Đánh giá tình hình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất để thực hiện các dự án do nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện như thanh, tỉnh thanh hoá

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá. Ngoài chức năng vốn có của nó là tư liệu sản xuất đặc biệt thì đất đai còn là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống. Theo thời gian và hoạt động lao động đã làm cho nhận thức của con người càng được hoàn thiện, nâng cao cùng với nhu cầu sử dụng đất ngày càng tăng để phục vụ cho đời sống, cho sản xuất, cho sự phát triển kinh tế xã hội và công tác quản lý việc sử dụng đất đã được xây dựng một cách có khoa học, theo hệ thống thống nhất từ tổng thể đến chi tiết và theo quy định chung của pháp luật Nhà nước. Trong điều kiện quỹ đất có hạn và sự phát triển mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa cũng như quá trình đô thị hóa đã làm cho đất đai ngày càng có vai trò quan trọng. Đất đai trở thành vấn đề lớn, thuộc sở hữu toàn dân, nhà nước là đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý đối với đất đai, thực hiện hoạt động giao đất, cho thuê đất,… Để có mặt bằng xây dựng các dự án, nhà nước phải thu hồi đất của nhân dân và thực hiện việc bồi thường hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân có đất bị thu hồi. Trong thời gian gần đây, Nhà nước đã thực hiện cơ chế thu hồi đất của người sử dụng đất để giao cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều tranh cãi, bức xúc trong thực tế triển khai, nhất là bức xúc của những người bị thu hồi đất về thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Những quy định của pháp luật về thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư đang từng bước hoàn thiện. Tuy nhiên, người sử dụng đất họ luôn có xu hướng yêu cầu giá bồi thường về đất cao hơn nhiều lần so với thực tế. Có thể coi đây là nguyên nhân chính làm nảy sinh nhiều vướng mắc trong việc thực hiện các thủ tục khi thu hồi đất. Gần đây, Đảng và Nhà nước đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư nhưng đây là một vấn đề hết sức nhạy cảm nên vẫn còn gặp nhiều vướng mắc gây nhiều bức xúc cho nhân dân. Do đó, tình trạng giải phóng mặt bằng chậm là rất phổ biến, làm chậm tiến độ thực hiện các dự án.

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính chấp thiết của đề tài

Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá Ngoài chức năng vốn có của nó

là tư liệu sản xuất đặc biệt thì đất đai còn là thành phần quan trọng hàng đầucủa môi trường sống Theo thời gian và hoạt động lao động đã làm cho nhậnthức của con người càng được hoàn thiện, nâng cao cùng với nhu cầu sử dụngđất ngày càng tăng để phục vụ cho đời sống, cho sản xuất, cho sự phát triểnkinh tế - xã hội và công tác quản lý việc sử dụng đất đã được xây dựng mộtcách có khoa học, theo hệ thống thống nhất từ tổng thể đến chi tiết và theo quyđịnh chung của pháp luật Nhà nước Trong điều kiện quỹ đất có hạn và sự pháttriển mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa cũng như quátrình đô thị hóa đã làm cho đất đai ngày càng có vai trò quan trọng Đất đai trởthành vấn đề lớn, thuộc sở hữu toàn dân, nhà nước là đại diện chủ sở hữu vàthống nhất quản lý đối với đất đai, thực hiện hoạt động giao đất, cho thuê đất,

… Để có mặt bằng xây dựng các dự án, nhà nước phải thu hồi đất của nhândân và thực hiện việc bồi thường hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân có đất bị thuhồi Trong thời gian gần đây, Nhà nước đã thực hiện cơ chế thu hồi đất củangười sử dụng đất để giao cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều tranh cãi,bức xúc trong thực tế triển khai, nhất là bức xúc của những người bị thu hồiđất về thực hiện bồi thường, hỗ trợ tái định cư Những quy định của pháp luật

về thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư đang từng bước hoàn thiện Tuynhiên, người sử dụng đất họ luôn có xu hướng yêu cầu giá bồi thường về đấtcao hơn nhiều lần so với thực tế Có thể coi đây là nguyên nhân chính làm nảysinh nhiều vướng mắc trong việc thực hiện các thủ tục khi thu hồi đất Gầnđây, Đảng và Nhà nước đã có nhiều cố gắng trong việc thực hiện chính sáchbồi thường hỗ trợ tái định cư nhưng đây là một vấn đề hết sức nhạy cảm nênvẫn còn gặp nhiều vướng mắc gây nhiều bức xúc cho nhân dân Do đó, tìnhtrạng giải phóng mặt bằng chậm là rất phổ biến, làm chậm tiến độ thực hiệncác dự án

Huyện Như Thanh là một huyện miền núi Tây Nam tỉnh Thanh Hóa,

có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, xã hội, những năm trở lại đây tốc độphát triển kinh tế nhanh Đất đai của Như Thanh được chuyển mục đích sửdụng khá nhiều, đồng nghĩa với việc áp dụng những chính sách của Nhà nướctrong việc thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng và hỗ trợ đối với những

người mất đất sản xuất nông nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, hiệu quả thấplàm ảnh hưởng đến tiến độ các dự án, gây thiệt hại lớn về kinh tế, làm mất ổnđịnh chính trị xã hội Đây là một vấn đề hết sức nhạy cảm, phức tạp tác độngtới mọi mặt của đời sống kinh tế xã hội Từ thực tế trên, nhận thức được tầmquan trọng của công tác giải phóng mặt bằng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Đánh giá tình hình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, thu hồi đất để thực hiện các dự án do nhà nước thu hồi đất trên địa bàn huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hoá”.

2 Mục đích và yêu cầu của nghiên cứu

b Yêu cầu nghiên cứu

- Phân tích đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với công tác giảiphóng mặt bằng trên địa bàn huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa

- Đề xuất các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các

dự án trên địa bàn huyện

3 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, đề tài gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Thực trạng

Chương 3: Giải pháp

Phần kết luận và kiến nghị

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG 1.1 Những vấn đề chung về giải phóng mặt bằng

1.1.1 Khái niệm về giải phóng mặt bằng (GPMB)

Khái niệm “Giải phóng mặt bằng” được dùng phổ biến hiện nay là khiNhà nước có quyết định thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, lợi íchquốc gia, lợi ích công công và phát triển kinh tế Giải phóng mặt bằng là mộtkhái niệm rộng của công tác thu hồi đất để phục vụ quốc phòng an ninh, các dự

án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước; bao gồm các công đoạn: bồithường cho đối tượng sử dụng đất, giải tỏa các công trình trên đất, di chuyểnngười dân tạo mặt bằng cho triển khai dự án, hỗ trợ người dân có đất bị thuhồi, tái tạo lại chỗ ở, việc làm, thu nhập, ổn định cuộc sống

Quá trình giải phóng mặt bằng được tính từ khi bắt đầu thành lập hộiđồng giải phóng mặt bằng đến khi giải phóng xong và giao cho chủ đầu tưmới Đây là một qua trình đa dạng và phức tạp thể hiện sự khác nhau giữa các

dự án và liên quan trực tiếp đến các bên tham gia và của toàn xã hội

1.1.2 Đặc điểm của giải phóng mặt bằng

1.1.2.1 Giải phóng mặt bằng đòi hỏi một lượng vốn lớn

Đất đai là một tài sản lớn và gần như vô hạn nó có sức ảnh hưởngmạnh mẽ tới đời sống của con người Đặc biệt với tốc độ phát triển đô thị hóanhư hiện nay có thể nói đất đai sinh lời rất lớn

Giải phóng mặt bằng thường được tiến hành ở quy mô lớn, hàng trămthậm chí là hàng ngàn hộ gia đình

Giải phóng mặt bằng phải tiến hành bồi thường về đất đai, tài sản, hỗtrợ di dời ổn định cuộc sống cho người dân

Giải phóng mặt bằng đòi hỏi về thời gian, công sức, trang thiết bị hiệnđại nên chi phí hoạt động rất cao

Với những đặc điểm như nêu trên của công tác giải phóng mặt bằng, cóthể thấy giải phóng mặt bằng đòi hỏi một lượng vốn chiếm tỷ trọng cao trongtổng toàn bộ lượng vốn đầu tư

1.1.2.2 Giải phóng mặt bằng gắn với các dự án đầu tư có xây dựng

Giải phóng mặt bằng là yếu tố quan trọng không thể thiếu đối với các

dự án mở rộng đô thị, nâng cấp giao thông, xây dựng khu chung cư, công trìnhphục vụ an ninh quốc phòng, chính trị văn hóa xã hội Vì thế, các dự án đầu tư

có quy mô lớn, bao trùm một phạm vi rộng, thường phải giải phóng mặt bằng

vì những vùng đất chưa được sử dụng ngày càng ít đi hoặc không đáp ứngđược nhu cầu của chủ dự án về vị trí địa hình, điều kiện kinh tế, giao thông

1.1.2.3 Giải phóng mặt bằng là hoạt động nhạy cảm và phức tạp, tác động qua lại với nhiều yếu tố kinh tế, văn hóa, xã hội, y tế.

- Đối tượng giải phóng mặt bằng đa dạng: Các dự án giải phóng mặtbằng phải tiến hành bồi thường thiệt hại đất đai với nhiều vị trí, mục đích sửdụng khác nhau (đất nông nghiệp, đất lâm nghiệp, đất chuyên dụng,…), nhiềubất động sản với nhiều hình thức sở hữu, sử dụng quản lý khác nhau Do đó,đòi hỏi sự tỉ mỉ, cặn kẽ, sự chính xác trong việc xác lập hồ sơ pháp lý vàphương án giá cả bồi thường để định cư

- Giải phóng mặt bằng bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố: Việc thực hiệngiải phóng mặt bằng là một vấn đề hết sức quan trọng, nó có sức ảnh hưởng rấtlớn đối với đời sống kinh tế xã hội Vì thế, giải phóng mặt bằng cũng bị ảnhhưởng bởi rất nhiều yếu tố:

+ Thứ nhất, giải phóng mặt bằng bị ảnh hưởng bởi thị trường đất đai

Đất đai là một tài sản có giá trị to lớn, giá cả biến động liên tục Giá cảtrên thị trường bất động sản thực tế rất cao, chênh lệch rất nhiều so với giá đền

bù Mức giá đền bù thấp hơn so với giá thị trường sẽ là một ảnh hưởng khôngnhỏ đến quyền lợi của đối tượng bị di dời Do vậy, hiện tượng khiếu nại, tốcáo, không chịu hợp tác liên quan đến giá bất động sản làm chậm tiến độGPMB là phổ biến

+ Thứ hai, giải phóng mặt bằng bị ảnh hưởng bởi lượng vốn dự kiến

dùng cho giải phóng mặt bằng

Trong giải phóng mặt bằng, với số lượng vốn đền bù đã xác định,những phát sinh tăng vọt như mức giá đền bù về đất sẽ làm tăng lượng tiền chogiải phóng mặt bằng, đôi khi còn vượt quá so với dự kiến ban đầu, dẫn tới việcGPMB bị trì trệ từ phía nhà đầu tư Đó là hậu quả của việc tính toán chủ quan,sai lầm trong việc xác định vốn dự kiến cho GPMB

+ Thứ ba, giải phóng mặt bằng bị chi phối bởi chính sách đền bù, tái

định cư của Nhà nước

Việc đền bù tái định cư là chính sách của Nhà nước có sức ảnh hưởngmạnh mẽ, xuyên suốt trong quá trình thực hiện giải phóng mặt bằng Những

mặt bằng một cách nhanh chóng Và ngược lại, nếu như các chính sách mâuthuẫn với thực tiễn không phù hợp thì nó lại là một trở ngại lớn trong việc thựchiện giải phóng mặt bằng Các chính sách của Nhà nước đưa ra trong việc đền

bù tái định cư như: Trình tự tiến hành giải phóng mặt bằng, quy định về quyền

và nghĩa vụ của chủ thể và các bên liên quan, đồng thời quy định về mức giáđền bù tái định cư

+ Thứ tư, giải phóng mặt bằng bị chi phối bởi quy mô dự án và đặc

điểm kinh tế xã hội trên địa bàn

Quy mô dự án và đặc điểm kinh tế xã hội trên địa bàn đóng vai tròquan trọng trong việc giải phóng mặt bằng Nó quyết định quy mô giải phóngmặt bằng, tính chất đặc điểm của các đối tượng, mức độ phức tạp của giảiphóng mặt bằng Các dự án giải phóng mặt bằng tại các vùng có điều kiệnkinh tế - xã hội phức tạp như đô thị, khu dân cư thì việc bồi thường tái định cưvới mức giá sẽ cao hơn Bên cạnh đó, cũng sẽ có nhiều phức tạp xảy ra hơn sovới vùng nông thôn như nhiều đơn khiếu do sự đông đúc về dân cư, đất đainhỏ lẻ, nhu cầu sử dụng đa dạng, mức sinh lời của đất cao, giá trị tài sản lớn

1.1.3 Vai trò của giải phóng mặt bằng

Trong điều kiện phát triển của các quốc gia nói chung và Việt Nam nóiriêng, “giải phóng mặt bằng” là quy luật tất yếu của sự phát triển, là một trongnhững công việc quan trọng phải làm trên con đường công nghiệp hóa – hiệnđại hóa đất nước Nhìn vào sự phát triển kinh tế của các quốc gia trên thế giới

có thể thấy nông nghiệp chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng thu nhập quốc dân Nhưvậy, xu hướng đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, việc chuyển đổi mục đích sử dụngđất, quy hoạch các khu dân cư, khu kinh tế… sẽ đáp ứng nhu cầu phát triển củamỗi quốc gia

Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa khôngchỉ có những đô thị đẹp, hiện đại, những khu chế xuất khổng lồ, những côngtrình công cộng khang trang mà kèm theo đó là nhu cầu cần có nhà ở rộng rãitiện nghi hơn của người dân Điều đó đòi hỏi một lượng nhu cầu tương đối lớn

về nhà ở cũng như nhu cầu khác để đảm bảo cho cuộc sống hàng ngày như:khu vui chơi giai trí, bệnh viện, trường học,… Đề đáp ứng được nhu cầu nàycần phải giải phóng mặt bằng đề xây dựng các công trình đó Bên cạnh đó, hệthống giao thông cũng cần được mở rộng để đáp ứng nhu cầu đi lại, lưu thônghàng hóa

1.1.4 Quy trình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng

1.1.4.1 Thông báo thu hồi đất

Song song với việc ban hành văn bản giới thiệu địa điểm đầu tư cho hộiđồng giải phóng mặt bằng thực hiện thu hồi đất theo quy hoạch đã được phêduyệt và công bố, UBND tỉnh ủy quyền cho UBND cấp huyện ký ban hànhthông báo thu hồi đất Thông báo thu hồi đất là căn cứ pháp lý để tổ chức đượcgiao nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng và nhà đầu tư thực hiện công tácbồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thủ tục quy định

Nội dung thông báo thu hồi đất gồm: lý do thu hồi đất, diện tích và vị tríkhu đất bị thu hồi trên cơ sở hồ sơ địa chính hiện có hoặc quy hoạch chi tiết xâydựng được cấp có thẩm quyền phê duyệt và dự kiến về kế hoach di chuyển

Việc thông báo thu hồi đất được thực hiện trên phương tiện thông tinđại chúng và niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, tại điểm sinh hoạt chung củakhu dân cư nơi có đất bị thu hồi

1.1.4.2 Thành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thành lập

tổ công tác giúp việc hội đồng

Sau khi được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, chủ đầu tưhoặc tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện dự án có trách nhiệm gửi văn bảnđến UBND cấp huyện nơi có đất thu hồi để thực hiện dự án đề nghị thành lậpHội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đồng thời gửi UBND tỉnh để theodõi, kiểm tra, chỉ đạo thực hiện Văn bản gửi kèm theo bao gồm:

- Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư của cấp có thẩm quyền;

- Kế hoạch chi tiết tiến độ giải phóng mặt bằng;

- Dự toán chi phí để tổ chức công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Kế hoạch đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tuyển dụng lao động chocác hộ trong phạm vi thu hồi đất (nếu có

- Văn bản cử người đại diện tham gia hội đồng và tham gia tổ công tác.Trong thời hạn không quá 07 ngày, kể từ khi nhận được văn bản đềnghị kèm theo hồ sơ quy định, Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng cấphuyện có trách nhiệm thẩm tra hồ sơ, trình UBND cấp huyện ký quyết địnhthành lập hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và thành lập tổ công tácgiúp việc hội đồng

Hội đồng GPMB và tổ công tác chấm dứt hoạt động sau khi hoàn thành

1.1.4.3 Lập kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng, thẩm tra dự toán chi phí tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

- Sau khi có quyết định thành lập hội đồng, hội đồng bồi thường giảiphóng mặt bằng cấp huyện phối hợp với chủ đầu tư và UBND cấp xã nơi có dự

án lập kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng

+ Thời gian lập kế hoạch tiến độ chi tiết GPMB để trình UBND cấphuyện phê duyệt tối đa là 05 ngày;

+ Trong thời gian không quá 03 ngày từ khi nhận được tờ trình của hộiđồng bồi thường giải phóng mặt bằng, UBND cấp huyện có trách nhiệm kýquyết định phê duyệt

* Căn cứ quyết định phê duyệt kế hoạch tiến độ chi tiết và dự toán chiphí phục vụ công tác giải phóng mặt bằng của chủ đầu tư, trong thời giankhông quá 05 ngày, phòng tài chính kế hoạch có trách nhiệm thẩm tra, tìnhUBND cấp huyện phê duyệt dự toán và trong thời gian 03 ngày UBND cấphuyện có trách nhiệm ký quyết định phê duyệt dự toán GPMB

* Kê khai và tổ chức điều tra hiện trạng, xác minh nội dung kê khai.Các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi thu hồi đất có tráchnhiệm ký xác nhận rõ ngày, tháng, năm nhận được tờ khai để lưu hồ sơ giảiphóng mặt bằng Tờ khai bao gồm những nội dung như sau:

- Diện tích, loại đất (mục đích sử dụng đất), nguồn gốc, thời điểm đấtđược sử dụng theo mục đích hiện trạng, các giấy tờ về quyền sử dụng đất hiện

có, vị trí đất (theo bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành hàng năm)…;

- Số lượng, loại nhà, cấp nhà, chất lượng, thời gian đã sử dụng, tính chấthợp pháp của nhà, công trình hiện có trên đất bị thu hồi; Số lượng, loại cây,tuổi cây,…; Diện tích, năng suất, sản lượng, thời điểm thu hoạch đối với thủysản; Số lượng mộ phải di dời…;

- Số hộ gia đình, số nhân khẩu ăn ở thường xuyên tại nơi có đất bị thuhồi; số lao động chịu ảnh hưởng do việc thu hồi đất…; Nguyện vọng tái định

cư và chuyển đổi nghề nghiệp (nếu có)

Trong thời hạn không quá 05 ngày (đối với hộ gia đình, cá nhân);Không quá 10 ngày làm việc (đối với tổ chức) Quá thời hạn trên, Tổ công tácphối hợp với UBND cấp xã và chủ đầu tư lập biên bản và lưu vào hồ sơ giảiphóng mặt bằng

+ Tổ chức điều tra hiện trạng, xác minh nội dung kê khai

Hết thời hạn mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân nằm trong phạm vi thu hồiđất phải nộp tờ kê khai, các đơn vị trong tổ chức bộ máy giải phóng mặt bằngcấp huyện và các cơ quan liên quan có trách nhiệm thực hiện các nội dungcông việc sau:

Tổ công tác phối hợp với UBND cấp xã tổ chức lập biên bản điều tra,xác minh các số liệu đối với từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhà, đấttrong phạm vi thu hồi… và phải có kèm theo bản vẽ sơ họa thổ đất

Biên bản được lập trên khổ giấy A4 (theo mẫu) và đóng dấu xác nhậncủa UBND cấp xã Biên bản được lập thành 04 bản có giá trị pháp lý như nhau

Trường hợp tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi thu hồi đất cốtình không hợp tác thì tổ công tác phối hợp với UBND cấp xã, chủ đầu tư lậpbiên bản báo cáo hội đồng và UBND cấp huyện; đồng thời căn cứ vào số hồ sơlập, phê duyệt phương án Khi cưỡng chế thu hồi đất, trước khi phá dỡ côngtrình, hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tổ chức xác định cụ thể theo từngloại để điều chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ theo quy định

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày hoàn thành việc điều tra xác minhnội dung kê khai, các cơ quan, đơn vị sau có trách nhiệm:

UBND cấp xã có văn bản xác nhận các nội dung sau:

- Xác định nhà, đất trong pham vi thu hồi của hộ gia đình, cá nhân cótranh chấp hay không có tranh chấp;

- Căn cứ hồ sơ quản lý đất đai tại UBND cấp xã để xác định các điềukiện được bồi thường hoặc không được bồi thường

- Căn cứ hồ sơ quản lý đất đai tại UBND cấp xã để xác định các điềukiện được bồi thường hoặc khong được bồi thường

- Căn cứ hồ sơ quản lý đất đai , xác nhận thời điểm đất bắt đầu sử dụngđất; thời điểm xây dựng nhà, công trình trên đất năm trong chỉ giới giải phóngmặt bằng của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi thu hồi đất.Trường hợp không có hồ sơ thì tổ chức thu thập ý kiến của mặt trận tổ quốccấp xã và những người đã từng cư trú cùng thời điểm bắt đầu sử dụng đất đểlàm căn cứ xác nhận

- Công an xã, thị trấn có văn bản xác minh về hộ khẩu, nhân khẩu cư trútại nơi thu hồi đất, nhà của hộ gia đình, cá nhân

- Chi cục thuế có văn bản xác nhận về thu nhập sau thuế

- Phòng Lao động thương binh và xã hội có văn bản xác nhận về đốitượng chính sách được hưởng hỗ trợ theo quy định.

- Cơ quan quản lý vốn, tài sản nhà nước theo phân cấp có văn bản xácnhận về nguồn, cơ cấu vốn có nguồn gốc ngân sách nhà nước đối với đất, tàisản nằm trong chỉ giới giải phóng mặt bằng của tổ chức

- Lập niêm yết lấy ý kiến về phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư: + Phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư

Hội đồng bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện có trách nhiệmhướng dẫn chủ đầu tư lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư chi tiếtcho từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có nhà, đất trong phạm vi dự án

Nội dung phương án bồi thường hỗ trợ, tái định cư bao gồm:

- Tên địa chỉ của chủ sử dụng nhà đất; số hộ gia đình, nhân khẩu, số laođộng đang thực tế ăn ở, làm việc trên diện tích đất của chủ sử dụng trong phạm

vi dự án; số lao động phải chuyển nghề; số người đang hưởng trợ cấp xã hội

- Diện tích, loại đất, vị trí, nguồn gốc của đất bị thu hồi; diệc tích đất cònlại ngoài chỉ giới thu hồi (nếu có)

- Số lượng, chủng loại của tài sản nằm trong chỉ giới thu hồi…

- Số lượng, chủng loại mồ mả; phương án di chuyển mồ mả

- Đơn giá bồi thường về đất, tài sản, đơn giá bồi thường di chuyển mồ

mả, đơn giá hỗ trợ khác và căn cứ tính toán tiền bồi thường, hỗ trợ

- Tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ;

- Diện tích căn hộ hoặc diện tích đất được bố trí tái định cư, số tiền manhà, tiền sử dụng đất phải nộp của từng hộ gia đình, cá nhân; phương án di dờiđối với tổ chức (nếu có)

+ Niêm yết công khai, lấy ý kiến về phương án bồi thường hỗ trợ và táiđịnh cư và quy chế bắt thăm căn hộ, lô đất tái định cư

Phương án bồi thường, hỗ rợ và tái định cư, quy chế bắt thăm cán bộ, lôđất tái định cư phải được niêm yết công khai tại UBND cấp xã và điểm sinhhoạt khu dân cư nơi có đất thuộc phạm vi dự án trong thời hạn ít nhất 20 ngày.Việc niêm yết công khai phải được lập thành biên bản có xác nhận của UBNDcấp xã, Mặt trận Tổ quốc cấp xã và đại diện những người có nhà, đất thuộcphạm vi dự án Biên bản phải ghi rõ số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ýkiến khác của người bị thu hồi đất đối với phương án bồi thường, hỗ trợ và tái

định cư Tổ công tác có trách nhiệm tiếp nhận toàn bộ các ý kiến đóng góp,báo cáo hội đồng cấp huyện để xem xét, giải quyết.

- Hoàn chỉnh, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư:

+ Hoàn chỉnh phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư:

Hết thời hạn niêm yết công khai hội đồng bồi thường GPMB có tráchnhiệm hướng điều chỉnh lại các phương án bồi thường trình thẩm định

+ Thẩm định phương án Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

Sau khi nhận được phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, hội đồngbồi thường GPMB cấp huyện có trách nhiệm báo cáo hội đồng cáp huyện đểthẩm định phương án Thời gian thẩm định tối đa là 07 ngày Biên bản thẩmđịnh phải có đầy đủ chữ ký của các thành viên hội đồng

Trường hợp phương án chi tiết cần phải tiếp tục hoàn chỉnh lại theo biênbản thẩm định của hội đồng thì hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng

1.1.2 Cơ sở pháp lý về giải phóng mặt bằng

Các văn bản pháp lý áp dụng:

- Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quyđịnh chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai

- Nghị định 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về giá đất

- Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/06/2014 của Bộ Tài nguyên

& Môi trường quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụngđất, thu hồi đất

- Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quyđịnh chi tiết về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ về thutiền sử dụng đất

- Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ tài nguyên

& môi trường quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụngđất, thu hồi đất

- Luật đất đai 2013

1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả giải phóng mặt bằng

1.1.3.1 Các yếu tố thuộc về pháp luật, chính sách của Nhà nước

Nơi nào công tác quản lý đất đai tốt như đã hoàn thành bản đồ địachính có chất lượng, làm rõ nguồn gốc đất, ban hành công khai mức diện tích

đất ở và đất canh tác thì khâu đo đạc, xác định tính pháp lý của đất để áp giábồi thường hoặc hỗ trợ, di chuyển tái định cư thường thuận lợi hơn.

Ngược lại, những nơi chưa tiến hành tốt những viện thuộc nội dungquản lý đất đai thường xuyên nói trên sẽ gặp không ít khó khăn trong việc xácđịnh nguồn gốc đất, chủ sở hữu hợp pháp, diện tích, ranh giới của khu đất giữathực địa và hồ sơ giải thửa do mất nhiều thời gian để đối chiếu, xác minh Mặtkhác, mặc dù đã nhận được thông báo về chủ trương thu hồi đất và yêu cầu giữnguyên hiện trạng đất nằm trong chỉ giới giải phóng mặt bằng nhưng một số hộdân vẫn tự ý trồng cây, cơi nới các công trình khiến việc thống kê, đền bù giảiphóng mặt bằng gặp không ít khó khăn

Chính sách bồi thường và năng lực của bộ máy thực hiện giải phóngmặt bằng: Khả năng giải quyết các chế độ, chính sach đối vớ các hộ dân trongvùng bị ảnh hưởng, thái độ và năng lực cán bộ, công chức của cơ quan có thẩmquyề khi tiếp xúc với dân trong quá trình giải quyết các chế độ, chính sáchtriển khai công tác giải phóng mặt bằng Những phức tạp này nảy sinh do việckhông đạt được sự đồng thuận với người dân về mức giá đền bù, hoặc khi đạtđược sự đồng thuận thì lại không có khả năng chi trả nên luôn gây khó khăn vềsau và đòi hỏi phải thương lượng lại khi mức giá thị trường tăng Sự am hiểupháp luật, cách giải quyết nhanh, gọn gàng với sự cảm thông, tôn trọng lợi íchcủa người dân, thấu hiểu được tâm lý và nguyện vọng của người dân khi thựcthi công vụ của cán bộ, công chức sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tạodựng sự hợp tác của nhân dân trong cùng dự án nhằm tránh các phản ứng tiêucực lây lan gây bất lợi cho tiến độ giải phóng mặt bằng

Khả năng xử lý những vướng mắc phát sinh của các cơ quan chứcnăng Thắc mắc của dân phần lớn tập trung ở kết quả đo đạc, nguồn gốc đất,hạn mức đất, đơn giá đền bù hoặc hỗ trợ một số vấn đề phức tạp về đất đai doquá khứ để lại và về vị trí, chấp lượng, giá cả hoặc đất khu tái định cư,…Trong bối cảnh đó, chỉ cần một trường hợp xử lý sai (do chưa am hiểu các quyđịnh, thiếu trách nhiệm, chậm giải quyết, vô cảm, thiên vị, tiêu cực hoặcnhượng bộ vô nguyên tắc) dễ dẫn đến phản ứng dây chuyền, có thể toàn bộphương án bồi thường bị đổ vỡ phải làm lại từ đầu

Chính từ những sự bất đồng với cách giải quyết các chế độ, chính sách

và xử lý những vướng mắc phát sinh của các cơ quan chức năng mà người dântrong vùng dự án dường như khong quan tâm đến việc giải phóng mặt bằng và

bất hợp tác với các cán bộ, công chức của cơ quan chức năng đến làm việc Đó

là điểm đầu cho một xâu chuỗi phát sinh các vấn đề rắc rối khác kéo dài màngười chính quyền phải tìm cách xử lý đề hoàn thành công việc

1.1.3.2 Các yếu tố thuộc về nhà đầu tư

Khả năng tài chính và năng lực quản lý, điều hành của nhà đầu tư trongquá trình tham gia triển khai công tác giải phóng mặt bằng với tư cách là mộtthành viên trong Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Nhà đầu tư phải có

đủ khả năng tài chính để kịp thời chi trả bồi thường cho các hộ dân theo đúng

kế hoạch, tiến độ đã được thông báo Ngược lại, công tác bồi thường sẽ bịchậm trễ, trì hoãn và có thể tạo ra sự bất bình, phản ứng tiêu cực, thiếu hợp tác.Trong quá trình GPMB, sự tham gia tích cực của nhà đầu tư cùng với các cơquan có thẩm quyền giải quyết các khó khăn, vướng mắc có vai trò rất quantrọng trong việc đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng

1.1.3.3 Các yếu tố thuộc về người dân

Về mức sống và trình độ hiểu biết của người dân: đối với những nơi cómức sống cao, trình độ dân trí của người dân cao thì việc tuyên truyền phổbiến chính sách pháp luật và thực hiện bồi thường sẽ nhanh và giảm bớt đơnthư khiếu nại của người dân Người dân có ý thức hơn trong việc chấp hànhđường lối chủ trương chính sách của Đảng, chính sách pháp luật của Nhànước Một thực tế cho thấy, càng những nơi có trình độ dân trí thấp thì sốlượng đơn thư khiếu nại nhiều hơn, tiến độ GPMB chậm hơn, do người dânthường có những yêu cầu đòi hỏi trái với quy định của pháp luật, thường sosánh với các địa bàn khác mà không căn cứ vào chính sách chung

Yếu tố tâm lý: Giải phóng mặt bằng là việc mang tính chất nhạy cảm,ranh giới giữa mức đền bù và hỗ trợ rất nhỏ nên đây là vấn đề nan giải Đối vớinhững nơi có trình độ dân trí thấp thì chính sách đền bù đến với người dân chủyếu thông qua tuyền truyền Thông qua hình thức tuyên truyền đó nhiều đốitượng đã lợi dụng để tuyên truyền sai sự thật dẫn đến tình trạng cả vùng nằmtrong phạm vi giải phóng mặt bằng chống đối lại không bàn giao đất Nếuchính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội như: Hội nông dân, hộiphụ nữ, hội cựu chiến binh,… không có khả năng tuyên truyền thì rất khó chochủ đầu tư có thể thi công

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN ĐỊA

BÀN HUYỆN NHƯ THANH, TỈNH THANH HÓA 2.1 Tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về giải phóng mặt bằng trên địa bàn huyện Như Thanh, tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Về chính sách bồi thường, hỗ trợ GPMB

Cùng với sự đổi mới và phát triển của đất nước, các quy định của phápluật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xuất phát từ nhu cầu thực tiễn và điềuchỉnh ngày càng phù hợp hơn với yêu cầu thực tế cũng như yêu cầu của cácquy luật kinh tế Các chính sách đó đã có tác dụng tích cực trong việc đảm bảocân đối cho sự phát triển, khuyến khích được đầu tư và giữ được nguyên tắccông bằng

Các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấttrong những năm gần đây đã có nhiều điểm đổi mới thể hiện chính sách quantâm, chăm lo, tạo mọi điều kiện về vật chất cũng như tinh thần cho người bịthu hồi đất

dự án có sử dụng đất; quản lý đất đã thu hồi, đã nhận chuyển nhượng, đã tạo lập,phát triển và thực hiện dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng

dục - đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hoá, thể dục thể thao, môi trường và các nhucầu khác của địa phương;

- Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của tổ chức, hộ gia đình, cánhân theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức phát triển các khu, điểm và nhà tái định cư phục vụ việc thuhồi đất thực hiện các dự án;

- Tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trên quỹ đất đãđược giao quản lý để đấu giá;

- Quản lý quỹ đất đã được giải phóng mặt bằng; quỹ đất đã nhận chuyểnnhượng; quỹ đất đã tạo lập và phát triển; quỹ nhà đất đã xây dựng để phục vụtái định cư và quỹ đất thu hồi theo quy định tại Điều 61, Điều 62, khoản 1 Điều

64 và các điểm a, b, c khoản 1 Điều 65 Luật Đất đai 2013, khu vực có quyhoạch phát triển đô thị nhưng chưa giao dự án đầu tư hoặc chưa đấu giá quyền

sử dụng đất;

- Tổ chức thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sửdụng đất theo quy định của pháp luật;

- Lập phương án sử dụng quỹ đất được giao quản lý và các phương án,

đề án, dự án đầu tư tạo lập và phát triển quỹ đất trình cơ quan có thẩm quyềnquyết định;

- Thực hiện nhiệm vụ đo đạc và bản đồ theo giấy phép hoạt động do Cục

đo đạc và Bản đồ Việt Nam cấp ngày 15/12/2014

- Cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực bồi thường, giải phóng mặt bằng;cung cấp thông tin về địa điểm đầu tư, giá đất (sau khi định giá đất theo quyđịnh), quỹ đất cho các tổ chức, cá nhân theo yêu cầu;

- Tổ chức triển khai thực hiện nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch,phương án, dự án, đề án và các hoạt động dịch vụ phù hợp với chức năng,nhiệm vụ, lĩnh vực chuyên môn được giao;

- Phối hợp với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan để triển khai thựchiện nhiệm vụ được giao;

- Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quyết định của cấp có thẩm quyền

2.2 Kết quả đạt được trong quản lý nhà nước về giải phóng mặt bằng tại huyện Như Thanh

2.3.1 Những mặt đạt được