế - xã hội

Biện pháp kinh tế - xã hội là một trong những biện pháp tác động lớn trong công tác phòng ngừa các tội phạm nói chung và các tội phạm về ma túy nói riêng Đây là những biện pháp thực hiện bằng cách tác động bằng kinh tế để khắc phục hoặc từ đó chúng ta loại trừ những nguyên nhân sâu xa của các tội phạm về ma túy Đa số các đối tượng phạm tội về ma túy khi tiến hành lấy lời khai và khai nhận thì nguyên nhân đều xuất phát từ nguyên nhân kinh tế - xã hội, với nguyên nhân kinh tế - xã hội chúng ta cần chú ý một số vấn đề sau:

Đa số các đối tượng phạm tội về ma túy xuất phát từ hoàn cảnh gia đình khó khăn, không có công ăn việc làm hoặc công ăn việc làm không ổn định, đặc biệt đối với một số khu vực dân cư, mức sống, thu nhập của người dân còn thấp, đời sống của người dân còn nhiều khó khăn và thiếu thốn, nhất là tại các khu chung cư cho người dân có thu nhập thấp như khu chung cư Vũng Thùng, chung

cư Làng Chài thuộc phường Nại Hiên Đông; chung cư Suối Đá A và S thuộc phường Thọ Quang Để loại trừ hoặc hạn chế nguyên nhân này chúng ta cần tiếp cận, tạo điều kiện đảm bảo công ăn việc làm cho người dân, giúp họ có cuộc sống ổn định

Đối với các đối tượng có tiền án, tiền sự về ma túy, sau cai đang quản lý tại địa phương, người nghiện ma túy đang trong diện quản lý các ban ngành, đoàn thể, chính quyền cần quan tâm tìm hiểu tâm tư, tình cảm cũng như khả năng, điều kiện dẫn đến tái phạm, tái nghiện để có biện pháp tiếp cận, ngăn chặn sớm như tạo công ăn việc làm, tác động tâm lý, cảm hóa giáo dục để họ sớm trở thành người lương thiện, sống có ích cho gia đình và xã hội

1.5.1.2 Biện pháp chính trị - tư tưởng

Là biện pháp tác động vào ý thức, tư tưởng của người dân, nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của công dân, chấp hành nghiêm chỉnh các chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật đã đề ra, xây dựng nếp sống văn minh,

đạo đức trong sạch, tự giác tham gia đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung

và tội phạm về ma túy nói riêng

Đối với công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy thì biện pháp này cực kỳ quan trọng, biện pháp Chính trị - tư tưởng sẽ tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng của quần chúng nhân dân, giúp từng người dân nâng cao trách nhiệm và hiểu biết về tác hại của ma túy, pháp luật phòng chống ma túy từ đó quần chúng nhân dân không những ý thức về tác hại của ma túy, quy định của pháp luật về ma túy mà còn là cánh tay nối dài giúp lực lượng Công an nhân dân trong công tác phòng, chống tội phạm về ma túy Để làm tốt công tác này thì việc tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức, tư tưởng phòng ngừa tội phạm, đặc biệt là nhận thức sâu sắc về những hậu quả do thực hiện hành vi phạm tội về ma túy và nâng cao tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với xã hội trong công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy

1.5.1.3 Biện pháp xã hội- văn hóa- giáo dục

Không ngừng nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân, đảm bảo phổ cập giáo dục, không ngừng nâng cao trình độ văn hóa xã hội

Tổ chức hệ thống giáo dục rộng khắp trên địa bàn quận Sơn Trà, hạn chế đến mức thấp nhất tỷ lệ học sinh bỏ học sớm, nâng cao trình độ, nhận thức pháp luật và nhận thức về ma túy, tác hại của ma túy trong học sinh, sinh viên trên địa bàn để các em có được kiến thức cơ bản trước khi bước vào đời

Tổ chức các sân chơi, giao lưu tại nhà văn hóa hay tổ chức văn hóa lành mạnh, bổ ích thu hút các tổ chức xã hội và quần chúng nhân dân cùng tham gia Biện pháp này có tác động to lớn, lâu dài với việc hạn chế, khắc phục vào phòng ngừa tình hình tội phạm ma túy

1.5.1.4 Biện pháp tổ chức - quản lý

Đây là biện pháp hình thành và hoàn thiện những hệ thống tổ chức - quản

lý xã hội một cách chặt chẽ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, nhằm bảo đảm cho việc hoạt động quản lý gắn liền với hoạt động của tổ chức, lãnh

đạo, từ đó sẽ không tạo ra những nguyên nhân, điều kiện cho quá trình hình thành những động cơ, ý thức phạm tội, đồng thời không tạo sơ hở cho việc thực hiện tội phạm nói chung cũng như các loại tội phạm về ma túy nói riêng Đây là biện pháp được xem là rất quan trọng vì Nhà nước sẽ quản lý xã hội một cách chặt chẽ, khoa học và công bằng qua đó hạn chế càng hiệu quả vi phạm và tội phạm nảy sinh

1.5.1.5 Biện pháp pháp luật

Pháp luật và pháp chế Xã hội Chủ nghĩa có vai trò quan trọng trong phòng ngừa tội phạm nói chung và các tội phạm về ma túy nói riêng Tác dụng của việc phòng ngừa của pháp luật được thể hiện ở toàn bộ quá trình xây dựng, hoàn thiện

hệ thống pháp luật và thực thi pháp luật Một hệ thống pháp luật, nhất là pháp luật về phòng, chống ma túy hoàn chỉnh, phù hợp với thực tiễn sẽ có tác dụng ngăn ngừa hành vi phạm tội, trong đó có các loại tội phạm về ma túy

Sử dụng biện pháp pháp luật với tính cách là biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm đòi hỏi phải:

- Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, thường xuyên rà soát các quy định hiện hành, kịp thời sửa đổi quy định bất cập, bổ sung quy định mới nếu thấy cần thiết, đặc biệt là các loại ma túy mới vào danh mục cấm của Chính phủ Biện pháp pháp luật cần hướng đến ngày càng hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật phòng, chống các tội phạm về ma túy nói riêng Cần nhớ rằng, hệ thống pháp luật hoàn thiện là rào cản hữu hiệu trong việc ngăn chặn tội phạm

- Thực hiện đúng thẩm quyền của các cơ quan và những người có trách nhiệm trong quá trình đấu tranh phòng, chống tội phạm

- Biện pháp áp dụng cho tất cả mọi người trong xã hội Đây là các biện pháp mang tính định hướng, tuyên truyền, giúp đỡ phù hợp với điều kiện chung của nhiều người Ví dụ: biện pháp tổ chức hướng nghiệp, dạy nghề cho người người nghiện ma túy để họ có cơ hội, điều kiện thuận lợi sớm hòa nhập cộng

đồng, tự lực mưu sinh nuôi sống bản thân và gia đình, không còn là gánh nặng cho gia đình và xã hội

- Biện pháp phòng ngừa những người có đặc điểm nhân thân xấu, có tiền

án, tiền sự về ma túy, nghiện ma túy còn khả năng điều kiện tái nghiện, tái phạm tội Những biện pháp này đòi hỏi mức độ sâu sắc hơn về chuyên môn nghiệp vụ

Ví dụ: Hướng nghiệp, dạy nghề cho những người đã chấp hành xong án phạt tù

về tội ma túy để họ có điều kiện thuận lợi có được công ăn việc làm ổn định, hoàn lương, sống có ích

- Biện pháp phòng ngừa đối với những người đang chấp hành hình phạt

tù Đây là biện pháp trách nhiệm hình sự, có tính cưỡng chế, áp dụng riêng biệt cho người phạm tội trên cơ sở quy định của pháp luật Ví dụ: Qúa trình chấp hành án tại các trại giam, phạm nhân sẽ được bổ túc văn hóa, hướng nghiệp, dạy nghề, tham gia lao động sản xuất

- Biện pháp phòng ngừa đối với người chưa thanh niên: Người chưa thành niên có nguy cơ cao nghiện ma túy, phạm tội về ma túy, do những hạn chế về nhận thức và tâm sinh lý Vì vậy biện pháp phòng ngừa cho người chưa thành niên cần đặc biệt chú ý công tác giáo dục, quản lý giúp đỡ và tránh những tác động gây tổn thương về thể chất, tinh thần đối với người chưa thành niên Làm sao có thể trang bị sớm cho các em những kiến thức cơ bản về ma túy, tác hại của ma túy, nhận thức các qui định của pháp luật về ma túy để làm hành trang cho các em vững bước trong tương lai

1.5.2 Phòng ngừa nghiệp vụ của lực lượng chuyên trách

Phòng ngừa nghiệp vụ là hệ thống các biện pháp mang tính đặc thù do cơ quan chức năng tiến hành nhằm tác động đến những nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh, phát triển các tội phạm về ma túy và các cá nhân con người có nhận thức và hành động sai lệch nhằm ngăn ngừa tội phạm có thể xảy ra;

Nhóm biện pháp nghiệp vụ bao gồm các biện pháp cụ thể như sau:

Thứ nhất: Để góp phần phục vụ tốt công tác phòng ngừa các tội phạm về

ma túy cần nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân trong công tác phát hiện, tố giác tội phạm, đồng thời các cơ quan cần kịp thời động viên về tinh thần

và vật chất đối với những cá nhân và tập thể trong công tác phòng ngừa, đấu tranh, tố giác tội phạm hoặc giúp đỡ các cơ quan hoạt động tố tụng điều tra, xử

lý các tội phạm về ma túy;

Thứ hai: Xã, phường, thị trấn có vai trò rất quan trọng trong công tác

phòng, chống ma túy Bởi đây là nơi triển khai các hoạt động cụ thể trong công tác phòng, chống ma túy, trực tiếp quản lý giáo dục các đối tượng nghiện, là nơi

có điều kiện thuận lợi để tổ chức sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, trường học đóng trên địa bàn Lực lượng Cảnh sát khu vực; Công an huyện phụ trách xã

về an ninh, trật tự; Công an xã; Trưởng thôn, Trưởng bản có thể nắm chắc tình hình di biến động, sinh hoạt của từng đối tượng liên quan đến ma túy, thông qua

đó, phát hiện các tụ điểm mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, việc trồng cây có chứa chất ma túy; đây cũng là nơi phải tiếp tục quản lý, giáo dục những người hết thời hạn chấp hành hình phạt tù từ các trại giam, hết thời hạn ở

cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc trở về Nếu làm tốt khâu công tác này sẽ góp phần làm giảm cơ bản tình hình phạm tội về ma túy và tái nghiện ma túy

Tiểu kết chương 1

Trong Chương 1, tác giả đã trình bày, phân tích một số vấn đề lý luận cơ bản về tình hình tội phạm ma túy, phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy Phân tích làm rõ những vấn đề cơ bản về chủ thể phòng ngừa tình hình tội phạm

về ma túy Trong đó, tác giả đã tập trung phân tích, làm rõ những vấn đề lý luận

cơ bản nhất về nội dung phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy để từ đó phân tích, làm rõ các biện pháp phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy Đây là những kiến thức lý luận cơ bản, cần thiết phải trang bị cho mỗi cá nhân trong quá trình triển khai thực hiện công tác phòng ngừa tình hình tội phạm trong thực

tế để từ đó có cách phân tích, đánh giá và đưa ra các giải pháp phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy được kịp thời, phù hợp và có hiệu quả với tình hình thực tế ở mỗi địa phương

Từ những vấn đề lý luận được làm rõ ở chương 1 chính là cơ sở lý luận quan trọng để đánh giá thực trạng phòng ngừa tình hình tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng trong Chương 2 Từ đó, đưa ra các giải pháp tăng cường phòng ngừa tình hình các tội pham về ma túy tại quận Sơn Trà trong thời gian tới

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH CÁC TỘI PHẠM VỀ

MA TÚY TẠI QUẬN SƠN TRÀ, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Những yếu tố ảnh hưởng đến phòng ngừa tình hình các tội phạm

về ma túy tại quận SơnTrà

2.1.1 Đặc điểm quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng

2.1.1.1 Đặc điểm địa lý

Sơn Trà nằm về phía Đông thành phố Đà Nẵng, trải dài theo hạ lưu phía hữu ngạn sông Hàn, có toạ độ địa lý từ16004'51'' đến 16009'13''vĩ độ Bắc,

108015'34'' đến 108018'42'' kinh độ Đông, có diện tích tự nhiên 59,32 km2 và dân

số vào khoảng 144.753 người (Niên giám TK 2013) Là một quận có ba mặt giáp

sông, biển: Phía Bắc và Đông giáp biển Đông, phía Tây giáp sông Hàn, phía Nam giáp quận Ngũ Hành Sơn Quận Sơn Trà có 7 phường: An Hải Đông, An Hải Tây, Phước Mỹ, An Hải Bắc, Nại Hiên Đông, Mân Thái và Thọ Quang;

Sơn Trà có đường nội quận nối với quốc lộ 14B đi Tây Nguyên - Lào, có cảng nước sâu Tiên Sa nối với đường hàng hải quốc tế, là một trong các cửa ngõ quốc tế về đường biển của thành phố Đà Nẵng Nhờ có cả 3 mặt giáp sông, biển,

có nhiều bãi tắm đẹp tạo cho Sơn Trà một lợi thế rất lớn về phát triển kinh tế biển cũng như phát triển các loại hình du lịch biển trong chiến lược phát triển kinh tế biển và tổng thể phát triển du lịch của của thành phố Đà Nẵng, vùng miền Trung và của cả nước;

Thiên nhiên đã dành cho Sơn Trà nhiều địa điểm lý tưởng để tổ chức các hoạt động du lịch, nghỉ dưỡng như: Suối Đá, bãi Bụt, bãi Xếp, bãi Trẹm, bãi Rạng, bãi Nam, bãi Bắc, bãi Tiên Sa, bãi Đá Đen, dải cát ven biển từ Thọ Quang đến Mỹ Khê, ven biển có nhiều bãi cát đẹp, nhiều vũng nước sâu, Sơn Trà có các làng cá truyền thống lâu đời, đang còn lưu trữ một nền văn hoá dân gian mang đầy bản sắc dân tộc, độc đáo của vùng ven biển miền Trung Đó là những

lễ hội Nghinh ông, Cầu Ngư với các hoạt động thể thao đầy thú vị, hấp dẫn, mang dáng vẻ riêng biệt của ngư dân như đua ghe, lắc thúng;

Sản xuất, khai thác thuỷ sản hình thành và trở thành nghề truyền thống, lại nằm cạnh một trung tâm công nghiệp lớn, một thị trường có sức mua mạnh, tiêu thụ một khối lượng lớn hàng thuỷ sản cho tiêu dùng hàng ngày và cho công nghiệp chế biến Khu công nghiệp Đà Nẵng và khu công nghiệp dịch vụ thủy sản Thọ Quang đã thu hút được các nhà đầu tư là hạt nhân quan trọng để làm nền tảng cho phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và sự hình thành của các

vệ tinh công nghiệp trên địa bàn quận;

2.1.1.2 Đặc điểm dân cư

Theo số liệu của Cục Thống kê TP Đà Nẵng, năm 2017, dân số quận Sơn Trà hiện nay khoảng 217.879 người, số đơn vị hành chính trực thuộc (phường) là

7 phường, diện tích tự nhiên là 63,39km2 Tỷ lệ lao động qua đào tạo chiếm 70,5% tổng số người trong độ tuổi lao động Gần 32% người dân trên địa bàn nhất là các phường ven biển như Thọ Quang, Mân Thái, Nại Hiên Đông làm ngư nghiệp, phần lớn thời gian họ ra khơi, bám biển nên cũng ảnh hưởng không ít đến việc quản lý con cái để các em sa vào ma túy

Việc phân bố dân cư không đồng đều, dân cư tập trung đông tại các phường có nhiều khu chung cư như phường Thọ Quang, Nại Hiên Đông Mà hầu như tại các khu chung cư này đều dành cho người có thu nhập thấp, người dân

có điều kiện kinh tế khó khắn, cuộc sống không ổn định, tỷ lệ thanh niên bỏ học cao, tụ tập thành nhóm ăn chơi leo lỏng, tạo ra môi trường xấu cho thanh thiếu niên tại địa phương dễ sa vào các tệ nạn xã hội nhất là ma túy Việc phân bố dân

cư này cho thấy sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt trên địa bàn giữa những khu dân

cư đông đúc, người dân có cuộc sống khó khăn, điều kiện kinh tế thấp, dân trí thấp với một bên là các khu dân cư có điều kiện kinh tế cao, các khu biệt thự liền

kề, các khu kinh doanh du lịch mà giá đất thì ngày càng leo thang

2.1.1.3 Đặc điểm kinh tế

Quận Sơn trà hiện nay chủ yếu phát triển kinh tế theo hướng phát triển du lịch, dịch vụ, thương mại và nâng cao hiệu quả khai thác thủy sản;

Tỷ trọng ngành dịch vụ tăng và chiếm hơn 66% trong cơ cấu kinh tế Tổng giá trị sản xuất hằng năm tăng bình quân gần 17% Thu nhập bình quân của người dân Sơn Trà từ chỗ trung bình trong nhóm các quận, huyện, đến năm

2017 đã tăng lên gần 58 triệu đồng/người, thuộc nhóm quận có thu nhập khá của thành phố;

Quận Sơn Trà có tốc độ phát triển đô thị nhanh nhất Đà Nẵng, với tổng số

53 dự án Trong đó, 47 dự án đã và đang triển khai, 6 dự án chưa triển khai Nổi bật là hệ thống khách sạn, các điểm du lịch, nghỉ dưỡng và dịch vụ ăn uống ngày càng sầm uất tạo nên thế mạnh rất lớn của địa phương để phát triển đột phá về du lịch, thương mại Đến cuối năm 2017, toàn quận Sơn Trà có 246 khách sạn với hơn 10.619 phòng Trong đó, 9 khách sạn 5 sao và tương đương, 18 khách sạn 4 sao và tương đương, 48 khách sạn 3 sao và tương đương toàn quận Sơn Trà hiện có 253 nhà hàng, quán ăn cố định;

Về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của quận, chỉ tiêu tự cân đối thu chi ngân sách địa phương trong 3 năm đạt trung bình 68%; tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ trong cơ cấu kinh tế đạt 95,25%; tỷ lệ lao động qua đào tạo chiếm 70,5% tổng số người trong độ tuổi lao động; tỷ lệ phường đạt tiêu chí quốc gia về y tế đạt 100%; tỷ lệ số hộ dân cư được dùng nước sạch đạt 100%; tỷ

lệ hộ nghèo trung bình trong 3 năm chỉ chiếm 1,22%

Với những thành tích trên quận Sơn Trà đóng góp rất lớn cho việc phát triển kinh tế - xã hội cho thành phố Đà Nẵng Tính đến thời điểm hiện nay, Sơn Trà là quận loại 1 thứ ba của thành phố Đà Nẵng, sau các quận Liên Chiểu và Hải Châu

2.1.1.4 Đặc điểm văn hóa, xã hội

Trên lĩnh vực văn hóa, xã hội tiếp tục có nhiều khởi sắc Quận Sơn Trà đã tập trung thực hiện “Năm văn hóa, văn minh đô thị” với nhiều kết quả tích cực;

lao động, việc làm và các chính sách an sinh xã hội được triển khai mạnh mẽ; các chương trình “thành phố 5 không, 3 có”, chương trình “thành phố 4 an” của Thành ủy Đà Nẵng và Đề án 1035-QĐ/QU tiếp tục được duy trì và đẩy mạnh

An ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội tiếp tục được giữ vững

2.1.2 Tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà

2.1.2.1 Tình hình tệ nạn về ma túy tại quận Sơn Trà

Trong những năm qua, Quận ủy và UBND quận Sơn Trà đã ban hành nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Đề án xây dựng nếp sống văn minh đô thị, bảo vệ môi trường, phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội như Chương trình năm không, trong đó có Đề án “Không có người nghiện ma túy trong cộng đồng” và Đề án 1035-QĐ/QU của quận ủy Sơn Trà Tuy nhiên, trong thời gian qua tình hình người nghiện ma tuý trên địa bàn quận nói riêng và địa bàn thành phố nói chung vẫn còn diễn biến phức tạp, cụ thể: (Bảng 2.16 phụ lục);

Năm 2014 số người nghiện ma túy bị phát hiện đưa tập trung cai nghiện bắt buộc là 12 trường hợp, giảm 87,09% so với năm 2013; số đối tượng bị xử phạt hành chính liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy là 215 trường hợp, tăng 27% so với năm 2013;

Năm 2015 số người nghiện ma túy bị phát hiện xử lý đưa tập trung cai nghiện bắt buộc là 153 trường hợp, tăng 1.175% so với năm 2014; số đối tượng

bị xử phạt hành chính liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy là 223 trường hợp, tăng 3,72% so với năm 2014;

Năm 2016 số người nghiện ma túy bị phát hiện đưa tập trung cai nghiện bắt buộc là 115 trường hợp, giảm 24,84% với năm 2015; số đối tượng bị xử phạt hành chính liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy là 243 trường hợp, tăng 8,97% so với năm 2015;

Năm 2017 số người nghiện ma túy bị phát hiện xử đưa tập trung cai nghiện bắt buộc lý là 131 trường hợp, tăng 13,91% so với năm 2016; số đối tượng bị xử phạt hành chính liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy là 250

trường hợp, tăng 2,88% so với năm 2016;

Năm 2018 số người nghiện ma túy bị phát hiện đưa tập trung cai nghiện bắt buộc là 83 trường hợp, giảm 36,64% so với năm 2017; số đối tượng bị xử phạt hành chính liên quan đến sử dụng trái phép chất ma túy là 266 trường hợp, tăng 6,4% so với năm 2017

Như vậy tình hình người nghiện ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà còn nhiều, tỷ lệ đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc tại Trung tâm Cơ sở xã hội Bàu Bàng còn cao, số người nghiện mới liên tục gia tăng, loại ma túy sử dụng chủ yếu là ma túy tổng hợp;

2.1.2.2 Tình hình đấu tranh với tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà

Từ năm 2014 đến năm 2018 trên địa bàn quận Sơn Trà xảy ra 102 vụ án

về ma tuý với 157 bị can; thu giữ 38,5437 gam heroine, 1,524 gam cần sa, 1.795,5401 gam ma tuý tổng hợp (bảng 2.3 và bảng 2.17), cụ thể như sau:

Năm 2015 xảy ra 10 vụ, giảm 02 vụ so với năm 2014; bắt giữ 21 đối tượng, tăng 06 đối tượng so với năm 2014; thu giữ 1,524 gam cần sa, 1.043,765 gam ma túy tổng hợp;

Năm 2016 xảy ra 19 vụ, tăng 09 vụ so với năm 2015; bắt giữ 24 đối tượng, tăng 03 đối tượng so với năm 2015; thu giữ 1,7257 gam heroin, 55,4991 gam ma túy tổng hợp;

Năm 2017 xảy ra 26 vụ, tăng 07 vụ so với năm 2016; bắt giữ 32 đối tượng, tăng 08 đối tượng so với năm 2016; thu giữ 36,3580 gam heroin, 255,983 gam ma túy tổng hợp;

Năm 2018 xảy ra 35 vụ, tăng 09 vụ so với năm 2017; bắt giữ 55 đối tượng, tăng 13 đối tượng so với năm 2017; thu giữ lên tới 361,963 gam ma túy tổng hợp;

Theo thống kê tại (bảng 2.2), tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà từ trước đến nay chỉ xảy ra 2 tội danh chính đó là tội tàng trữ trái phép chất ma túy

và tội mua bán trái phép chất ma túy

Tang vật thu giữ trong các vụ án ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, từ chỗ

là ma túy tự nhiên như Cần sa và ma túy bán tổng hợp như Hêrôin thì nay chuyển sang chủ yếu là ma túy tổng hợp như thuốc lắc (Amphetamine), hàng đá (Methamphetamine), Khay (Ketamine) và mới hơn nữa là ma túy Cỏ Mỹ (XRL11) Đây là những loại ma túy dễ sử dụng, dễ cất giấu, khi sử dụng dễ mang lại cảm giác khoái cảm cao và lâu dài

Trên địa bàn quận Sơn Trà trong thời gian vừa qua cũng đã xảy ra nhiều

vụ án hình sự nghiêm trọng, hung thủ là người nghiện ma túy thực hiện hành vi

do ngáo ma túy xảy ra trên địa bàn quận Sơn Trà, trong đó có vụ giết người xảy

ra tại bãi tắm Mân Thái vào rạng sáng ngày15/10/2016 và vụ cướp ngân hàng xảy ra vào chiều ngày 02/03/2017

2.1.3 Nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà

Qua kết quả nghiên cứu, phân tích, đánh giá về tình hình các tội phạm về

ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm

2018 có thể rút ra các nguyên nhân, điều kiện của tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà như sau:

2.1.3.1 Nguyên nhân và điều kiện khách quan

Sự tác động của quá trình toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và mặt trái của nền kinh tế thị trường đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống

xã hội nước ta nói chung và quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng nói riêng, là nhân

tố tác động làm gia tăng tình hình tội phạm, trong đó có các tội phạm về ma túy; Quận Sơn Trà là địa bàn du lịch thu hút hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước Kéo theo đó là số đối tượng ở địa phương khác đến trà trộn vào khách du lịch, ẩn nấu, lợi dụng hoạt động phạm tội nên công tác quản lý, phát hiện còn gặp nhiều khó khăn Qua phân tích bảng 2.10 và bảng 2.11 chúng ta có thể thấy tại các phường trọng điểm về du lịch như An Hải Đông, An Hải Tây, An Hải Bắc, Phước Mỹ thì trong những năm gần đây tình hình tội phạm về ma túy luôn

tăng về số vụ và số đối tượng, điều đó cho thấy các địa bàn du lịch luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng ẩn nấu, hoạt động phạm tội

Sự phân hóa giàu nghèo ngày càng rõ rệt, một số người gặp điều kiện thuận lợi đã giàu lên nhanh chóng nhất là qua hoạt động kinh doanh bất động sản trong thời điểm giá đất ven biển tại quận Sơn Trà đang leo thang từng ngày, sự phân hóa giàu nghèo này rõ rệt nhất theo địa bàn giữa những khu chung cư giành cho người có thu nhập thấp như khu chung cư Vũng Thùng, chung cư Suối Đá

so với các khu du lịch sầm uất như khu đường Hà Bổng, khu biệt thự liền kề Phúc Lộc Viên, EURO villa Qua phân tích bảng 2.5 và bảng 2.6 chúng ta có thể thấy số đối tượng nghiện ma túy, số đối tượng không nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không ổn định thường hoạt động phạm tội về ma túy làm cho tình hình tội pham về ma túy trên địa bàn diễn biến ngày càng phức tạp

Tình hình người nghiện ma túy, người sử dụng ma túy ngày càng tăng, từ

đó tạo ra nguồn cầu rất lớn về ma túy, kích thích các loại tội phạm về ma túy phát triển Bên cạnh đó, việc giải quyết các vấn đề sau cai nghiện chưa hiệu quả,

tỷ lệ người nghiện ma túy thất nghiệp cao nên dễ chuyển từ việc sử dụng trái phép chất ma túy sang vận chuyển, mua bán các chất ma túy để có ma túy hoặc tiền để tiếp tục mua ma túy sử dụng;

Sự phát triển của các dịch vụ kinh doanh có điều kiện như vũ trường, quán bar, karaoke, nhà nghỉ, khách sạn… với sự phát triển đó đã kéo theo tình trạng

sử, mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà tăng lên;

Trình độ dân trí thấp, tỷ lệ thanh thiếu niên trên địa bàn quận bỏ học sớm tăng (bảng 2.9), trong khi gần 32% người dân trên địa bàn nhất là các phường ven biển như Thọ Quang, Mân Thái, Nại Hiên Đông làm ngư nghiệp, phần lớn thời gian họ ra khơi, bám biển nên có ít thời gian giám sát, quản lý con cái, nhiều gia đình không thường xuyên quan tâm chăm lo giáo dục con cái, thậm chí buông lỏng sự quản lý, kiểm soát, bỏ mặc cho nhà trường, xã hội; các giá trị đạo đức xã hội truyền thống bị xói mòn và tụt dốc một cách đáng báo động; nền tảng

gia đình bị lung lay làm cho con người dễ sa ngã, đi vào con đường phạm tội, nhiều em sa vào ma túy, nghiện ma túy, hoạt động phạm tội về ma túy đến khi bị phát hiện xử lý thì gia đình mới nhận ra

2.1.3.2 Nguyên nhân và điều kiện chủ quan

Nguyên nhân và điều kiện thuộc về nhân thân người phạm tội:

- Do những tác động tiêu cực từ môi trường gia đình và xã hội đã hình thành ở người phạm tội những đặc điểm nhân cách lệch lạc, trái ngược với chuẩn mực đạo đức xã hội, có động cơ, mục đích vụ lợi cá nhân, vị kỷ thấp hèn, lối sống trụy lạc, nhu cầu hưởng thụ vật chất tầm thường; lười biếng lao động, ngại khó, ngại khổ… nên họ thường tìm đến ma túy để thỏa mãn nhu cầu trụy lạc, tìm mọi cách thực hiện hành vi phạm tội để thỏa mãn nhu cầu bản thân; Những năm gần đây qua phân tích đánh giá nhận thấy trên 90% người phạm tội về ma túy nghiện ma túy (bảng 2.5) Từ chỗ nghiện ma túy, bỏ bê công ăn việc làm, không

có tiền mua ma túy sử dụng buộc người nghiện phải mua ma túy về bán lại để có tiền tiếp tục mua ma túy sử dụng, phục vụ nhu cầu nghiện ma túy

- Tình trạng thất nghiệp cao, người sau khi chấp hành xong án phạt tù về lại địa phương, người sau cai nghiện về hòa nhập cộng đồng không có việc làm

ổn định để tự mưu sinh, công việc được đào tạo tại trại giam, trung tâm cai nghiện không còn phù hợp tại địa phương nơi họ cư trú làm cho bản thân họ cảm thấy tự ái, chán nãn, nhiều người không nhận trợ giúp của đoàn thể, chính quyền địa phương, một số đối tượng khác lại lười lao động, thích ăn chơi, thụ hưởng, dẫn tới thiếu thốn về tài chính, thiếu cân bằng trong tư duy, trong hành động, làm cho họ không làm chủ được bản thân nên thực hiện hành vi phạm tội để có tiền

mà dễ dàng nhất là hoạt động mua bán ma túy Qua phân tích đánh giá cho thấy trên 50% số bị cáo phạm tội về ma túy không có nghề nghiệp (bảng 2.6) và trên 90% bị cáo phạm tội về ma túy nghiện ma túy (bảng 2.5)

- Ngoài ra, còn có một số trường hợp do người phạm tội thiếu bản lĩnh, nhận thức pháp luật còn mơ hồ, dễ bị rủ rê lôi kéo, mua chuộc hoặc bị ép buộc…

dẫn đến có hành vi phạm tội về ma túy, tập trung vào số thanh niên từ 18 đến dưới 30 tuổi phạm tội về ma túy chiếm tỷ lệ cao trên 50% hằng năm (bảng 2.7) Đây là độ tuổi đang hoàn thiện về thể chất và tâm sinh lý, luôn muốn tự khẳng định bản thân và dễ tự ái nếu gia đình tiếp cận, dạy dỗ không đúng cách là nguyên nhân, điều kiện dẫn tới các em sa vào ma túy Với khối lượng ma túy tổng hợp rất nhỏ là 0,1gam đã bị khởi tố, xử lý hình sự thì việc các em chỉ cần mua ma túy để sử dụng là đã thực hiện hành vi phạm tội;

Những nguyên nhân và điều kiện thuộc về các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương:

- Hoạt động của các cơ quan, tổ chức xã hội trên địa bàn quận chưa đạt hiệu quả cao, năng lực tổ chức thực hiện các mặt công tác quản lý nhà nước còn nhiều hạn chế; việc giải quyết các vấn đề liên quan đến lợi ích chính đáng của người dân như: Chính sách tạo việc làm, chế độ chính sách cho người lao động chưa thỏa đáng, nhất là đối tượng phạm tội sau khi chấp hành án phạt tù, sau cai nghiện trở về địa phương…; các tổ chức đoàn thể xã hội chưa có biện pháp thu hút đoàn viên, hội viên và quần chúng tham gia sinh hoạt để tuyên truyền, giáo dục pháp luật, đạo đức, lối sống cho thanh, thiếu niên… là những điều kiện gián tiếp của tình hình các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà trong thời

gian qua;

- Công tác quản lý xã hội, quản lý con người còn bộc lộ một số thiếu sót như công tác quản lý khách lưu trú tại cách điểm kinh doanh lưu trú còn lỏng lẻo, dễ bị đối tượng lợi dụng hoạt động sử dụng, tàng trữ, mua bán trái phép chất

ma túy

- Một số văn bản pháp luật chưa đáp ứng yêu cầu công tác phòng ngừa tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong tình hình hiện nay Trên địa bàn quận Sơn Trà nói riêng và thành phố nói chung, hiện nay đang nổi lên tình trạng mua bán, sử dụng ma túy dạng Cỏ Mỹ (XLR11) nhưng vẫn chưa có chế tài, hướng dẫn xử lý cụ thể, chưa có que thử để phát hiện người sử

dụng trong khi việc sử dụng chất ma túy này để lại hậu quả rất nặng nề đối với người nghiện

- Các chính sách kinh tế chưa được đầu tư đúng mức cho công tác phòng ngừa tội phạm về ma túy, chưa có chính sách hổ trợ cho công tác tuyên truyền dẫn đến nội dung, hình thức, công tác triển khai còn mang tính hình thức cho đủ chỉ tiêu chứ chưa chú trọng đến nội dung, đối tượng cần tuyên truyền và hiệu

quả mà công tác tuyên truyền mang lại đến đâu

- Hoạt động của các cơ quan bảo vệ pháp luật còn có một số hạn chế, yếu kém nhất định, chưa đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ như: Thiếu khách quan, bỏ lọt tội phạm, xử lý chưa đúng với quy định của pháp luật, chưa chú trọng việc xét xử công khai, lưu động các vụ án phức tạp về ma túy tại các phường trọng điểm về ma túy để răn đe các đối tượng khác đang có ý định hoặc đang thực hiện các tội phạm về ma túy Tại quận Sơn Trà mới chỉ dừng lại ở việc xét xử công khai, lưu động các vụ án ma túy đơn giản, ít phức tạp do thời gian điều tra, truy

tố ngắn Công tác xét xử được tổ chức tại các khu dân cư có trình độ dân trí cao chứ chưa chú trọng xét xử các vụ án phức tạp, có tính chất nguy hiểm, tổ chức xét xử tại các khu dân trí thấp, địa bàn trọng điểm phức tạp về ma túy như Thọ Quang, Mân Thái, Nại Hiên Đông;

2.2 Kết quả đạt được trong công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy tại quận Sơn Trà thời gian qua

2.2.1 Công tác tham mưu

Thực tế công tác phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn quận Sơn Trà trong thời gian qua thể hiện trên các nội dung cơ bản sau:

- Trong thời gian qua, lực lượng chức năng của quận Sơn Trà nói chung

và lực lượng CSĐTTP về MT Công an quận Sơn Trà đã làm tốt chức năng tham mưu cho các cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26 tháng 3 năm 2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng về phòng, chống và kiểm soát ma tuý trong

tình hình mới; Quyết định 1001/QĐ-TTg ngày 27 tháng 6 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát

ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030; Chỉ thị CT/TU ngày 20/8/2014 của BTV Thành ủy Đà Nẵng về “Tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng chống, kiểm soát tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn thành phố” Tham mưu cho Quận ủy, UBND quận trong xây dựng

37-kế hoạch thực hiện hiện chương trình “thành phố 4 an” của Thành ủy Đà Nẵng , thực hiện Đề án 1035-QĐ/QU của Quận ủy Sơn Trà bước đầu đã mang lại hiệu quả nhất định

- Lực lượng chức năng của quận Sơn Trà nói chung và lực lượng CSĐTTP về MT Công an quận Sơn Trà ban hành nhiều Kế hoạch trong đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý một cách thường xuyên; Về việc phối hợp phòng, chống ma túy của lực lượng Công an, Hải quan, Bộ đội biên phòng… làm cho hoạt động này dần đi vào chiều sâu, đồng thời qua đó phát hiện, kiến nghị các cấp, các ngành khắc phục những sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý mà tội phạm về ma tuý có thể lợi dụng để hoạt động;

- Tham mưu cho Chủ tịch UBND quận Sơn Trà thực hiện nhiều phong trào như: “Phong trào ngày hội toàn dân bảo vệ ANTQ”, “Đẩy mạnh phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ thời kỳ mới”… hiện thành phố có 98 mô hình điển hình tiên tiến có nội dung thiết thực và phát huy hiệu quả trong phong trào toàn dân bảo vệ ANTQ như: Mô hình “Tổ, khu phố không có tội phạm và tệ nạn xã hội”; phong trào “Tuổi trẻ chung tay đẩy lùi tệ nạn xã hội”; mô hình “1+3” (1 Cựu chiến binh liên kết với 3 gia đình kề cận ngăn chặn tội phạm ma tuý và mại dâm xâm nhập vào khu dân cư); chương trình “5 không”, “3 có” của thành phố, đã góp phần tích cực vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm về ma túy nói riêng;

- Tham mưu cho các cấp uỷ Đảng và chính quyền địa phương mở thêm nhiều ngành, nghề, tạo thêm nhiều công ăn việc làm mới cho những người sau